Ðài Loan: leo cao hơn để nhìn xa hơn (Kỳ 3)
Cơ quan Taiwan Foundation For Democracy là một cơ quan mà cơ sở vật chất còn khiêm tốn, gồm một tòa nhà hai tầng lầu được dùng làm nơi để tiếp khách, họp, thuyết trình và một vài phòng làm việc của các thiện nguyện viên

Home

Vu Ánh

K? 3: Có th? ḥa gi?i du?c v?i Hoa l?c không?

LTS.- Trong nh?ng bài tru?c, tác gi? dă vi?t d?n ti?u m?c, “Đài Loan có th? ḥa gi?i du?c v?i Hoa L?c không” và có nh?c t?i m?t l?i tuyên b? c?a Ti?n Si Wen-cheng Lin ch? t?ch co quan Taiwan Foundation For Democracy, trong dó ông nh?n m?nh v? uy l?c c?a da d?ng trong t́nh h́nh th? gi?i bây gi?. Lo?t kư s? này c?a tác gi? Vu Ánh b? gián do?n v́ nh?ng tin t?c hu?ng v? Ngày Tu?ng Ni?m 30 Tháng Tu, 1975 dă chi?m h?t di?n tích c?a trang Đ?a Phuong hàng ngày. K? t? hôm nay, lo?t kư s? nói trên tr? l?i v?i d?c gi?.

Co quan Taiwan Foundation For Democracy là m?t co quan mà co s? v?t ch?t c̣n khiêm t?n, g?m m?t ṭa nhà hai t?ng l?u du?c dùng làm noi d? ti?p khách, h?p, thuy?t tŕnh và m?t vài pḥng làm vi?c c?a các thi?n nguy?n viên. Tuy nhiên, s?c m?nh c?a co quan này bao trùm Đài Loan v?i kh? nang t? ch?c nh?ng cu?c h?i th?o qu?c t? v? dân ch?. Thành l?p vào ngày 14 Tháng Sáu, 2004 và l? khánh thành du?c d?t du?i s? ch? t?a c?a T?ng Th?ng Tr?n Th?y Bi?n (Chen Shui-bian). Trong bài di?n van khai m?c, ông nh?n m?nh: “Đi?u dáng chú ư nh?t c?a vi?c xây d?ng ngôi nhà cho TFD (vi?t t?t c?a ch? Taiwan Foundation) chính là co quan này dă nói cho th? gi?i bi?t r?ng dân chúng Đài Loan hoan nghênh s? y?m tr? c?a qu?c t? và nh?ng giúp d? khác su?t ti?n tŕnh c?i t? n?n dân ch?. Ngày nay, dân ch? tr? thành giá tr? can b?n và là ni?m hănh di?n c?a Đài Loan. Ngu?i Đài Loan không nh?ng ti?p t?c ḍi h?i ph?i c?i t? n?n dân ch? mà c̣n mu?n th?c hi?n nghia v? chia s? nh?ng kinh nghi?m quí báu v? dân ch? d?i v?i c?ng d?ng qu?c t? v?i ḷng mong mu?n r?ng nh?ng di?u tr?i qua v? dân ch? và nhân quy?n phát tri?n trên m?i ngơ ngách c?a th? gi?i”.

Hôm vi?ng tham tr? s? c?a TFD, Ti?n Si Wang Jin-pyng ch? t?ch không có m?t d? dón ti?p phái doàn dân c? M? g?c Vi?t ? Nam California, nhung trong bài nói chuy?n, Ti?n Si Wen Cheng-lin, trong vai tṛ c?a m?t t?ng giám d?c di?u hành, dă thay m?t ông d? chuy?n d?n phái doàn m?t thông di?p khá quan tr?ng: Nh?ng c? g?ng phát tri?n dân ch? c?a Đài Loan và s? chia s? kinh nghi?m trong vi?c bi?n n?n cai tr? d?c d?ng (Qu?c Dân Đ?ng Trung Hoa) thành n?n dân ch? da d?ng dă c?i thi?n du?c h́nh ?nh c?a Đài Loan và làm cho ḥn d?o này d?n d?n chi?m m?t v? th? quan tr?ng trong c?ng d?ng dân ch? toàn c?u.

M?t trong nh?ng di?m mà tôi c?n ph?i nh?n m?nh ? dây m?t y?u t? cho th?y, b?u không khí dân ch? ? Đài Loan dă hoàn toàn thay d?i, dó là “bi?n c? 228” hay nói khác di dó là m?t cu?c dàn dáp d?m máu c?a quân d?i Tu?ng Gi?i Th?ch v?i ngu?i d?a phuong Đài Loan. Con s? 228 ph?i du?c hi?u là bi?n c? x?y ra vào ngày 28 Tháng Hai nam 1947, t?c là hai nam tru?c khi khi Th?ng Ch? Tu?ng Gi?i Th?ch thua tr?n ? Nam Kinh.

L?ch s? c?a Đài Loan, ḥn d?o nh? n?m ? ngoài khoi cách Phúc Ki?n không xa l?m, ph?i tr?i qua nh?ng giai do?n ngo?i thu?c t? Tây Ban Nha, B? Đào Nha, Ḥa Lan cho d?n th?i k? Nh?t thu?c lâu dài. Nh?ng ngu?i Đài Loan g?m th? dân và di dân t? Phúc Ki?n hay Vân Nam ho?c H?i Nam d?n ḥn d?o, b? ?nh hu?ng c?a n?n van hóa do ngu?i Nh?t d? l?i khá d?m nét. Khi Th? Chi?n Th? Hai ch?m d?t, Đài Loan du?c d?t du?i quy?n ki?m soát c?a chính ph? Trung Hoa Dân Qu?c c?a Th?ng Ch? Tu?ng Gi?i Th?ch ? l?c d?a. Chen Yi du?c b? nhi?m vào ch?c v? toàn quy?n c?a Trung Hoa Dân Qu?c t?i Đài Loan và ông ta d?n nh?m ch?c vào ngày 24 Tháng Mu?i, 1945.

Chính quy?n Trung Hoa Dân Qu?c t?i Đài Loan c?a Chen Yi g?m nhi?u thành ph?n v?n c̣n thù h?n chính sách tàn b?o c?a Nh?t B?n t?i l?c d?a Trung Hoa tru?c Th? Chi?n Th? Hai. V́ th? khi d?n làm vi?c ? Đài Loan, h? áp d?ng nh?ng chính sách cai tr? k? th? d?i v?i ngu?i Đài Loan. Trong d?u ph?n l?n nh?ng thành viên trong chính quy?n Chen Yi ? Đài Loan coi ngu?i Đài Loan là nh?ng ngu?i s?n sàng ph?n b?i l?c d?a. Các viên ch?c nhà nu?c ? Đài Loan và ngay c? Toàn Quy?n Chen Yi cung là nh?ng thành ph?n nh?n h?i l? và c?a quy?n, hà hi?p dân lành. Đó là b?i c?nh c?a Đài Loan khi di?n ra “bi?n c? 228.”

Th?c ra th́ s? vi?c x?y ra vào ngày 27 Tháng Hai nam 1947 khi m?t nhân viên c?nh sát di t?ch thu nh?ng gói thu?c lá l?u c?a m?t c? già Đài Loan tên là Lin Jian-Mai. Bà c? ch?ng l?i và c?nh sát d?a n? súng, nhung súng cu?p c̣ khi?n m?t ngu?i di du?ng thi?t m?ng. Dân chúng du?i theo ngu?i c?nh sát này t?i s? c?nh sát. H? bao vây tr? s? ḍi trao k? gi?t ngu?i cho h?. Nhung viên c?nh sát tru?ng t? ch?i. Con gi?n d? c?a dám dông bùng lên. Viên c?nh sát tru?ng v?n d? cho ngu?i c?nh sát n? súng ch?t ngu?i tr?n di b?ng c?a sau. Cu?c xu?ng du?ng bi?u t́nh ph?n d?i chính quy?n di?n ra vào sáng ngày 28 Tháng Hai nam 1947 khi?n cho c?nh sát dă dùng súng liên thanh b?n th?ng vào nh?ng ngu?i bi?u t́nh. M?t s? ngu?i ch?t. T́nh h́nh ngày m?t thêm h?n lo?n và cho d?n ngày 7 Tháng Ba cùng nam th́ tr? thành d?m máu khi quân d?i t? l?c d?a du?c tang vi?n sang Taiwan. Cu?c b?n gi?t tàn b?o nh?t trong l?ch s? c?a Đài Loan di?n ra. Lính t? l?c d?a di d?n dâu là có ngu?i ch?t, có nhà cháy và có cu?p c?a. Nhung t?t c? nh?ng di?u ?y không d?p t?t du?c phong trào n?i lo?n. Cho d?n cu?i Tháng Ba nam 1947, quân d?i g?i d?n t? l?c d?a dă hành quy?t trong kho?ng t? 3,000 d?n 4,000 ngu?i.

Nh?ng tài li?u liên quan d?n bi?n c? nói trên ghi nh?ng con s? khác nhau. Nhung di?u ch?c ch?n r?ng cho d?n nam 1948, t́nh h́nh m?i t?m yên. Ngu?i Đài Loan v?n h?n quân d?i l?c d?a c?a Tu?ng Th?ng Ch? và hai nam sau, khi Tu?ng Gi?i Th?ch ch?y sang Đài Loan cung là ngày dánh d?u vi?c phong trào ch?ng d?i Đài Loan b?t d?u rút vào ho?t d?ng trong bóng t?i.

Trong su?t th?i k? xây d?ng Đài Loan, T?ng Th?ng Tu?ng Gi?i Th?ch ra l?nh c?m không cho ai nh?c t?i s? ki?n d?m máu nói trên. S? yên l?ng c?a chính quy?n Đài Loan kéo dài cho d?n khi thi?t quân lu?t b? h?y b? t?i Đài Loan vào nam 1987. Ngu?i ta u?c doán con s? ngu?i Đài Loan b? sát h?i t? ngày 28 Tháng Hai, 1947 cho d?n cu?i nam 1987 là trong kho?ng t? 30,000 d?n 40,000 ngu?i. Phía Qu?c Dân Đ?ng Trung Hoa ph? nh?n con s? này. Nhung di?u quan tr?ng là su?t trong th?i k? Qu?c Dân Đ?ng Trung Hoa ch? ng? Đài Loan th́ “bi?n c? 228” tr? thành m?t di?u c?m k? kéo dài trong nhi?u th?p niên cho t?i nam 1992. Áp l?c chính tr? và s? “m? c?a” c?a chính quy?n Qu?c Dân Đ?ng khi?n cho n?i các Đài Loan ph?i th?c hi?n cu?c di?u tra khá t?n kém và k?t qu? du?c ghi trong m?t b?n phúc tŕnh nhan d? “Cu?c nghiên c?u v? Bi?n C? 228”. T?ng Th?ng Lư Đang Huy, m?t ngu?i c?ng s?n tr? tu?i, dă tham d? vào Bi?n C? 228 dă lên ti?ng xin l?i qu?c dân vào nam 1995 là l?y ngày 28 Tháng Hai là ngày ngh? qu?c gia d? tu?ng ni?m nh?ng n?n nhân. Tru?c dó, công viên “Taipei New Park” th?c ch?t là công viên du?c xây d?ng d? tu?ng ni?m các n?n nhân c?a c?a tàn sát, nhung nó r?t khiêm t?n và có lu?t gi?i h?n dân chúng vào công viên này. Nhung nam 1995, chính T?ng Th?ng Lư Đang Huy dă ra l?nh cho d?i tên “Taipei New Park thành “228 Memorial Park”. M?t co quan van hóa l?y tên là “228 Incident Memorial Foundation” dă du?c thành l?p d? lo vi?c b?i thu?ng cho các n?n nhân và gia d́nh h?.

Đi?m c?n nh?n m?nh ? dây là: Tru?c Bi?n C? 228, dă có s? thuong lu?ng gi?a d?i di?n dân chúng Đài Loan và chính quy?n Trung Hoa Dân Qu?c ? l?c d?a. Cu?c thuong lu?ng th?t b?i. Chính ph? Tu?ng Gi?i Th?ch ? Hoa l?c lúc dó dă t? ch?i không ch?p nh?n n?n d?c l?p c?a Đài Loan và ngu?i ta tin r?ng ngày nay, Đài Loan ḍi tuyên b? d?c l?p v?i Hoa l?c ch? là nguy?n v?ng dă có t? tru?c khi T?ng Th?ng Tu?ng Gi?i Th?ch m?t Nam Kinh và ph?i ch?y sang Đài Loan. M?t s? ki?n dáng chú ư và có ư nghia l?ch s? d?i v?i Đài Loan là vào ngày 28 Tháng Hai, 2004, hàng tram ngàn ngu?i Đài Loan dă tham d? cu?c bi?u t́nh “Tay Trong Tay 228”. H? n?m tay nhau thành m?t ḍng ngu?i ch?y dài trên 300 mile t? thành ph? c?c B?c Đài Loan là Keelung cho d?n m?m c?c Nam c?a Đ?o Đài Loan d? kêu g?i ḥa b́nh và ph?n d?i vi?c B?c Kinh b? trí h?a ti?n trên b? bi?n Hoa l?c nh?m vào Đài Loan.

Các nhà báo và m?t vài dân c? g?c Vi?t Nam dă d?n vi?ng tham Công Viên 228 ngay t? ngày d?u vi?ng tham d?o qu?c. Ngu?i Đài Loan dă có m?t câu ví von: “Đ?n Đài Loan mà không vi?ng tham Công Viên 228 là chua bi?t ǵ v? Đài Loan”. Đây là m?t công viên r?t d?p v?i dài k? ni?m và pḥng luu ni?m nh?ng di v?t c?a n?n nhân Bi?n C? 228. T? lúc vào công viên d?p m?t cách l?ng l? này cho d?n khi ra kh?i khu công viên trên m?t con du?ng ?n ào d?n t?i noi làm vi?c c?a T?ng Th?ng Tr?n Th?y Bi?n, tôi có th? h́nh dung d?n ti?n tŕnh c?i t? dân ch? ? Đài Loan. T? nam cu?i c?a th?p niên 1970 cho d?n ngày 31 Tháng Ba, 1973, tôi qua l?i Đài Loan nhi?u l?n, có d?p g?p g? nh?ng thành viên lănh d?o c?a Qu?c Dân Đ?ng Trung Hoa ? Đài Loan và th?y h? r?t l?c quan v? di?u g?i là n?n dân ch? lúc ?y. Cung có m?t vài t? báo tu nhân, nhung h? th?ng truy?n thanh và truy?n h́nh là d?c quy?n c?a nhà nu?c Trung Hoa Dân Qu?c ? Đài Loan. T?ng Th?ng Tu?ng Gi?i Th?ch du?c coi là cha già dân t?c, và trong cu?c s?ng hàng ngày có nhi?u di?u c?m k?. Câu d?u môi chót lu?i c?a nh?ng d?ng viên Qu?c Dân Đ?ng là “Chúng tôi ph?i gi?i phóng l?c d?a ngày mai”. Nay ?nh hu?ng c?a Qu?c Dân Đ?ng b? gi?m sút r?t nhi?u khi th? h? tr? c?a ngu?i Đài Loan lên lănh d?o. T?ng Th?ng Tr?n Th?y Bi?n là m?t ngu?i Đài Loan, và da s? ngu?i tr? con cháu c?a nh?ng gia d́nh Qu?c Dân Đ?ng cung không c̣n coi ḿnh là ngu?i t? l?c d?a t?i nên h? không thích ai g?i h? là ngu?i Trung Hoa. T?i Qu?c H?i, nh?ng cu?c tranh lu?n, truy v?n di?n ra d? d?i hon so v?i th?i k? tru?c v?i nhi?u gh? l?t vào tay d?ng Dân Ch? và nh?ng chính d?ng non tr? sau này. Qu?c H?i Đài Loan c?a nh?ng nam 1960s h?u h?t d?u là c?a Qu?c Dân Đ?ng, c̣n l?i roi vào tay nh?ng ?ng c? viên d?c l?p cho “l?y huong l?y hoa”. H? th?ng truy?n thanh truy?n h́nh c?a chính ph? ho?t d?ng v?i qui ch? d?c l?p, các dài truy?n h́nh tu nhân m?c lên nhu n?m và báo chí thu?c hoàn toàn vào tu nhân, chính ph? Đài Loan không c̣n m?t t? báo nào trong tay d? ch?ng t? r?ng quy?n t? do ngôn lu?n t?i d?o qu?c này du?c tôn tr?ng. Nói tóm l?i h́nh ?nh dân ch? c?a Trung Hoa Dân Qu?c ? Đài Loan ngày nay trong sáng hon r?t nhi?u s? v?i nh?ng th?p niên c?a th? k? tru?c (th? k? 20).

(C̣n ti?p)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here