(K? 3)

Ð? Dzung/Ngu?i Vi?t

LTS.- Trong chuy?n công tác t?i Texas cách dây không lâu, phóng viên nh?t báo Ngu?i Vi?t dã có d?p ph?ng v?n ông Nguy?n Ð?c Thành, ch? t?ch T?ng H?i HO-POW, v? vi?c t? ch?c c?a ông di Vi?t Nam b?c m? c?a nh?ng c?u quân nhân QLVNCH qua d?i trong lúc b? tù c?i t?o t?i mi?n B?c Vi?t Nam. Sau dó, nh?t báo Ngu?i Vi?t cung ph?ng v?n thêm m?t s? thân nhân tham gia nh?ng chuy?n di b?c m? d? tìm hi?u thêm v?n d?. Xin m?i d?c gi? theo dõi bài phóng s? (k? 3) sau dây. Bài dài t?ng c?ng b?n k?.

Tìm m? c? Trung Tá Tr?n Xuân Phú

Ông Thành tru?c dây h?c t?p c?i t?o t?i tr?i 9, Yên Bái. Theo ông, “? tr?i này, m?c dù b? c?i t?o, lao d?ng v?t v? và không d? an, nhung c?p úy r?t tôn tr?ng c?p tá. Vì v?y, chúng tôi s?ng v?i nhau r?t hài hòa, nhu còn trong quân ngu.”

M?t trong nh?ng ngu?i b?n c?a ông Thành là Trung Tá Tr?n Xuân Phú.

“Trung Tá Phú b? b?nh phù th?ng, c? m?i l?n n?i con diên lên là la l?n 'cán b? oi, th? tôi ra d? tôi v? v?i v? con tôi.' R?i b? b?nh ch?t, b? dem xu?ng chôn ? Dõng Hóc, có nghia là du?ng cùng, xã Tân Th?nh, th? xã Yên Bái,” ngu?i c?u tù c?i t?o này k?.

Chi?u ngày Ch? Nh?t, 6 Tháng Giêng, 2008, ông Thành và anh Khiêm, con c? Trung Tá Phú, di vào Dung Hóc vì bi?t còn m?t s? m? ? dó. H? g?p m?t bà ch? d?t xác nh?n còn m?t s? m?, nhung không có m? bia. Còn so d? m? thì do ông Quang gi?. Ông Quang là bí thu xã Tân Th?nh, nhung hôm dó ông không làm vi?c.

Th? là ông Thành và anh Khiêm quay v? Hà N?i vì tr?i dã t?i. Trên du?ng ra b?n xe, ông Thanh nh? tài x? xe ôm h?i ông Quang xem trong so d? có tên Tr?n Xuân Phú không.

Hôm sau, c? ông Thành và anh Khiêm vào Saigon. Anh Khiêm ph?i bay v? M? d? di làm vì s?p h?t phép, còn ông Thành nán l?i vài ngày xem sao.

B?t thình lình ông xe ôm g?i di?n tho?i cho ông Thành và cho s? di?n tho?i c?a ông bí thu xã. Ông Thành g?i ông Quang li?n và du?c ông này xác nh?n: “B?o d?m có Tr?n Xuân Phú ? dây.” Ông Thành li?n g?i di?n tho?i cho anh Khiêm nhung không du?c, g?i v? M? cho gia dình thì du?c bi?t anh dã ? trên máy bay r?i.

M?t tu?n sau, ông Thành v? M? ti?p t?c g?i di?n tho?i v? Vi?t Nam nh? ngu?i d?a phuong d?p m? và làm s?ch c? nh?ng ngôi m? dã tìm th?y.

Anh Khiêm k?: “V?a xu?ng phi tru?ng Los Angeles, nghe gia dình nói dã tìm du?c m?, tôi r?t m?ng, nhung cung b?c mình là t?i sao mình di tìm m?t m?i không du?c mà ? nhà l?i tìm ra. Sau dó v? nhà m?i bi?t là bác Thành g?i qua cho bi?t.”

Anh Khiêm d? d?nh Tháng Mu?i Hai này s? ngh? phép v? Vi?t Nam b?c m? cha mình.

M?t tru?ng h?p d?c bi?t

Ngoài nh?ng ngu?i ? M? v? b?c m? thân nhân, phái doàn c?a t?ng h?i cung có nh?ng ngu?i dang s?ng ? Vi?t Nam tham gia.

M?t trong nh?ng ngu?i này là cô Lê Th?o, con c?a c? Thi?u Tá Lê Xuân Ðèo.

Khi ông Ðèo qua d?i, gia dình cô Th?o không nh?n du?c gi?y báo t?. Vì th?, gia dình cô dã b? phái doàn M? t? ch?i khi n?p don xin vào Hoa K? theo di?n HO.

Theo di?n này lúc dó, v? và con du?i 21 tu?i c?a c?u si quan ch?t trong tr?i tù d? di?u ki?n vào M?, nhung ph?i có gi?y t? ch?ng minh m?i du?c.

Sau dó, bà Ðèo có di kh?p noi xin gi?y ch?ng t? nhung không co quan nào ch?u c?p.

Th?m chí, có ch? còn nói ông Ðèo không có di c?i t?o!

R?i bà Ðèo nh? ba ngu?i t?ng ? chung tr?i v?i ch?ng xác nh?n, nhung phái doàn M? v?n t? ch?i.

“Th? là gia dình Thi?u Tá Ðèo lâm vào tình c?nh co hàn. Hi?n gia dình này v?n cu ng? t?i Nha Trang,” ông Thành cho bi?t.

Ông Thành cung là ngu?i ? chung tr?i v?i ông Ðèo và ch?ng ki?n cái ch?t c?a ngu?i b?n tù nam 1977.

“M?i ngày di vào r?ng d?n cây, khi di ngang qua, tôi d?u d? m?t c?c d?t lên m? anh Ðèo và nói ‘anh c? n?m yên dây, anh phù h? tôi s?ng sót ra kh?i tr?i, tôi s? giúp gia dình anh dua anh v?,’” ông Thành tâm s?.

Tru?c khi lên du?ng di Vi?t Nam, ông Thành nh?n du?c m?t email c?a ông Nguy?n Buông, em r? ông Ðèo, dang s?ng ? M?, h?i và nh? ông Thành tìm giúp m? anh v? mình.

Ông Thành tr? l?i ngay l?p t?c, bi?t bà Ðèo còn s?ng ? Vi?t Nam và b? Hoa K? t? ch?i nhi?u l?n. Qua di?n tho?i, ông Buông nan n? ông Thành giúp.

Ông Thành k?: “Tôi nói v?i ông Buông ‘anh d?ng lo, dây là vi?c tôi ph?i làm.’”

“R?i ông Buông xin s? di?n tho?i c?a tôi. R?i cô Th?o t? Vi?t Nam g?i sang, khóc lóc, nói chuy?n không mu?n d?t, làm nhu s? m?t liên l?c v?i tôi, th?t t?i nghi?p.”

Ông Thành ti?p: “Tôi nói v?i cô Th?o ‘c? yên tâm, bác s? giúp, bác mu?n làm chuy?n này nên m?i di ki?m nh?ng n?m m? hoang l?nh, trong dó có ba cháu.’”

Khi bi?t ông Thành s?p v? Vi?t Nam, gia dình cô Th?o dòi ra phi tru?ng dón, nhung ông Thành không ch?u, vì du?ng sá xa xôi, t?n kém.

“Cô Th?o qu? là m?t d?a con có hi?u,” ông Thành th? l?.

R?i ông Thành d?n cô Th?o ra Hà N?i, d?n B? Qu?c Phòng, yêu c?u c?p gi?y ch?ng t?, vì ông là nhân ch?ng.

Nhung m?t l?n n?a, cô l?i b? t? ch?i, vì “không rõ chi ti?t và không có gì làm b?ng ch?ng.” Và nhu th? có nghia là không c?p du?c gi?y phép b?c m? luôn.

M?t chi ti?t d?c bi?t ? dây, theo l?i ông Thành, là gia dình cô Th?o s?ng ? Vi?t Nam, dúng ra ch? c?n xin gi?y phép b?c m? c?a chính quy?n d?a phuong là d?. Nhung vì không có gi?y ch?ng t? nên không th? làm du?c.

Sau dó, B? Qu?c Phòng yêu c?u cô Th?o lên xã Tr?n Th?nh, yêu c?u chính quy?n d?a phuong xác nh?n có m?, n?u có, s? du?c c?p gi?y b?c m?.

R?i ông Thành sang làm vi?c v?i HLLNNN nêu lên khó khan và yêu c?u h? giúp.

Ngày hôm sau, ông Thành và cô Th?o di Yên Bái g?p ông Huynh, tru?c dây là qu?n giáo tr?i 3. Sau khi nghe ông Huynh xác d?nh và mô t? m? c?a ông Ðèo, ông Thành nh? gi?i thi?u lên công an xã.

“Dù ông Huynh dã v? huu, nhung ông r?t có uy tín v?i công an d?a phuong,” ông Thành k?.

Khi t?i noi, công an xã l?y gi?y t? c?a cô Th?o và gi?y thông hành c?a ông Thành xem, d?t vào phòng làm vi?c và cho b?c m? li?n.

“Trong gi?y phép xin b?c m?, tôi có d?n cô Th?o vi?t là cha cô b? t?p trung c?i t?o t?i tr?i 6, b? b?nh ch?t trong tr?i c?i t?o. Và cô dã vi?t 'Lê Xuân Ðèo, c?i t?o t?i tr?i 6 và ch?t t?i dây.' Tr?i b?t d?u t?i. Sáng hôm sau, cô Th?o và m? di b?c m?,” ông Thành nói.

“Ra t?i m?, cô Th?o dã khóc: 'Ba oi, hon 30 nam nay con m?i tìm du?c ba, d? ba n?m noi hoang l?nh, may có bác Thành con m?i tìm du?c ba, b?y lâu nay m? con con di ki?m ba mà không du?c.'”

“Khi dào m? lên, bà Ðèo nh?n ra ngay cái áo l?nh màu xanh mà ch?ng bà m?c ngày lên du?ng di c?i t?o và m?t n?a cái lon guigoz mà ông Ðèo dùng d? an com. Cô Th?o d?nh b? nh?ng th? này di, nhung nh?ng ngu?i Tày d?ng dó ngan l?i, b?o ph?i b? vào quách, n?u b? di, sau này ông Ðèo dòi thì l?y dâu mà d?n cho ông ?y?” ông Thành k?.

Ð? có thêm ch?ng c? thay gi?y báo t?, ông Thành d? ngh? v?i ông Huynh c? g?ng tìm qu?n giáo dã t?ng ? tr?i 6 d? xác nh?n giùm bà Lê Xuân Ðèo. Ông Huynh g?i ông Thung, tru?c dây cung là qu?n giáo, và h? tìm ra ngu?i qu?n giáo c?a ông Ðèo nam xua là ông Di?n.

Ông Thành bày t?: “Ch?c là ông Ðèo phù h?, nên h? m?i nhi?t tình nhu v?y.”

Th? là ông Huynh ch? cô Th?o di g?p ông Di?n. Sau khi nghe qua s? vi?c, ông Di?n nói ngay: “Tôi xác nh?n tôi là qu?n giáo c?a ba cô. Cô mu?n th? nào c? d?c, tôi s? vi?t theo.”

Sau khi xác nh?n, ông Di?n kêu cô Th?o mang ra công an xã dóng m?c luôn.

“Ðây là may m?n ho?c do ông Ðèo linh thiêng, giúp d? v? con trong c?nh kh?n cùng? Tôi cho r?ng ông Ðèo linh thiêng, b?i vì nghe ngu?i Tày ? dó nói m? c?a ông Ðèo linh l?m, không ai dám d?ng vào, còn linh th? nào h? không nói, nhung h? d?t nhang hàng ngày,” ông Thành k?.

Sau khi mang hài c?t ông Ðèo v? Nha Trang, gia dình cô Th?o b? h?t hài c?t và các k? v?t vào quan tài, làm dám ma dàng hoàng, h? hàng d?n r?t dông.

Ông Thành k? ti?p: “M?t bu?i t?i, trong lúc m?i ngu?i ng? c?, cô Th?o d?t nhang vái quan tài ông Ðèo và nói: ‘ba oi, n?u ba linh hi?n, xin ba làm m?t di?u gì dó d? con tin là có linh h?n ba theo con v? nhà. Sau dó cô Th?o di ng?. Lúc dó, m?i ngu?i dang n?m ng? xung quanh quách c?a ông Ðèo. Ch?ng cô Th?o du?c c?t c? d?t nhang, vì nhang ph?i d?t liên t?c, và trông coi quách. Kho?ng 1 gi? khuya, ch?ng cô Th?o b?ng nghe ti?ng lon guigoz trong quách ch?y lóc cóc t? d?u này d?n d?u kia c?a quách. Ho?ng h?n, ch?ng cô Th?o g?i cô d?y. Sau khi nghe ti?ng kêu, cô Th?o g?i bà Ðèo d?y. Ð?n lúc dó thì ti?ng kêu d?t ngang.”

Trong lúc s?p chôn ông Ðèo thì B? Ngo?i Giao C?ng S?n Vi?t Nam di?n tho?i cho ông Thành nh? nói gia dình bà Ðèo g?i h? so ra d? nói chuy?n v?i B? Qu?c Phòng làm gi?y báo t?.

Sau dó gia dình bà Ðèo dã n?p don cho tòa T?ng Lãnh S? Hoa K? t?i Saigon d? b? túc h? so di M?.

M?t khác, ông Lâm Ng?c Chiêu, nguyên si quan Nha K? Thu?t QLVNCH, cùng v? tìm m? v?i ông Thành m?i dây, cung mang gi?y công an xã ký và gi?y phái doàn M? t? ch?i v? M? dua cho Dân Bi?u Liên Bang Hoa K? Loretta Sanchez (Santa Ana, California) nh? can thi?p.

Ông Thành cung vi?t thu cho Dân Bi?u Liên Bang Hoa K? Nick Lampson (Houston, Texas) nh? can thi?p luôn.

Các thành viên Gia Ðình T? Si khác, tùy theo cu trú ? d?a h?t nào, s? vi?t thu cho dân bi?u c?a mình nh? can thi?p cho tru?ng h?p gia dình bà Ðèo.

“Ðây là th? hi?n tinh th?n tuong tr? nhau c?a nhóm Gia Ðình T? Si,” ông Thành nói.

(Còn ti?p)