Giao Ch? – San Jose 2005

     Nam 2005, dúng 30 nam sau ngày g?y súng tan hàng, c?u chi?n binh Vi?t Nam C?ng Hòa trên toàn th? gi?i cùng g?p l?i trong Ngày Quân L?c vào Ch? Nh?t 19 tháng 6.

     Ngày Quân L?c nam nay g?i nh? d?n l?n k? ni?m Ngày Quân L?c t?i San Jose mà anh em nhà binh chúng tôi t? ch?c l?n d?u vào nam 1981.  

     Vào th?i k? dó, tuy làm an v?t v? nhung ai n?y d?u còn tr? trung.  Có anh Thi?u Úy m?i ra tru?ng 25 tu?i, các niên tru?ng thì ch? ngoài 50.  Bu?i h?p m?t không dông d?o, không có âm thanh toàn h?o và ca si nhà ngh?, hoàn toàn không có gì là h?p d?n nhung vô cùng c?m d?ng.  

     Lúc dó m?t s? ngu?i vu?t bi?n d?t d?u còn n?m trong các tr?i t? n?n Ðông Nam Á chua d?n M?.  Chua có HO, chua có doàn t?.  Anh em quay di qu?n l?i tu?ng r?ng ch? còn có du?c b?ng dó.  Cho nên nhìn nhau r?t ng?m ngùi.  B?i vì t? 1981 tr? di m?i có van ngh? d?u tranh.  Phong trào g?i quà v? Vi?t Nam m?i b?t d?u và Vi?t Dzung c?t ti?ng hát bài ca b?t h? “Chút quà cho quê huong.”

     Và cu?i nam 1981 cung là nam mà ca si Nguy?t Ánh và Vi?t Dzung l?n d?u tiên lên sân kh?u l?n CPA t?i San Jose dã g?i dùa chú L?c là ông B?u m? du?ng cho anh b?t d?u cu?c d?i van ngh? d?u tranh t?i h?i ngo?i.  Nam nay c? Nguy?t Ánh và Vi?t Dzung l?i tr? v? tao ng? v?i San Jose.

     T? ngày dó d?n nay, t? 1981 d?n 2005, th?m thoát dã 24 nam.  Nam nào cung có Ngày Quân L?c.  Các c?u chi?n binh C?ng Hòa d?n v?i nhau.  Nào là B? binh, Nh?y dù, Bi?t d?ng, Th?y quân L?c chi?n, H?i quân, Không quân, N? quân nhân.  Bi?t bao nhiêu là quân binh ch?ng.  Khi d?y d?, khi thi?u v?ng, khi xum h?p vui v?, khi gi?n h?n xa cách.  Có h?i chia hai, có nhóm h?p nh?t.  Có lúc không nhìn m?t nhau.  Có lúc l?i tay b?t m?t m?ng.  Khi g?p nhau trong dám cu?i.  Lúc bên nhau xu?ng du?ng.  Lâu lâu l?i ti?n dua nhau v?i cành hoa b? xu?ng lòng huy?t l?nh.  Quay di qu?n l?i, ch? có ch?ng dó nhà quàn và m?y khu nghia trang êm d?m tho m?ng c?a d?t nu?c Hoa K?.

     Và dây cung là m?c dích c?a bài t?p ghi nhân Ngày Quân L?c l?n th? 30 t?i h?i ngo?i.  Chúng tôi s? nói chuy?n v?i quý v? v? Nghia Trang Quân Ð?i Biên Hòa mà chúng ta dã b? l?i 30 nam qua.  Xin k? l?i t? d?u.

     Trong nh?ng nam cu?i cùng tôi làm vi?c t?i B? T?ng Tham Muu, T?ng C?c Ti?p V?n.  Ch?c v? r?t linh tinh.  Giám d?c Trung Tâm Binh Thu, chánh s? v? s? nghiên c?u và kiêm tru?ng m?t co quan khá ph?c t?p ph?i h?p v?i r?t nhi?u c? v?n M? g?i là PathFinder.  Cái tên Hoa k? d?y d?nh m?nh dó dã v?n vào ph?n cu?i cu?c d?i cho d?n ngày nay.  Su?t d?i tôi ch? là k? tìm du?ng.  Nh?p ngu tháng 3-1954.  T?t nghi?p Võ B? Ðà L?t khóa 6 tháng.  Cái khóa Cuong Quy?t c?a dám thanh niên Hà N?i 18 tu?i ngây tho tu?ng r?ng ph?i h?c c?p t?c d? ra tru?ng di gi?i vây Ði?n Biên Ph?.  Nào ng? còn dang h?c thì d?t nu?c chia dôi.  Mãn khóa ngày 1 tháng 10 nam 54, không kèn không tr?ng.  Quân d?i cho v? mi?n Tây di dóng d?n Cái Nu?c thu?c vùng Nam Can, ? t?n dáy mui Cà Mau.

     Tr?i qua 21 nam quân ngu d?y dâu b?, tháng 4-1975 tôi b?t d?u tham d? vào các cu?c lui binh c?a mi?n Nam m?t cách r?t tình c?.  T? T?ng Tham Muu di công tác Quân Khu II, dón doàn quân di t?n dau thuong t? Pleiku v?.  

     Ng?i v?i tu?ng Ph?m Van Phú m?t m?i ? Nha Trang.  B?t bàn tay l?nh l?o c?a tu?ng Tr?n Van Nh?t ? quân c?ng Cam Ranh.  Chào c? l?n cu?i v?i tu?ng Hoàng Co Minh nóng n?y b?n ch?n ? can c? H?i Quân.  D? phiên x? t? hình lính làm lo?n t?i Phú Qu?c, r?i tr? v? v?i m?t B? T?ng Tham Muu dang b?i r?i bàng hoàng c?a m?t Sài Gòn ho?ng lo?n.

     Sau cùng, theo dúng h? th?ng quân giai, b?ng tàu quân v?n, 30 tháng 4 tôi di theo duôi chuy?n h?i hành vinh bi?t c?a h?m d?i Vi?t Nam ra khoi d? tham d? vào công vi?c tr? tàu cho M? ? Subic Bay, Phi Lu?t Tân.

     Tr?i qua g?n 20 nam luu vong cho d?n th?i di?m nam 1995, cung nhu các niên tru?ng và chi?n h?u, tôi còn nh? du?c nhi?u th? nhung cung dã quên di nhi?u th?.

     Qua các tin t?c, chúng ta bi?t doanh tr?i và d?t nu?c b? d?ch chi?m dóng ra sao.  Tù c?i t?o b? t?p trung trên 10 nam r?i du?c th? và xu?t ngo?i nhu th? nào.  Bao nhiêu ngu?i dã l?n lu?t ra di.

     Trong các k? ni?m cu k? dó, có m?t noi mà chúng ta du?ng nhu không luu ý d?n.  Riêng ph?n cá nhân, ngay sau 75 dã có tin t?c Nghia Trang Quân Ð?i Biên Hòa dã b? tàn phá.  Lòng riêng nh?ng ng?m ngùi, nhung th?c s? không còn nh? du?c các chi ti?t.  Tôi ch? còn chút k? ni?m là vào giai do?n 68 và 72, dôi khi g?p chuy?n bu?n b?c hay các si quan trong don v? có di?u thua g?i, tranh ch?p là tôi ch? c? dám lên Biên Hòa cho coi xác anh em t? các chi?n tru?ng dua v?.  X?p c?a tôi là tu?ng Ð?ng Van Khuyên cung hay x? d?ng phuong thu?c này d? gi?i quy?t các chuy?n bu?n phi?n trong công v?.  Khi tham nghia trang và nhìn xác anh em, lòng th?y chùng xu?ng.  C?p b?c, danh v?ng, quy?n l?i ch?t th?y vô nghia.  Hình ?nh dau thuong c?a chi?n tranh là phuong thu?c d? cho lòng ta bình tinh tr? l?i và ti?p t?c công vi?c thu?ng nh?t.  Chút t? hi?m, c?nh tranh b? qua m?t bên.

     Tôi v?n còn nh? lúc còn làm vi?c v?i x?p Ð? Tùng, tham chánh quân nhu, ch? huy tru?ng BCH3TV lên tham Nghia Trang Quân Ð?i, ông có xin s?n m?t lô, g?i là dành ch?.  Tôi cung theo guong dành m?t ch? cho mình.  Còn nói dùa r?ng dây là can bìa, sau này xu?ng du?i lòng d?t l?nh có th? m? c?a hàng buôn bán du?c.  Hôm nay, khi tôi vi?t  nh?ng dòng này thì ông x?p Ð? Tùng hi?n lành c?a tôi dang n?m ? nghia trang l?i Los Angeles.  Ph?n tôi, có dành s?n 1 lô d?t m?i bên c?nh bà xã t?i Nghia Trang Los Gatos.  Ðây là nghia trang Vi?t Nam d?u tiên t?i Hoa K? mà các thành viên c?a co quan IRCC chúng tôi góp ph?n xây d?ng t? nh?ng nam cu?i th?p niên 70.

     M? c?a bà c? thân sinh c?a tôi n?m hàng s? m?t, gi?a nghia trang.  Hàng nam chúng tôi và con cháu lên tham vi?ng nghia trang Vi?t Nam Los Gatos, và dã b? l?i r?t xa trong ký ?c cái Nghia Trang Quân Ð?i Biên Hòa, ch?ng còn nh? là có bao nhiêu b?n bè n?m l?i.

     Nam 1994, tình c? ông b?n cùng khóa là trung tá Công Binh Nghiêm K? v? tham quê nhà, dem qua m?t s? hình ?nh, có hình ch?p Nghia Trang Quân Ð?i.  Ông cho bi?t dã lên Biên Hòa tìm m? ngu?i em t? tr?n chôn ? dây.

     Theo ông K? t? l?i thì tuy hoang ph? nhung th?t s? Nghia Trang Biên Hòa v?n còn dó.  N?m cách xa l?, hai bên du?ng dã có nhà dân, nên sâu vào phía trong ch? có cây c?i um tùm ch? không b? tàn phá bình d?a.  Ði xe ngoài xa l? nhìn vào s? không th?y rõ.  B? ciment c?a b?c tu?ng Thuong Ti?c n?i danh bây gi? dã có gian nhà c?a tu nhân làm ngh? vá v? xe.  B?c tu?ng không còn n?a.

     T? các b?c hình ng?u nhiên, tôi b?t d?u luu tâm tìm hi?u v? Nghia Trang Quân Ð?i.  Hi?n tr?ng th?c s? ra sao?  Có phuong cách nào d?n d?p các ph?n m? hay không?  S? g?p các tr? ng?i ra nào?  N?u mu?n t?o m? thì ai có th? làm du?c?

     Su?t t? 1995 d?n 1997, chúng tôi nh? ngu?i có thân nhân chôn c?t ? Nghia Trang Biên Hòa v? tham m? d? tìm hi?u và cho bi?t tin t?c.  Ð?i v?i m?t vài ngu?i dã v? tham m? bà con, t?o m?, b?c m?, xây m? thì công vi?c có v? d? dàng.  Nhung khi d?t v?n d? t?o m? có t? ch?c thì t?t c? d?u r?t dè d?t.

     Nhân d?p chúng tôi ti?p tay cho nhóm Huynh Ð? Chi Binh c?a Trung tá Công Binh Lê Ðình V?ng t?i San Jose giúp cho thuong ph? binh t?i Vi?t Nam, chúng tôi b?t d?u g?i ti?n v? cho anh em ? các d?a phuong khác nhau quanh Sài Gòn d? yêu c?u t? d?ng di t?ng nhóm nh? lên làm công tác và ch?p hình g?i qua.  Hoàn toàn làm theo hình th?c gia dình hay thân h?u.  M?i toán vài ngu?i.  Phát c?, d?ng bia, vi?t l?i tên.  Ð?t t?m ciment cho ngay th?ng.  Ð?p d?t các m? b? s?p l?.  Th?p nhang cúng l?.  Ðu?c d?n dâu hay d?n dó.  Th?n tr?ng và dè d?t.  Và c? ti?p t?c làm nhi?u l?n.

     Chuong trình b?t d?u chu?n b? t? nam 1997 và th?c hi?n vào nam 1998.  Bây gi? quý v? có th? d?c du?c trong cu?n:  16 ngàn t? si ? l?i, ph?n vi?t v? công vi?c t?o m? mùa Xuân và các d?p g?n Ngày Quân L?c hàng nam.

     T? nam 1998 cho d?n 2005 là công vi?c t?o m? chui dã th?c hi?n du?c 8 nam, ch?p du?c hàng ngàn hình ?nh m? chí, và quay du?c m?i nam m?t cu?n phim.

     Trong 5 nam d?u, v?a t?o m? âm th?m, v?a di tìm tài li?u, chúng tôi có du?c so d? và tin t?c khá d?y d? d? xu?t b?n m?t cu?n sách và d?ng th?i d?ng l?i m?t mô hình nghia trang cho B?o Tàng Vi?n.

     Nói m?t cách so lu?c thì Nghia Trang Biên Hòa chính th?c kh?i công tìm d?t và chu?n b? công tru?ng t? nam 1965 và d? trù hoàn t?t vào ngày 19 tháng 6-1975 t?c là 10 nam sau, nhung Sài Gòn dã th?t th? tru?c dó hai tháng.  L? ghi d?u hoàn t?t Nghia Dung Ðài không bao gi? t? ch?c du?c.

     Th?c s? cho d?n 30 tháng 4-1975 thì công tác chính dã làm xong g?m tu?ng Thuong Ti?c, C?ng Tam Quan, Ð?n Li?t Si và Nghia Dung Ðài.  Các chi?n h?u Công Binh cho bi?t d?n 29 tháng 4-1975, anh em v?n còn dang làm công tác t?i Nghia Dung Ðài.

     Ð?c bi?t Nghia Dung Ðài hình lu?i ki?m vuon lên n?n tr?i tuong t? nhu Ðài Tu?ng Ni?m Washington t?i Th? Ðô.  L?i thêm m?t vành khan tang vi d?i bao quanh phía du?i.

     Nam 1979, chúng tôi tham dò các v? liên h? cho bi?t nghia trang d? trù dành cho 20,000 m? ph?n và d?n nam 1972 dã chôn 5,000 chi?n si.  Tuy nhiên vào nam 2002, tìm du?c tài li?u cu c?a C?c Công Binh có c? so d? và các con s? dúng nh?t du?c ghi nh?n.  Toàn th? khu nghia trang r?ng 125 m?u Tây có chia lô d? dành cho 30,000 m? ph?n ch? không ph?i 20,000.

     Cho d?n tháng 4-1975 t?i dây dã chôn c?t 16 ngàn t? si và theo u?c tính c?a anh em thuong binh Bi?t Khu Th? Ðô thì d?n nam 2004 ch? còn l?i 1/2 t?c là 8,000 ph?n m?.  M?t n?a dã do thân nhân c?i táng v? quê ho?c h?a thiêu d? l?y tro.

     Công tác t?o m? mà chúng tôi làm r?t gi?n d? nhung cung r?t h?u hi?u.  Vì lý do r?t t? nh? nên không th? di vào các chi ti?t nhung nói chung thì xem ra không có gì tr? ng?i d?i v?i anh em thuong ph? binh dã quen thu?c v?i khu nghia trang k? c? nhân s? l?n d?a th?.

     M?t trong các báo cáo thu?ng niên nam 1999 anh em ? quê nhà dã ghi l?i nhu sau:

     ...Bây gi? ai cung di c? r?i, Tu?ng, Tá, Úy, HO, ODP, con lai, s? M?, vu?t biên, c?i t?o.  Ai cung di nu?c ngoài.  Ch? còn l?i nh?ng thuong ph? binh, cô nhi qu? ph? và sau cùng là t? si.  Xin d?ng quên chúng tôi, dã 25 nam r?i...

     Ðúng nhu v?y, chúng ta không quên anh em, do dó nhân d?p th? tu?ng c?a c?ng s?n Vi?t Nam qua Hoa K? l?n d?u tiên vào nam nay, chúng tôi xin dua ra câu chuy?n Nghia Trang Vi?t Nam C?ng Hòa.  Nguyên van bài vi?t nhu sau và xin quý v? thông c?m dây là van t? chính th?c nên l?i l? có dôi chút th?n tr?ng và ngo?i giao.

     Ð?ng th?i xin quý v? cung hi?u cho là hoàn c?nh c?n thi?t c?a chúng tôi ph?i nh?c déán ch?c v? cu tru?c 75 cung nhu hi?n nay d? d?t du?c nhu c?u c?a v?n d? c?n dua ra.

M?t v?n d? di s?n c?a cu?c chi?n g?i chính ph? Vi?t Nam và Hoa K?.

NGHIA TRANG QUÂN Ð?I VI?T NAM C?NG HÒA

Giao Ch? – San Jose 2005

     Báo Vi?t Mercury News và San Jose Mercury News có sáng ki?n h?i r?ng n?u có d?p d?t v?n d? v?i th? tu?ng Vi?t Nam Phan Van Kh?i nhân d?p ông qua tham Hoa K?, thì chúng ta dua ra v?n d? gì?  Trên di?n dàn Vi?t ng? c?a ngu?i Vi?t h?i ngo?i k? c? BBC d?u dua ra các d? tài tuong t?.  Tôi xin dua ra m?t v?n n?n di s?n c?a cu?c chi?n 30 nam tru?c.  Ðó là các nghia trang c?a quân d?i Vi?t Nam C?ng Hòa.

     Tôi là c?u d?i tá Quân L?c Vi?t Nam C?ng Hòa.  Vào d?u th?p niên 70, chúng tôi làm vi?c t?i B? T?ng Tham Muu và có liên h? m?t ph?n d?n vi?c hình thành Nghia Trang Quân Ð?i Vi?t Nam C?ng Hòa t?i Biên Hòa.  

     Hi?n nay tôi làm giám d?c co quan d?ch v? t? n?n t?i San Jose, m?t t? ch?c b?t v? l?i chuyên v? d?ch v? xã h?i du?c s? tài tr? c?a liên bang, ti?u bang và qu?n h?t d?a phuong.  Ngoài công vi?c chính, chúng tôi có suu t?m và vi?t l?i m?t cu?n sách v?i t?a d? là 16 Ngàn T? Si ? L?i Nghia Trang Quân Ð?i Biên Hòa.  

     Ð?ng th?i chúng tôi hi?n có khá nhi?u tài li?u v? l?ch s? xây c?t, các di tích, các ph?n m? t? lúc nghia trang b?t d?u kh?i công cho d?n nam 1975.  Ngoài ra v?n theo dõi d? bi?t rõ hi?n tình c?a nghia trang này cho d?n tháng 4 nam 2005.  Ð?c bi?t t? 1994 dã giúp d? cho các thuong binh mi?n Nam di làm công tác t?o m? t?i các nghia trang VNCH.

     Hi?n nay, v?i tu cách là m?t ngu?i M? g?c Vi?t, m?t công dân Hoa K? r?t quan tâm d?n các v?n d? m? ph?n c?a các c?u chi?n binh Vi?t Nam C?ng Hòa t?i Vi?t Nam nên có m?t s? d? ngh? nhân d?p ông Phan Van Kh?i d?n Hoa K?.

     Th? nh?t:  Ð? ngh? th? tu?ng Vi?t Nam nên di tham Nghia Trang Qu?c Gia Hoa K? t?i Arlington d? nhìn th?y các ph?n m? c?a các chi?n si hai bên trong tr?n chi?n tranh Nam B?c cùng n?m t?i dây.

     Ð?c bi?t t?i ti?u bang Virginia có tu?ng dài c?a d?i tu?ng Lee, ngu?i dã ch? huy quân mi?n Nam thua tr?n.  T?i mi?n Nam Virginia cung có các vi?n b?o tàng c?a quân dân mi?n Nam.  Tru?ng Qu?n Tr? Ti?p V?n, Tru?ng Quân Nhu và các co s? y?m tr? c?a L?c Quân Hoa K? d?t t?i Fort Lee.  Khu quân s? vi d?i này l?y tên c?a v? danh tu?ng mi?n Nam dã d?u hàng mi?n B?c trong tr?n n?i chi?n t?i Hoa K? th?i t?ng th?ng Lincoln.  Và g?n dó có nghia trang c?a t? si mi?n Nam du?c xây d?ng r?t uy nghi.  

     L?ch s? n?i chi?n Hoa K? dã ghi l?i các tr?n dánh mà quân hai bên ch?t c? tram ngàn ngu?i.  Sau cùng mi?n B?c chi?n th?ng nhung không h? có tù binh, không h? có t?p trung c?i t?o và c? hai phía d?u suy tôn anh hùng t? si.

     Ðây là hình ?nh d?p d? c?a nu?c M? v?i m?t n?n van minh ng?n ng?i nhung vô cùng nhân b?n trong cách d?i x? v?i phe thù ngh?ch sau chi?n tranh.  Ph?i chang dó là di?u mà Vi?t Nam hi?n nay mu?n h?c h?i d? gia nh?p vào c?ng d?ng th? gi?i.

     Th? hai:  Trông ngu?i l?i nghi d?n ta, sau chi?n tranh, l? t? nhiên là nhà nu?c c?ng s?n Vi?t Nam ph?i nghi d?n các b? d?i dã hy sinh trong cu?c chi?n.  Các nghia trang li?t si c?ng s?n dã du?c th?c hi?n ? r?t nhi?u noi.  Tuy nhiên, nghia trang c?a phe qu?c gia mi?n Nam t?i các ti?u khu, các thành ph? thì ph?n l?n dã b? phá h?y ho?c gi?i t?a.

     Ð?c bi?t, Nghia Trang Quân Ð?i Vi?t Nam C?ng Hòa t?c Nghia Trang Qu?c Gia c?a mi?n Nam dã tàn phá m?t ph?n và b? hoang ph? su?t 30 nam ngo?i tr? m?t s? thân nhân và các nhóm nh? dã t?o m? hàng nam.  Con du?ng chính và các con du?ng ph? thu?c dã b? dân chúng l?n d?t làm nhà che kín c? l?i vào.

     Bây gi? là lúc chính quy?n Hà N?i ph?i có m?t chính sách rõ ràng v? v?n d? b?o v? các nghia trang c?a Quân Ð?i Vi?t Nam C?ng Hòa t?i các thành ph? và riêng Nghia Trang Biên Hòa s? là uu tiên s? m?t.

     Sau dây là m?t s? các d? ngh? c? th? chúng tôi mu?n g?i d?n th? tu?ng chính ph? Vi?t Nam nhân danh m?t công dân Hoa K?.

     1). C?n gi?i t?a t?t c? các nhà dân chúng và co s? b?t h?p pháp trên khu d?t nguyên thu?c Nghia Trang Biên Hòa g?m c? con du?ng chính t? xa l?, du?ng vòng dai và các du?ng phân lô.  Vi?c này cung c?n du?c th?c hi?n cho t?t c? các Nghia Trang Vi?t Nam C?ng Hòa t?i các th? tr?n qu?n h?t trên toàn lãnh th? mi?n Nam.

     2). Cho d?n d?p s?ch s? các công trình ki?n trúc t?i Nghia Trang Biên Hòa g?m C?ng Tam Quan, Ð?n Li?t Si và Nghia Dung Ðài.

     3). Dành m?i s? d? dàng cho thân nhân d?n s?a sang l?i các ph?n m? dúng theo các m?u m?c nguyên th?y.

     4). Cho ch? th? chính quy?n d?a phuong b?o v? các nghia trang c?a quân dân mi?n Nam và c?m m?i hành d?ng phá h?y.

     Chúng tôi nghi r?ng công vi?c k? trên không h? dòi h?i nhi?u ngân sách t?n kém và cung không gây b?t c? s? xáo tr?n nào trong xã h?i.  Ðây cung không ph?i là nhu c?u hòa gi?i hay tuyên truy?n mà ch? don thu?n là b?n ph?n t?i thi?u c?a chính quy?n duong nhi?m d?i v?i m? m? c?a nh?ng ngu?i dã qua d?i.

     Ngu?i Vi?t Nam tr?i qua 4 ngàn nam l?ch s?, theo truy?n th?ng d?o lý Á Châu luôn luôn tôn tr?ng các m? ph?n c?a t?t c? m?i ngu?i.  Bây gi? chính quy?n Vi?t Nam mu?n bu?c vào c?ng d?ng th? gi?i l? nào không gi? du?c nh?ng t?p t?c van minh can b?n t?i thi?u là gìn gi? hoàn toàn vô di?u ki?n các nghia trang c?a t?t c? m?i chính th?.

     Chúng tôi cung không dòi h?i các công trình xây c?t tái t?o quy mô hay các hình th?c tuyên truy?n phô di?n không c?n thi?t t?i các nghia trang c?a mi?n Nam.  Chúng tôi cung không mu?n d?t v?n d? quyên góp tài chánh c?a ngu?i Vi?t t?i h?i ngo?i vì vi?c này ch? gây ra các hi?u l?m ph?c t?p.

     V?n d? ch? gi?n d? là nghia trang c?a quân d?i và chính quy?n mi?n Nam c?n du?c b?o t?n t?i thi?u d? cho thân nhân tìm ki?m và tham nom hàng nam.  Hãy gi? cho di s?n l?ch s? du?c t?n t?i và th? h? tuong lai s? làm thêm nh?ng bu?c k? ti?p.

     Ð? ngh? này xin dua ra cho th? tu?ng Vi?t Nam và d?ng th?i chúng tôi cung kêu g?i s? tán thành d?ng thu?n c?a ngu?i M? g?c Vi?t trên các ti?u bang t?i Hoa K?.  Ðây cung là ý ki?n g?i d?n ông d?i s? Hoa K? t?i Vi?t Nam d?ng th?i d?o d?t lên bà Ngo?i tru?ng và t?ng th?ng Hoa K? d? can thi?p.

     R?i dây vào kho?ng 20 nam n?a, nh?ng ngu?i lính cu?i cùng c?a c? hai bên dã t?ng tham d? cu?c chi?n Vi?t Nam d?u s? ra di.  Vì v?y, v?n d? các nghia trang c?a quân d?i mi?n Nam ph?i du?c gi?i quy?t trong tinh th?n trách nhi?m nhân b?n và d?o lý tru?c khi quá mu?n.  Tuy nhiên, m?t l?n n?a c?n nh?c l?i di?u quan tr?ng ph?i tránh là chi?n d?ch qu?ng bá tuyên truy?n l?i d?ng các di hài t? si Vi?t Nam C?ng Hòa.

*   *   *

     Trên dây là n?i dung van b?n d? th?o du?c dua ra b?ng Anh ng? và Vi?t ng?, kèm theo b?n tóm lu?c l?ch s? và hoàn c?nh c?a Nghia Trang Biên Hòa.  Xin hân h?nh giãi bày cùng quý v? t?t c? d? án.  Ðây là m?t công cu?c tranh d?u lâu dài.  Mong du?c s? y?m tr? và góp ý c?a quý v?.  N?u quý v? mu?n có tuy?n t?p 16 Ngàn T? Si ? L?i Nghia Trang Quân Ð?i Biên Hòa, xin vui lòng liên l?c v?i chúng tôi t?i San Jose.

     Nhân Ngày Quân L?c VNCH l?n th? 30 k? ni?m t?i h?i ngo?i, chúng tôi cung có ?y nhi?m m?t s? anh em lên làm công tác t?o m? t?i Nghia Trang Quân Ð?i Biên Hòa.  Công tác di t?ng toán nh? t? d?u tháng 6-2005 cho d?n nay.

     Xin hãy tu?ng tu?ng, m?i nam vào d?p d?u Xuân, r?i d?n thanh minh trong ti?t tháng 3, r?i d?n Ngày Quân L?c tháng 6, t?ng nhóm nh? anh em thuong ph? binh và m?t s? n? quân nhân lên Nghia Trang Biên Hòa ch?n m?t ngôi m? b? c? cây ph? kín d? nh?n là m? thân nhân.  T? ngôi m? này d?n ra 4 chung quanh xóm gi?ng c?a ngu?i lính n?m du?i lòng d?t.  D?n d?p xong, d?n các th?c ph?m trái cây làm l? cúng.  Bên ngoài trông nhu cúng l? ngu?i nhà.  Bên trong là tu?ng ni?m tình chi?n h?u.  Vái tr?i kh?n d?t, nh?c d?n chúng ta là nh?ng ngu?i ? ch?n xa xôi.  Chúng tôi th?y lòng xúc d?ng bùi ngùi, bi?t r?ng mình dang làm công vi?c nh? bé nhung h?nh phúc bi?t ch?ng nào.  Xin quý v? ti?p tay v?i chúng tôi.

Giao Ch? – San Jose 2005