TÌM HI?U:

?n Ð? s?p tr? thành “d?a ng?c tr?n gian” c?a can b?nh AIDS

Theo t?p chí Economist d? báo: “T?i nam 2015, ?n Ð? s? có d?n 12 tri?u ngu?i nhi?m HIV.” Vì v?y, hi?n nay khi ?n Ð? b?u ch?n m?t chính ph? m?i, m?t trong nh?ng uu tiên hàng d?u mà chính ph? này ph?i quan tâm là phòng ch?ng AIDS nhu th? nào.

Nh?ng tru?ng h?p nhi?m HIV d?u tiên c?a ?n Ð? xu?t hi?n trong gái m?i dâm t?i Chennai vào nam 1986, khi thành ph? này v?n còn du?c bi?t d?n du?i cái tên Madras.

Không xa t?ng hành dinh c?a Công Ty Du?c Cipla t?i Mumbai là Kamathipura, “khu dèn d?” c?a thành ph?. Nhi?u gái m?i dâm thu?ng xuyên x?p hàng ? d?ng sau m?t chi?c xe t?i màu tr?ng dang ph?c v? nhu m?t phòng m?ch di d?ng, lúc này giá c?a thu?c cung không quan tr?ng b?ng giá c?a bao cao su. May m?n là “T? Ch?c S?c Kh?e Con Ngu?i” - m?t t? ch?c phi chính ph? du?c thành l?p b?i Ishwarprasad Gilada, luôn cung c?p bao cao su mi?n phí cho h?.

Nhi?u ph? n? trong s? này có v? tuoi vui, du?c di?m xuy?n b?ng các món trang s?c xuyên qua mui và tai, m?c xa-ri (qu?n áo c?a ph? n? ?n Ð?) màu sáng. B?n có th? t? nh? sao h? có v? vui nhu th?, khi h? s?ng trong các nhà th? c? b?n - nam ngu?i m?t phòng, cùng v?i 120 ho?c 150 ph? n? khác. Nhi?u ngu?i trong s? h? dã b? chính ngu?i ch?ng ho?c ngu?i cha c?a h? bán cho nhà th? d? ki?m m?t s? ti?n, nhung thu?ng là n? n?n dã làm cho h? ch?ng còn s? ti?n nào d? nh?n c?.

N?u nh?ng ngu?i ph? n? b? tr?n kh?i nhà th? quay tr? v? làng thì h? s? b? ch? nhà ch?a báo v?i dân làng và ph? n? dó - dúng hon là ngu?i “công nhân” c?a ngành “công nghi?p tình d?c” dó, s? b? tr? thành m?t paria, m?t t? dùng d? ch? m?t ngu?i ngu?i h? d?ng nh?t. Dù sao di n?a, cô ta s? v? làm gì ? làng, khi mà làng v?n không có vi?c gì d? làm?

M?t v?n d? khác: Làm sao có th? ti?p c?n h?t du?c gái m?i dâm t?i ?n Ð?, khi mà ho?t d?ng c?a h? quá bi?n hóa - t?i nhà th?, nhà tr?, t?i nhà, t?i d?n dài, trong r?p chi?u phim, t?i các dhabas (quán cóc)? Tuy v?y, cung có nh?ng ph? n? may m?n so v?i các “d?ng nghi?p” c?a h? khi du?c nhóm c?a Bác Si Gilada thuy?t ph?c và tuy?n d?ng h? làm các sahelis (có nghia là b?n gái t?t). Sahelis làm công vi?c tuyên truy?n v? AIDS: H? phân phát bao cao su và giúp cho các cô cách kiên quy?t thuy?t ph?c khách hàng c?a h? s? d?ng bao cao su; giúp d? xét nghi?m HIV phía sau b?c rèm trong chi?c xe t?i và tr? k?t qu? ngay; giúp tham v?n cho m?t ph? n? phàn nàn v? vi?c ho ra máu và khi quy?t d?nh c?n di?u tr? b?ng kháng sinh thì c?p thu?c cho cô ta. V?y, nh?ng sahelis dã xét nghi?m chua? R?i, m?t ngu?i nói, hai l?n d?u âm tính. Trong khi dó, các sahelis khác nh?n m?nh vi?c xét nghi?m v?i h? là vô ích, vì h? luôn luôn s? d?ng bao cao su. M?t v?n d? khác ? Chennai, khi các cô gái di?m th?a nh?n r?ng n?u khách hàng h? là t?i ph?m ho?c dang say thì h? r?t khó thuy?t ph?c khách s? d?ng bao cao su. Hon n?a, n?u các gái di?m c? thuy?t ph?c, khách hàng s? cho là cô gái dó b? nhi?m b?nh và ngày dó cô ?y s? m?t di nhi?u co h?i ki?m ti?n. Các gái di?m là m?t trong nh?ng nhóm có nguy co lây nhi?m cao mà nh?ng ngu?i có th?m quy?n mu?n ti?p c?n. ? m?t khác c?a th? tr?n, noi du?ng cao t?c n?i t?i Bangalore ch?y ngang qua làng Poonamalee, các thành viên c?a m?t t? ch?c phi chính ph? khác - D? Án Ki?m Soát Và Ngan Ng?a AIDS - cung dua vào t?m ng?m c?a h? m?t nhóm khác có nguy co cao không kém: Các tài x? xe t?i n?ng du?ng dài c?a thành ph?. Hàng ch?c chi?c xe t?i d?u tru?c c?a m?t van phòng v?n t?i, noi các tài x? ngh? ngoi và choi bi-da. T?t c? tài x? d?u bi?t m?t chút v? HIV. Vài ngu?i trong s? h? cung có vài ngu?i quen ch?t vì b?nh AIDS. Các tài x? này ph?i 10, 20 ho?c 30 ngày m?i g?p v? c?a h? m?t l?n; có ngu?i trên hai tháng không g?p v?. Khi ch? d?n h? cách mang bao cao su dúng cách, m?t ngu?i cho bi?t kinh nghi?m duy nh?t c?a anh ta v? s?n ph?m này là dùng d? b?t kín... ch? rò r? c?a du?ng ?ng trong xe t?i c?a anh ta. H? cung mu?n bi?t các noi có th? th?c hi?n các xét nghi?m HIV d? th? ki?m tra. Ch? có m?t ngu?i trong s? h? là dã làm xét nghi?m!

?n Ð? không ph?i là d?t nu?c c?a bao cao su, và bà Swaraj - B? Tru?ng B? Y T?, du?ng nhu thích cách bà ?y có m?t qu?ng cáo v?i hình ?nh bao cao su b?ng b?nh trong không trung v?i l?i tho?i: “Ti?t d?c và chung th?y là cái gì cung xong h?t”! Dù sao, có th? k?t lu?n ?n Ð? dang di dúng con du?ng. B?ng cách ki?m tra các bà m? t?i 600 phòng m?ch hay b?nh vi?n, dó là 600 “ch?t canh” kh?p qu?c gia d? c? g?ng u?c lu?ng quy mô c?a con d?ch. Vào nam 1992, b?ng ngân sách c?a Ngân Hàng Th? Gi?i, chính ph? dã thành l?p T? Ch?c Ki?m Soát AIDS Qu?c Gia (vi?t t?t là NACO) nh?m tránh các quan liêu hành chính và d? giám sát chi?n d?ch ch?ng AIDS. NACO nh?n di?n các nhóm có nguy co lây nhi?m cao là nh?ng ngu?i d?ng tính luy?n ái nam, nh?ng ngu?i tiêm chích ma túy cung nhu các gái di?m và gi?i tài x? xe t?i, các bang dang b? lây nhi?m m?nh m?.

M?c dù có nhi?u ti?n b?, nhung v?n còn r?t nhi?u vi?c ph?i làm. Ðon c?, m?t kh?o sát vào Tháng Hai 2004 cho bi?t 61% ph? n? t?i Orissa chua bao gi? nghe nói v? AIDS, còn t? l? các tài x? xe t?i ? Tamil Nadu có chi tiêu cho quan h? tình d?c dã tang t? 17% nam 2001 lên 21% nam 2002, và ch? có 37% trong s? h? có dùng bao cao su trong các tru?ng h?p này. Hi?n nay, 90% gái m?i dâm ? Tamil Nadu nói h? có s? d?ng bao cao su và ch? có 45% nh?ng ngu?i d?ng tính luy?n ái nam cho bi?t g?n dây h? m?i s? d?ng bao cao su.

Các chính quy?n d?a phuong quan tâm c? g?ng gi? cho d?ch b?nh ch? lan r?ng ? du?i m?c 1%, vì trên con s? dó d?ch du?c xem là dã lan r?ng trong cu dân ch? không ch? trong các nhóm có nguy co cao n?a. Th?m chí, th? h?ng chính th?c c?a sáu trong s? 35 bang có s? lây nhi?m cao nh?t cung có th? sai l?c: Dân s? c?a sáu bang này (Andhra Pradesh, Karnataka, Maharashtra, Manipur, Nagaland và Tamil Nadu) là 292 tri?u ngu?i, g?n b?ng 30% t?ng dân s?. Trong khi dó, ba bang khác (Goa, Gujarat và Pondicherry - v?i t?ng c?ng 53 tri?u ngu?i) m?i th?t s? là vùng có d?ch b?nh “d?m d?c”, v?i t? l? lây nhi?m là trên 5% trong s? các nhóm có nguy co cao. Nhìn chung, tình hình d?ch b?nh du?ng nhu x?u hon ? phía Nam, m?c dù ai cung bi?t dó là khu v?c t? n?n c?a vùng Ðông B?c, giáp v?i Myanmar, noi có nhi?u ngu?i chích ma túy mà l?i dùng chung kim tiêm...

C? th?n, hay thi?u quan tâm?

Cho d?n nay, theo các u?c tính dè d?t nh?t, ?n Ð? dã có 600,000 ngu?i m?c can b?nh này và 4.58 tri?u ngu?i nhi?m virus HIV. Ði?u này có nghia ?n Ð? hi?n x?p th? hai, ch? sau Nam Phi, v? s? ngu?i nhi?m virus v?i kho?ng 0.9% dân s? tru?ng thành cho k?t qu? duong tính v?i HIV (so v?i t? l? hon 20% t?i Nam Phi). Th? nhung n?u con s? này c?a ?n Ð? ch? c?n tang thêm vài ph?n tram thì không ph?i ch? có thêm hàng tri?u ngu?i ?n Ð? b? k?t án ph?i s?ng cùng - nhung th?t ra là án t? - v?i AIDS mà còn kéo thêm hàng tri?u cu dân láng gi?ng c?a h? vào s? ph?n dó. Ch? tính riêng ?n Ð?, không k? Bangladesh, Nepal và Pakistan, dân s? ?n Ð? dã vu?t xa dân s? c?a toàn Châu Phi. Nhu th?, hoàn toàn có d? các y?u t? d? hình thành nên m?t d?i d?ch t?i khu v?c này, ?nh hu?ng d?n g?n m?t ph?n tu dân s? c?a toàn th? gi?i. Th?t may m?n là không có qu?c gia nào có ý d?nh ti?p bu?c Châu Phi d? tr? thành d?a ng?c tr?n gian vì AIDS. Brazil và Thái Lan dã cho th?y s? bình tinh ch?u d?ng và d?i phó v?i tai uong HIV c? trong 10-15 nam qua. Các chính sách dúng d?n và không quá cách bi?t mà Thái Lan t?ng th?c hi?n ch?c ch?n s? có ?nh hu?ng d?n ?n Ð?. Các chi?n d?ch ? ?n Ð? thu?ng ch?m hon và có quy mô cung khiêm t?n hon ? Thái Lan do thi?u th?n v? tài chính, trong khi các chính sách cung chua d? m?nh t? phía chính ph?, trong khi hai v?n d? này l?i liên quan r?t m?t thi?t v?i nhau. Không có noi nào d?i d?u v?i AIDS mà tránh du?c các chi phí t?n kém, Thái Lan t?n kho?ng 0.55 USD m?t ngu?i cho vi?c phòng ch?ng và di?u tr?. ? Uganda, chi phí này lên d?n 1.85 USD m?t ngu?i, v?y mà ? ?n Ð? ch? m?i chi có 0.17 USD m?t ngu?i. Th?t ra, khi d?i m?t v?i AIDS, tài chính cho v?n d? này cung tr? nên “d? th?” hon, do các t? ch?c qu?c t? nhu Ngân Hàng Th? Gi?i, các t? ch?c nhân d?o và t? thi?n h?a s?n sàng giúp d? b?ng các kho?n chi kh?ng l?. Ti?c là ?n Ð? v?n chua t?n d?ng “th?i co” này. Ði?u này, m?t khác, cung cho th?y s? nghèo nàn c?a d?t nu?c và s? thi?u quan tâm c?a chính ph? ?n Ð? d?n s?c kh?e c?a c?ng d?ng nói chung, và c? th? là v?i AIDS. Theo s? li?u th?ng kê m?i nh?t, nam 2000, ?n Ð? ch? chi có 71 USD m?t ngu?i cho các v?n d? v? s?c kh?e, 4/5 trong dó là do linh v?c tu nhân chi ra. Th?m chí, m?t s? tính toán còn cho th?y chính ph? ch? chi có 4 USD m?t ngu?i. ?n Ð? hi?n là m?t trong tám qu?c gia trên th? gi?i có ngân sách dành cho cham sóc s?c kh?e c?ng d?ng chua t?i 1% GDP c?a mình. So v?i các chi tiêu cho linh v?c qu?c phòng, ngân sách cho phòng ch?ng AIDS ? ?n Ð? th?t ch?ng th?m vào dâu: M?i nam, ?n Ð? dành 3.1% GDP cho linh v?c qu?c phòng, là m?t trong các qu?c gia s? h?u vu khí h?t nhân và có các chuong trình không gian m?nh. Trong khi dó, tr? trêu là th?m chí ?n Ð? còn dành các kho?n tín d?ng cho m?t s? các gia Châu Phi vay nh?m ch?ng ch?i v?i... AIDS!

S? thi?u quan tâm d?n s?c kh?e c?ng d?ng này còn du?c th? hi?n rõ qua th?ng kê v? b?nh lao. ?n Ð? có nhi?u ngu?i m?c b?nh lao hon b?t k? qu?c gia nào khác trên th? gi?i. Trên 20,000 ngu?i b? lây nhi?m b?nh lao m?i ngày t?i qu?c gia này, và hon 450,000 ngu?i ch?t vì b?nh lao m?i nam. Ch?t do b?nh lao cung tr? nên r?t ph? bi?n trong nh?ng ngu?i nhi?m HIV. ?n Ð? cung là nu?c có v? trí cao trong b?ng x?p h?ng v? các b?nh lây qua du?ng tình d?c, m?t nhân t? ch? y?u c?a vi?c lây lan HIV. Theo m?t nghiên c?u do Ngân Hàng Th? Gi?i tài tr?, 60% các mui tiêm chích ? linh v?c tu nhân và 69% ? linh v?c công c?ng dã du?c th?c hi?n v?i các kim tiêm không an toàn.

Do dó, không có gì ph?i kinh ng?c khi m?t co quan c?a Liên Hi?p Qu?c cho r?ng t?i nam 2015, ?n Ð? s? có d?n 12 tri?u ngu?i nhi?m HIV. B?n thân chính ph? - mà d?i di?n là Co Quan Ki?m Soát AIDS Qu?c Gia, cung cho bi?t n?u d?t du?c t?t c? các m?c tiêu d? ra thì d?n nam 2010 cung s? có d?n chín tri?u ngu?i nhi?m HIV.

AIDS lan truy?n ch? y?u qua ho?t d?ng tình d?c không an toàn, trong khi các chính ph? h?u h?t d?u lúng túng khi d? c?p d?n các v?n d? tình d?c. T?i ?n Ð?, hon 80% là b? lây nhi?m qua con du?ng này. ?n Ð? cung không là m?t ngo?i l?, cho dù dây là quê huong c?a “Kama Sutra” n?i ti?ng - noi mà các d?n dài có các phù diêu, ch?m tr? mô t? các ki?u sinh ho?t phóng túng mà không có b?t k? ch?n công c?ng ? noi nào khác l?i dám trang trí nhu v?y. ?y th? mà dây cung l?i là vùng d?t “c? th?n”, d?n n?i n?n công nghi?p di?n ?nh ?n Ð? g?n dây m?i dám dua nh?ng n? hôn lên màn b?c. Dù sao di n?a, ?n Ð? cung dã mi?n cu?ng d?n s?c d?y m?nh qu?ng bá vi?c s? d?ng bao cao su nhu m?t bi?n pháp ch? y?u d? ch?m d?t s? lan truy?n c?a d?ch b?nh. Kinh nghi?m t? vi?c phòng ch?ng các d?ch b?nh khác cho th?y ph?i thay cách thuy?t giáo “Hãy Ti?t Ch?” b?ng “Hãy Chung Th?y Và (n?u không chung th?y thì) Nh? S? D?ng Bao Cao Su”. Nhi?u ngu?i ?n Ð? dang c? g?ng h?t s?c d? ch?ng l?i AIDS b?ng nhi?u cách khác nhau, song vi?c thành công c?a h? v?n còn ph? thu?c r?t nhi?u vào s? h? tr? t? trên cao cung nhu t? m?i t?ng l?p trong xã h?i. Th? Tu?ng ?n Ð? c?n ph?i là ngu?i lãnh d?o trong cu?c chi?n này và làm sao cho t?t c? các b? tru?ng cung nhu các toàn th? b? máy công quy?n ph?i d? c?p d?n AIDS trong các bài nói cung nhu m?i tuyên b? phát ra t? phía chính ph?, nhu cách mà Th?ng Ð?c Bang Andhra Pradest dã làm.

Công b? các con s? v? lây nhi?m HIV - ít nh?t dã có m?t nhà ho?t d?ng chính tr? n?i ti?ng b? ch?t và nhi?u ngu?i cho r?ng cái ch?t này là do AIDS - ph?i du?c dua ra và khuy?n khích m?i ngu?i tham gia các xét nghi?m nh?m phát hi?n s?m vi?c lây nhi?m HIV. Hon ai h?t, các c?u th? du?c yêu chu?ng c?a môn cricket và các ngôi sao c?a kinh dô di?n ?nh Bollywood cung ph?i góp s?c vào cu?c chi?n này. AIDS th?t s? là m?t can b?nh t?n kém - t?n kém trong c? phòng ch?ng và di?u tr?. V?i m?t ngân sách h?n h?p, n?u chi cho phòng ch?ng nhi?u thì có nghia ph?n dành cho di?u tr? s? càng ít di. V?y t?i sao c? ph?i mang ngu?n kinh phí dã ít ?i dó d? di?u tr? cho các tru?ng h?p d?ng tính luy?n ái, nghi?n ng?p, m?i dâm và nh?ng ngu?i thích quan h? b?a bãi - v?n là nh?ng ngu?i tru?c sau gì cung d?n v?i AIDS? Câu tr? l?i là do chua có h?a h?n nào d?t du?c trong vi?c di?u tr? can b?nh này, nên không ai trong s? này có d?ng co d? ti?n hành các xét nghi?m. Và do không c?n xét nghi?m nên can b?nh này c? th? mà lan r?ng. M?t vòng l?n qu?n! Ð?n dây, càng rõ ràng AIDS còn là m?t can b?nh quá t?n kém cho s?... quan tâm, do dó nên nó b?... “l?” di.

T?i nhi?u qu?c gia, d?c bi?t là t?i nh?ng qu?c gia giàu có nh?t, HIV dã len l?i vào các nhóm du?c xem là có nguy co th?p, và dáng chú ý nh?t là thanh thi?u niên và các bà v? th?y chung AIDS có lan truy?n trong c?ng d?ng dân cu và lan r?ng t? d?u này d?n d?u kia c?a qu?c gia, nhu dã t?ng x?y ra v?i m?t ph?n c?a Châu Phi, và th? gi?i s? có m?t d?i d?ch m?i v?i nguy co kh?ng khi?p? Th?t may là ?n Ð? cung có nhi?u uu th?, nhu n?n công nghi?p công ngh? thông tin - k? thu?t c?c k? phát tri?n, còn các công ty cham sóc s?c kh?e và các công ty s?n xu?t du?c ph?m cung th?a s?c ti?n hành các ki?m nghi?m và cung c?p thu?c v?i giá r? trên quy mô l?n. Ðó cung là m?t linh v?c chua du?c ?n Ð? t?n d?ng khai thác.

Thói quan liêu và s? th?c t?nh

K? t? khi Thái Lan báo cáo ca nhi?m HIV d?u tiên t?i nu?c này, noi ph?n l?n dàn ông có thói quen quan h? v?i gái m?i dâm và cung có thói quen không s? d?ng bao cao su, ch? vài nam sau, m?t s? t?nh c?a Thái Lan dã có trên 25% thanh niên và 10% ph? n? mang thai b? nhi?m HIV. Tình hình Thái Lan th?t ?m d?m, nhung sau dó h? dã phát d?ng các chi?n d?ch nh?m ch?ng l?i AIDS. K?t qu? là d?n nam 2020, Thái Lan h?u nhu s? lo?i tr? du?c HIV. Thái Lan th?c hi?n sáu chính sách d?c bi?t:

- Ðánh giá và theo dõi s? bùng n? d?ch b?nh.

- N? l?c t?p trung vào các nhóm có nguy co lây nhi?m b?nh cao.

- Giáo d?c cho c?ng d?ng v? HIV và AIDS.

- K?t h?p “chuong trình 100% s? d?ng bao cao su” và chi?n d?ch xua tan các ác c?m v?i can b?nh.

- C?ng tác và liên k?t m?i ngu?i càng nhi?u càng t?t trên m?i m?t tr?n.

- Kêu g?i h? tr? t? các t? ch?c qu?c t?, và cu?i cùng là n? l?c t? phía chính ph?.

Di nhiên là ?n Ð? không hoàn toàn gi?ng v?i Thái Lan. B?t d?u là vi?c Thái Lan giàu hon nhi?u so v?i ?n Ð? (GDP trên d?u ngu?i nam 2001 d?t 6,400 dô la, trong khi con s? này ? ?n Ð? là 2,800 dô la). Thái Lan l?i nh? hon ?n Ð? nhi?u nên các chi?n d?ch qu?c gia cung th?c hi?n d? dàng hon. Cu?i cùng, Thái Lan t? lâu dã có t?p t?c tuong d?i tho?i mái v? các v?n d? tình d?c, nên kho?ng nam 1990 h? dã làm quen du?c v?i bao cao su và xem nó cung bình thu?ng nhu là xà bông hay kem dánh rang v?y. M?c khác, ?n Ð? dã có ít nh?t hon mu?i nam d? nhìn th?y AIDS có th? tàn phá toàn b? m?t l?c d?a nhu th? nào, gi?t h?i nhi?u ngu?i và d?y s? phát tri?n lùi l?i hàng th?p k?. H? bi?t c?n ph?i làm gì và c? nh?ng di?u không nên làm n?a. V?y ?n Ð? dã làm du?c nh?ng gì?

So v?i cách dây m?t nam thì tình hình t?t hon nhi?u, b?n s? du?c nghe nh?ng ngu?i di?u hành chi?n d?ch ch?ng AIDS t? th? dô Delhi nói nhu v?y. Kh?i d?u là cu?c h?p t?i di?n dàn c?a qu?c h?i vào Tháng B?y 2003, v?i s? tham d? c?a t?t c? các d?i bi?u du?c b?u ch?n t? các d?ng phái trên toàn ?n Ð?, g?m c? nh?ng ngu?i d?i di?n t? Th? tu?ng d?n ch? t?ch c?a các panchayat - don v? hành chính th?p nh?t t?i các d?a phuong. Ð?n ngày 1 Tháng Tu 2004, chính ph? ?n Ð? công b? ti?n hành chi?n d?ch vào b?ng vi?c c?p mi?n phí các thu?c kháng virus nh?m gi?i h?n con s? b?nh nhân chuy?n qua AIDS, xem dó nhu là cách nh?m kéo dài cu?c s?ng và cung là d?u hi?u t? cho nh?ng ngu?i khác th?y nh?ng ngu?i m?c b?nh s? không b? xã h?i ru?ng b?. Ði?u này còn du?c c?ng c? b?ng m?t cam k?t du?c dua vào Lu?t Ch?ng Phân Bi?t Ð?i X?. Sau dó là d?n các tuyên b? - v?n chua chuy?n sang hành d?ng - r?ng chính ph? s? b?t d?u s? d?ng ti?n dóng thu? vào cu?c chi?n v?i AIDS. Cho d?n bây gi?, h?u h?t m?i chi tiêu cho cu?c chi?n ch?ng can b?nh này là d?n t? nh?ng t? ch?c qu?c t?, chính ph? các nu?c ho?c các t? ch?c t? thi?n hay t? m?t s? ngu?i ?n Ð?. Cung có m?t vài chính quy?n bang dã làm h?t kh? nang c?a h?. Có l? dó là s? d?ng viên khích l? cho do?n d?u c?a câu chuy?n, khi B? Tru?ng B? Y T? Sushma Swaraj công khai ôm ghì hai d?a tr? m? côi và m?c b?nh AIDS dã b? m?i ngu?i t? ch?i không cho vào tru?ng h?c ? m?t th? tr?n phía Nam bang Kerala. Hình ?nh này c?a bà tru?c công chúng có th? giúp gi?m di s? ác c?m mà xã h?i ?n Ð? luôn chú ý dành cho AIDS. Gi?ng nhu nh?ng câu chuy?n t?i t? v?n thu?ng du?c nghe k?, nh?ng ngu?i dàn ông b? du?i vi?c vì duong tính v?i HIV, nhi?u ph? n? b? lây nhi?m t? các ông ch?ng và b? gia dình ch?ng xua du?i, nhi?u ngu?i m?c b?nh AIDS b? ném dá cho d?n ch?t...

Nam 2003, chính quy?n nhi?u noi cung sôi d?ng h?n lên, nhu t?i Andha Pradesh, m?t bang v?i 76 tri?u dân - nh? hon bang Kerala và Delhi m?t chút - là m?t trong sáu bang có t? l? lây nhi?m trên 1% dân s? nên v?n d? ch?ng AIDS r?t du?c quan tâm. Ông Chandrababu Naidu - th?ng d?c bang, dã yêu c?u t?t c? các quan ch?c thu?c quy?n ph?i d? c?p d?n AIDS trong t?t c? các bài phát bi?u c?a h?, b?t k? là v? v?n d? gì. Bang này cung cho bi?t h? s?n sàng cung c?p thu?c di?u tr? cho nh?ng ngu?i m?c b?nh AIDS. Ông Naidu cung t?o s?c ép b?t các thông báo qu?ng cáo d?u ph?i dua thêm các dòng c?nh báo v? b?nh AIDS và bao cao su luôn s?n sàng cung c?p t?i các co s? liên quan, cung nhu du?c phát mi?n phí ? kh?p các quán ru?u.

Dù sao, cách làm ?y cung du?ng nhu quá l?i th?i d?i v?i nh?ng noi nhu Châu Phi và Thái Lan. Có l? dó là vì sao nh?ng ngu?i ngoài cu?c v?i kinh nghi?m v? các b?nh d?ch khác l?i lên ti?ng báo d?ng v? ti?m nang d?i d?ch AIDS t?i ?n Ð?. Ngân Hàng Th? Gi?i và Chuong Trình C?a Liên Hi?p Qu?c V? Phòng Ch?ng HIV/AIDS (vi?t t?t là UNAIDS) là hai t? ch?c n?i b?t nh?t, cùng các t? ch?c song phuong c?a Anh Qu?c và Hoa K? d?u quan tâm nhi?u d?n chuong trình phòng ch?ng HIV/AIDS ? ?n Ð?.

Vào nam ngoái, qu? tài tr? c?a nhà t? phú (Microsoft) Bill Gates và v? là bà Melinda Gates dã tang g?p dôi s? ti?n dành cho ?n Ð?, lên d?n 200 tri?u USD trong vòng nam nam. Hoa K? cung t? v? hào hi?p khi tháng tru?c dua ra quy?t d?nh ch?n ?n Ð? là qu?c gia th? 15 trong 15 nu?c c?n giúp d? trong K? Ho?ch Kh?n C?p H? Tr? Gi?m AIDS (k? ho?ch này c?a Hoa K? tr? giá 15 t? dô la, kéo dài nam nam, du?c công b? h?i Tháng Giêng 2003).

Không d?ng ngoài cu?c, Công Ty D?u Khí ?n Ð? - công ty l?n nh?t qu?c gia này, cung d?ng ra d?m nh?n vi?c tuyên truy?n v? b?nh AIDS t?i 4,000 tr?m xang trên các du?ng cao t?c, noi các tài x? xe t?i du?ng dài thu?ng ghé qua (h? cung là nhóm d?c bi?t d? b? lây nhi?m và tr? thành ngu?n lan truy?n b?nh). Chuong trình này còn du?c góp s?c b?i T?p Ðoàn V?n Chuy?n ?n Ð?.

Thông di?p t? nh?ng b? phim truy?n hình nhi?u t?p

M?i tu?n, 64 tri?u ngu?i ?n Ð? xem các kênh có các ngôi sao truy?n hình, di?u này s? giúp chuy?n t?i nhanh chóng các thông di?p v? phòng ch?ng AIDS. Vì v?y, trong ba nam t?i, m?i nam các kênh truy?n hình s? cung c?p kho?ng 4.65 tri?u dô la - tr? giá c?a các gi? phát ph?c v? qu?ng cáo v? AIDS d?n công chúng. Truy?n hình cung s? chuy?n t?i thông tin và thông di?p v? AIDS trong các chuong trình truy?n hình nhi?u t?p cung nhu trong các chuong trình khác, s? d?ng các kênh truy?n hình khác nhau tùy theo d?i tu?ng m?c tiêu là gi?i tr?, ngu?i nói ti?ng Hindi hay ngu?i Timil. Ðài BBC - bang t?n “S? Th?t V? Th? Gi?i” dã cho th?y hi?u qu? c?a truy?n hình và truy?n thanh là nhu th? nào. Rút kinh nghi?m t? m?t chi?n d?ch ch?ng b?nh phong thành công ? ?n Ð? và Nepal, h? dã ti?n hành m?t chi?n d?ch tuong t? ch?ng l?i AIDS t?i ?n Ð? vào nam 2002 v?i hon 1,000 chuong trình phát sóng nh?m vào hon m?t n?a dân s?.

Nh?ng chuong trình này bao g?m chuong trình ngu?i th?t, vi?c th?t cho gi?i tr?, truy?n thanh gi?i dáp các v?n d? s?c kh?e cá nhân qua qua di?n tho?i, và thành công nh?t là chuong trình truy?n hình tuong tác nhi?u k? mô t? v? Jasoos Vijay, m?t thám t? mang HIV duong tính (thu?ng xuyên du?c theo dõi b?i hon 150 tri?u khán gi?). Nh?ng chuong trình này còn du?c h? tr? b?i 3,500 màn ?nh chi?u phim t?i các làng xã, noi dân chúng hi?m khi ti?p c?n du?c v?i truy?n thanh và truy?n hình.

Các công ty khác, nhu T?p Ðoàn Tata và Công Ty Ðu?ng S?t ?n Ð?, cung tham gia chi?n d?ch này. Các công ty du?c ph?m thành công nh?t c?a ?n Ð? - dáng k? là Công Ty Cipla, Công Ty Du?c Ph?m Hetero, Phòng Thí Nghi?m Matrix và Phòng Thí Nghi?m SRL Ranbaxy dã ký k?t v?i t? ch?c Bill Clinton d? nh?n m?t nhi?m v? hoi khác m?t chút: S?n xu?t du?c ph?m ch?ng virus HIV d? cung c?p cho Châu Phi và vùng Caribbean v?i giá r? ch? c? 0.37 dô la m?t ngày. Cipla hoàn toàn có th? làm du?c di?u này, vì ông Yusuf Hamied - ngu?i di?u hành công ty, là ngu?i luôn nhúng tay vào các b?ng sáng ch? du?c c?p cho các công ty nu?c ngoài giàu có dang phát tri?n các lo?i du?c ph?m này t?i ?n Ð?. H? ghét ông ta vì nh?ng gì h? th?y ? các lo?i thu?c “nhái” c?a ông ta và c? chính sách giá c? c?a ông (hay nhi?u khi dó là c?a chính h?) gây ra cho h?. M?c dù v?y, ông Hamied nói: “Tôi không ch?ng l?i v?n d? b?n quy?n. Tôi s?n sàng thanh toán ti?n b?n quy?n. Nhung tôi ch?ng l?i s? d?c quy?n”! Ông Hamied cung làm chính ph? ?n Ð? hoi b?i r?i. Vi?c s?n xu?t thu?c nhái và giá c? trên tr?i du?i d?t c?a ông không du?c xem là b?t h?p pháp t?i ?n Ð?, nhung nh?ng tuyên b? quá công khai c?a ông thu?ng d?t nhà ch?c trách ?n Ð? vào hoàn c?nh khó x?. Ch?ng h?n vào nam 2000, ông m?i chào d? cung c?p mi?n phí cho h? nevirapine - m?t thu?c kháng virus giúp làm gi?m rõ r?t kh? nang lây nhi?m HIV t? m? sang con trong khi sinh, khi dó chính ph? dúng là còn “hoàn toàn không có gì h?t”. Còn nh? h?i nam 1993, sau khi du?c chính ph? ti?p c?n, ông Hamied m?i chào AZT, m?t lo?i thu?c ch?ng AIDS v?i giá 2 dô la m?t ngày, r? hon sáu l?n so v?i giá th? tru?ng qu?c t?. V?y mà lúc b?y gi?, chính ph? ?n Ð? v?n không có ti?n mua. Hi?n nay, ông nói có th? s?n xu?t thu?c v?i giá r? hon nhi?u, n?u chính ph? mi?n gi?m thu? nh?p kh?u các nguyên li?u và trang thi?t b?! S?c kh?e hoàn toàn không ph?i là v?n d? du?c quan tâm c?a chính ph? ?n Ð?: B? Tru?ng B? Y T? thu?ng xuyên thay d?i - dó là n?c thang d? thang ch?c tr? thành B? Tru?ng B? Hàng H?i - m?t trong nh?ng b? l?n nh?t nu?c này. Trong khi dó, NACO có sáu lãnh d?o trong 12 nam. Các n? l?c nh?m ki?m soát du?c các nhóm có nguy co lây nhi?m cao b? ngan tr? tru?c th?c t? là c? n?n m?i dâm và d?ng tính luy?n ái d?u b? xem là b?t h?p pháp. Ác c?m g?n li?n v?i AIDS và m?i th? dính dáng d?n nó v?n còn r?t n?ng n?, nh?t là d?i v?i ph? n? - nh?ng ngu?i nghèo khó, luôn b? xem thu?ng và không có chút quy?n hành nào.

Ch?ng ch?i trong m?t b?i c?nh nhu v?y, d? báo v? s? lây nhi?m thêm hàng tri?u con ngu?i du?ng nhu là m?t s? th?t kh?ng khi?p V?y mà các d? báo tuong t? cho Thái Lan và Brazil - dã b? sai hoàn toàn, nh? vào m?i s? can thi?p nhi?t tình d? ch?ng AIDS.

Tu?n Anh (lu?c d?ch)