Anna Akhmatova: Thơ như một tiếng thở dài

Anna Akhmatova: Thơ như một tiếng thở dài Có lẽ, những người đồng bệnh thường tương lân, hai nữ thi hào đã sống trong cùng những mảnh đời khắc nghiệt của thời thế, cùng vác trên vai cái gánh nặng của kiếp nhân sinh
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Ðọc “Nông Sơn Tòan Tập” của Phó Bảng Nguyễn Can Mộng Ở đời, những lúc quá nhàn rỗi thường cần kiếm bạn, tìm người trò chuyện. Riêng việc đọc sách chỉ cần có một người. Có thể trọn ngày, có thể suốt năm ở giữa bốn bức tường mà thưởng lãm được khắp bốn bể, trải ngàn năm mà gặp thẳng được người xưa Nhà thơ Ngô Văn Qui giới thiệu thi phẩm “Vạt Áo Chưa Cài” Nhà thơ Ngô Văn Qui, một huynh trưởng gia đình Phật tử hôm Chủ Nhật 22 Tháng Tư, 2007 đã tổ chức buổi giới thiệu tập thơ mới nhất của ông, “Vạt Áo Chưa Cài”, tại nhà hàng Royal, thành phố Garden Grove Nhà thơ Ngô Văn Qui giới thiệu thi phẩm “Vạt Áo Chưa Cài” Nhà thơ Ngô Văn Qui, một huynh trưởng gia đình Phật tử hôm Chủ Nhật 22 Tháng Tư, 2007 đã tổ chức buổi giới thiệu tập thơ mới nhất của ông, “Vạt Áo Chưa Cài”, tại nhà hàng Royal, thành phố Garden Grove Tuệ Sỹ Viết về thơ là chạm tới những hình ảnh phản ánh trong nước. Không thể có một mặt nước hoàn toàn tĩnh lặng, dù đó có là một mặt hồ chăng nữa. Và, người ta chỉ có thể nhận được những hình ảnh rập vỡ, thậm chí lộn ngược. Văn chương hội nhập: Stealing Buddha's Dinner và Nguyễn Minh Bích Với người bản xứ, đời sống của những người tị nạn có nét riêng kích thích tính hiếu kỳ. Ðề tài chiến tranh đối với những người thuộc phe miền Nam thua trận hình như không có tính hấp dẫn với họ. Văn chương hội nhập: Stealing Buddha's Dinner và Nguyễn Minh Bích Với người bản xứ, đời sống của những người tị nạn có nét riêng kích thích tính hiếu kỳ. Ðề tài chiến tranh đối với những người thuộc phe miền Nam thua trận hình như không có tính hấp dẫn với họ. Thơ và cái nghiệp làm thơ Thơ, không biết có phải là tiếng vọng vẳng lên từ tâm thức của một thời đại đặc biệt của dân tộc Việt Nam. Cuộc sống ấy có thật nhiều chất chứa, đời sống mỗi người hình như đều có liên quan đến những biến cố khiến thay đổi cả cuộc sống Tuấn Khanh Ông tên thật là Trần Trọng Ngọc, khởi nghiệp như một ca sĩ dưới tên Trần Ngọc, cộng tác với các ban nhạc với tư cách nhạc sĩ chơi vĩ cầm và khi sáng tác ông ký bút hiệu Tuấn Khanh. Ðọc lại “Việt Nam Máu Lửa” của Nghiêm Kế Tổ Cuốn “Việt Nam Máu Lửa” của Nghiêm Kế Tổ được in đầu tiên ở Việt Nam năm 1954. Nghiêm Kế Tổ là thứ trưởng Ngoại Giao trong chánh phủ liên hiệp đầu tiên của Hồ Chí Minh, được thành lập ở Hà Nội năm 1946. Tạp Ghi Văn Nghệ: Bình Nguyên Lộc, nhìn từ con người và tác phẩm. Bình Nguyên Lộc, bút hiệu con nai hiền miền bình nguyên, là một nhà văn, nhà báo kỳ cựu, đã sống và trải qua nhiều thời đại của lịch sử Việt Nam. Từ thời Pháp thuộc, ông đã khởi thảo truyện ngắn đầu tay “Hương Gió Ðồng Nai” năm 1935, rồi sau đó “Phù Sa”. *Ðọc lại “Việt Nam Máu Lửa” của Nghiêm Kế Tổ Bản Hiến Pháp 46 được hình thành bởi sự hợp tác giữa Cộng Sản và những đảng phái đối lập không Cộng Sản trong Quốc Hội. Ðến nay CS Việt Nam đã xây dựng thêm ba bản Hiến Pháp: 1959, 1980 và 1992. Không thấy nhà lập pháp nào nhắc đến tinh thần Hiến Pháp 46 dầu để phủ định nó. “Ba Người Khác” và Tô Hoài: Tiểu thuyết hay hồi ký? “Viết hồi ký là một cuộc đấu tranh tư tưởng để thấy ra sự thực. Nhưng thấy ra sự thực được hay không còn tùy ở tài năng người viết. Sở dĩ nói đấu tranh tư tưởng là vì phải nói ra sự thực trong trang viết hồi ký của mình. Thế nhưng như quyển Mười Năm của tôi, tôi bị phê bình, và tôi rút kinh nghiệm...” ÐỖ LỄ Ðỗ Lễ viết nhiều tình ca. Có thể nói, nhạc Ðỗ Lễ dành cho tình ca, như những con nước, lớn nhỏ đều tuôn ra biển. Cứ nghe ông đặt tên các ca khúc của mình người ta đủ thấy điều đó: Hận Tình, Lời Người Yêu, Oan Trái, Sang Ngang, Tan Vỡ, Tình Buồn, Tình Phụ, Tuyệt Tình... Bài thơ không mong đoạn kết Trong những ngày nằm trên giường bệnh, tôi chợt nhớ rất rõ khá nhiều bài hát. Trong số này có những bài tôi yêu thích, những bài tôi đã chọn “đo ni đóng giày” cho ca sĩ hát, những bài mà tác giả đã gởi tặng cho tôi mà tôi chưa có dịp để một lần nghe Ðỗ Nhuận Qua những thông tin người ta biết được thì hình như Ðỗ Nhuận sáng tác nhạc rất sớm, năm ông mới mười sáu mười bảy tuổi. Ông gốc gác người Hải Dương, nhưng lớn lên ở thành phố cảng Hải Phòng. Hoài An Nhớ lại, có một dạo, mấy năm liền, cứ Tết đến, tại Sài Gòn, gần như ở đâu người ta cũng nghe thấy bài “Câu Chuyện Ðầu Năm” của Hoài An, trên các đài phát thanh, truyền hình, nơi các hàng quán bán băng đĩa nhạc, đến nỗi, nó trở thành một cái gì đó tựa như tín hiệu của mùa xuân. 30 ngày ở Việt Nam Trong nước ít dùng radio, nếu có cốt chỉ để nghe đài nước ngoài như đài BBC,VOA, RFA, RFI. Chương trình phát thanh FM ở Sài Gòn lại phát trên sóng của đài truyền hình thành phố, ít thấy có người nghe. Thu Hồ Ðối với những người, trong khoảng tuổi 70, 80, hẳn rất nhiều người còn nhớ tới ông cùng với những tiếng hát lừng danh mộạt thời như Mạnh Phát, Minh Diệu, Minh Tần, Mộc Lan, Châu Kỳ... Thơ nhạc hoài niệm của những người ly xứ Có những địa danh, khi nhắc đến, làm tim óc bồn chồn và hoang mang, nó gợi lại một thời gian, không gian nào đó đã khuất nhưng còn âm hưởng. Hà Nội trong thơ Hoàng Anh Tuấn , trong nhạc Hoàng Dương; Sài Gòn trong thơ Nguyên Sa, trong nhạc Nguyễn Ðình Toàn 30 ngày thăm nhà ở Việt Nam (Bài 4) Trong một buổi tiệc đính hôn tổ chức tại Sài Gòn, có một người phụ nữ tự giới thiệu với tôi bà là con dâu của ông Trần Văn Hương, tổng thống của miền Nam. Bà không dùng chữ Việt Nam Cộng Hòa. Người Mỹ trầm lặng và Graham Greene Graham Greene là một tiểu thuyết gia lớn của văn học thế giới của thế kỷ 20. Là một ký giả, và có dính dáng nhiều đến các hoạt động tình báo, tiểu thuyết của ông có sức sống động kỳ lạ bởi các diễn biến của bố cục truyện có những nét hiện thực của các biến cố nóng bỏng trên thế giới. 30 ngày thăm nhà ở Việt Nam (Bài 5) Công ty Văn Hóa Phương Nam ra đời được hiểu như kết quả của sự đổi mới văn hóa, làm ăn theo kinh tế thị trường. Trụ sở chính trên đường 3 Tháng 2 tức Trần Quốc Toản thuộc quận 11 Sài Gòn, trong ban biên tập có các nhà văn ở miền Nam trước 75. 30 ngày thăm nhà ở Việt Nam (Bài 5) Công ty Văn Hóa Phương Nam ra đời được hiểu như kết quả của sự đổi mới văn hóa, làm ăn theo kinh tế thị trường. Trụ sở chính trên đường 3 Tháng 2 tức Trần Quốc Toản thuộc quận 11 Sài Gòn, trong ban biên tập có các nhà văn ở miền Nam trước 75 Hữu Loan và Màu Tím Hoa Sim Tháng 5, 2007 vừa qua tôi được đọc bài “Màu Tím Hoa Sim bản nào là đúng nhất” của nhà thơ Nguyễn Minh Hùng trên mạng vanchuongviet (mạng văn nghệ Ðồng Bằng Sông Cửu Long trước đây) Nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hạnh Những ai đã từng lớn lên thời chiến tranh chắc không thể không biết nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hạnh với những bức hình nói về cuộc chiến tại Việt Nam đầy tính nhân bản. Nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hạnh Những ai đã từng lớn lên thời chiến tranh chắc không thể không biết nhiếp ảnh gia Nguyễn Ngọc Hạnh với những bức hình nói về cuộc chiến tại Việt Nam đầy tính nhân bản. Ðường về xa xăm và Nguyễn Bá Chung Chiến tranh Việt Nam đã tàn từ ngày 30 Tháng Tư năm 1975. Nhưng tới nay, vết thương hình như chưa liền miệng. Vẫn còn những hố sâu, từ đời sống thực tế đến đời sống văn chương. Từ những vị trí khác nhau, chiến tranh vừa qua được nhìn ngắm với những cảm quan khác nhau từ những đối cực rõ nét. 30 ngày thăm nhà ở Việt Nam Buổi sáng một người bạn văn trẻ xách xe Honda đến đèo tôi đi uống cà phê với anh em văn nghệ Sài Gòn. Cụm từ “anh em văn nghệ Sài Gòn” chỉ những người làm văn nghệ phi chánh phủ, phi nhà nước và cũng phi đối kháng... Cái mà bạn gọi là “văn nghệ ngoài luồng” (VNNL), cụm từ tôi mới được nghe. Anh Bằng Ông tên thật là Trần An Bường, sinh năm 1925. Như thế, có lẽ ông là một trong vài nhạc sĩ cao tuổi nhất lác đác còn lại của chúng ta hiện nay. Một điều đáng vui hơn nữa là, dù đã qua cái tuổi “cổ lai hy” từ lâu, nhưng người ta vẫn được nghe những sáng tác mới của ông, nếu coi tất cả những gì Anh Bằng viết sau 1975, sau ngày ông ra khỏi nước, là sáng tác mới. Nguyễn Hiến Lê, kẻ sĩ trong thời đại chúng ta Nguyễn Hiến Lê, một tác giả của hơn một trăm cuốn sách, một nhà biên khảo có nhiều công trình to lớn, một dịch giả chuyển ngữ được những tinh túy văn chương ra Việt ngữ, một học giả được nhiều nể trọng của văn giới, và cũng là một người đã trung thực khi viết hồi ký 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt. Thư độc giả "Chuyện từ thiện" Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%. Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng! Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp. Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ. Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này. Cha chặt tay con gái Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua. Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Tê giác còn sót ở Việt Nam Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng. Cụ Phạm-Đỗ Thành Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa Cụ Bà Trương Thị Cầm KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa**	Nguy?n M?nh Trinh Marina Tsvetaeva, m?t n? thi hào n?i danh c?a nu?c Nga dã vi?t nh?ng dòng tho g?i m?t n? thi hào khác, Anna Akhamatova: “Ôi, thi si c?a gi?t l?, hoa h?u c?a các nàng tho Ngu?i d?ng tình luu l?c t? dêm tr?ng noi dã chào d?i Ngu?i bay lu?t qua nu?c Nga b?ng n?i d?n dau t?i den riêng mình Và ti?ng th? than bu?t dau xuyên qua chúng tôi nh?n nhu mui tên Chúng tôi rên xi?t lánh qua t? âm ch? A này Qua ngàn c?a mi?ng th? th?t cùng ch?, Anna Akhamatova! Tính danh c?a m?t ti?ng th? dài R?ng roi xu?ng v?c sâu m?t mùng này noi ch?n c?a vô ?nh vô thanh Ðâu d?u v?t trên m?t d?t noi bu?c chân ch? bu?c di Du?i bao la kho?ng tr?i, chúng tôi cùng vuong mi?n tri?u thiên Và k? b? t? thuong trên hành trình c?a ch? N?m b?t t? trên giu?ng li?m c?a mình Thành ph? tôi r?n vang ti?ng v?ng, nh?ng vòm tr?i l?p lánh M?t ngu?i tàn t?t mù lòa lang thang d?o chân qua l?i ng?i ca Ð?ng C?u Th? Và riêng tôi dâng hi?n ch? thành ph? tôi noi chuông t?ng h?i vang vang Anna Akhamatova, và tôi trao t?ng trái tim tôi l?n n?a.” Có l?, nh?ng ngu?i d?ng b?nh thu?ng tuong lân, hai n? thi hào dã s?ng trong cùng nh?ng m?nh d?i kh?c nghi?t c?a th?i th?, cùng vác trên vai cái gánh n?ng c?a ki?p nhân sinh. Làm tho, là m?t cái nghi?p n?ng n? nhung dôi khi cung là ngh? l?c d? bu?c thêm nh?ng bu?c g?p gh?nh c?a d?i ngu?i. Và, ? tho, m?i l?p lánh nh?ng ánh sao dù b?u tr?i t?i den tham th?m... Trong bu?i l? tu?ng ni?m nhà tho Ana Akhmatova t?i gi?ng du?ng Ð?i H?c Harvard, di?n viên Nga Liên Xô Alla Demidova dã d?c nh?ng do?n tho c?a tru?ng khúc Requiem, nhu m?t h?i ?c c?a m?t thi si n?n nhân c?a m?t ch? d? b?o tàn s?t máu c?a Stalin. V?i nh?c n?n là nh?ng t?u khúc c?a Mozart, c? t?a dã liên tu?ng du?c th? nào là du?ng bay c?a nh?ng v?n di?u mênh mang dau d?n, và hình nhu dã nghe du?c ti?ng kinh c?u th?ng thi?t c?a c? m?t th?i d?i Nga Xô Vi?t t? nh?ng cu?c bi?n lo?n liên miên d?n hai cu?c th? chi?n d?m máu tàn phá d?t nu?c b?i ho?i tâm h?n. Bài tho nh?c l?i m?t th?i d?i d?y bóng ma, c?a nh?ng chu?i th?i gian d?y bang ho?i... S? ph?n van ngh? si trong các ch? d? d?c tài toàn tr? d?u gi?ng nhau. H? ph?i ch?n l?a m?t trong hai thái d?. Ho?c là, xuôi tay ph?c v? cho ch? d?, góp m?t tay cho vi?c minh h?a và xung t?ng lãnh t?. Ho?c là, làm m?t ngu?i trung th?c, làm van ngh? trong cung cách t? do, ch?ng l?i nh?ng ch? d?o và áp l?c c?a ch? d?. Hãy nhìn tình tr?ng van h?c ? Nga Xô Vi?t du?i th?i Stalin và ? Vi?t Nam du?i th?i c?ng s?n c?a H? Chí Minh và các ngu?i k? v?. So sánh, không có khác bi?t nào quan tr?ng n?u không nói là y chang nguyên b?n. ? Vi?t Nam, ho?c là cu x? và vi?t gi?ng nhu T? H?u, Nguy?n Ðình Thi, Hoài Thanh, Ch? Lan Viên,... Ho?c là ngu?c l?i nhu Tr?n D?n, Lê Ð?t, Phùng Quán, Phan Khôi, Hoàng C?m, Phùng Cung,.... Cái mà g?i là van h?c hi?n th?c xã h?i ch? nghia th?c ch?t ch? là m?t áo khoác cho nh?ng l?i tuyên truy?n, xung t?ng ch? d?, m?t công c? ph?c v? chính tr?. Còn n?u ch? truong t? do tu tu?ng, nhà van s? b? nghi?n nát ho?c d?y ra bên l? xã h?i ngay. Cái t?i “nhân van” là m?t t?i n?ng, c? gia dình, gia t?c cung b? h?a lây còn hon b? tru di tam t?c h?i phong ki?n n?a. Khi?n cho bi?t bao nhiêu cu?c d?i b? d?y vào d?n ch? kh?n cùng không l?i thoát. Ch? d? m?t v?, bao vây sinh k?, c?m c?m bút, gia dình con cái b? d?i x? phân bi?t. Vì lý l?ch x?u, không th? h?c hành, không th? làm vi?c d? sinh s?ng bình thu?ng. ?y là không k? nh?ng án tù luôn luôn ch? ch?c. ? cái xã h?i ?y, m?i ngu?i nghi ng? nhau và tâm lý s? s?t an sâu trong ti?m th?c thành m?t quán tính khó b?. Ð?c nh?ng cu?n sách, bài báo v? sau này nh?c l?i chuy?n cu “nhân van” mà r?n ngu?i. Tr?n D?n, thông minh, tài hoa, s?c s?o là th?, mà khi b? ch? d? trù d?p, chán n?n ng?i yên m?t ch? trong nhà d?n n?i cái bóng lõm vào trong tu?ng thành hình d?ng m?t ngu?i nhu Ð?t Ma dang tuy?t c?c... Quang Dung, tho Tây Ti?n hào hùng, tho Ðôi M?t Ngu?i Son Tây tràn d?y tình c?m, th? mà b? ghen tài và k?t t?i ti?u tu s?n m?i l?n nghe khen ng?i câu tho d? d?i “Ðêm mo Hà N?i dáng ki?u thom...” l?i rung rung nu?c m?t ch?p tay l?y xin d?ng d?c b?i quá nhi?u ho?n n?n kh?i di t? bài tho ?y. Và còn bao nhiêu chuy?n khác, Phùng Quán “van chui, ru?u ch?u, cá tr?m” nuôi s?ng m?t d?i; Phùng Cung, Bùi Ng?c T?n, Nguy?n Chí Thi?n,... bao nhiêu nam tù không án vì cái h?a van t?,... ? Nga Xô Vi?t, t? nam 1930, khi Stalin chi?m du?c d?a v? lãnh d?o d?c tôn trong d?ng và chính quy?n, m?t ch? d? ki?m soát kh?t khe du?c hình thành k? c? trong lãnh v?c van ngh?. Van ngh? si ph?i sáng tác theo du?ng l?i ?n d?nh và nh?ng ngu?i không tuân th? b? de n?t t?i da t? vi?c b? c?m sáng tác d?n vi?c b? c?i t?o lao d?ng kh? sai hay ho?c ng?i tù. H?i Nhà Van trên danh nghia là c?a nhà van nhung chính là m?t công c? d? ki?m soát và theo dõi. M?i ngu?i d?u tr? thành công an, rình mò, báo cáo l?n nhau. Nhà van ph?i theo du?ng l?i s?n có nên có tình tr?ng m?c d?ng ph?c gi?ng nhau trong sáng tác ph?m. Trong th?i k? này, b?t c? d? tài nào mu?n du?c in ?n ph? bi?n cung ph?i thêm vào nh?ng ý, nh?ng dòng xung t?ng lãnh t? vi d?i Stalin. H?i Nhà Van du?c c?ng c? và theo ch? dích là th?c hi?n nh?ng d? cuong van hóa do d?ng d? ra nhu làm sáng t? nh?ng nét siêu vi?t c?a ch? d? c?ng s?n và là d?i di?n cho nh?ng khát v?ng trung th?c c?a d?t nu?c. Trên lý thuy?t thì nhu v?y nhung th?c t?, van h?c nhu th? don di?u, không có sinh khí, và m?i sáng tác ph?m na ná gi?ng nhau vì m?i van ngh? si ít ai dám bu?c qua nh?ng l?n v?ch c?m k? c?a ch? d?. Nhung cung có nh?ng ngu?i c?m bút di ra ngoài c?m k? nhung ch? là nh?ng tru?ng h?p l? loi. Nhu Mikhail Sholokhov v?i ti?u thuy?t b? tu “The Quiet Flow the Don” và “The Don Flows Home to the Sea”, gi?a nh?ng l?n v?ch phân bi?t gi?a H?ng Quân và B?ch V? trong cu?c chi?n c?a cách m?ng Nga Xô Vi?t t? nam 1918-1921, v?i chân dung c?a nh?ng chi?n si Don Cossacks. Hay sáu cu?n ti?u thuy?t c?a Leoni Leonov nhu “The Soviet River” ho?c “The Russian Forest” t?t c? d?u ch?a d?ng nh?ng ý hu?ng t? do phê phán nh?ng bi?n pháp d?u tranh giai c?p. Nh?ng nhà van có khuynh hu?ng d?c l?p còn ph?i k? d?n Konstantin Fedin, Aleksei N. Tolstoi tuy cung theo khuôn kh? c?a ch? d? nhung cung c? gi? truy?n th?ng lãng m?n t? truy?n th?ng van chuong thu? tru?c. Nhung, cu?c kh?ng b? tr?ng các van ngh? si mà có ngu?i g?i là “The Great Terror of 1937-1938” thì th?t là kinh khi?p. Nh?ng nhà van, nhà tho nhu Anna Akhmatova, Boris Paternak, Osip Mandelstam,... b? bu?c ph?i thôi vi?t và v?ng bóng trên van dàn m?t th?i gian dài. Nhi?u ngu?i b? tù t?i vì lý do ch? là ngu?i c?m bút. Nh?ng ngu?i b? de n?t o ép quá d?n ph?i t? t? nhu Marina Tsvetayeva, Mayakovsky,... Còn có m?t s? tuy v?n c? g?ng sáng tác nhung r?t vô v?ng trong ý d?nh xu?t b?n, nhu Mikhail Bulgakov hoàn t?t tác ph?m “The Master and Margarita” nam 1940 tru?c khi t? tr?n m?y tháng mà mãi d?n nam 1965 m?i in du?c ?n b?n d?u tiên ? Nga. Tác ph?m “Doctor Dzhivago” c?a Boris Paternak mãi d?n nam 1987 m?i in b?n d?u tiên ? Nga trong khi dã in l?n d?u tiên ? Ý m?y ch?c nam tru?c. Nhi?u ngu?i vi?t ph?i luu vong nhu Ivan Bunin, gi?i Nobel Van Chuong nam 1933, nhu Vladimir Nabokov, nhu Joseph Brodsky,... Anna Akhmatova, m?t thi si s?ng trong m?t d?t nu?c mà xã h?i d?y nh?ng cùm gông xi?ng xích c?a m?t ch? d? d?c tài toàn tr?. Bà là ngu?i dã vi?t nh?ng câu tho ca t?ng tình yêu, và c? nh?ng v?n tho ái qu?c. Nh?ng câu tho nhu: “Hãy tin tôi, không ph?i n?c r?n d?c bu?t rát Nhung t? lâu là d?u v?t b? hút máu c?a tôi Trong cánh d?ng tr?ng hoang tôi tr? thành cô bé câm l?ng V?i âm v?ng loài chim tôi than khóc tình tôi...” Tho c?a Anna Akhmatova không có nh?ng ngôn t? c?a bài di?n van n?y l?a. Mà tho c?a bà cung không có nh?ng l?i phê phán ch? d? n?ng n?. Tho c?a bà nêu lên nh?ng bi th?m c?a cu?c s?ng và nh?ng bi k?ch ?y k?t c?u thành ngôn ng? thi ca. Joseph Brodsky vi?t v? tho c?a bà, là ngôn ng? t?o thành b?i l?i nói dân dã thu?ng ngày, c?a nh?ng âm s?c b?n d?a v?i th? ng? bình dân và ca dao, t?c ng? quy?n vào nhau thành m?t kh?i d?ng nh?t c?a l?i ng? trái tim nhi?u c?m l?y. Trong th? gi?i riêng c?a thi nhân, bà không có m?t v?n d?ng quá m?c nào d? phát tri?n ho?c t?o bùng v?. N?i dau, là n?i dau c? nhiên c?a m?t ngu?i m? lo l?ng, thuong nh? con. N?i bu?n, cung là n?i bu?n quen thu?c c?a m?t ngu?i v? v?i ngu?i ch?ng d?u g?i tay ?p. Nhung, ph?ng ph?t trong dó, có m?t n?i thiêng liêng c?a giây phút c?m thông tuy?t di?u, di sâu vào trong th?m l?ng c?a t?m th?c. Anna Akhmatova (1889-1966) là bút hi?u c?a Anna Andreyevna Gorenko, m?t cô gái sinh tru?ng ? Bolsboy Fontan, g?n Odessa x? Ukraine, trong m?t gia dình c?a m?t k? su hàng h?i. Cho d?n khi t? tr?n, cu?c s?ng bà trôi n?i theo nh?ng bi?n c? chính tr? c?a nu?c Nga nhung bao gi? cung du?c xung t?ng là m?t trong nh?ng nhà tho n? l?n c?a van h?c Nga Xô Vi?t. Bà làm tho t? lúc 11 tu?i và khi 21 tu?i dã là thành viên c?a tru?ng phái tho Acmeist mà ngu?i thành l?p chính là ch?ng c?a bà, Nikolay Gumilyov, m?t trí th?c ch?ng l?i Ð?ng C?ng S?n Bolsheviks và b? x? t? nam 1921. Bà mê thích thi ca t? lúc thi?u th?i nhung khi thân ph? bà khám phá ra s? thích ?y dã b?t bu?c bà không du?c dùng tên tu?i th?c vì ông cho r?ng nhu v?y làm h?y ho?i thanh danh c?a gia dình. Anna Gorenko dã ch?n tên h? c?a bà c? t? làm bút hi?u. Bà h?c tru?ng lu?t ? Kiev và l?p gia dình v?i Gumilyov nam 1910. Sau ngày thành hôn m?t th?i gian ng?n, ông di chuy?n t?i Abyssinia và b? bà ? l?i. Khi ông b? di, Anna Akhmatova dã làm nhi?u bài tho và du?c xu?t b?n thành t?p tho d?u tiên “Evening”. Ð?a con trai Lev sinh nam 1912 và s?ng v?i gia dình bà n?i, ngu?i r?t ghét Anna Akhmatova. Bà cung xung kh?c v?i gia dình ch?ng nhung ch?ng bà không ch?p nh?n chuy?n ?y. Sau này, bà dã vi?t r?ng: “Tình m?u t? là n?i thuong tâm r?c r? mà tôi ch?ng bao gi? s? h?u...” Khi t?p tho du?c xu?t b?n, Anna Akhmatova tr? thành m?t vóc dáng thi ca trí tu? và gia nh?p vào sinh ho?t van h?c ? St. Petersburg. T?p tho th? hai, “Rosary” xu?t b?n nam 1914 du?c phê phán nhu là m?t xác d?nh tài nang c?a bà. Bà tr? thành m?t trong nh?ng c?t tr? c?a tru?ng phái v?n d?ng van h?c Acmeism cùng v?i Nikolai Gumilyov và Osip Mandelstam. Phong trào này di tìm m?t khai phá cho ngôn ng? thi ca. Ch? ph?i rõ nghia và không mu?n nhu ngôn ng? c?a khuynh hu?ng tu?ng trung ch? nghia dang d?c tôn trên thi dàn Nga. V? trí c?a con ch? ph?i du?c xác d?nh thích h?p và s? trong sáng cung nhu không c?u k? d? t?o ?n tu?ng ngh? thu?t. Th?m m? quan c?a thi ca ph?i can b?n trên s? don gi?n. Osip Mandelstam dã cho r?ng: “Akhamatova kh?i d?u không ?nh hu?ng b?i m?t nhà tho nào mà l?i ?nh hu?ng b?i nh?ng ti?u thuy?t gia n?i ti?ng c?a Nga Xô Vi?t nhu Dostoyevsky, Tolstoy, Turgenev”. Nh?ng di?u ?y nhu m?t món quà t?ng c?a thu?ng d? d? k? thu?t ti?u thuy?t, d?n âm di?u du duong, t? ngôn ng? ng?n g?n s?c c?nh d?n s? bi?u l? c?a tâm lý trong t?n cùng n?i tâm. T?t c? nh?ng di?u ?y làm tho c?a bà r?ng hon, sâu hon và di xa hon. Nhu tru?ng ca Requiem có nh?ng do?n t? c?nh t? tình mà ? dó nét phác h?a dã làm thành hình tu?ng c?a n?i dau mo h? nhung có th?c và ng?m ch?a d?y n?i xúc d?ng. “Câm l?ng ch?y con sông Don câm nín Trang vàng tru?t trong ngôi nhà H?n tru?t v?i chi?c mu d?i l?ch H?n nhìn dam dam bóng t?i, gi?a ánh trang vàng Ngu?i dàn bà b?nh ho?n Ngu?i dàn bà cô qu?nh m?t mình Ch?ng dã yên n?m m?, con thì mù m?t lao lung L?i nào c?u nguy?n cho tôi...” Bà có m?t d?i s?ng tình c?m không may m?n. Ba l?n k?t hôn nhung d?u là nh?ng hôn ph?i b?t h?nh. Ngu?i ch?ng th? nh?t, Nikolai Gumilyov, thành hôn 1910 ly d? 1918. Ngu?i ch?ng th? hai, Vladimir Shileiko, l?p gia dình nam 1920, ly d? nam 1928. Ngu?i ch?ng th? ba, Nikolai Punin ch?t nam 1950 t?i tr?i t?p trung lao d?ng kh? sai ? Siberia. Riêng v?i nhà van Boris Paternak dã hai l?n xin dính hôn v?i bà. Tho c?a bà da ph?n là tho tình yêu, nhung tình yêu d?y bi th?m, cay d?ng và th?t v?ng. Trong cung cách bi?u l? tâm tu r?t n? phái v?i âm di?u mênh mang ph?n ánh m?t d?i s?ng d?y sóng gió nhung lãng m?n. “Ðen t?i và chia cách thiên thu Em chia s? bình d?ng v?i anh Soa l?i khóc? Cho em n?m l?y bàn tay anh H?n v?i em anh s? l?i tr? v? Anh và em nhu hai d?nh núi cao V?i v?i xa ch?ng bao gi? g?n c?n l?i G?i cho em hàng ch? Gi?a n?a dêm th?i kh?c c?a nh?ng vì sao” Bài tho “In Dream” mà tôi chuy?n ng? dã có phong v? c?a m?t bài tho g?i cho ngu?i chia cách. Ðon gi?n, rõ ràng, không qua m?t s? gián ti?p nào mà tr?c ti?p vào n?i bu?n. Nhung là n?i ni?m sâu s?c, là xúc c?m th?t. Có m?t bài tho, lúc d?u không in thành ?n b?n nhung du?c truy?n kh?u r?ng kh?p. Và cung bài tho ?y vi?t trong m?t th?i gian th?t dài, dài c? v? th?i lu?ng cung nhu dài v? n?i b?t h?nh c?a nh?ng ngu?i b? dè nén dàn áp. T?p tho ?y, khi in xong ch? trong vòng m?t tháng và b? t?ch thu, d? r?i ba nam sau khi nhà d?c tài d? Stalin ch?t m?i du?c in l?i v?i ?n b?n m?i. Bài tho “Requiem” c?a Anna Akhmatova, kinh c?u h?n cho m?t th?i d?i mà qu? d? lên ngôi. Bài tho là ti?ng nói dung li?t c?a m?t tâm th?c th?i d?i b? nh?n chìm trong con h?ng th?y. N?i ni?m ?y, tuy là c?a hoàn c?nh riêng thi nhân nhung cung có nét chung d?ng tình c?a c? m?t th? h?. Ch?ng b? ch?t trong d?y ?i, con trai b? c?m tù trong xà lim t?i, v?t thuong dau ?y làm sao nguôi. Và, tho là du?c l?a th?p lên, soi r?i chân dung th?i d?i. Nhà tho Joseph Brodsky, cung m?t ngu?i luu vong dã vi?t v? m?t ngu?i ? l?i nhung luu vong t?i chính d?t nu?c mình: “? vào trong m?t vài th?i d?i l?ch s?, ch? có thi ca m?i có v? trí cân x?ng v?i th?c t?i b?ng cách thâm nh?p vào nh?ng quý giá mà nhân lo?i nâng niu ho?c thu d?u vào ? trong lòng bàn tay khi mà trong d?u óc d?u hàng không n?m b?t du?c. Theo ý nghia ?y, c? th? gian ph?i nâng niu tên tu?i c?a Anna Akhmatova”. “Requiem” là m?t chu?i nh?ng bài tho tiêu bi?u cho thi ca Anna Akhmatova g?m 10 thi khúc vi?t trong th?i gian khá dài, b?t d?u nam 1935 và hoàn t?t nam 1940. Sau m?t th?i gian truy?n kh?u, b?n in d?u tiên ? Munich nam 1963 và du?c in l?i ? Nga Xô vi?t nam 1987. Tho b?t ngu?n t? bi?n c? ngu?i ch?ng Nikolai Punin b? b?t giam nam 1935 và ti?p theo ngu?i con trai. Gumilyov Lev b? b?t giam nam 1938. 10 do?n tho m? ra nh?ng tâm tình th?i d?i c?a m?t dân t?c b? dàn áp trong áp l?c kh?ng b? c?a b?o quy?n. Có ngu?i làm tho, t? ch?i ra s?ng ? ngo?i qu?c, ? l?i d?i di?n v?i m?t cu?c d?i d?y nhi?u nhuong b?t công d?y d?a. Ti?ng kêu tr?m th?ng c?a nh?ng ngu?i b? d?y vào ngõ c?t c?a cu?c nhân sinh. “Không b?u tr?i qu?c ngo?i nào b?o v? du?c tôi Không cánh v? xa l? nào làm khiên m?c cho m?t mui tôi Tôi s? d?ng dáng nhân ch?ng c?a ph?n s? chung T? c?u mình trong th?i kh?c này, noi ch?n này...” Trong “L?i thay cho khai t?” c?a “Requiem”, thi si vi?t: “Trong nh?ng ngày tàn kh?c c?a YezhovschinaTôi tr?i qua 17 tháng ? cõi ngoài ngóng d?i Và h?i có th? mô t? l?i Tôi tr? l?i: Vâng, tôi s?... R?i n?i y?u du?i tuong t? c?a n? cu?i tru?t lên Ði?u gì dã m?t l?n h?n lên nét m?t” Hay do?n s? 7 c?a “Requiem” - câu van: “Ch? nghia, gi?ng nhu t?ng dá n?ng R?t vào l?ng ng?c tôi dang th? S?n sàng r?i, tôi ch?ng kêu van Cam ch?u d?ng mong có di?u t?t d?p nh?t Tôi gánh vác th?t nhi?u Ð? quên lãng ni?m dau miên vi?n Ð? h?n tôi nhu dá t?ng Ð? thân xác tôi v?n mãi h?i sinh N?u không... Mùa H? quê mùa Ti?c chiêu dãi d?ng sau khuôn c?a s? Kéo dài tru?c khi tôi chìm trong gi?c ng? Ngày d?p tr?i và ng?c t?i tr?ng không...” Tho c?a bà, là ti?ng nói mãnh li?t c?a tâm th?c m?t ngu?i b? dè nén. Nh?ng câu tho, tu?ng don d?c nhung l?i có s? k?t h?p c?a nh?ng chia s? t? ngu?i d?ng c?nh ng? và d?ng c?m, d?ng di?u n?a. “Khi ch?ng còn c?n thi?t di?u chi Tôi ch?p ch?ng bu?c di d?a tr? Nuong t?a vào bóng tôi, b?n thi?t Mà tôi khao khát Gió l?c lùm cây, ào ào s?c th?i Và gót chân tôi vài bu?c c?n m? ph?n...” Thi si không ph?i là ngu?i reo vui noi cu?c s?ng. Hình nhu th?? Trong ngôn ng? c?a thi ca có hoi ?m c?a gi?t l?. Nhung, không van xin không c?u l?y, tho trung th?c v?i n?i dau c?a m?t th?i th? bi?n dâu. Thành ra, ngu?i d?c tho, dù ? trang “Requiem” c?a Anna Akhmatova, hay nh?ng v?n c?a Phùng Quán “Ðêm Nghi Tàm d?c tho Ð? Ph?”, cung d?u chia s? cái mênh mang vô th?y vô chung c?a n?i bu?n nh?ng ngu?i sinh l?m th? k? nhung v?n mu?n tr?n v?n ti?t tháo con ngu?i... (N.M.T.)
Powered By Nguoi-Viet Online