M?c này ch? nh?m gi?i dáp các th?c m?c v? s?c kh?e có tính cách t?ng quát. Cho các v?n d? c? th?, chi ti?t, c?a t?ng b?nh nhân, xin liên l?c tr?c ti?p v?i bác si d? du?c tham khám tr?c ti?p.

Ðôi di?u v? viêm gan C

H?i:

Tôi nam nay 36 tu?i, th? máu m?i có k?t qu? có kháng th? v?i viêm gan C. Xin có bi?t nhu v?y có ph?i là b? viêm gan C hay không? T?i sao có kháng th? v?i viêm gan B mà l?i du?c bác si nói là ch? có mi?n d?ch nhung không b? viêm gan. Tôi không bao gi? chích xì ke hay b? truy?n máu, t?i sao l?i b? b?nh này? Có c?n làm thêm th? nghi?m nào khác không? Nghe nói b?nh này có th? gây ung thu ph?i không? Tôi còn tr?, và không có tri?u ch?ng, có nên ch?a không? Nghe nói n?u ch?c nang gan bình thu?ng thì ch? theo dõi ch?c nang gan thôi, có dúng nhu v?y không? N?u ch?a thì ch?a kho?ng bao lâu? C?n ph?i làm gì bên c?nh vi?c di?u tr?? Có ngu?i nói không du?c u?ng Tylenol, có dúng không? (cô H?ng)

Tôi nam nay dã 71 tu?i, b? viêm gan C và b? bác si chê già không ch?u ch?a, nghe nói thu?c dông y có th? ch?a kh?i, tôi dang th? u?ng thu?c này, ph?i làm sao d? bi?t thu?c có th?t s? hi?u qu? hay không? (ông Nam, Santa Ana)

Ðáp:

Có kháng th? v?i viêm gan C t?c là dã b? viêm gan C. Ði?u này khác v?i viêm gan B. Ph?n ?ng c?a co th? v?i siêu vi trùng (virus) viêm gan B t?o ra nhi?u lo?i kháng th? khác nhau, và d?a vào lo?i kháng th? nào duong tính hay âm tính, ngu?i ta có th? bi?t du?c là b?nh nhân có b? b?nh hay không, b? c?p tính hay m?n tính (kinh niên). Chi ti?t v? viêm gan B s? du?c trình bày vào m?t l?n khác.

Viêm gan C lây lan ch? y?u qua du?ng máu, và m?t ph?n nh? qua du?ng tình d?c. Ðúng là truy?n máu b? nhi?m b?nh, dùng chung kim chích v?i ngu?i b? viêm gan C có th? mang máu c?a ngu?i b?nh vào co th? c?a mình d? lây b?nh. Tuy nhiên, nhi?u cách khác, mi?n là có th? dem m?t tí huy?t c?a ngu?i b?nh vào co th? ta, cung có th? lây b?nh, thí d? nhu xâm, châm c?u, x? l? d? deo khoen, dùng kim không s?ch, dùng chung dao c?o (nh?t là ? Vi?t Nam, nh?ng ngu?i h?t tóc thu?ng có thói quen dùng m?t con dao c?o râu tóc cho t?t c? thân ch?), dùng chung bàn ch?i dánh rang...

Có kháng th? v?i viêm gan C có th? coi nhu d?ng nghia v?i b? viêm gan C. Tuy nhiên, n?u mu?n kh?ng d?nh cho ch?c cung nhu d? giúp cho vi?c di?u tr?, s? c?n ph?i làm thêm m?t s? xét nghi?m nhu d?m s? lu?ng virus trong co th? (viral load, hepatitis C RNA quantity), phân nhóm virus (n?u may g?p nhóm hi?n t? l? ch?a kh?i có th? lên d?n 80 ph?n tram, n?u không may l?m, g?p nhóm d?, t? l? ch?a kh?i có th? ch? ba b?n ch?c ph?n tram hay có khi th?p hon), do ch?c nang gan, siêu âm gan d?nh k? xem có bu?u hay không, th? AFP (Alpha Feto Protein) d? xem b?nh có th? dã phát tri?n thành ung thu hay chua (ngu?i ch? b? viêm gan C thôi mà chua b? ung thu gan cung có th? có m?c d? c?a ch?t này hoi cao, tuy nhiên, nó cung có th? giúp m?t ph?n d? theo dõi k? hon ti?n tri?n bi?n ch?ng c?a b?nh, nh?t là bi?n ch?ng ung thu).

Ði?u tuong d?i quan tr?ng trong vi?c quy?t d?nh tr? li?u và xác d?nh m?t cách chính xác m?c d? t?n thuong c?a gan là sinh thi?t gan (thu?ng là dùng kim dâm vào gan l?y ra m?t ít mô gan d? nhìn trên kính hi?n vi xem gan dã b? t?n thuong d?n m?c d? nào). Lúc tru?c, ngu?i ta v?n nghi r?ng theo dõi ch?c nang gan có th? giúp xác d?nh và theo dõi m?c d? t?n thuong c?a gan, tuy nhiên, ngày càng có nhi?u nghiên c?u cho th?y r?ng ch?c nang gan và các tri?u ch?ng không liên quan tr?c ti?p d?n d? t?n thuong c?a gan ? ngu?i b? nhi?m viêm gan C. Ngay c? s? lu?ng virus nhi?u hay ít cung không liên quan m?t thi?t v?i d? t?n thuong c?a gan.

Cô H?ng, m?i 36 tu?i, là ph? n?, và không b? lây qua du?ng truy?n máu là nh?ng y?u t? t?t khi?n cho vi?c dáp ?ng v?i di?u tr? t?t hon, và do dó nên di?u tr? càng s?m càng t?t. Khi b? b?nh càng lâu, càng l?n tu?i, gan dã b? t?n thuong nhi?u, vi?c ch?a kh?i s? có t? l? th?p hon và kh? nang b? bi?n ch?ng s? cao hon. B? lây b?nh lúc du?i 40 d?n 45 tu?i, không ph?i qua du?ng truy?n máu, chua có bi?n ch?ng, là nh?ng y?u t? thu?n l?i cho vi?c di?u tr?.

Bi?n ch?ng thu?ng g?p nh?t c?a viêm gan C là xo gan và ung thu gan. Các nghiên c?u kéo dài t? mu?i d?n hai muoi nam cho th?y r?ng n?u không ch?a tr?, nam muoi ph?n tram nh?ng ngu?i viêm gan C s? b? xo gan. Và các bi?n ch?ng n?ng hon nhu t? vong, ung thu gan liên quan r?t m?t thi?t v?i xo gan. Tùy theo các nghiên c?u khác nhau, m?t khi dã b? xo gan, t? l? chuy?n thành ung thu gan ? nh?ng ngu?i b? viêm gan C m?i nam là 0 d?n 3 ph?n tram. Trong s? nh?ng ngu?i b? ung thu gan ? Hoa K?, có m?t ph?n ba có b?nh viêm gan C. N?u không b? xo gan và ung thu gan, t? l? s?ng còn ? nh?ng ngu?i viêm gan C tuong d?i t?t; trong m?t nghiên c?u trên 384 ngu?i, t? l? s?ng sót sau 3, 5 và 10 nam là 96, 91 và 79 ph?n tram. Tuy nhiên, m?t khi dã b? xo gan m?t bù (decompensated cirrhosis - xo gan mà ch?c nang gan dã quá t? khi?n cho gan không còn có th? làm tròn nhi?m v?), t? l? s?ng còn sau nam nam ch? còn du?i 50 ph?n tram.

Th?i gian c?n thi?t d? di?u tr? b?nh tùy theo t?ng tru?ng h?p và s? dáp ?ng v?i thu?c. Ði?u quan tr?ng nh?t xác d?nh vi?c dáp ?ng v?i thu?c là phân lo?i xem virus thu?c nhóm nào. M?t cách r?t t?ng quát, v?i các thu?c m?i nh?t hi?n nay, th?i gian di?u tr? thu?ng là 24 ho?c 48 tu?n.

Bên c?nh vi?c dùng thu?c, di?u quan tr?ng nh?t d? giúp b?nh không b? phát tri?n nhanh lên, là b?o v? lá gan b?ng cách tuy?t d?i không u?ng ru?u (nhi?u nghiên c?u cho th?y r?ng, ? nh?ng ngu?i dã b? viêm gan, nh?t là xo gan, ch? c?n m?t s? lu?ng nh? ru?u cung có th? có tác d?ng r?t tai h?i), tránh ho?c h?n ch? các thu?c có th? ?nh hu?ng x?u t?i lá gan, tránh b? nhi?m các b?nh viêm gan khác (m?t trong nh?ng di?u c?n làm là chích ng?a viêm gan A và B n?u chua b?).

Tylenol là m?t thu?c có th? ?nh hu?ng t?i gan. M?t vài nghiên c?u cho th?y, n?u chua b? ?nh hu?ng n?ng t?i ch?c nang gan, ta có th? dùng Tylenol du?i 2 gram m?t ngày (di nhiên n?u có th? dùng thu?c khác không ?nh hu?ng d?n gan thì t?t hon). Nên nh? là ngay c? ? ngu?i không b? b?nh gan, không bao gi? dùng Tylenol chung v?i ru?u bia.

M?t s? nghiên c?u cho th?y r?ng du?c th?o không có tác d?ng khác hon placebo (thu?c gi?) trong vi?c di?u tr? viêm gan C. Tuy nhiên, có nhi?u lo?i du?c th?o khác nhau, và thu?c c?a bác Nam u?ng không bi?t có n?m trong s? các thu?c dã du?c nghiên c?u hay không. Thu?ng thu?ng n?u th?t s? có hi?u qu?, có l? ngu?i ta dã dang ký v?i FDA s?n xu?t s? lu?ng l?n d? giúp cho nhi?u ngu?i và cung d? có nhi?u ti?n hon. Tuy nhiên, d? tr? l?i câu h?i c?a bác Nam vì dã l?n tu?i không th? làm gì hon là dùng th? du?c th?o, n?u mu?n bi?t thu?c có hi?u qu? t?t hay không, bác nên nh? bác si theo dõi s? lu?ng virus và ch?c nang gan xem có c?i thi?n v?i vi?c dùng thu?c hay không, c?n chú ý r?ng m?t s? du?c th?o không nh?ng không giúp ích mà còn có th? làm t? hon ch?c nang gan.

Thân m?n,

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng

714) 531-7930

nguyentranhoang@aol.com