Du?i m?t GS Kishore Mahbunani: tân Á Châu 2010, "th?i k? Ph?c Sinh" c?a Á Châu s? không còn l? thu?c Tây Phuong

Vi?t Nguyên (T? Bàn Vi?t Houston-d?c bi?t c?a Ngày Nay)

LTS – T? Bàn Vi?t Houston là c?t m?c bàn v? các v?n d? th?i s? t? chính tr? t?i kinh t?, van hóa... do nhà báo Vi?t Nguyên trong ban biên t?p Ngày Nay ph? trách. Ông cung là m?t bác si làm vi?c t?i Houston.

HOUSTON (NN) – Tháng Tu, d?c cu?n “Tân bán c?u Á Châu” (The new Asian Hemisphere) d? c?m th?y nh?c, m?i nh?c qu?c th? thua kém.

Trong hon 30 nam qua, các nu?c Á Châu dã di m?t bu?c ti?n r?t xa trên con du?ng phát tri?n kinh t? trong khi dó Vi?t Nam, du?i s? lãnh d?o c?a d?ng C?ng s?n t? nam 1975, m?i b?t d?u th?c t?nh trong m?y nam g?n dây di vào con du?ng kinh t? th? tru?ng luôn luôn t? so sánh và t? khoe. Các nhà lãnh d?o VN nhu th? tu?ng Nguy?n T?n Dung trong chuy?n công du các nu?c Âu Châu g?n dây, t? th?i ph?ng nhu trong chuy?n ng? ngôn “Con ?ch mu?n to thành con bò!”.

 Giáo su Kishore Mahbubani, khoa tru?ng phân khoa chánh sách công c?ng Ð?i h?c Qu?c gia Singapore, ch? truong phát tri?n chính sách kinh t? v?i n?n d?c tài chính tr?, dã    xem Vi?t Nam nhu là m?t con con c?p m?i trong c?ng d?ng kinh tê Á châu. Ông dã vi?t m?t cu?n sách d?y l?c quan, nhìn v? tuong lai v?i Á Châu dân s? hon 5 t? 600 tri?u ngu?i s? th?ng tr? th? gi?i.  Anh hu?ng Tây phuong nh?t là Hoa K? s? cáo chung.  Cu?n sách vi?t tru?c khi cu?c kh?ng ho?ng kinh t? x?y ra ? Hoa K? nhu b?nh cúm dang làm t?t c? n?n kinh t? c?a các nu?c Á Châu k? c? Trung Qu?c dang ph?i nh?y mui!

Tân Á Châu

Ông Mahbubani d? tính d?n nam 2010, 50% dân Ðông Nam Á s? s?ng ? dô th? v?i d?i s?ng t?t d?p hon hi?n nay.  5 t? 600 tri?u ngu?i s?ng bên ngoài th? gi?i Tây phuong s? không còn ph?i ch?p nh?n nh?ng quy?t d?nh ?nh hu?ng d?n d?i s?ng hàng ngày và  s? s?ng còn c?a h? t? nh?ng quy?t d?nh c?a kh?i Tây phuong.  Gi?i Tây phuong s? m?t ?nh hu?ng, ngu?c l?i s? thành công kinh t? ? Á Châu vu?t qua t?t c? nh?ng mo u?c c?a ngu?i dân Á Châu, s? t?o nên m?t th? gi?i t?t d?p hon.

50 nam tru?c khi nói d?n Á Châu, ngu?i ta ch? nghi d?n hai qu?c gia tiên ti?n, Nh?t B?n ? phuong Ðông và Do Thái ? phía Tây. Sau dó Nam Hàn, Thái Lan, H?ng Kông, Ðài Loan và Singapore ch?y theo chánh sách hi?n d?i hóa và tr? thành các con r?ng kinh t?. Tây bán c?u m?i, theo cái nhìn c?a ông Kishore Mahbubani, s? du?c Trung Qu?c, An Ð? và Nh?t B?n lãnh d?o.  Trung Qu?c di sau nhung nh? chánh sách hi?n d?i b?n di?m th?i Ð?ng Ti?u Bình dã tr? thành con r?ng kinh t? Á châu.    

Ði?u m?a mai là s? hi?n d?i hóa c?a các nu?c Á châu dã thành công du?c là nh? h? th?c t?nh và th?c hành b?y di?u c?t tr? can b?n khôn ngoan c?a Tây phuong: kinh t? th? tru?ng, dân ch?, kinh t? th?c ti?n, co h?i d?ng d?u, hòa bình, tuân theo lu?t pháp, nh?n m?nh d?n giáo d?c, khoa h?c và k? thu?t.  Ði?u khác bi?t là n?n dân ch? (Democracy) theo d?nh nghia c?a ông Mahbubani khác v?i d?nh nghia c?a n?n dân ch? Tây phuong d?n t? van minh Hy L?p và ông Mahbubani quên r?ng “giáo d?c” là can b?n c?a n?n van hóa Á Ðông.

Con du?ng di d?n hi?n d?i hóa các nu?c Á Châu d?n t? th?i Minh Tr? Thiên Hoàng ? Nh?t nam 1860. Nh?ng ngu?i Nh?t có d?u óc  c?i t? v? nu?c sau khi h?c ? Hoa K? dã có nhi?u ?n tu?ng m?nh m? v? khoa h?c k? thu?t c?a Hoa K? t? du?ng xe h?a, vu khí cho d?n nh?ng b?n nu?c trong nhà c?u c?a ngu?i M?. H? canh tân d?t nu?c trên tinh th?n dân ch?. Chìa khóa can b?n c?a dân ch? là: công dân trong nu?c dân ch? hi?u rõ h? làm ch? v?n m?ng c?a chính h?.

Nh?ng ngu?i Á Châu trong nh?ng nam g?n dây tr? thành gi?i tiêu th? l?n và có tinh th?n trách nhi?m trong th? gi?i m?i. Hon tram tri?u ngu?i thoát kh?i c?nh nghèo s? s?ng có tuong lai nh? giá tr? c?a kinh t? th? tru?ng và nh? kinh t? phát tri?n th? gi?i s?ng hòa bình nhu Hoa K? và Gia Nã Ð?i hai qu?c gia láng gi?ng nh? kinh t? sung túc mà chi?n tranh không x?y ra.

Ông Mahbubani ca t?ng Trung Qu?c dã bi?t gi? gìn T? Do nên ngan du?c “lo?n”, ?n d?nh và tr?t t? d? phát tri?n kinh t? nh? s? khôn ngoan c?a ông Ð?ng Ti?u Bình h?c du?c bài h?c t? ông Gorbachev gi? du?c Trung Hoa v?i n?n kinh t? th? tru?ng, du?c yên ?n không nhu Nga sau th?i k? chi?n tranh l?nh.

Các nu?c Á châu dã di lên nh? h? hi?u rõ nh?ng tu tu?ng c?t tr? c?a phuong Tây và nh? tính th?c ti?n c?a ông Ð?ng Ti?u Bình trong nam c?i t? kinh t? 1979. Ði?n hình là Th?m Quy?n du?c xem là vùng kinh t? d?c bi?t t? 1980 d?n 2005 có n?n kinh t? tang tru?ng 28% m?i nam, dân s? tang t? 30 ngàn lên 11 tri?u, Th?m Quy?n dã tang lên 126 l?n, qua m?t Singapore. Th?m Quy?n du?c xây d?ng trên n?n t?ng xã h?i ch? nghia v?i d?c tính Trung Qu?c.

Nh? n?n giáo d?c v?ng m?nh mà An Ð? và Trung Hoa phát tri?n khác h?n v?i Vi?t Nam v?i n?n giáo d?c b? quên lãng, h?c sinh b? h?c, chánh quy?n không chú tr?ng d?n chánh sách giáo d?c. Ð?n nam 2010, 90% ti?n si khoa h?c là ngu?i Á châu. 

Nh? d?u tu vào nghiên c?u khoa h?c mà b? óc c?a nh?ng ngu?i tr? tu?i An Ð? du?c phát tri?n. Các nhà khoa h?c An Ð? thành công mà không c?n ph?i t?t nghi?p t? các tru?ng d?i h?c Hoa K? và Tây phuong. H? không còn m?c c?m thua kém Tây phuong v? khoa h?c k? thu?t. Trung Qu?c trong nh?ng nam g?n dây d?t du?c nh?ng thành qu? tuong t? nhu An Ð?. Nam 2004 h? s?n xu?t 30,000 ti?n si so v?i 12,000 ngu?i nam 2001 và  200,000 k? su.

Phát tri?n kinh t? c?n di dôi v?i phát tri?n dân ch?

Chánh sách th?c ti?n c?a ông Ð?ng Ti?u Bình “làm gi?u là vinh quang” v?i ví d? “mèo den, mèo tr?ng, mèo nào cung du?c mi?n là b?t du?c chu?t” du?c ông Mahbubani ca t?ng, h?p v?i Singapore nh? nhung áp d?ng vào m?t nu?c l?n nhu Trung Qu?c trong nh?ng nam g?n dây rõ ràng dã dua d?n nhi?u v?n d?. Cái mô hình Trung Qu?c dang r?n n?t do s? thi?u dân ch? hi?n rõ qua “vi?n kiên” c?a c?u Th? tu?ng Tri?u T? Duong.

Ông Tri?u T? Duong, Th? tu?ng Trung Qu?c t? nam 1980 d?n 1987 và T?ng bí thu d?ng C?ng S?n t? 1987 d?n 1989 dã có công dua n?n kinh t? Trung Qu?c lên con du?ng phát tri?n. Ông là ngu?i ch? truong c?i t? h? th?ng chính tr?.  Trong cu?c bi?u tình ? Qu?ng tru?ng Thiên An Môn nam 1989, ông dã ti?c là d?n tr? tru?c khi nh?ng ngu?i bi?u tình b? tàn sát, ông ch? truong dùng lu?t và dân ch? d? gi?i quy?t bi?u tình ngu?c v?i  ông Ð?ng Ti?u Bình dã ch? truong dàn áp. Sau ngày tàn sát 4-6-1989, h? Tri?u dã b? k?t án “chia r? Ð?ng và giúp d? nh?ng k? gây rôi lo?n”, t? ch?i không vi?t b?n t? ki?m ông b? qu?n thúc t?i gia 16 nam trong can nhà s? 6 du?ng Tài L?c ? B?c Kinh. Nam  2005 ông ch?t vì b?nh ph?i, th? 85 tu?i trong khi chánh sách Ð?ng Ti?u Bình “kinh t? th? tru?ng, không dân ch?” ti?p t?c qua d?n Giang Tr?ch Dân và H? C?m Ðào. Hon m?t tri?u ngu?i ? Qu?ng tru?ng Thiên An Môn ngày 17/5/1989 theo phe Tri?u T? Duong nhung h? Tri?u thi?u cá tính c?a Yeltsin nên Trung Qu?c m?t m?t co h?i nhu Sô Vi?t.

Không còn c?m quy?n, ông Tri?u T? Duong dã có m?t cái nhìn khác h?n th?i ông còn cai tr? v?i bàn tay s?t c?a T?ng bí thu Ð?ng. Cu?n “M?n Ðàm” ghi l?i b?i b?n ông, Phuong Minh, cu?n sách du?c xu?t b?n ? H?ng Kông và c?m xu?t b?n ? Trung Qu?c.

“M?n Ðàm” c?a h? Tri?u dã nh?n m?nh dên nh?ng v?n d? c?a Trung Qu?c, bàn sâu s?c v? nh?ng hi?n tu?ng ph?n kháng.  Sau nh?ng nam qu?n thúc, ông dã nhìn thây rõ ràng “dân ch? không ph?i là s? xa hoa c?a m?t qu?c gia tân ti?n mà còn là m?t di?u ki?n s?ng còn c?a n?n kinh t? lành m?nh.” Trong th?p niên 1980, ông nói v?i b?n ông: Tôi nghi khi chúng ta c?i t? kinh t? dúng, kinh tê phát tri?n, dân s? th?a mãn và xã h?i ?n d?nh.  Quan ni?m này gi?ng nhu quan ni?m c?a TT Bill Clinton và TT George W.Bush, nh?ng ngu?i quan ni?m kinh t? toàn c?u hóa s? t? d?ng dua d?n dân ch?, m?t chánh sách dã th?t b?i ? Trung Hoa và Vi?t Nam.

Nam 1991, h? Tri?u c?m th?y: c?i t? chính tr? ph?i di cùng v?i c?i t? kinh t?, n?u không, r?t nhi?u v?n d? xã h?i và kinh t? s? xu?t hi?n.  Nam 2004, ông Tri?u T? Duong k?t lu?n r?ng “kinh t? th? tru?ng du?i s? lãnh d?o d?c d?ng s? không tránh kh?i du?c n?n tham nh?ng” và s? phát tri?n kinh t? ? Trung Qu?c dang b? méo mó.  Ngày 18-9-1998, ông gi?i thích rõ: khi kinh t? th? tru?ng tang tru?ng nó s? d?n d?n th? tru?ng hóa quyên l?c và s? n?y n? quy?n l?c và tiên b?c s? d?n d?n s? c?n tài nguyên qu?c gia, rôi lo?n v?n tu b?n, tham nhung, de d?a và  t?ng ti?n (black mail), d?n d?n t?ng l?p con ông cháu cha, cách bi?t gi?u nghèo ngày càng l?n và nh?ng vân d? xã h?i càng ngày càng l?n theo.

Nam nam sau, h? Tri?u dã th?y: “chánh quy?n chiêm d?t c?a dân, d?y giá xu?ng th?p r?i bán l?i cho nh?ng k? xây c?t, b?n này bán l?i v?i giá th?t cao. Dân chúng ch?y theo th? tru?ng ch?ng khoán, không d? dành ti?n, th? tru?ng ch?ng khoán b? gi?t dây, ti?n g?i ra nu?c ngoài d?n m?t giai do?n dân s? rút ti?n kh?i ngân hàng gây ra cu?c kh?ng ho?ng”. Tình tr?ng này dang x?y ra ? Trung Hoa và Vi?t Nam, nam nam sau “vi?n ki?n” c?a h? Tri?u.

Ông Tri?u T? Duong nam 2004 dã phê bình gi?i trí th?c “c?i t? kinh t? th? tru?ng t?o ra m?t nhóm nh? liên h? ch?t ch? nay du?c nh?ng sinh viên t?t nghi?p ? ngo?i qu?c v? gia nh?p. B?n h? tùng ph?c quy?n l?c. Nay xã h?i có ba nhóm tru?ng gi?: chánh tr?, kinh t? và trí th?c, h?p tác v?i nhau ngan ch?n nh?ng cu?c c?i t? c?n thi?t cho d?t nu?c”. H? Tri?u k?t lu?n r?ng “xã h?i ch? nghia v?i d?c tính Trung Qu?c dã t?o ra “nhóm quy?n l?c tru?ng gi? tu s?n”. Khi còn c?m quy?n có khi ông nghi r?ng: “t? do ngôn lu?n là xa xí ph?m” nhung nam 1998 ông th?y hai v?n d? liên h? m?t thi?t “không có t? do ngôn lu?n thì kinh t? méo mó”.

Nh?ng v?n d? xã h?i ? Trung Hoa x?y ra  dúng nhu d? doán c?a ông Tri?u T? Duong. Nông dân b? chi?m d?t, công nhân viên b? th?t nghi?p, v? huu b? m?t h?t ti?n huu b?ng dang bi?u tình ph?n d?i càng ngày càng tang t? sau th?p niên 1990. S? bi?u tình tang sáu l?n t? 1993. Ông dã nh?n xét “b?n h? trong chánh quy?n dang lo s?”. H? s? v?t n?t l?n.  H? s? khi n?i r?ng dân ch? m?i v?n d? s? tràn ra.  H? ph?i b?o v? quy?n l?i c?a h? và quy?n l?i phe nhóm h?.”

Cu?i d?i, h? Tri?u nghi chánh tr? Trung Hoa c?n ít nh?t ba diêu:  t? do báo chí, tu pháp d?c l?p và ch?m d?t s? d?c quy?n c?a d?ng C?ng s?n Trung Qu?c”.  N?u không có t? do báo chí, dân s? tr? thành “công c? trung thành” c?a chánh quy?n. Ð?ng ph?i ch?m d?t m?i ki?m soát, n?u không “các t? ch?c xã h?i khác không th? b?t d?u và không th? ki?m soát s? l?m quy?n.”

Nh?n xét c?a h? Tri?u v? cu?i d?i khác h?n v?i nh?n xét c?a h? Tri?u C?ng s?n. Ð?c bi?t là Tri?u T? Duong dã ngu?ng m? Tu?ng Kinh Qu?c con ông Tu?ng Gi?i Th?ch vì “Tu?ng Kinh Qu?c là m?t ngu?i d?c bi?t, c?n du?c nghiên c?u. Ông dã theo chi?u hu?ng th? gi?i, d?y s? c?i t? chính tr?, m?c dù ông dã du?c giáo d?c d?c d?ng Qu?c Dân Ð?ng và nhi?u nam ? Sô Vi?t theo truyên th?ng d?c d?ng C?ng S?n. Ông dã thoát ra du?c nh?ng mô hình này, dó là diêu dáng ngu?ng m?.”

Anh hu?ng c?a ông Tri?u T? Duong r?t m?nh. Quan ni?m dân ch? c?a ông dã làm Ch? t?ch H? C?m Ðào lo s?.  Ngay sau khi ông m?t, h? H? dã l?p ra nhóm kh?n c?p lãnh d?o d?t quân d?i nhân dân vào tình tr?ng báo d?ng, ra l?nh cho b? luu thông dua dân nh?t là sinh viên ra kh?i B?c Kinh và ki?m soát nh?ng ngu?i vào thành ph?.

33 nam sau ngày c?m quy?n, các nhà lãnh d?o d?ng C?ng S?n Vi?t Nam dang theo du?i mô hình Trung Qu?c và giáo su Kishore Mahbubani ch? truong phát tri?n kinh t? mà không c?n c?i t? chánh tr?, c?n d?c nh?ng tu tu?ng c?a ông Tri?u T? Duong. Ngu?i Trung Hoa có ng?n ng?: con chim tru?c khi ch?t, hót ti?ng thành th?t tha thi?t.                                               

Vi?t Nguyên

(Houston 5 tháng 4-2008)