Tel: (714) 531-7930

nguyentranhoang@aol.com

M?c này ch? nh?m gi?i dáp các th?c m?c v? s?c kh?e có tính cách t?ng quát. Cho các v?n d? c? th?, chi ti?t, c?a t?ng b?nh nhân, xin liên l?c tr?c ti?p v?i bác si d? du?c tham khám tr?c ti?p.

Loét b? ph?n sinh d?c do Herpes

H?i: Cách nào hi?u qu? nh?t d? phòng tái phát và lây lan c?a Herpes ? du?ng sinh d?c. Ðã b? Herpes ? mi?ng có th? có mi?n d?ch v?i Herpes ? du?ng sinh d?c hay không? B? Herpes sinh d?c có liên quan nhu th? nào v?i HIV? Làm sao d? bi?t ch?c mình có b? herpes sinh d?c hay không? (Larry, Tim, Stephanie, Thanh, Hung, Son)

Ðáp: Loét ? b? ph?n sinh d?c do siêu vi trùng (virus) Herpes simplex 2 (vi?t t?t là HSV-2) là m?t b?nh không gây ch?t ngu?i nhung r?t dau d?n khó ch?u, và là nguy co khi?n cho d? b? lây nhi?m các b?nh lây qua du?ng tình d?c khác, d?c bi?t là HIV-AIDS (nói theo ki?u Pháp là SIDA, d?ch ra ti?ng Vi?t là H?i Ch?ng Suy Gi?m Mi?n D?ch M?c Ph?i, có ngu?i g?i ng?n g?n là b?nh li?t kháng).

Herpes simplex 2 là nguyên nhân thu?ng g?p nh?t gây ra loét ? b? ph?n sinh d?c trên th? gi?i. Các nghiên c?u ? ?n Ð?, Thái Lan, Nam M?, Tanzania cho th?y HSV-2 là th? ph?m c?a d?n 80 ph?n tram các tru?ng h?p loét ? du?ng sinh d?c. T? l? này ? M? và Châu Âu còn cao hon th?.

Trên toàn th? gi?i, tùy theo t?ng vùng, kho?ng 20 d?n 60 ph?n tram nh?ng ngu?i dã và dang có ho?t d?ng tình d?c (sexually active) có kháng th? v?i virus Herpes simplex 2 (HSV-2). T?i Hoa K?, các kh?o sát cho th?y có kho?ng 22 ph?n tram ngu?i l?n có kháng th? HSV-2 (t?c là dã t?ng b? nhi?m HSV-2). M?i nam, có kho?ng m?t tri?u sáu tram ngàn tru?ng h?p m?i nhi?m HSV-2 x?y ra ? Hoa K?.

HSV-2 khi dã nhi?m s? vào co th?, s? “n?m vùng” su?t d?i, hi?n nay chua có cách nào d? di?t du?c h?n. Khi n?m yên, HSV-2 không gây tri?u ch?ng nhung v?n có kh? nang lây lan. Ð?i da s? các tru?ng h?p lây nhi?m cho ngu?i khác x?y ra khi HSV-2 “n?m yên”, khi?n cho b?nh nhân không bi?t là mình b? b?nh ho?c nghi là b?nh dã kh?i, và do dó không dùng các bi?n pháp ng?a lây lan. Cung có th? là b?nh nhân không bi?t cách d? ng?a lây lan.

Th?nh tho?ng, d?c bi?t là khi co th? b? y?u di, b? stress, HSV-2 s? “qu?y” tr? l?i, gây các d?t b? loét ? b? ph?n sinh d?c. Ðây là n?i s? hãi nh?t c?a b?nh nhân, vì nó r?t khó ch?u.

Theo t?ng h?p c?a nhi?u nghiên c?u, nh?ng ngu?i dã b? nhi?m Herpes sinh d?c s? d? b? nhi?m HIV-AIDS hon. T? l? này cao trung bình g?p 2.1 l?n so v?i nh?ng ngu?i không b? nhi?m Herpes sinh d?c. M?i l?n giao h?p v?i ngu?i b? nhi?m HIV, kh? nang b? nhi?m HIV ? ngu?i dã b? nhi?m Herpes sinh d?c cao g?p nam d?n tám l?n so v?i ngu?i không b? herpes sinh d?c. Các v?t loét l?n hay li ti (mà m?t thu?ng không th?y du?c) do herpes sinh d?c chính là di?u ki?n giúp cho HIV d? xâm nh?p vào co th? hon.

Loét ? mi?ng (m?m) ho?c xung quanh mi?ng gây ra do Herpes simplex 1. Tuy là “bà con” v?i nhau, nhung nhi?m Herpes ? mi?ng không giúp t?o ra mi?n d?ch chéo, t?c là không giúp t?o ra kháng th? d? ng?a Herpes simplex 2 gây loét ? b? ph?n sinh d?c.

Hi?n nay có hai cách d? ng?a lây lan và giúp gi?m các con “qu?y” gây các d?t loét c?a Herpes sinh d?c. Ðó là dùng bao cao su (condom - “áo mua”), và dùng thu?c ch?ng virus hàng ngày. Các lo?i thu?c ch?ng (vaccines) cung dang du?c nghiên c?u. Có m?t lo?i t? ra có hi?u qu? ? ph? n?, tuy nhiên, ph?ng ch?ng kho?ng b?n, nam nam n?a thu?c này m?i có th? hoàn t?t d? dua ra th? tru?ng.

Cách phòng d?u tiên là dùng thu?c ch?ng virus thu?ng xuyên hàng ngày. M?t nghiên c?u g?n dây trên g?n 1,500 ngu?i, s? d?ng thu?c ch?ng virus valacyclovir (Valtrex) 500 mg m?i ngày, cho th?y r?ng thu?c này giúp làm gi?m t? l? b? lây lan d?n 75 ph?n tram so v?i nh?ng ngu?i dùng placebo (viên gi?ng nhu thu?c thi?t nhung không có ch?t thu?c, dùng trong vi?c th? thu?c). Thu?c tr? virus giúp làm gi?m s? lu?ng virus ? các v?t loét (có khi nh?, m?t thu?ng có th? không th?y du?c) ? b? ph?n sinh d?c, khi?n cho kh? nang lây truy?n gi?m di, và các d?t bùng phát c?a loét cung gi?m di.

Cách th? nhì là dùng condom. Nghiên c?u v? vi?c này còn h?n ch? vì r?t khó th?c hi?n (không th? nói b?nh nhân giao h?p v?i ngu?i không b?nh mà không dùng bi?n pháp b?o v? gì c? d? so sánh v?i ngu?i có dùng condom). Tuy nhiên, m?t s? kh?o sát, b?ng vi?c ph?ng v?n các ngu?i dã b? b?nh, cho th?y r?ng có v? r?ng condom ch? giúp ng?a lây lan kho?ng b?n muoi d?n nam muoi ph?n tram là t?i da. Vi?c dùng condom du?c th?y là làm gi?m lây lan ? ph? n? nhi?u hon ? nam gi?i. S? b?o v? c?a condom th?p nhu v?y vì b?nh lây không ph?i ch? qua các v?t loét trong âm d?o, duong v?t, ho?c h?u môn, mà còn qua các v?t loét ngoài âm môi, xung quanh vùng h?u môn và duong v?t.

M?t nghiên c?u nh? cho th?y luôn luôn dùng condom k?t h?p v?i thu?c ch?ng virus dùng thu?ng xuyên hàng ngày có th? mang d?n k?t qu? tram ph?n tram. Tuy nhiên c?n ph?i có các nghiên c?u l?n hon d? kh?ng d?nh di?u này. Dù sao, cho t?i nay dó là cách t?t nh?t.

Tóm l?i, loét ? b? ph?n sinh d?c do virus Herpes simplex 2 là b?nh r?t thu?ng g?p. Ða s? các tru?ng h?p lây lan là do ngu?i b? b?nh không bi?t là mình b? ho?c tu?ng là b?nh dã kh?i trong khi không có tri?u ch?ng. Các v?t loét này, dù có trong giai do?n có tri?u ch?ng hay không, có th?y v?t loét hay không, là m?t y?u t? làm cho kh? nang b? lây HIV và các b?nh lây qua du?ng sinh d?c khác tang lên r?t nhi?u.

Luôn luôn dùng condom và u?ng thu?c ch?ng virus d? phòng hàng ngày, dù lúc dang có tri?u ch?ng hay không, là cách t?t nh?t cho d?n nay d? gi?m b?t t? l? lây lan b?nh và các d?t loét tr? l?i gây nhi?u dau d?n cho b?nh nhân.

Các thu?c ch?ng virus có nhi?u lo?i v?i giá ti?n và s? ti?n l?i khác nhau (thu?c r? hon thì ph?i u?ng nhi?u l?n hon trong ngày, và không du?c nghiên c?u nhi?u trong m?c dích phòng ng?a này), c?n có toa bác si vì ph?i du?c theo dõi các tác d?ng ph? và s? tuong tác v?i các thu?c khác.

Các b?nh nhân b? herpes sinh d?c, (cung nhu nh?ng ngu?i b? các b?nh lây qua du?ng sinh d?c khác), nên th? máu d? xem mình có b? nhi?m HIV và các b?nh lây qua du?ng tình d?c khác không.

Trong tru?ng h?p không bi?t mình có b? herpes sinh d?c hay chua, m?t xét nghi?m máu don gi?n có th? giúp ch?n doán m?t cách chính xác.

Thân m?n,

Bác Si Nguy?n Tr?n Hoàng