M?c này ch? nh?m gi?i dáp các th?c m?c v? s?c kh?e có tính cách t?ng quát. Cho các v?n d? c? th?, chi ti?t, c?a t?ng b?nh nhân, xin liên l?c tr?c ti?p v?i bác si d? du?c tham khám tr?c ti?p.

Nh?c d?u dông

H?i: Cháu gái tôi nam nay 20 tu?i. Trong vài tháng nay, cháu b? b?nh nh?c d?u, lúc nào cung nh?c n?a d?u, mu?n ói, lúc nh?c r?t s? ánh sáng và ti?ng d?ng. Có di khám bác si, th? máu k?t qu? t?t. Bác si cho bi?t là b? b?nh migraine, cho u?ng nhi?u lo?i thu?c. Ngu?i quen l?i nói là b? nh?c d?u dông, và b?nh này không th? ch?a d?t h?n. Theo bác si, cháu b? b?nh gì? Nguyên nhân t? dâu? U?ng thu?c lâu ngày có bi?n ch?ng gì cho co th? và trí óc không? Có cách gì ch?a d?t h?n không? (Huu Hien; Thu, Susan, câu h?i tuong t?)

Ðáp: Theo l?i k? b?nh c?a (ông hay bà) Huu Hien, ch?c dúng là cô cháu dã b? nh?c d?u migraine (d?c là mai grên), ngu?i Vi?t mình g?i là nh?c d?u dông (không bi?t có ph?i vì h?i dó ngu?i ta hay b? vào mùa Ðông hay không? Hay hay x?y ra lúc dông ngu?i? Hay...?).

Nh?c d?u dông tuong d?i thu?ng g?p. Theo các nghiên c?u khác nhau, có 12 ho?c 20 ph?n tram ho?c hon n?a c?a ngu?i M? có lúc b? nh?c d?u migraine trong cu?c d?i c?a h?. Con d?u tiên thu?ng b?t d?u lúc còn thi?u niên ho?c tr? tu?i. Trong s? nh?ng ngu?i b? nh?c d?u dông, ph? n? chi?m kho?ng hai ph?n ba; và ? ph? n? các con nh?c d?u này có th? liên quan d?n chu k? kinh nguy?t. N?u trong gia dình, có ngu?i dã b?, nguy co b? b?nh này s? cao hon. Nh?c d?u dông thu?ng l?p di l?p l?i và có th? t? nhiên kh?i h?n vào l?a tu?i 50 d?n 60.

M?t cách di?n hình, ngu?i b? migraine thu?ng b? nh?c n?a d?u (cung có khi c? hai bên d?u trong tru?ng h?p không di?n hình), kéo dài t? b?n ti?ng d?ng h? d?n mu?i hai ti?ng, có khi ng?n ho?c dài hon, có th? kéo dài d?n vài ngày; có th? có lúc bên này, có lúc bên kia; nh?c nhu có gì nh?y nh?y hay là m?ch máu d?p d?p; di kèm v?i bu?n nôn ho?c ói m?a, có th? s? ánh sáng ho?c ti?ng d?ng, khi?n cho b?nh nhân thu?ng mu?n ki?m ch? t?i và yên l?ng d? ngh? ngoi; ho?t d?ng, làm vi?c có th? làm cho con nh?c d?u n?ng hon.

Tru?c con nh?c d?u, b?nh nhân có th? có nh?ng d?u hi?u di tru?c con nh?c d?u (g?i là aura-ti?n tri?u). Các d?u hi?u này có th? là b? hoa m?t, nhìn th?y hình ?nh b? bi?n d?ng ho?c các tia sáng nh?y nhót. Các thay d?i v? th? giác này có th? kéo dài 15 d?n 30 phút. Ðôi khi, các ti?n tri?u có th? ?nh hu?ng thính giác, kh?u giác hay v? giác. Ch? có m?t s? b?nh nhân có các ti?n tri?u này, và nhi?u khi các tri?u ch?ng này x?y ra nhung không di kèm v?i nh?c d?u sau dó (hú h?n!). Hi?m hon, nh?c d?u dông cung có th? gây ra các tri?u ch?ng n?ng hon v? th?n kinh nhu chóng m?t, t?m mù, ng?t x?u, tê, y?u m?t hay nhi?u ph?n co th?.

Trong giai do?n vài ngày tru?c khi b? nh?c d?u, các b?nh nhân “có kinh nghi?m” có th? c?m th?y các tri?u ch?ng cho bi?t “nó” (d?t nh?c d?u) s?p d?n, các tri?u ch?ng trong giai do?n này g?i là prodrome, có th? g?m các tri?u ch?ng nhu c?m th?y u? o?i, hay dói, h?i h?p. Sau d?t nh?c d?u, các tri?u ch?ng g?i là postdrome cung có th? kéo dài vài ngày, bao g?m c?m giác b? ki?t s?c, l?n l?n thuyên gi?m.

Cho t?i nay, ngu?i ta v?n chua th?t rõ nguyên nhân c?a nh?c d?u dông. C?m giác nh?c là do s? sung c?a các m?ch máu và th?n kinh xung quanh não. S? sung này có th? b? kích ho?t b?i các thay d?i c?a các hóa ch?t và các ho?t d?ng di?n trong não, trong s? này có ch?t serotonin. Tuy nhiên cái gì gây ra các thay d?i này v?n còn chua du?c hi?u c?n k?.

Dù sao di?u may m?n là hi?n nay có r?t nhi?u thu?c có th? giúp gi?m và phòng du?c các d?t nh?c d?u kinh kh?ng này. N?u b? nh?, ta có th? dùng các thu?c mua không c?n toa nhu Tylenol, Motrin, Aleve... (ho?c các thu?c bán không c?n toa khác có ch? migraine trong dó). N?u b? n?ng, b? nhi?u l?n, dùng các thu?c trên không d? hi?u qu?, và mu?n phòng các con dau, c?n d?n bác si d? du?c khám và kê toa.

Ngoài thu?c men, ngu?i b?nh có th? gi?m thi?u các con nh?c d?u b?ng cách nh?n di?n và tránh các y?u t? kích ho?t các con nh?c d?u này d? tránh b? các con này ho?c giúp làm gi?m b?t s? tr?m tr?ng c?a nó. Các y?u t? kích ho?t c?a migraine g?m có:

M?t s? th?c an, nhu phó mát, th?t d? lâu, nu?c lên men, th?c an u?p, ru?u vang, b?t ng?t, các ch?t có b? màu ho?c mùi hóa h?c.

Dùng nhi?u cafeine quá ho?c c?t gi?m lu?ng cafeine thu?ng dùng m?t cách d?t ng?t.

Cang th?ng ho?c... gi?m cang th?ng m?t cách d?t ng?t quá (m?i thi xong, m?i dám cu?i xong...)

Thay d?i m?c hormone trong máu (dùng thu?c ng?a thai, chu k? kinh nguy?t - c?n dùng thu?c phòng n?u nh?c d?u x?y ra m?i chu k?).

M?t hay thay d?i gi? gi?c ng?.

Du l?ch, thay d?i th?i ti?t.

L?m d?ng các thu?c gi?m dau.

M?t s? cách khác nhu xoa bóp, th? d?c d?u d?n, châm c?u, t?p yoga cung có th? giúp gi?m b?t các con nh?c d?u dông.

Tóm l?i, nh?c d?u dông v?i các d?c di?m k? trên, là b?nh thu?ng g?p. Nguyên nhân chua rõ, nhung b?nh này có th? phòng du?c ho?c gi?m b?t các con dau du?c b?ng cách tránh các y?u t? kích ho?t con nh?c d?u k? trên. N?u các bi?n pháp trên và các thu?c mua không c?n toa không d? hi?u qu?, c?n d?n bác si, vì có nhi?u thu?c công hi?u hon nhi?u, nhung c?n ph?i khám và kê toa.

Thu?c nào cung có các tác d?ng ph? cung nhu tuong tác v?i các thu?c khác. Do dó, khi di?u tr? lâu dài, c?n di khám d?u d?n v?i m?t bác si d? theo dõi, phòng tránh và d?i phó k?p th?i v?i các tác d?ng ph? c?a thu?c cung nhu các bi?n ch?ng c?a b?nh.

Nh?c d?u có th? do r?t nhi?u nguyên nhân khác nhau. Do dó tr? các các tru?ng h?p nh? và kh?i trong vòng vài ngày, n?u tri?u ch?ng n?ng ho?c kéo dài, nên di bác si s?m d? du?c ch?n doán và di?u tr? thích h?p.