Ba khoa gia Mỹ đoạt Giải Nobel Vật Lý
Ba khoa học gia Hoa Kỳ hôm Thứ Ba đã đoạt Giải Nobel Vật Lý 2004 về Thuyết Vạn Vật giải thích cách thức những hạt vi lượng tương tác với nhau ra sao, từ đó suy ra cách vận hành của vạn vật, từ việc xoay tròn của một đồng xu cho tới việc tạo thành của vũ trụ.

Home

STOCKHOLM - Ba khoa h?c gia Hoa K? hôm Th? Ba dă do?t Gi?i Nobel V?t Lư 2004 v? Thuy?t V?n V?t gi?i thích cách th?c nh?ng h?t vi lu?ng tuong tác v?i nhau ra sao, t? dó suy ra cách v?n hành c?a v?n v?t, t? vi?c xoay tṛn c?a m?t d?ng xu cho t?i vi?c t?o thành c?a vu tr?.

Ba khoa h?c gia ngu?i Hoa K? - là các ông David Gross, cu dân Santa Barbara California, David Politzer, cung là cu dân California, và Frank Wilczek, g?c Massachusetts, dă ch?ng minh s? h?p d?n gi?a nh?ng h?t vi lu?ng (quarks) - don v? ki?n trúc can b?n c?a vu tr?, là r?t m?nh khi chúng ? xa nhau và l?i y?u hon khi chúng ? g?n nhau, gi?ng nhu s? cang giăn c?a s?i dây thun khi b? kéo cang.

Hàn Lâm Vi?n Khoa H?c Hoàng Gia Th?y Đi?n cho bi?t công tŕnh c?a nh?ng khoa h?c gia này “dă góp ph?n t?o du?c m?t s? gi?i thích th?ng nh?t v? m?i l?c lu?ng trong thiên nhiên... t? nh?ng cách kho?ng li ti trong h?t nhân nguyên t? cho d?n nh?ng kho?ng cách bao la trong vu tr?. Nó dă gi?i thích du?c nh?ng nh?ng hi?n tu?ng v?n x?y ra hàng ngày tru?c m?t, nhu m?t d?ng xu xoay tṛn trên bàn dă b? tác d?ng b?i nh?ng l?c hút can b?n ra sao.”

Theo Lư Thuy?t V?n V?t (Theory of Everything), th́ các h?t vi lu?ng, don v? xây d?ng can b?n c?a proton và neutron, dă du?c k?t dính v?i nhau b?i m?t l?c t?m g?i là “mănh l?c” (strong force), mà n?u không có nó th́ s? không có du?c b?t c? m?t v?t th? ǵ trên m?t d?t.

M?t trong 3 ngu?i, ông Davis Gross, cho bi?t t? Santa Barbara, California, r?ng cho d?n nay các khoa h?c gia chua th? d?ng ư du?c v?i nhau v? lư thuy?t c?u thành vu tr?, v? s? tuong tác c?a nh?ng h?t vi lu?ng v?i lư thuy?t v? tr?ng l?c.

Ông Gross phát bi?u, “Th? nhung, m?t khi chúng ta hi?u du?c các l?c k?t dính này, th́ hóa ra là có nh?ng y?u t? kêu g?i s? th?ng nh?t, s? th?ng nh?t này không ch? di?u khi?n s? v?n hành c?a nguyên t? mà thôi, mà c̣n c? vu tr? n?a.”

Ông Frank Wilczek, phát bi?u t? Cambridge, Massachusetts, cho bi?t, Lư Thuy?t V?n V?t c?a nhóm 3 ngu?i dă xu?t hi?n ngay t? th?p niên 1970, nhung b? ch? trích là “d? h?m”; cho măi d?n hôm nay m?i du?c công nh?n, và công nhân m?t cách v? vang qua Gi?i Nobel.

Nhà v?t lư lư thuy?t Ph?n Lan - ông Stig-Erik Starck, phát bi?u công tŕnh c?a nhóm 3 ngu?i này dă “xây d?ng m?t mô h́nh v? cách th?c vu tr? khai sinh, cách th?c vu tr? v?n hành, và cách th?c vu tr? tan ră.” (D.P.)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here