Hình bên: Nhân công làm cá tra, còn g?i là basa, d? dông l?nh r?i xu?t c?ng t?i m?t công ty xu?t kh?u th?y s?n t?nh An Giang. Chính ph? Hoa K? dang chu?n b? dua ra các qui d?nh m?i d? làm cho vi?c xu?t c?ng lo?i cá này t? Vi?t Nam sang dây tr? nên khó khan hon theo áp l?c c?a k? ngh? nuôi catfish các ti?u bang phía Nam. Hình: AFP/Getty Images

WASHINGTON D.C. 5-7 (TH) - Th?t cá tra an cung gi?ng nhu th?t cá catfish. Hình dáng cá tra cung gi?ng nhu catfish. Nhung, d?i v?i Hi?p H?i K? Ngh? Nuôi Cá Catfish ? M?, cá tra (pangasius) Vi?t Nam và catfish (Ictalurus) ? M? tùy t?ng lúc mà chúng là d?ng lo?i hay khác gi?ng, can c? vào nhu c?u ki?n t?ng.

M?y nam tru?c, Hi?p H?i K? Ngh? Nuôi Cá Catfish ? Hoa K? dã d?u tranh quy?t li?t, dòi chính ph? áp d?ng thu? ch?ng bán phá giá d?i v?i cá tra, còn g?i tên khác là basa, xu?t x? Vi?t Nam, vào th? tru?ng ? dây.

M?t trong nh?ng di?u h? nêu ra trong chi?n d?ch ch?ng cá tra nh?p c?ng: dây là lo?i cá khác v?i cá catfish nuôi hay ? trong thiên nhiên h? ao kinh r?ch nu?c M?, có ph?m ch?t th?p hon cá d?a phuong.

Nay thì h? l?i nói ngu?c l?i trong m?t chi?n d?ch m?i d? t?o khó khan cho cá tra xu?t hi?n trên th? tru?ng nu?c M?.

M?t trong nh?ng tranh ch?p nghiêm tr?ng liên quan d?n s? an toàn c?a th?c ph?m di?n ra ? Qu?c H?i Hoa K? không liên quan gì d?n chuy?n bo d?u ph?ng (peanut butter) hay b?t nh?i s?n d? làm bánh ng?t t?ng làm nhi?u ngu?i ph?i vào b?nh vi?n c?p c?u.

Th? ph?m l?i là con cá tra c?a Vi?t Nam mà nhi?u ph?n, chính vì nó, ngu?i ta s?p th?y nh?ng lu?t l? m?i m? du?ng cho vi?c ki?m soát th?c ph?m ch?t ch? hon, dù là nh?p c?ng hay s?n xu?t n?i d?a.

Hi?p H?i K? Ngh? Nuôi Catfish t?ng yêu c?u Qu?c H?i c?m các nhà nh?p c?ng không du?c phép dán nhãn “catfish” trên các thùng hàng cá này nh?p c?ng, b?i chúng tuy hình dáng gi?ng d?y, nhung l?i là “ngu?i dung khác h?”.

Tuy b? kh?ng l?i m?t th?i gian vì thu? su?t cao hon và cung không du?c g?i là “catfish”, các lo?i cá tra t? Vi?t Nam (dông l?nh nguyên con hay dã l?c thành mi?ng phi-lê) l?i t? t? xâm nh?p vào dây.

Th?y th?t b?i, hi?p h?i nói trên l?i d?o ngu?c chi?n thu?t, v?n d?ng d? g?i cá tra là catfish. Theo dó, cá tra s? ph?i ch?u s? ki?m soát ch?t ch? hon tru?c.

M?t di?u kho?n trong d?o lu?t nông nghi?p nam 2008 si?t ch?t s? ki?m soát th?c ph?m liên quan d?n catfish du?c trao cho B? Canh Nông (USDA) thay vì do T?ng C?c Ki?m Soát Th?c Ph?m và Du?c Ph?m (FDA) ph? trách.

FDA ki?m soát 80% các lo?i th?c ph?m t?c ph?n l?n th?c ph?m ch? tr? có các lo?i th?t. Nhung USDA có can b?n pháp lý và th?m quy?n hon FDA nên ki?m soát ch?t ch? hon, thanh tra nhi?u hon.

Các lo?i th?c ph?m nh?p c?ng mà USDA ph? trách ph?i ch?u s? ki?m soát ng?t nghèo hon, y nhu s?n ph?m n?i d?a. USDA ki?m tra liên t?c s?n ph?m mà h? ph? trách, còn FDA thì không.

Hi?n USDA dang so?n th?o m?t s? qui d?nh trong dó xác d?nh cá tra Vi?t Nam là catfish, trong khi nhà c?m quy?n Vi?t Nam và các công ty nh?p c?ng ? dây tìm cách bóp ch?t cái d? d?nh dó.

M?t s? viên ch?c ? Vi?t Nam b?n ti?ng r?ng hành d?ng c?a USDA, n?u tr? thành qui d?nh chính th?c, có th? d?n d?n cu?c chi?n thuong m?i. H? dang tìm cách ?nh hu?ng v?i Qu?c H?i M? d? nh? can thi?p.

Nam ngoái, Vi?t Nam xu?t c?ng 640,000 t?n cá tra di kh?p th? gi?i. Nam 2007, ch? xu?t c?ng du?c 387,000 t?n. Trong các con s? v?a k?, ch? có 24,000 t?n du?c bán sang M?, theo con s? c?a Co Quan Luong Nông Qu?c T? (FAO). Quá m?t ph?n ba du?c bán sang Âu Châu.

Nhà c?m quy?n Hà N?i dã yêu c?u Ngh? Si Tom Harkin, d?ng Dân Ch? Iowa, d?ng ra h?u thu?n cho h? trong v? tranh ch?p. Nhung ông này nói cho d?i s? CSVN qua m?t b?c thu g?n dây r?ng các nhà l?p pháp “Không có kh? nang chính th?c d?o ngu?c các quy?t d?nh” c?a các co quan th?m quy?n dua ra lu?t l?.

M?t nhà làm lu?t khác, Dân Bi?u Leonard Boswell, Dân Ch? Iowa, c?m d?u phái doàn dân bi?u M? quan sát các tr?i nuôi cá tra khu v?c sông C?u Long h?i nam ngoái, cho hay co quan USDA có lý khi dua ra các qui d?nh c?a h?.

“Tôi tin dây là v?n d? an toàn th?c ph?m”. Ông nói trong m?t b?n thông cáo báo chí. “Tôi dã t?ng th?y nh?ng gì du?c th?i ra sông r?ch khu v?c d?ng b?ng C?u Long và can b?n th?y nh?ng gì chúng an, và th?y c? di?u ki?n trong dó các con cá du?c nuôi.”

Cho dù v?y, nó v?n d? ng? câu h?i t?i sao lo?i cá dó s?p b? ki?m soát b?i các tiêu chu?n ch?t ch? hon c?a B? Canh Nông trong khi ph?n l?n các lo?i th?c ph?m khác l?i n?m trong s? ki?m soát c?a FDA.

Hi?n Qu?c H?i Hoa K? dang d? d?nh gia tang quy?n h?n và ngân sách cho FDA. Nhung ch?c gì h? s? có kh? nang nhu USDA khi thanh tra c?a b? này có m?t t?i co s? s?n xu?t th?c ph?m hàng ngày.

Kho?ng 1 tri?u ngu?i ? Vi?t Nam s?ng d?a vào k? ngh? nuôi và ch? bi?n cá tra xu?t c?ng, dóng góp vào n?n kinh t? 2% trong T?ng S?n Lu?ng Qu?c Gia. Hà N?i b?n ti?ng s? có bi?n pháp tr? dua d?i v?i hàng M? xu?t c?ng sang Vi?t Nam.