Vu Ðình Tr?ng/Ngu?i Vi?t (t?ng h?p)

Câu chuy?n c?a cô Tim gi?ng nhu m?t chuy?n c? tích. Nh?ng em bé m? côi, b?i d?i, hàng dêm d?t nh?ng que diêm mo v? ngu?i M? hi?n v?i vòng tay yêu thuong, che ch?. Nh?ng ngu?i t?t nguy?n, nghèo kh? không noi nuong t?a, trong con dói l?, luôn mo v? m?t mái nhà v?i ti?ng cu?i tr? tho. Có l? nh?ng u?c mo don gi?n, d?i thu?ng dó s? ch?ng bao gi? thành s? th?t. B?i dù s?ng gi?a 80 tri?u ngu?i cùng dòng máu, h? v?n nhu dang bo vo gi?a sa m?c c?n c?i tình ngu?i.

M?t cô Tiên ? cách h? n?a vòng Trái Ð?t, kéo h? ra kh?i vung l?y, cho nh?ng em bé m?t bà M?, cho nh?ng ngu?i t?t nguy?n m?t mái ?m. Và hon c? bà Tiên trong chuy?n c? tích, cô dang hi?n di?n, hàng ngày v?n di tìm tr? lang thang, ngu?i t?t nguy?n, giúp h? t? d?ng d?y, t? vuon lên trong cu?c s?ng d?y b? b?n, khó khan.

Ðó là câu chuy?n c?a cô Tim. Ch? v?i lòng yêu thuong nh?ng m?nh d?i kh?n kh?, cô dã t?o nên m?t chi?c dua th?n k? di?u ? th? k? 20.

Ðêm d?nh m?nh v?i d?a bé m? côi

Chuy?n du l?ch t? Âu sáng Á tìm d? tài sáng tác c?a cô sinh viên m? thu?t 20 tu?i Aline Rebeaud nam 1992 dã g?n ch?t s? ph?n c?a cô gái Th?y Si v?i nh?ng m?nh d?i b?t h?nh t?i Vi?t Nam.

T?i Sài Gòn trong m?t dêm khuya, trên du?ng v? khách s?n, Aline Rebeaud b?ng nghe ti?ng khóc c?a m?t bé trai ngu?i Campuchia. Ð?a bé ch?ng 10 tu?i, n?m co ro noi góc tu?ng vì dói. Cô dua tay ra hi?u h?i có ph?i c?n an? Nó g?t d?u. Cô v?y tay g?i nó theo, nhung di m?t quãng, nhìn l?i th?y bé v?n n?m dó. Hóa ra nó dang dói l?. Cô cõng nó lên, dua di an bún r?i d?t v? khách s?n. Th?ng bé k? b? m? nó b? Pol Pot b?n ch?t, và nó cung không hi?u vì sao l?i luu l?c d?n dây. Ðêm dó cô m?t ng? vì m?i nghi v? thân ph?n nh?ng d?a tr? b?i d?i. Và cô quy?t d?nh d?n các cô nhi vi?n, b?nh vi?n tìm hi?u. Cô u?c mong du?c giúp d? chúng.

T?i trung tâm di?u tr? tâm th?n Th? Ð?c, cô g?p em bé m? côi Tr?n Van Thành, 13 tu?i, dang n?m ch? ch?t. Ngu?i ta nói v?i cô nhu th? vì Thành m?c nhi?u ch?ng b?nh cùng m?t lúc nhu tim, th?p kh?p, ph?i ? nu?c... và ngu?i thì d?y gh? l?. Cô dua Thành vô m?t b?nh vi?n, tr? toàn b? chi phí và ? l?i cham sóc em nhu m?t ngu?i M?. Ba tháng sau, Thành du?c bác si cho xu?t vi?n, và ngay tru?c c?ng b?nh vi?n, ngu?i ta dã d?t cho cô m?t cái tên m?i. Cô k?: “Hôm xu?t vi?n, ngu?i ta ch? tay qua cái c?ng và d?t cho mình tên Tim.” Nguy?n Th? H?ng Tim, cái tên Vi?t Nam gi?n d? nhu con ngu?i cô, nhu trái tim nhân h?u c?a cô mãi h?ng th?m tình ngu?i.

Ngôi Nhà May M?n chua có trong suy nghi c?a Tim, nhung s? ph?n c?a Thành dã g?n ch?t cô vào m?nh d?t này. “Có l? do duyên n?.” Trong m?t l?n tr? l?i báo chí trong nu?c, Tim cho bi?t:

“H?i tôi m?i 6 tu?i, có l?n m? dua tôi d?n thu vi?n. Bà tu?ng tôi b? l?c gi?a nh?ng giá sách. Th?t b?t ng?, bà th?y tôi dang ng?i b?t xu?ng d?t, cham chú nhìn vào m?t quy?n sách nói v? Vi?t Nam. Khi l?n lên, tôi theo h?c Ð?i H?c M? Thu?t Genève. Nam 20 tu?i, tôi quy?t th?c hi?n chuy?n du l?ch du?ng b? t? Âu sang Á và cu?i cùng d?n Vi?t Nam. Ban d?u, tôi ch? d?nh ? l?i dây m?t th?i gian ng?n tru?c khi quay v? Th?y Si. Nhung, d?nh m?nh dã s?p d?t cho tôi g?p g? m?t d?a bé m? côi, và tôi quy?t ? l?i mãi mãi”.

T? nam 1993, ngu?i dân khu v?c ch? C?u Mu?i, ch? C?u Ông Lãnh, và trong c? nh?ng ngóc ngách do b?n ? Sài Gòn, ngu?i ta thu?ng th?y m?t cô gái ngo?i qu?c di gom nh?ng d?a tr? b?i d?i bán vé s?, an xin, dánh giày... v?. Ban d?u cô ph?i thuê nhà d? cham sóc b?n nhóc. M? Tim ra d?i t? trong câu chuy?n c? tích nhu th?, cô v? tranh d? bán l?y ti?n lo cho b?n tr?, d?y ch?, d?y v? cho các con. R?i con càng ngày càng dông, cô quy?t d?nh mua m?t can nhà lá r?i l?p nên Nhà May M?n.

Ngôi Nhà May M?n

“? Th?y Si có m?t lo?i th?c v?t du?c g?i là lá may m?n.” Tim cho bi?t:

“Ngu?i dân quan ni?m ai nh?t du?c lá này s? g?p may. Nhà May M?n là noi t?p trung nh?ng tr? em b?t h?nh nên du?c vào dây cung là duyên s?, là s? may m?n cho các em. B?i th? nên Tim d?t tên ngôi nhà là Nhà May M?n”.

Ra d?i nam 1993, Nhà May M?n t?i phu?ng Bình Hung Hòa A, qu?n Bình Tân, Sài Gòn, nay là t? ?m c?a m?t “d?i gia dình” 70 con ngu?i có s? ph?n không may, g?m tr? m? côi, ngu?i khuy?t t?t do Tim dua v?. Kh?i d?u ch? là dãy nhà t?m b? trên khu d?t sình l?y ? c?nh nghia trang Bình Hung Hòa. Sau dó, Tim tr? v? Th?y Si r?i qua Pháp v?n d?ng, thành l?p t? ch?c phi chính ph? có tên Maison Chance d? t?o ngu?n kinh phí cho Nhà May M?n ho?t d?ng.

Ra vào các b?nh vi?n, Tim c? x?n xang v?i hoàn c?nh bi dát t?t cùng c?a nh?ng s? ph?n không may b? tai n?n lao d?ng, gãy c?t s?ng, li?t n?m m?t ch?. Nhi?u ngu?i b? gia dình b? roi. Cô l?ng l? dua h? v? Nhà May M?n. Có ngu?i b? gãy c?t s?ng, li?t c? hai chân, có ngu?i gãy c?t s?ng c? li?t c? t? chi ph?i dút an... Tim dua v?, thuê ngu?i cham sóc, t?m gi?t, cho h?c ch?, h?c ngh?. Cô tâm s? : “Nhi?u ngu?i chán d?i, nghi li?t là ch?m h?t. Tôi ph?i gi?i thích là h? v?n còn cái d?u. Ða s? tu?i 20-35, ch? lao d?ng chân tay, ít h?c. Vì v?y ph?i lo cho h? h?c ch? r?i m?i d?y ngh?, mà ph?i chuyên môn m?t chút. N?u bi?t so so thì sau này cung ch? di làm thuê ch? không c?nh tranh n?i. Ch?ng h?n nhu bi?t v? r?i thì cung ph?i 5-6 nam m?i có th? t? ‘bay’ du?c”.

Ngoài nh?ng s? ph?n không may du?c tr? thành “công dân” ? dây, còn có hàng tram tr? con gia dình khó khan ? quanh xóm vào h?c ch?. Chung s?c v?i Tim d? dua Nhà May M?n di lên còn có nh?ng t?m lòng c?a th?y giáo Võ Thanh Tùng, cô Nguy?n Th? Kim Chi, ông Tr?nh Duy Son, giáo viên ngu?i Pháp Vincent...

Ngu?i giúp s?c thì nhi?u, vì h? ch? có t?m lòng ch? cung ch?ng có ti?n. Cô ph?i tìm ngu?n tài tr? t? b?n bè t? kh?p noi trên th? gi?i:

“Nhi?u khi 3 gi? sáng mình còn ng?i ‘chat’ v?i b?n bè ? nu?c ngoài, t? ch?c Maison Chance (Pháp và Th?y Si) d? mong h? h? tr?. Bên dó là cu?i gi? chi?u, h? v?a tan s? v? nên r?i r?nh, còn mình ? dây dã 2-3 gi? sáng, bu?n ng? mu?n ch?t! Mình còn mu?n giúp r?t nhi?u ngu?i nhung chua có di?u ki?n, nh?t là nh?ng lúc tài kho?n ch? còn 3, 4 USD”.

M?i ngày Tim làm vi?c không du?i 16 ti?ng. Có khi xong công vi?c d?ng h? dã di?m sang ngày m?i. Ði?u tu?ng nhu quá s?c nhung v?i Tim, dó là h?nh phúc. Cô Truong Th? Kim Chi, ngu?i luôn sát cánh v?i Tim t? ngày d?u m? Nhà May M?n d?n nay cho bi?t: “Có lúc khó khan ch?ng ch?t d?n roi nu?c m?t nhung chính Tim là ngu?i d?ng viên tôi d? cùng vu?t qua. Nhìn Tim h?t lòng v?i công vi?c, v?i m?i ngu?i, nh?c nh? m?i ngu?i h?c ch?, h?c ngh?, ti?t ki?m và Tim không h? lo cho b?n thân mình làm tôi r?t c?m d?ng. Th?m chí có khi m?i ngu?i ng? thì Tim v?n th?c làm vi?c, m?i ngu?i an com nóng, Tim an com ngu?i...”

Nh?ng s? ph?n b?t h?nh ngày nào dã có mái ?m gia dình, ngu?i l?n t?t nguy?n cùng nh?ng em bé m? côi và M? Tim t?o thành m?t “d?i gia dình” d?m ?m. Nh?ng “công dân” tru?c dây d?u có ít nhi?u khi?m khuy?t v? nhân cách, th? xác dã du?c h?c ch?, h?c ngh? nhu vi tính, may vá, v? tranh hay th? công m? ngh?. “Bu?c d?u do tay ngh? không cao nên Nhà May M?n l? n?ng, nhung di?u quan tr?ng là t?o cho h? suy nghi là h? không ph?i là ‘d? b? di’. Trong công vi?c, h? tìm th?y du?c ni?m tin trong cu?c s?ng.”

Ð?n nay, Nhà May M?n dã khang trang hon, có thêm nhi?u l?p d?y ngh? so v?i ban d?u nhu: v?, vi tính, âm nh?c, ngo?i ng?, may, van hóa, và võ thu?t. Nhi?u h?c viên dã thành th?o tay ngh?, có thêm thu nh?p.

Nam 2002, cô du?c trao t?ng gi?i thu?ng “Prix Henry Dunant” c?a H?i Ch? Th?p Ð? Qu?c T?. Trong bu?i ti?p xúc v?i d?ng huong h?i ngo?i t?i phòng sinh ho?t nh?t báo Ngu?i Vi?t t?i 21 Tháng Mu?i v?a qua, Tim cho bi?t:

“Tim làm công vi?c c?a mình không mong du?c gi?i này gi?i n?. S? di Tim nh?n gi?i thu?ng c?a H?i Ch? Th?p Ð? Qu?c T? vì du?c 15 ngàn dô la M?. S? ti?n dó Tim dang r?t c?n d? mua m?t chi?c xe van ch? ngu?i khuy?t t?t di h?c t?i Trung Tâm Ch?p Cánh, và ch? h? di choi.”

Trung Tâm Ch?p Cánh

Sau m?t th?i gian dài chu?n b?, nh? vào s? tr? giúp c?a b?n bè, các t? ch?c Maison Chance ? các nu?c, cùng v?i m?t s? m?nh thu?ng quân trong và ngoài nu?c, Tim mua m?t mi?ng d?t 1,200 m2 cách Nhà May M?n kho?ng 1 km d? xây d?ng Trung Tâm Ch?p Cánh. V?i 1 tr?t và 1 l?u, trung tâm g?m 5 phòng h?c van hóa t? l?p 1 d?n l?p 5, b?n phòng h?c ngh? v?, may và vi tính. Ngoài phòng an trua và ngh? ngoi, trung tâm còn có phòng cham sóc s?c kh?e cho h?c viên và m?t phòng s?n xu?t d? m? ngh? tre và phòng trung bày s?n ph?m c?a h?c viên. Tim tin r?ng v?a du?c h?c van hóa và h?c ngh?, s? mang l?i cho nh?ng ngu?i khuy?t t?t và tr? lang thang lòng t? tin khi th?y mình còn h?u ích cho d?i.

Ði?u l?ng nh?t hi?n nay c?a Tim là làm sao ki?m du?c ti?n nuôi an cho t?t c? h?c viên Trung Tâm Ch?p Cánh và “công dân” Nhà May M?n c?a mình. Cô cho bi?t chi phí an ?, thu?c men và d?y ngh? cho g?n 300 ngu?i m?i tháng t?n kho?ng 25,000 USD. Gi? dây, cô ch? bi?t t?p trung vào vi?c qu?n lý và dành th?i gian còn l?i d? v?n d?ng các ngu?n tài tr? t? Pháp, Th?y Si, Luxembourg, Hàn Qu?c và Hoa K?. Và m?i khuya, sau khi lo cho ngu?i l?n và các con mình b?a an khuya trong ngày, cô l?i vào can phòng nh? h?p lu?t web. M?t ngày m?i l?i b?t d?u lúc nào cô cung ch?ng bi?t.

Và cung trong nh?ng “dêm tr?ng” nhu th?, s? ph?n nh?ng ngu?i t?t nguy?n luôn du?c cô Tim suy nghi v?i lòng thuong c?m, d? r?i d? án Làng May M?n ra d?i. Hãy tu?ng tu?ng cùng Tim:

“Chính b?n b? khuy?t t?t trong m?t tai n?n hay sau m?t con b?nh hi?m nghèo. Ðu?ng sá, nhà c?a ? Vi?t Nam chua bao gi? du?c xây d?ng ph?c v? cho t?ng l?p này, nói chi d?n nh?ng khu ? chu?t. Mùa mua, chi?c xe lan c?a b?n có th? ngã b?t c? lúc nào và t?i b?t c? dâu. Làm sao vào nhà du?c khi n?n nhà dã du?c nâng lên d? tránh ng?p l?t n?u không có ngu?i giúp d?y xe? Vào d?n phòng t?m, ng?i trên xe an, b?n có th? t?m du?c không v?i vòi nu?c cách m?t d?t 30 cm? Làm sao b?n t? di v? sinh v?i chi?c bàn c?u b?ng? Còn nhi?u di?u phi?n toái khác mà ch? có ngu?i t?t nguy?n, ng?i trên xe lan m?i c?m th?y b? h?t h?ng nhu b? xã h?i b? roi. T?t c? nh?ng thi?t k? can b?n ph?c v? cho ngu?i khuy?t t?t d?u không du?c ai doái hoài t?i. B?n hãy tu?ng tu?ng, n?u b?n ng?i trên xe lan, b?n s? t? làm du?c nh?ng gì cho mình?”

N?u câu tr? l?i c?a b?n là “Không làm du?c gì trong nh?ng di?u ki?n nhu v?y”, thì b?n s? hi?u du?c m?c dích xây d?ng Làng May M?n c?a cô Tim.

Trong l?n tr? l?i ph?ng v?n c?a dài RFA, Tim cho bi?t:

“Cái làng dó s? g?m m?t s? can h? du?c thi?t k? d?c bi?t cho ngu?i di xe lan và nhu v?y là m?y anh em ki?m s?ng du?c, h? làm du?c bao nhiêu thì h? ph?i c? g?ng lên và h? s? thuê nhà trong cái làng dó.”

“Và nhu v?y là cái Làng May M?n này cung là m?t s? d?u tu tuong d?i l?n; nhung mà sau khi d?u tu xong thì nó s? không phát sinh chi phí thu?ng xuyên thêm t?i vì m?y anh em s? thuê nhà. Bên c?nh dó là cung s? m? m?t s? d?ch v? ch?ng h?n nhu là m?t nhà hàng d? m?i ngu?i trong làng và m?y ngu?i hàng xóm d?n dây an u?ng.”

“M?y em m? côi n?u mu?n h?c ngh? n?u nu?ng thì có th? h?c (? dây). T? cái nhà hàng dó s? có m?t thu nh?p thêm cho t? ch?c c?a mình. Và (mình) cung d?nh m? m?t cái quán cafe-Internet và (mình) cung có nghi d?n m?t cái chuy?n khác d? có thu nh?p thêm là vì dã nghi d?n vi?c là thi?t k? nhà cho ngu?i di xe lan thì t?i sao mình không có m?y cái phòng cho ngu?i d?n Vi?t Nam du l?ch.”

“Và Tim nghi d?n ngu?i nu?c ngoài h? d?n Vi?t Nam di xe lan thì nhu v?y m?y ngu?i dó có th? có phòng d?c bi?t thi?t k? cho h? và h? s? có th? làm b?n và trò chuy?n v?i ngu?i d?ng c?nh ? Vi?t Nam.”

Khu d?t r?ng 3,513 m2 dã du?c mua xong v?i s? tr? giúp c?a r?t nhi?u ngu?i. Trong b?a ti?c gây qu? t?i nhà hàng Seafood Kingdom, California, Hoa K? vào ngày 24 Tháng Mu?i, 2008, cô Tim cho bi?t theo d? toán, t?ng kinh phí xây d?ng có th? lên d?n 1 tri?u USD. Ngoài vi?c xin tr? giúp c?a các t? ch?c Maison Chance, m?nh thu?ng quân trên toàn th? gi?i, cô cung dang c? g?ng liên h? v?i các công ty s?n xu?t v?t li?u xây d?ng trong nu?c nh? h? h? tr? v? giá, hay tài tr? m?t s? h?ng m?c.

Công vi?c hình nhu ngày càng quá t?m tay c?a cô, nhung ch?c ch?n cô s? không lùi bu?c.

“Ð? làm cho cu?c d?i c?a m?t con ngu?i t?t d?p hon không ph?i d? nhung khi dã b?t tay vào tôi không nghi mình s? th?t b?i. Ðã làm là không d?ng l?i, khó khan thì mình ph?i tìm gi?i pháp khác ch? không bao gi? tôi nghi mình b? cu?c. Bao nhiêu con ngu?i dang trông ch?, làm sao b? h? cho dành!”

V?i m?t ngu?i nhu th?, làm sao chúng ta b? cô cho dành!

(T?ng h?p t? hai bu?i nói chuy?n c?a cô Tim t?i phòng sinh ho?t nh?t báo Ngu?i vi?t ngày 21 Tháng Mu?i, nhà hàng Seafood Kingdom ngày 24 Tháng Mu?i nam 2008, website maison-chance.org cùng m?t s? website và blog khác.)