Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Âu Châu và Obamania
Ðó là điều hiển nhiên nếu chúng ta chưa quên hình ảnh của cả trăm ngàn người dân Ðức đổ tới Berlin để nghe bài diễn văn của Thượng Nghị Sĩ Barack Obama đọc bài diễn văn hôm 24 tháng 7 vừa qua.
- Câu chuyện bà bộ trưởng
Hôm Thứ Tư vừa qua, Bộ Trưởng Rachida Dati của Bộ Tư Pháp Pháp, một phụ nữ và là một đồng minh thân cận của Tổng Thống Nicolas Sarkozy, tuyên bố với báo chí là bà đang mang bầu nhưng không chịu tiết lộ tên tuổi của người cha. Trước đó một ngày, Thống Ðốc Sarah Palin, ứng cử viên phó tổng thống của đảng Cộng Hòa, đã công nhận là cô con gái chưa chồng của mình có bầu.
- Câu chuyện ông Putin
Hôm Thứ Năm vừa qua, Thủ Tướng Liên Bang Nga Vladimir Putin tổ chức một buổi mà chỉ có thể gọi là một cuộc họp mặt với một số nhà báo tại khu nghỉ mát Sochi của Nga bên bờ Hắc Hải. Không thể gọi đây là một cuộc họp báo vì suốt ba tiếng đồng hồ hầu như là ông thủ tướng độc diễn, báo chí Tây Phương được mời đến để chỉ ngồi nghe.
- Khủng hoảng tài chánh
Hồi đầu năm 1998 tôi đến Thái Lan trong một chuyến đi làm phóng sự. Thái Lan lúc đó là bãi chiến trường của cuộc khủng hoảng kinh tế Á Châu. Ði đâu cũng thấy dấu vết của sự sụp đổ kinh tế. Những cao ốc đang làm bị bỏ dở, trơ sườn, trông thật thảm thương. Những cửa tiệm sang trọng nay vắng khách, có tiệm phải đóng cửa.
- Khủng hoảng tài chánh
Hồi đầu năm 1998 tôi đến Thái Lan trong một chuyến đi làm phóng sự. Thái Lan lúc đó là bãi chiến trường của cuộc khủng hoảng kinh tế Á Châu. Ði đâu cũng thấy dấu vết của sự sụp đổ kinh tế. Những cao ốc đang làm bị bỏ dở, trơ sườn, trông thật thảm thương. Những cửa tiệm sang trọng nay vắng khách, có tiệm phải đóng cửa.
- Niềm tin
Hôm Thứ Tư vừa qua, nhiều ngàn khách hàng của Ðông Á Ngân Hàng (Bank of East Asia) trên toàn Hồng Kông đã đổ tới đòi tiền ký thác trong khi có những tin đồn không được xác nhận là ngân hàng đang bị lâm nguy.
- Niềm tin
Hôm Thứ Tư vừa qua, nhiều ngàn khách hàng của Ðông Á Ngân Hàng (Bank of East Asia) trên toàn Hồng Kông đã đổ tới đòi tiền ký thác trong khi có những tin đồn không được xác nhận là ngân hàng đang bị lâm nguy.
- Tại sao?
Ở các trường báo chí Hoa Kỳ, sinh viên thường được nhắc nhở đến sáu câu hỏi căn bản của nghề báo: Who, What, When, Where, Why and How (Ai, việc gì, khi nào, ở đâu, tại sao và cách nào?) Nhưng tuy Who có thể rất hấp dẫn, câu hỏi khó nhất và thường lý thú nhất hẳn vẫn phải là Tại sao? Why?
- Tại sao?
Ở các trường báo chí Hoa Kỳ, sinh viên thường được nhắc nhở đến sáu câu hỏi căn bản của nghề báo: Who, What, When, Where, Why and How (Ai, việc gì, khi nào, ở đâu, tại sao và cách nào?) Nhưng tuy Who có thể rất hấp dẫn, câu hỏi khó nhất và thường lý thú nhất hẳn vẫn phải là Tại sao? Why?
- Thăm dò dư luận
Hồi tôi đi còn học, một trong những môn mà các sinh viên báo chí thường phải học là môn thăm dò dư luận. Vị giáo sư dạy môn đó ở trường tôi là một người mê say nghề của mình nhưng cũng hiểu rõ giới hạn của nghề đó. Ông thường mở đầu khóa học bằng cách trao cho mỗi sinh viên một bản sao tấm hình nổi tiếng Tổng Thống Harry S. Truman tươi cười cầm tờ báo Chicago Daily Tribunes với hàng tít lớn “Dewey đã đánh bại Truman”. Sau khi giải thích là ngành thăm dò dư luận đã trưởng thành hơn kể từ ngày đó, ông cũng vẫn nhắc nhở sinh viên về bài học khó quên này.
- Thăm dò dư luận
Hồi tôi đi còn học, một trong những môn mà các sinh viên báo chí thường phải học là môn thăm dò dư luận. Vị giáo sư dạy môn đó ở trường tôi là một người mê say nghề của mình nhưng cũng hiểu rõ giới hạn của nghề đó. Ông thường mở đầu khóa học bằng cách trao cho mỗi sinh viên một bản sao tấm hình nổi tiếng Tổng Thống Harry S. Truman tươi cười cầm tờ báo Chicago Daily Tribunes với hàng tít lớn “Dewey đã đánh bại Truman”. Sau khi giải thích là ngành thăm dò dư luận đã trưởng thành hơn kể từ ngày đó, ông cũng vẫn nhắc nhở sinh viên về bài học khó quên này.
- Obama có làm thế giới trở thành thân Mỹ hay không?
Tôi có một người bạn đang đi làm ở một nhà xuất bản lớn ở Luân Ðôn. Hôm Thứ Tư vừa qua, bạn tôi kể, một đồng nghiệp người Mỹ đã mang một lá cờ “lấp lánh sao” thật lớn đến sở và treo ngay lên kế bàn giấy của anh ta. Không những không làm các đồng nghiệp khó chịu, anh còn được mọi người đến bắt tay chúc mừng.
- Obama có làm thế giới trở thành thân Mỹ hay không?
Tôi có một người bạn đang đi làm ở một nhà xuất bản lớn ở Luân Ðôn. Hôm Thứ Tư vừa qua, bạn tôi kể, một đồng nghiệp người Mỹ đã mang một lá cờ “lấp lánh sao” thật lớn đến sở và treo ngay lên kế bàn giấy của anh ta. Không những không làm các đồng nghiệp khó chịu, anh còn được mọi người đến bắt tay chúc mừng.
- Cũng là dân chủ
Hôm Chủ Nhật và Thứ Ba tuần này, Anh Quốc tổ chức kỷ niệm 90 năm ngày đình chiến của Thế Chiến Thứ Nhất. Ngồi xem nghi lễ tổ chức trong ánh nắng se lạnh của ngày cuối thu, tôi bỗng chợt thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai nền dân chủ Anh Quốc và Hoa Kỳ. Bởi sau khi Nữ Hoàng Elizabeth Ðệ Nhị và hoàng gia đặt vòng hoa dưới chân đài kỷ niệm là đến phiên các nhà lãnh đạo chính quyền.
- Cũng là dân chủ
Hôm Chủ Nhật và Thứ Ba tuần này, Anh Quốc tổ chức kỷ niệm 90 năm ngày đình chiến của Thế Chiến Thứ Nhất. Ngồi xem nghi lễ tổ chức trong ánh nắng se lạnh của ngày cuối thu, tôi bỗng chợt thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai nền dân chủ Anh Quốc và Hoa Kỳ. Bởi sau khi Nữ Hoàng Elizabeth Ðệ Nhị và hoàng gia đặt vòng hoa dưới chân đài kỷ niệm là đến phiên các nhà lãnh đạo chính quyền.
- Câu chuyện Thái Lan
Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2000, giai đoạn mà Thái Lan đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất, chính trị Thái đã trải qua một giai đoạn tuy có thể bị chê là thiếu ổn định nhưng lại rất dân chủ và bao dung.
- Câu chuyện Thái Lan
Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2000, giai đoạn mà Thái Lan đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất, chính trị Thái đã trải qua một giai đoạn tuy có thể bị chê là thiếu ổn định nhưng lại rất dân chủ và bao dung.
- Những ngày khó quên
Thế là tuần vừa rồi thế giới lại phải chứng kiến một cuộc tấn công kinh hoàng của khủng bố. Cảnh tượng của những người vô tội đột nhiên trở thành mục tiêu của những kẻ cuồng điên đã trở thành quen thuộc trong thời đại của chúng ta. Tuy vậy, những kỷ niệm đó lại rất khó quên.
- Những ngày khó quên
Thế là tuần vừa rồi thế giới lại phải chứng kiến một cuộc tấn công kinh hoàng của khủng bố. Cảnh tượng của những người vô tội đột nhiên trở thành mục tiêu của những kẻ cuồng điên đã trở thành quen thuộc trong thời đại của chúng ta. Tuy vậy, những kỷ niệm đó lại rất khó quên.
- Những vị luật sư đáng kính phục
Hồi còn nhỏ, tôi nhớ các vị luật sư được gọi là trạng sư và họ là những người rất được kính nể. Nhưng sau này, ngay cả ở Việt Nam trước năm 1975, những người tốt nghiệp ngành luật trở thành lạm phát và nghề luật sư đã bị mất đi một phần sự tôn trọng. Nay ở những quốc gia như Hoa Kỳ, nơi việc kiện tụng trở thành chuyện thường nhật, và với loại kiện kiểu nếu được thì luật sư ăn chia, đã khiến chúng ta càng cảm thấy ngành này đã bị thương mại hóa quá mức. Nhưng tuần này có hai vị luật sư đã khiến tôi nghĩ lại.
- Những vị luật sư đáng kính phục
Hồi còn nhỏ, tôi nhớ các vị luật sư được gọi là trạng sư và họ là những người rất được kính nể. Nhưng sau này, ngay cả ở Việt Nam trước năm 1975, những người tốt nghiệp ngành luật trở thành lạm phát và nghề luật sư đã bị mất đi một phần sự tôn trọng. Nay ở những quốc gia như Hoa Kỳ, nơi việc kiện tụng trở thành chuyện thường nhật, và với loại kiện kiểu nếu được thì luật sư ăn chia, đã khiến chúng ta càng cảm thấy ngành này đã bị thương mại hóa quá mức. Nhưng tuần này có hai vị luật sư đã khiến tôi nghĩ lại.
- Tại sao?
Ðó là câu hỏi mà tất cả mọi người đều đặt ra trước vụ lừa đảo khổng lồ của ông Bernard Madoff. Tại sao có quá nhiều những cá nhân, những quĩ đầu tư hedge funds, những đại ngân hàng của thế giới bị lừa một cách dễ dàng như vậy? Tại sao Ủy Ban Chứng Khoán SEC lại có thể để cho một vụ như vậy xảy ra? Tại sao một sự lừa đảo khổng lồ như vậy có thể kéo dài lâu đến thế? Và còn nhiều câu hỏi khác nữa. Mỗi câu hỏi đó đều có câu trả lời.
- Đoán lầm
Vào dịp cuối năm cũ, đầu năm mới, nhà báo thường đưa ra những bài để trước là điểm năm cũ, sau đó là tiên đoán năm mới. Tạp chí The Economist ở Anh chẳng hạn năm nào cũng cho xuất bản một ấn bản đặc biệt tiên đoán về năm tới.
- Ðầu năm lại nói chuyện tương lai (Lê Phan)
Vẫn biết đoán chuyện tương lai là điều khó khăn nhưng nhà báo vẫn có cái tật muốn bàn chuyện tương lai. Hôm nọ tình cờ tôi được nghe một chương trình của đài BBC trong đó bốn phóng viên “lâu đời” của đài BBC được hỏi năm câu hỏi: Theo bạn chuyện gì sẽ là câu chuyện lớn nhất năm 2009? Bạn sẽ trông chờ gì nhất ở năm 2009? Ðiều gì ở năm 2009 mà bạn không muốn thấy xảy ra nhất? Liệu bạn có thể tưởng tượng được việc gì vui nhất cho năm 2009 hay không? Và nếu được quyền chọn để phỏng vấn thì bạn muốn phỏng vấn ai?
- Ðầu năm lại nói chuyện tương lai (Lê Phan)
Vẫn biết đoán chuyện tương lai là điều khó khăn nhưng nhà báo vẫn có cái tật muốn bàn chuyện tương lai. Hôm nọ tình cờ tôi được nghe một chương trình của đài BBC trong đó bốn phóng viên “lâu đời” của đài BBC được hỏi năm câu hỏi: Theo bạn chuyện gì sẽ là câu chuyện lớn nhất năm 2009? Bạn sẽ trông chờ gì nhất ở năm 2009? Ðiều gì ở năm 2009 mà bạn không muốn thấy xảy ra nhất? Liệu bạn có thể tưởng tượng được việc gì vui nhất cho năm 2009 hay không? Và nếu được quyền chọn để phỏng vấn thì bạn muốn phỏng vấn ai?
- Hoài cổ (Lê Phan)
Mỗi dân tộc quả là có một đặc tính. Nếu người Mỹ thích cái mới thì ngược lại ở Anh, người ta chuộng cái cũ. Hai bên đều có cái lý của họ, nhưng khi đi đến thái cực thì quả là nực cười.
- Hoài cổ (Lê Phan)
Mỗi dân tộc quả là có một đặc tính. Nếu người Mỹ thích cái mới thì ngược lại ở Anh, người ta chuộng cái cũ. Hai bên đều có cái lý của họ, nhưng khi đi đến thái cực thì quả là nực cười.
- Âu châu và Guantanamo (Lê Phan)
Nếu có một vấn đề mà toàn thể Âu Châu tỏ ra bất đồng với Hoa Kỳ mạnh mẽ nhất trong những năm tháng sau ngày 11 tháng 9 thì đó hẳn phải là trại tù ở căn cứ Guantanamo. Âu Châu cho trại tù này là tiêu biểu của một thái độ “bắt nạt” của cường quốc duy nhất sử dụng tra tấn để đạt được những lời thú tội từ các nghi phạm khủng bố. Toàn thể Âu Châu muốn Hoa Kỳ đóng cửa trại tù này.
- Âu châu và Guantanamo (Lê Phan)
Nếu có một vấn đề mà toàn thể Âu Châu tỏ ra bất đồng với Hoa Kỳ mạnh mẽ nhất trong những năm tháng sau ngày 11 tháng 9 thì đó hẳn phải là trại tù ở căn cứ Guantanamo. Âu Châu cho trại tù này là tiêu biểu của một thái độ “bắt nạt” của cường quốc duy nhất sử dụng tra tấn để đạt được những lời thú tội từ các nghi phạm khủng bố. Toàn thể Âu Châu muốn Hoa Kỳ đóng cửa trại tù này.
- Về quê ăn Tết (Lê Phan)
Bất cứ một người Việt nào hiện đang sống ở hải ngoại khi nói đến về quê ăn Tết hẳn lại nghĩ ngay đến quê nhà ở Việt Nam. Hình ảnh ngày Tết quê hương là hình ảnh của ký ức, vô cùng đầm ấm và đẹp đẽ. Nhưng nhiều khi chúng ta bị ký ức đánh lừa.
- “The Oprah Winfrey Show” sẽ chấm dứt năm 2011
Tiết mục hội thoại “The Oprah Winfrey Show” từ ¼ thế kỷ qua đã là chương trình rất thu hút khán giả, nhưng kể từ Tháng Chín, năm 2011 sẽ ngưng phát trong giờ ban ngày trên những đài thuộc các hệ thống truyền hình lớn và có thể chỉ còn trên truyền hình cable.
- Thống đốc South Carolina sắp bị đàn hặc
Các nhà lập pháp của tiểu bang South Carolina dự tính sẽ chính thức xem xét việc đàn hặc Thống Ðốc Mark Sanford vào tuần tới, chủ tịch của ủy ban phụ trách vấn đề đó cho biết hôm Thứ Sáu.
- Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32%
Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận.
- Sinh viên gốc Việt nói về quyết định tăng học phí 32%
Giữa lúc nền kinh tế California đang rất khó khăn, quyết định tăng học phí 32% của Hội Ðồng Quản Trị hệ thống đại học UC (University of California's Board of Regents) tạo nên một làn sóng phản đối mạnh mẽ từ giới sinh viên, và nhiều phản ứng khác nhau, từ dư luận.
- Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt
Một ngày trước khi hồ sơ được đưa ra cho công chúng, thành phố mời gia đình nạn nhân đến xem trước. Ra khỏi sở cảnh sát, ông Vinh Phạm, thân phụ của Daniel (tên tiếng Việt là Sơn), quá xúc động và không nhấc điện thoại của ai cả, theo lời ông nói với báo chí. Ông Vinh Phạm tỏ ý uất ức vì con ông bị “xử tử hình” với 12 viên đạn. Toàn bộ hồ sơ cho thấy cảnh sát nhiều lần lớn tiếng ra lệnh “buông dao ra” nhưng ngược lại Daniel tiếp tục giơ dao sấn đến gần hai cảnh sát viên có mặt tại hiện trường, khiến họ nổ súng.
- Toàn bộ hồ sơ Daniel Phạm: Cảnh sát sợ bị chém, bắn chết thanh niên Việt
Một ngày trước khi hồ sơ được đưa ra cho công chúng, thành phố mời gia đình nạn nhân đến xem trước. Ra khỏi sở cảnh sát, ông Vinh Phạm, thân phụ của Daniel (tên tiếng Việt là Sơn), quá xúc động và không nhấc điện thoại của ai cả, theo lời ông nói với báo chí. Ông Vinh Phạm tỏ ý uất ức vì con ông bị “xử tử hình” với 12 viên đạn. Toàn bộ hồ sơ cho thấy cảnh sát nhiều lần lớn tiếng ra lệnh “buông dao ra” nhưng ngược lại Daniel tiếp tục giơ dao sấn đến gần hai cảnh sát viên có mặt tại hiện trường, khiến họ nổ súng.
- Ðảng chập chờn, chế độ chập chờn
Ðêm Thứ Ba và sáng Thứ Tư, nhật báo Người Việt loan tin về mạng Facebook bị chặn tại Việt Nam, ngay lập tức có những vị công an văn hóa viết thư chế nhạo tờ báo này loan tin vịt, và báo cho biết rằng Bộ Thông Tin, Văn Hóa trong chính phủ Hà Nội đã xác nhận rằng họ không hề ra lệnh cấm Facebook bao giờ.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Giáo sư Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế
- Bà Nguyễn Phương Lan (Cảm Tạ)
- Cụ Nguyễn Văn Biện
- Anh Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Nguyễn Văn Biện
- Ông Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
|
Tôi có m?t ông bà b?n Vi?t Nam. Đă bao nam s?ng xa quê huong nhung nhà ông bà lúc nào cung có m?t “lu” g?o d?y ?p ch?a du?c c? t? g?o. Khi th?y tôi ṭ ṃ, ông b?n dă cu?i b?o, “T?i cái t?t lo xa. C? nhu các c? ta xua v?y, trong nhà ph?i có lu g?o m?i an tâm.”
Nhung nào ph?i ch? có ngu?i Vi?t m?i hay lo xa. ? Âu Châu ngày nay cung có r?t nhi?u ngu?i lo xa. T? International Herald Tribune m?i dây k? l?i l?i c?a ông Gert Heinz, m?t chuyên viên làm thu?, gi?i thích “Tôi chua quên du?c bài h?c l?ch s?. N?u c? trông c?y vào d?ng ti?n gi?y th́ có lúc m?t h?t. Chúng tôi dă h?c bài h?c d?ng cay qua hai tr?n th? chi?n.” Thành ra khi Th? Tu?ng Angela Merkel lên truy?n h́nh g?n dây b?o dân Đ?c là s? ti?n h? kư g?i ? các ngân hàng r?t an toàn, ông Heinz, nam nay 68 tu?i, ch? nh? d?n hàng hàng l?p l?p các món d? h?p mà m? ông tích tr? ? trên nóc nhà. Và ông quy?t d?nh noi guong lo xa dó. Ông bèn rút m?t s? l?n ti?n c?a ḿnh b? ra mua vàng. Nhung c̣n c?n th?n hon n?a, ông mua cho d? sáu tháng g?o, du?ng, b?t, và m?t lo?i s?a b?t d?c bi?t có th? gi? du?c n?a th? k?.
Tru?ng h?p ông Heinz có th? là m?t tru?ng h?p quá dáng, nhung ông không ph?i là ngu?i duy nh?t ? Âu Châu dang t́m cách d? d?i phó v?i m?t con băo t? tài chánh mà th?t ra d?n nay chua ?nh hu?ng d?n h? nhi?u b?ng ngu?i M?. Ph?n ?ng c?a ông ph?n ?nh l?ch s? c?a m?t l?c d?a dă ph?i tr?i qua chi?n tranh, cách m?ng, kh?ng ho?ng tài chánh qua nhi?u th? k?, t?o nên m?t tâm tr?ng khác h?n ngu?i M?.
? Hoa K?, tài s?n, ti?n huu h?u h?t dính li?n v?i th? tru?ng ch?ng khoán. Đ?i da s? dân chúng M? cung có ít hay nhi?u m?t s? c? phi?u qua các ngân kho?n 401(k). Ngu?c l?i, ch? có 13 ph?n tram gia d́nh Đ?c và 24 ph?n tram gia d́nh Pháp có c? phi?u theo th?ng kê nam 2006. H?u h?t dân chúng Âu Châu trông c?y vào qui huu b?ng c?a chính ph? c?ng thêm v?i qui huu b?ng c?a công ty. Nhung d?c bi?t qui huu b?ng công ty du?c qu?n tr? chung ch? không nhu các truong m?c 401(k) nên da s? không bi?t là qui huu b?ng c?a ḿnh l?i hay l?. Ngay c? dân Anh, v?n g?n v?i Hoa K? hon trong vi?c thích s? d?ng credit card và n? tín d?ng, cung ch? có 20 ph?n tram d?u tu vào th? tru?ng ch?ng khoán.
Hon th?, Hoa K? là m?t qu?c gia ?n d?nh t? m?y tram nam nay. Hoa K? chua bao gi? b? xâm lang. Ngo?i tr? cu?c chi?n tranh n?i chi?n, ngu?i dân M? không ph?i ch?u d?ng chi?n tranh trên d?t nhà. Và l?n cu?i cùng mà n?n kinh t? roi vào kh?ng ho?ng d?n m?c nhi?u ngu?i tr?ng tay dă t? th?p niên 1930. Mà ngay c? lúc dó t́nh h́nh cung chua d?n cái m?c c?a Âu Châu hay các ph?n c̣n l?i khác trên th? gi?i.
K? ra ngu?i Âu Châu lo xa cung ph?i. M?t b?n d?ng nghi?p ngu?i Nga c?a tôi dă gi?i thích là nh?ng bài anh vi?t cho báo chí Tây Phuong d?u du?c g?i ? m?t truong m?c an toàn ? ngo?i qu?c. Chính nh? v?y mà anh dă thoát du?c cu?c kh?ng ho?ng th?i ông Yeltsin khi d?ng rúp s?p d?.
Và cung chính v́ v?y Âu Châu có m?t truy?n th?ng lâu dài “chôn c?a” s? lúc khó khan. Ngày nay, ? các quán ru?u trên kh?p Âu Châu, ngu?i ta k? cho nhau nghe ngu?i n? ngu?i kia l?y ti?n ngân hàng ra mua vàng. Các công ty bán t? caisse làm an r?t kh?m khá. L?ch s? dă d? l?i cho ngu?i Âu Châu nh?ng bài h?c cay d?ng mà ngu?i ta khó quên.
? Đ?c, noi nhi?u ngu?i dă m?t h?t tài s?n hai l?n trong th? k? th? 20, nh?ng v?t s?o c?a l?ch s? v?n c̣n dó. Chính nh?ng v?t s?o này gi?i thích t?i sao dân Đ?c s? l?m pháp, c? g?ng d? m?i cách d? gi? d?ng Mark, d?ng ti?n mà h? c?m th?y an toàn nh?t. Và cung v́ v?y Đ?c là qu?c gia v?n ti?p t?c duy tŕ m?t h? th?ng ngân hàng v?a công v?a tu. H? th?ng 446 Qui ti?t ki?m qu?c gia, v?n dă b?o d?m ti?n d? dành c?a dân chúng t? ba th?p niên nay, dă tr? thành noi d?t hàng nh?t khi dân chúng Đ?c s? hăi rút ti?n ti?t ki?m t? các ngân hàng tu b? vào dó. Cung ? Đ?c, các c?a hàng bán vàng dang nhanh chóng h?t hàng.
ProAurum, m?t công ty bán l? vàng ? Munich cho bi?t là h? dă bán h?t s? vàng d? tr? c?a c? nam nay. Và tuy không c̣n hàng n?a, m?i ngày v?n có c? tram ngu?i d?n s?p hàng ḍi mua ti?n vàng, vàng kh?i. Nhung tuy?t d?i t? ch?i không ch?u mua ch?ng phi?u vàng (gold certificates).
Ông Heinz mà chúng ta dă g?p ? trên là m?t ngu?i r?t th?n tr?ng. V́ làm trong ngh? thu? v?, ông lo xa và b?t d?u chuy?n ti?n d? dành sang mua nhà, mua vàng t? khi có cu?c suy thoái nam 1992. Ông không mua vàng kh?i mà mua các lo?i d?ng ti?n vàng d? v?a d? c?t, v?a d? tiêu. Ông nói không th? quên du?c câu chuy?n ông n?i k? l?i vác m?t suitcase gi?y b?c d? di mua m?t ? bánh ḿ khi n?n kinh t? c?a C?ng Ḥa Weimar s?p d? h?i nam 1923. Ông v?n c̣n nh? v? d?i ti?n nam 1948 khi gia d́nh ông m?t h?t ti?n d? dành. Nhung ông b?o không ph?i ch? có m?t ḿnh ông lo xa. Ông k? là có m?t ông khách hàng dă cho vàng vào các túi r?i b? xu?ng m?t cái h?, s? nh? chính quy?n c?m dân chúng s? h?u vàng. M?t ngu?i khác ông quen dem ti?n chôn ? m?t khu r?ng. Và t?t c? d?u nghi là r?i cung có lúc l?m phát phi mă làm d?ng ti?n c?a h? s? ch? là gi?y l?n.
Mà ph?i riêng ǵ ngu?i Đ?c. ? Đông Âu, kinh nghi?m dau thuong c?a nh?ng nam s?ng du?i ch? d? c?ng s?n v?n c̣n dó. Dân chúng không tin chính quy?n. ? Bulgaria ch?ng h?n, m?t s? nay chuy?n ti?n sang g?i ? các ngân hàng Tây Âu noi chính ph? dang b?o d?m. H? s? v́ m?i gi?a th?p niên 1990, nhi?u ngân hàng Bulgaria phá s?n, khi?n h? tr?ng tay. N?u không g?i du?c ? ngo?i qu?c th́ h? mua t? két c?t ti?n, c?t vàng hay dô la. Cái câu “Ông ta thích làm vu?n” nay có hai nghia ? Bulgaria. M?t nhà báo Bulgaria gi?i thích là du?i th?i c?ng s?n th́ vi?c dó có nghia là làm vu?n d? “c?i thi?n”, có thêm du?c ít dua b?p c?i dành cho mùa dông. Nhung ngày nay, thích làm vu?n có nghia là ai dó dă chôn c?a trong vu?n hay du?i g?i thay v́ b? ti?n vào ngân hàng.
Ngu?i Vi?t nào dă t?ng s?ng qua nh?ng nam du?i ch? d? c?a Hà N?i sau nam 1975 h?n thông c?m v?i nh?ng ngu?i Âu Châu này. Ba b?n l?n d?i ti?n d? cu?p c?a dân làm dân chúng ch?ng tin vào d?ng ti?n hay chính quy?n n?a. Trong t́nh tr?ng dó, lo xa cung ph?i.
Lê Phan |