Cần Thơ, nơi nhà cổ thành nhà cũ, nhà "L'Amant" thành trụ sở công an
Vùng đồng bằng sông Cửu Long có hàng trăm ngôi nhà cổ trên 100 tuổi, thuộc loại di sản văn hóa không chỉ mang giá trị lịch sử nghệ thuật kiến trúc mà còn có giá trị văn hóa quan trọng rất cần được gìn giữ và bảo vệ.
Home

H́nh bên: Nhà c? Vu?n Lan ngày nay dă xu?ng c?p nhi?u. Ch? nhân ngôi nhà này thu?c ḍng h? Duong, m?t d?a ch? n?i ti?ng m?t th?i ? d?t B́nh Th?y. T? khi nh?ng ngu?i cu?i cùng c?a ḍng h? Duong m?t di th́ nhà c? Vu?n Lan cung d?n tiêu di?u. (H́nh: Thu Hi?n/Ngu?i Vi?t)

Thu Hi?n/Ngu?i Vi?t

C?N THO - Vùng d?ng b?ng sông C?u Long có hàng tram ngôi nhà c? trên 100 tu?i, thu?c lo?i di s?n van hóa không ch? mang giá tr? l?ch s? ngh? thu?t ki?n trúc mà c̣n có giá tr? van hóa quan tr?ng r?t c?n du?c ǵn gi? và b?o v?. Th? nhung, h?u h?t nh?ng ngôi nhà c? này dang trong t́nh “xu?ng c?p” tr?m tr?ng, do ch? nhân các ngôi nhà không có kh? nang trùng tu, c̣n s? nhà c? khác b? “qu?c h?u hóa” cung dang b? “b?c t?” t?ng ngày...

Đ?n nay, ? C?n Tho v?n chua có co quan, ban ngành nào th?ng kê và kh?o sát du?c s? lu?ng nhà c? ? thành ph?. Nhà c? có s? tu?i trên 100, n?m r?i rác kh?p các d?a phuong. Riêng làng c? Long Tuy?n (B́nh Th?y) có hon 34 ngôi nhà c? nhung dáng ti?c là h?u h?t các ngôi nhà c? này d?u dang trong t́nh tr?ng xu?ng c?p n?ng n?, m?t s? dă b? d?p b?, s? khác du?c ch? nhân s?a ch?a nhung vô t́nh bi?n nhà c? thành nhà v?a “tân c? giao duyên.”

Con du?ng Bùi H?u Nghia ? qu?n B́nh Th?y là khu ph? c? v?i s? k?t h?p hài ḥa d?c dáo c?a nh?ng dăy ph? c? c?a ngu?i Hoa và nh?ng dăy ph? nhà c? mang d?m ki?n trúc ki?u Pháp. Tuy nhiên, th?t dáng ti?c khi h?u h?t nh?ng can nhà c? c?a ngu?i Hoa ? do?n ch? B́nh Th?y dang d?n b? “hi?n d?i hóa” b?ng các ki?u nhà ?ng-l?u hi?n d?i. G?n dó, c? m?t khu nhà c? g?m 1 nhà chính và 3 nhà ph? cung b? S? Y T? C?n Tho l?y làm “B?nh vi?n lao và b?nh ph?i”, n?m g?n d?u du?ng Bùi H?u Nghia c̣n can nhà c? s? 44/4 t? lâu du?c dùng làm “tr? s? ?y Ban Nhân Dân phu?ng B́nh Th?y”.

Nói d?n nhà c? ? thành ph? C?n Tho th́ ph?i nói d?n nhà c? “Vu?n lan” ? B́nh Th?y, du?c coi là ngôi nhà c? nh?t ? thành ph? C?n Tho. Ngôi nhà c? này t?ng du?c ch?n làm c?nh quay cho nhi?u b? phim Vi?t Nam, và c? b? phim “L'Amant” c?a d?o di?n Pháp Jacques Annaud. Vào th?i di?m quay b? phim này can nhà 3 gian mang ki?n trúc Pháp c?a “ngu?i t́nh” Hu?nh Th?y Lê trên du?ng Nguy?n Hu?, khóm 1, phu?ng 2 th? xă Sa Đéc (Đ?ng Tháp) v?n c̣n t?n t?i nhung do b? công an d?a phuong l?y làm noi làm vi?c trong m?t th?i gian dài nên ngôi nhà c?a “ngu?i t́nh” không c̣n nhu xua mà tan hoang di nhi?u.

Nhà c? Vu?n Lan ngày nay, ch? nhân ngôi nhà này thu?c ḍng h? Duong, m?t d?a ch? n?i ti?ng m?t th?i ? d?t B́nh Th?y. T? khi nh?ng ngu?i cu?i cùng c?a ḍng h? Duong m?t di th́ nhà c? Vu?n Lan cung d?n tiêu di?u nhu ngày nay. Bây gi? d?n tham nhà c? Vu?n Lan ch? c̣n ?y tro cái xác c?a ngôi nhà kh?ng l? cùng m?t khuôn viên hoang tàn bao quanh.

Nhà c? Vu?n Lan du?c xây d?ng vào nam 1870 theo l?i ki?n trúc Pháp, r?t nhi?u v?t li?u xây d?ng t? g?ch bông lát n?n d?n toàn b? h? th?ng hàng rào dúc b?ng s?t d?u du?c “nh?p” t? Pháp, cùng vô s? d? trang trí n?i, v?t d?ng trong ngôi nhà này d?u du?c mang t? Pháp sang. Đó là chua k? d?n bàn th?, khánh th?, giu?ng th?, t? chè, s?p g?, tru?ng k?, t?t c? d?u du?c làm b?ng g? quư, du?c ch?m kh?m tinh vi. Ngay ? phía sau chi?c c?ng chính b?ng s?t cao có m?t chi?c c?ng chào mang ki?n trúc Trung Hoa v?i mái ngói c?, quanh c?t có r?ng ph?ng u?n lu?n và 2 câu d?i. Nhung gi? dây cái c?ng ph? này ch? c̣n l?i tro 4 c?t c̣n r?ng ph?ng và 2 câu d?i dă bay m?t!

Theo nh?ng ngu?i l?n tu?i s?ng ? d?t B́nh Th?y này, ngôi nhà này mang tên Vu?n Lan v́ tru?c kia lúc “duong th?i” c?a ḍng h? Duong th́ trong khuôn viên nhà du?c tr?ng r?t nhi?u hoa lan, r?t d?p nên ngu?i dân xung quanh quen g?i là “Vu?n Lan”. Ngày nay, khuôn viên ch? c̣n l?i vài gị phong lan cùng nh?ng g?c lan d?a kh?ng l? loe hoe vài nhánh hoa tàn.

Tru?c gi?a khuôn viên là m?t ḥn non b? l?n và d?u tích c̣n l?i ch? là m?t ḥn dá l?n n?m tro tr?i. Ngoài lan, khuôn viên này tru?c kia có tr?ng r?t nhi?u xuong r?ng nhung ngày nay xuong r?ng cung l?i tàn, duy nh?t ch? c̣n cây Kim Lang tr? là vuon ḿnh s?ng kh?e, cao g?n 10 mét, dây là cây Kim Lang cao nh?t Vi?t Nam hi?n nay. Và cây Kim Lang này là th? duy nh?t mà ngu?i ta th?y “c̣n s?c s?ng” trong khuôn viên ngôi nhà c? này.

Tuy du?c xây d?ng vào 1870 nhung ngôi nhà này có m?t h? th?ng bom và l?c nu?c riêng hoàn ch?nh, có c? h? boi h? t?m nhung nay cái h? ?y dă c?n s?c nu?c xanh ḷm m?t màu, ch? có tro tr?i nh?ng con ?ch b?ng dá ng?i yên soi ḿnh cùng th?i gian.

Cách dây m?t tháng tôi dă có d?p di tham ngôi nhà c? ? xă Đông Ḥa Hi?p, huy?n Cái Bè t?nh Ti?n Giang, m?t ngôi nhà ch? dinh có k?t c?u kèo c?t ki?u ch?ng ru?ng, b?ng lo?i g? cam xe trên 150 tu?i. Đây là ngôi nhà c? duy nh?t ? d?ng b?ng sông C?u Long du?c t? ch?c JICA c?a Nh?t tài tr? và du?c chính các chuyên gia ngu?i Nh?t ph?c ch?. Không riêng ǵ cá nhân tôi mà nh?ng ngu?i cô b?n thân làm ? ngành ki?n trúc cung th?t s? kính n? tài ph?c ch? c?a các n? ki?n trúc su tru?ng Đ?i H?c N? Chiêu Hoàng (Nh?t). Các chuyên gia Nh?t này dă cho ph?c ch? l?i toàn b? ki?n trúc c?a ngôi nhà k? c? ph?n vách m?t ti?n c?a ch?n song g? và các v?t d?ng du?c trang trí bên trong theo dúng nguyên b?n.

Dù ngày 22 Tháng Giêng, 2007 v?a qua, ?y Ban Nhân Dân thành ph? C?n Tho dă kư ban hành quy?t d?nh s? 128/QĐ UBND v? vi?c phê duy?t “Đ? án ho?ch d?nh tuy?n tham quan du l?ch làng c? B́nh Th?y - L? Ṿng Cung thành ph? C?n Tho”, nhà c? Vu?n Lan s? du?c tôn t?o trong giai do?n I c?a d? án này. Tuy nhiên, di?u m?ng, và cung là di?u lo, cho ngôi nhà c? nh?t C?n Tho này, là nh?ng ngu?i ngu?i quan tâm d?n ki?n trúc c? lo l?ng r?ng các “chuyên gia” Vi?t Nam không khéo s? làm bi?n d?ng ngôi nhà c? này, bài h?c t? công tŕnh tôn t?o và trùng tu chùa Dâu ? B?c Ninh cung v?a x?y ra d?y thôi!
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here