Chuyện âm nhạc với Quỳnh Giao: cách mạng trong lời ca
Cách chúng ta hát và viết nhạc như ngày nay thực ra vẫn còn rất “trẻ” nếu so với mấy ngàn năm của “tuổi nước”.

Home

Qu?nh Giao

Cách chúng ta hát và vi?t nh?c nhu ngày nay th?c ra v?n c̣n r?t “tr?” n?u so v?i m?y ngàn nam c?a “tu?i nu?c”.

Ngu?i Vi?t ta ch? vi?t và hát nhu th? k? t? gi?a th?p niên 30 c?a th? k? 21, cách dây ch?ng b?y ch?c nam. Tru?c d?y, h́nh nhu ta ch? hát truy?n kh?u theo l?i xua, ch? chua áp d?ng kư âm pháp Tây Phuong d? luu truy?n h?u noi nào cung có th? h?c và hát theo cùng m?t th?, m?t cách. Vào th?i k? phôi thai ngu?i ta g?i dó là “nh?c c?i cách”, ngày nay ta g?i “tân nh?c” d? phân bi?t v?i “c? nh?c”.

Ch?ng ph?i ng?u nhiên mà vào hai th?p niên d?u tiên c?a n?n tân nh?c c?i cách ?y, hai phong trào l?n c?a xă h?i dă ḥa làm m?t trong ḍng nh?c g?i chung là “yêu nu?c”.

Phong trào d?u tiên là c?a thanh niên, kh?i lên t? gi?a th?p niên 1930, v?i các bài ca l?y c?m h?ng t? l?ch s? hào hùng c?a dân t?c thúc gi?c tu?i tr? “lên du?ng”. S? xu?t hi?n c?a phong trào hu?ng d?o di cùng khám phá m?i c?a ngh? si là dùng nh?c Tây Phuong d? ghi d? h?c d? minh di?n nét hùng anh c?a dân t?c dă dua t?i hàng lo?t hùng ca l?ch s? hay hùng ca dân t?c.

“Ti?ng Chim G?i dàn”, “Bóng C? Lau”, “Trên Sông B?ch Đ?ng”, “Nu?c Non Lam Son”, “H?i Ngh? Diên H?ng” v.v.. và dă xu?t hi?n và du?c qu?ng bá cùng bu?c ti?n c?a phong trào thanh nhiên, hu?ng d?o. Nh?ng tên tu?i n?i danh khi ?y là Hoàng Quư (anh c?a Hoàng Phú, t?c là Tô Vu), Hùng Lân, Luu H?u Phu?c.

Phong trào th? hai n?i lên sau dó ít lâu là phong trào kháng Pháp.

N?u thanh niên du?c thúc gi?c di theo d?u chân oai hùng c?a ti?n nhân th́ ngay sau dó công cu?c d?u tranh giành d?c l?p t? gi?a th?p niên 1940 dă ch? ra hu?ng di: ch?ng gi?c. Thanh niên ca ḥa vào chi?n tru?ng ca, tr? thành bài ca kháng chi?n c?a l?p tác gi? ? gi?a tu?i thanh xuân nhu Ph?m Duy, Đ? Nhu?n, Van Cao, Ph?m Đ́nh Chuong, Ng?c Bích hay T? Phác. N?i ti?ng nh?t là lo?t “dân ca kháng chi?n” chói l?i c?a Ph?m Duy, hay “Nh?c Tu?i Xanh” c?a Ph?m Đ́nh Chuong, “Chi?n Si Vi?t Nam”, “Chi?n Si H?i quân”, “Không Quân Vi?t Nam” và “Tru?ng Ca Sông Lô” c?a Van Cao, ho?c “Khúc Hát Sông Thao” c?a Đ? Nhu?n.

Uy nghi, l?m li?t và nhân b?n nh?t v́ phoi ph?i h?n nu?c mà không s?t máu ḍi phanh thây u?ng máu quân thù, chính là “Vi?t Nam Minh Châu Tr?i Đông” c?a Hùng Lân.

Ngu?i Vi?t ta có tinh th?n lăng m?n, coi tr?ng cái tâm cái t́nh nhi?u hon cái h́nh cái lư! Cho nên vào bu?i b́nh minh c?a tân nh?c Vi?t Nam, tinh th?n lăng m?n ?y m?i cho ra d?i lo?i nh?c tr? t́nh, vi?t v? nh?ng m?i t́nh e ?p mà ch?ng th?t nên l?i, không su?ng să ham h? mà nh? nhàng tan loăng nhu ti?ng th? dài th?t d?p. Nh?ng “Cô Láng Gi?ng”, “Gi?t Mua Thu” hay “Cây Đàn B? Quên” là lo?i ca khúc tr? t́nh ?y. Lúc ?y, ngu?i ngh? si ch? bâng khuâng “yêu tôi hay yêu dàn?”, ch? không s? sàng h?i xin s? nhà ngu?i d?p!

Th? r?i, khi núi sông kêu ḍi th́ tinh th?n lăng m?n ?y cung lên du?ng. Ngu?i nh?c si gác bên m?i t́nh vu vo không tên d? vi?t v? t́nh yêu nu?c. T́nh c?m lăng m?n mà chân th?t c?a h? trong lo?i ca khúc ng?i ca tu?i tr? và t? qu?c dă tác d?ng m?nh t?i nhi?u th? h?, làm phong trào kháng chi?n s?c sôi trên kh?p ba mi?n.

Đ?ng l?c sáng tác mănh li?t và tŕnh d? van hóa sâu s?c c?a l?p nh?c si th?i ?y khi?n các b?n kháng chi?n ca m?i tr? thành nh?ng bài ca b?t t? trong gia tài van hóa c?a dân t?c...

Sau này, khi ti?ng g?i lên du?ng dă bi?n gi?ng và nh?ng nh?c si chân th?t nh?t dă buông dàn b?t khóc v́ con du?ng ái qu?c l?i d?n qua l?i khác, ngu?i ta v?n nh? măi cái tu?i thanh xuân và ḷng yêu nu?c chân thành nam xua. Không ai dám trách tinh th?n lăng m?n c?a l?p ngu?i ?y mà ch? th?y xót xa. Nam nay, trong Tháng Tám này, chúng ta s? c̣n nhi?u b?i h?i dau d?n khi nghe d?n cách m?ng và kháng chi?n.

Đi?u hoi bu?n là cu?c cách m?ng trong l?i ca, kh?i di t? th?p niên 1935-1945, h́nh nhu dă s?m d?t sau khi “cách m?ng thành công”. Hăy nghe các ca khúc c?a tu?i tr? thành ph? ngày nay ? trong nu?c th́ rơ. Hào khí và s? tuoi mát m?i m? c?a nh?ng Van Cao, Đ? Nhu?n hay Ph?m Duy, Ph?m Đ́nh Chuong dă không c̣n. M?i chang là giai di?u H?ng Kông và nh?ng rung d?ng hăi hùng mà h?i h?t nhu trong MTV.

Nh́n l?i và nghe l?i, chúng ta ph?i th?y ng?m ngùi. Sáu muoi nam tru?c, l?p nh?c si thanh niên, da s? chua t?i tu?i ba muoi, qu? là dă làm m?t cu?c cách m?ng trong l?i ca ti?ng nh?c. Chúng ta hăy nh? d?n h?, v?i ḷng tri ân, và s? luy?n ti?c.

 

Qu?nh Giao

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here