Ð? L?I CON TIM

Nhân v?t ?y là m?t th?n tu?ng c?a qu?n chúng, m?t huy?n tho?i v? tân nh?c và m?t tay h?i h?a n?i danh. Nói nhu v?y, nhi?u ngu?i Vi?t chúng ta có th? nghi d?n Tr?nh Công Son. V?a nh?c v?a h?a thì dúng là h? Tr?nh ch? gì?

Ngu?i M? nghi khác.

Tháng Mu?i Hai này, T?ng Th?ng Bush và Ð? Nh?t Phu Nhân Laura s? cùng nhi?u ngu?i vinh danh s? nghi?p c?a ông t?i Kennedy Center, m?t s? nghi?p vu?t th?i gian vì tr?i qua 55 nam thang tr?m, hon n?a th? k? làm d?p cho con ngu?i.

Ngu?i dó là danh ca Tony Bennett.

Ông n?i ti?ng ? cách trình di?n nh?c ph? thông (pop music) và nh?c jazz mà cung là m?t h?a si có tài. M?i tu?n qua, ông v?a làm n?c lòng gi?i m? di?u t?i Ð?i H?i Nh?c jazz ? Monterey trong khi hon 70 tác ph?m c?a ông, g?m tranh son d?u, màu nu?c và phác th?o b?ng than chì, du?c tri?n lãm t?i phòng tranh Oliver Elliot and Sebastian Art Gallery c?a th? xã lân c?n là Carmel, cho d?n mùng 9 Tháng Mu?i.

Tháng Tám v?a r?i, ông (c?) m?i v?a m?ng 79 cái xuân xanh c?a mình.

Tên tu?i ngu?i ngh? si da nang da tài này, Tony Bennett, là món quà c?a m?t ngh? si khác, c?a Bob Hope. Tru?c d?y, ông luu di?n trong m?t ban nh?c ta g?i là “tâm lý chi?n” c?a quân d?i M?, du?i tên sân kh?u là Joe Bari. Tru?c d?y n?a, tên cha sinh m? d? ông có t? Tháng Tám nam 1926 là Anthony Dominick Benedetto. Ngày nay, cái tên cúng com c?a ông v?n còn, du?c ông ký trên các h?a ph?m c?a mình, là Benedetto.

Tony Bennett sinh t?i New York, vùng Queens, trong m?t gia dình nghèo, cha bán t?p hóa, m? là th? may. Ông h?c nh?c b?ng tai, ? ngoài du?ng, khi lê la nghe Louis Armstrong, Eddie Cantor, Judy Garland, Jack Teagarden, và 10 tu?i dã nh?y lên sân kh?u. Sau này, ông m?i vào tru?ng New York High School of Industrial Arts d? h?c nh?c và h?a mà ch? du?c m?y nam r?i ph?i b? ngang khi m?i 16 tu?i, d? ph? giúp sinh k? cho gia dình. Làm b?i bàn trong các nhà hàng Ý, c?u bé Benedetto quàng khan lau trên vai dua d?y các tình khúc cho th?c khách thu?ng ngo?n.

Khi d?i chi?n bùng n?, Benedetto tòng quân nam 1944, du?c g?i qua tác chi?n trên các m?t tr?n t?i Pháp và Ð?c và thoát ch?t m?y phen. Chi?n tranh k?t thúc, trong doàn quân h?i huong v?i khúc kh?i hoàn không có chàng chi?n binh kiêm ngh? si. Chàng ? l?i giúp vui cho quân d?i nhung l?i làm nhi?u thu?ng c?p ph?t ý vì phàn nàn tinh th?n k? th? trong quân d?i. Ð?y là lý do khi?n Benedetto d?i tên thành Joe Bari trên các sân kh?u kaki c?a lính. Tinh th?n ch?ng d?i k? th? là nét không d?i c?a con ngu?i này nên trên d?nh danh v?ng chàng t? ch?i luu di?n t?i x? Nam Phi vì n?n k? th? dân da den.

Nam 1946 Benedetto m?i du?c gi?i ngu và di h?c nh? h?c b?ng c?a quân d?i. L?i h?c nh?c, h?c hát trong khi v?n di bung com ki?m s?ng.

Th? r?i nam 1949, chàng l?t m?t xanh c?a Pearl Bailey, du?c bà gi?i thi?u v?i Bob Hope và du?c Bob Hope kéo theo trong các chuy?n luu di?n c?a mình sau khi c?m kéo c?t g?n cái tên cho d? nh?, thành Tony Bennett.

T? d?y, Tony Bennett bu?c lên t?ng b?c thang danh v?ng, sau khi du?c khuyên là “làm gì thì làm, d?ng b?t chu?c Frank Sinatra”. Khó th?t! Cùng là ca si gi?ng nhung g?c Ý làm sao kh?i b? ?m bóng?

Nhung Tony Bennett bi?t cách và thành công. Sau này, mãi sau này, khi dã tr? l?i t?t d?nh ti?n tài, nam 2001 ông thành l?p tru?ng trung h?c mi?n phí t?i khu Queens, chuyên d?y v? ngh? thu?t sân kh?u, v?i tên Frank Sinatra School of the Arts. Tru?c d?y, cách dây 40 nam, chính Frank Sinatra dã phát bi?u v? b?n trên t? Life: “Trong ngh? v?i nhau, tôi ch?m Tony Bennett là nh?t. Ông ta là ca si dã hi?u rõ tâm tu ngu?i nh?c si sáng tác và có l? còn xa hon th?”. T? d? nh?t kiêu si Frank Sinatra, l?i nh?n xét qu? là dáng giá ngàn vàng.

Tru?c sau, Tony Bennett bán du?c kho?ng 55 tri?u dia nh?c và xu?t hi?n v?i các ban nh?c n?i ti?ng nh?t, bên các nh?c si tài danh nh?t trên các sân kh?u ch?n l?c nh?t. Ca khúc g?i là “d?u ?n” c?a chàng là “I Left My Heart in San Francisco”, tung ra nam 1962 d?n nay v?n du?c coi là m?t trong nh?ng ca khúc dáng nh? nh?t c?a th? k? 20.

Nhung, cây c?u v?ng r?c r? c?a s? nghi?p cung có khúc cong.

T? cu?i th?p niên 1960, khi hát l?i các b?n rock n?i ti?ng d? chi?u theo th? hi?u phù phi?m c?a qu?n chúng, Tony Bennett b?t d?u tu?t d?c. Giai do?n kh? ?i kéo dài 10 nam, cho d?n 1979 thì chàng roi d?n dáy, suýt m?t m?ng vì ma túy và ngôi nhà t?i Los Angeles b? ngân hàng kéo s?p! Nhu v?i m?i ngu?i Ý chính hi?u, ch?n nuong náu c?a ngu?i ngh? si b? d?i quên chính là gia dình. Hai con trai ông b? ngh? ca hát quay v? giúp cha và m? nh?p c?u cho Tony Bennett ti?n vào th? gi?i c?a tu?i tr?.

B? ù tai hoa m?t vì nh?c disco, vì punk rock và “new wave”, gi?i tr? gi?t mình khám phá l?i các ca khúc tr? tình c? di?n c?a M?, v?i phong cách trình di?n hào hoa c?a Tony Bennett bên lo?i ban nh?c mà ngu?i Vi?t ngày nay g?i ngay là “nh?c thính phòng”! T? 1985, dã hai ch?c nam r?i, Tony Bennett chinh ph?c l?i khán thính gi?, tham d? các show th?i thu?ng nh?t trong gi?i tr? và g?t hái nh?ng gi?i thu?ng cao quý nh?t. ? tu?i th?t th?p, ông còn nhi?u l?n bi?u di?n l?i hát không micro hay ampli d? tu?i tr? phân bi?t du?c âm thanh v?i ti?ng d?ng và hi?u du?c kh? nang phóng d?i ti?ng hát. Chúng ta có th? ph?n nào c?m du?c di?u ?y khi nh? d?n ti?ng hò ti?ng hát c?a dân mình, t? làng này vang xa d?n làng khác, khi ca nh?c chua bi?t d?n s?c nâng s?c d?y c?a micro và tr?ng kèn inh ?i.

Ngày nay, dù dã g?n bát tu?n, Tony Bennett v?n hát và tr? v? v?i n?i dam mê t? thu? thanh xuân là h?i h?a. Các h?a ph?m c?a ông du?c trung bày ? nhi?u noi danh ti?ng, k? c? h?i tru?ng Liên Hi?p Qu?c và trong nh?ng tuy?n t?p v? h?i h?a Hoa K?.

Ông không d? l?i con tim ? San Francisco mà ? trong lòng ngu?i, làm ta bi?t rung d?ng v?i âm thanh, ánh sáng và màu s?c. Xin m?ng ngu?i ngh? si tài hoa này.

Qu?nh Giao