Chuyện âm nhạc với Quỳnh Giao: Hội Hoa Ðăng
“Khúc hát càng cao càng ít người thưởng ngoạn”, có ai đó đã nói vậy. Chả hóa ra tiêu chuẩn thưởng ngoạn cao hay thấp lại tùy ở ít hay nhiều người? Nói như vậy, những nhạc sĩ tài hoa nhất có khi phải tự à nghe một mình. Nhiều người có thực tài đôi khi gặp trường hợp ấy, cho đến khi trào lưu thưởng ngoạn thay đổi, hoặc thăng tiến, thì người nghệ sĩ đã thành thiên cổ...

Home

“Khúc hát càng cao càng ít ngu?i thu?ng ngo?n”, có ai dó dă nói v?y.

Ch? hóa ra tiêu chu?n thu?ng ngo?n cao hay th?p l?i tùy ? ít hay nhi?u ngu?i? Nói nhu v?y, nh?ng nh?c si tài hoa nh?t có khi ph?i t? à nghe m?t ḿnh. Nhi?u ngu?i có th?c tài dôi khi g?p tru?ng h?p ?y, cho d?n khi trào luu thu?ng ngo?n thay d?i, ho?c thang ti?n, th́ ngu?i ngh? si dă thành thiên c?. Nhung nhi?u ngu?i g?p tru?ng h?p ?y l?i ch?ng nhu v?y. Đôi khi s? m?p m? c?a cái cách “sinh b?t phùng th?i” cung là m?t ni?m an ?i....

Khi c̣n s?ng, nhi?u khi nh?c si Vu Thành dă phát b?c v?i Ph?m Duy. Nói tr?m vía, ông phàn nàn v?i b?n: “T?i sao ‘toa’ c? ph?c Van Cao v?y, Van Cao thua ‘toa’ r?t xa”. Vu Thành là ngu?i bi?t nh?c, vi?t nh?c r?t tài hoa nhung da s? thiên h? ch? thích bài ông không thích l?m, là “Gi?c Mo H?i Huong”. Nh?ng sáng tác ông ung ư nh?t th́ l?i ít ngu?i bi?t, v́ ít ngu?i hát. Hát không d? là m?t lư do!

Lê Tr?ng Nguy?n cung v?y, r?t kh? tâm v́ ai cung nói d?n bài “N?ng Chi?u” mà ông cho là r?t thu?ng, trong khi nh?ng tác ph?m d?c ư c?a ông, nhu “Sao Đêm” l?i nhu sao trong dêm m? v́ thua th?t ngu?i hát, c̣n “Chi?u Bên Giáo Đu?ng” tuy du?c gi?i thu?ng ngo?n có th?m âm thích, cung ch? là thi?u s?. Cung Ti?n cung th?, nh?c d?n “Thu Vàng” hay “Hoài C?m” là ông th?y khó ch?u, c̣n nh?ng ca khúc tân k? khác th́ nhi?u ngu?i d?c không ra, nói chi là hát, là nghe, cho thiên h? thu?ng th?c?

Vu Thành nh?n xét nhu v?y không sai. Mà Ph?m Duy cung có lư c?a ḿnh.

Van Cao di tru?c, nghe “Truong Chi” hay “Thiên Thai” c?a Van Cao th́ “Ti?ng Sáo Thiên Thai” c?a Ph?m Duy b?ng th?y nh? tênh, “Kh?i T́nh Truong Chi” ch? là nh?ng âm thanh chu?i, chính ông cung th?y là non n?t, và so v?i “Cung Đàn Xua” l?i càng n?ng triu. Nhung sau dó, Ph?m Duy dă vu?t tr?i, nhu v?i hai b?n Tru?ng ca “Con Đu?ng Cái Quan” và “M? Vi?t Nam” th́ Tru?ng ca Sông Lô c?a Van Cao b?ng thi?u c? chi?u sâu l?n chi?u dài. Van Cao không c̣n du?c nhu tru?c n?a và chúng ta ti?c cho ông. Vu Thành có trách th́ cung không sai.

Gi? này khi Ph?m Duy v?n nhi?t li?t xung t?ng Van Cao, chúng ta dành coi là “t́nh b?n có nh?ng lư l? riêng mà ta không hi?u n?i.” Ho?c v́ lư do chính tr? ǵ dó mà ch? Ph?m Duy m?i hi?u!

Nhung, dù dă tŕnh bày các ca khúc t? m?y ch?c nam nay, Qu?nh Giao th?y là không nên so sánh. X?u d?p hay d? ǵ th́ cung c̣n tùy nhi?u lư do ch? quan c?a t?ng ngu?i, t?ng th?i, t?ng hoàn c?nh.

Tuy v?y, so sánh hai ca khúc c?a m?t ngu?i th́ du?c, có ph?i không nào?

Mùa Thu v?a qua, chúng ta có d?p nghe “Khúc Nh?c Du?i Trang” c?a Duong Thi?u Tu?c. G?n nhu là bài h?p ca không th? thi?u cho các em thi?u nhi. Ông sáng tác bài này có l? cung hon nam ch?c nam. Đây là bài hát vui theo di?u rumba v?i nhi?u nh?p chơi (syncope) r?t gi?t. Đây cung là m?t bài d? hát d? nghe. Qu?nh Giao hát bài này ? tu?i nhi d?ng, trong ban Thi?u Nhi Tu?i Xanh, nên có nói là d? cung dúng. D? hát, d? nghe cho nên nhi?u ngu?i d? cho là hay.

Trong khi ?y, cùng th? lo?i th́ “H?i Hoa Đang” c?a Duong Thi?u Tu?c m?i x?ng dáng là ca khúc xu?t s?c.

Nhung H?i Hoa Đang ḍi h?i m?t ngh? thu?t tŕnh bày khó khan hon.

Bài hát có d?y âm hu?ng Tây Ban Nha, nh?m m?t l?i th́ ḿnh nghi d?n m?t vu di?u quay cu?ng r?c r?. Duong Thi?u Tu?c vi?t bài này vào m?t dêm vui t?i... Ban Mê Thu?t, kho?ng 1956. Đêm dó, trong m?t nông tr?i tr?ng cà phê, d?i gia d́nh an d?y tháng c?u bé Nguy?n Khánh H?ng, ngu?i anh h? thua Qu?nh Giao mu?i tu?i, nay là ông th?y vi c?m t?i qu?n Cam. B?a ti?c dêm ?y có th?t nu?ng trong ti?ng nh?c muôn màu du?i ánh dèn l?ng. Duong Thi?u Tu?c l?y c?m h?ng t? m?t dêm nhi?t d?i Vi?t Nam d? vi?t v? m?t dêm d? vu du?i ánh dèn t?i cái x? d?u ḅ mà ông chua h? d?t chân t?i. Và ông vi?t nhu th?t, c? nghe th́ bi?t th? nào là nh?c và tho k?t duyên trong nh?p phách.

Ca khúc lung kh?i ad-lib b?ng âm giai C th? (Do mineur) r?t n?ng nàn quy?n ru, sau dó chuy?n qua di?p khúc v?i tám ô nh?p (measures) d?n d?p, r?i m? ra âm giai C tru?ng (Do majeur) v?i nh?p Valse Pasodoble chúng ta v?n nghe trong các l? h?i d?u ḅ Tây Ban Nha (hay trong Granada ch?ng h?n). Đi?p khúc l?i du?c chuy?n do?n (moduler) tr? l?i nh?c di?u lúc tru?c.

Mu?n tŕnh di?n bài này, ngu?i ta c?n ḥa âm cho m?t ban nh?c có c? dàn giây và dàn kèn. Tru?c dây, các ban nh?c l?n nhu Vu Thành, Hoàng Tr?ng, Nghiêm Phú Phi, Van Ph?ng và Nh?t B?ng dă công phu dàn d?ng d? tŕnh bày “H?i Hoa Đang” cho lo?i thính gi? thu?ng ngo?n b?ng tai, không b?ng m?t, qua làn sóng phát thanh. Nói d?n Nh?t B?ng, ban h?p ca H?c Thành c?a ông cung thu?ng h?p ca b?n bè ca khúc này. Và th?i ?y, nhi?u ngu?i nghe - k? c? Nh?t B?ng - c̣n nói gi?ng H?ng H?o trong bài này r?t gi?ng gi?ng Qu?nh Giao.

Gi? này, m?y ch?c nam sau, c? d?t dèn vào dêm Trung Thu, ngu?i ta s? ch? nghe th?y “Khúc Nh?c Du?i Trang”, nghe măi r?i th?y là hay hon H?i Hoa Đang! Ch? v́ quen tai. T?i nghi?p cho Duong Thi?u Tu?c. Khúc hát càng cao càng ít ngu?i thu?ng ngo?n?

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here