Van Lang

Sài Gòn là m?t thành ph? thu?ng gây ng?c nhiên cho nh?ng ai có d?p lâu lâu m?i tr? v? Sài Gòn, không ch? vì lu?ng ngu?i luôn dông dúc trên du?ng ph?, không k? gi? gi?c, cung không phân bi?t là ngày Th? Hai hay Ch? Nh?t. Mà Sài Gòn còn là thành ph? c?a khói th?i xe c?, c?a rác và nh?ng v?t th? l? l? ra không du?c phép t?n t?i trên du?ng ph? c?a m?t dô th? van minh, ch?ng h?n nhu... phân ngu?i và... xác chu?t!!!

Cung ph?i nhìn nh?n là có nh?ng “ti?n b?” trong v?n d? v? sinh công c?ng noi hè ph? k? t? hon... 30 nam qua. Ch?ng h?n nhu tru?c kia con du?ng Hàm Nghi là con du?ng hay b? phóng u? nh?t thì nay di?u này dã du?c xóa b? g?n nhu hoàn toàn, hay khu v?c ga xe l?a cu, g?n ch? Sài Gòn, noi tru?c kia rác luôn du?c ch?t d?ng thì nay dã bi?n thành m?t công viên cây xanh khá khang trang. Khu v?c này tru?c kia cung là m?t ? t? n?n xã h?i cu ng? bao g?m xì-ke, di di?m, tr?m, cu?p.

Sài Gòn tr?i qua hon 30 nam thang tr?m k? t? sau 1975, n?u du?c phép mô t? b? m?t c?a thành ph? qua nh?ng công trình công c?ng tuy ch? là chuy?n nh?, có ngu?i không d? ý, nhung t? chuy?n nh? này dôi khi ta cung có th? nhìn th?y di?n m?o c?a m?t dô th?, vì c?u trúc c?a công trình công c?ng không ch? ph?n ánh s? phát tri?n van minh v?t ch?t c?a dô th? mà dôi khi còn ph?n ánh ý th?c th? dân c?a ngu?i dân noi dây, di nhiên là trong m?i tuong quan v?i kinh t? và xã h?i.

Ð?u tiên trong nh?ng h?ng m?c c?a công trình công c?ng ph?i k? t?i là v?n n?n... rác. Và di nhiên gi?i quy?t v?n n?n này t? c? di?n cho t?i h?u hi?n d?i d?u tiên v?n là... thùng rác.

Tru?c kia khu v?c nào có thùng rác thì ch?ng nh?ng du khách mà ngay c? ngu?i dân khi di ngang cung ph?i b?t mui và co giò mà ch?y vì rác thu?ng ít khi du?c b? vô thùng mà thu?ng ch?t d?ng xung quanh b?c mùi hôi th?i khó ch?u. Nhung ít nam tr? l?i dây tình hình dã khác, vì hàng ngày rác d?u du?c thu gom v? nh?ng bô rác trung tâm và có xe ch? ra bãi rác t?p trung ? ngo?i ô thành ph?. Chính vì vi?c thu gom rác trong ngày du?c th?c hi?n d?u d?n mà không còn c?nh rác ch?t d?ng quanh nh?ng thùng rác nhu tru?c kia. Nhung s? lu?ng thùng rác, nhìn m? quan hon tru?c, l?i không du?c phân b? d?u trong thành ph?, tr? khu v?c trung tâm và m?y công viên, nên ngu?i dân v?n có thói quen x? rác ra du?ng.

G?n dây Sài Gòn dã ban hành l?nh ph?t t? 60 ngàn d?ng cho t?i 100 ngàn d?ng cho nh?ng ai có hành vi x? rác ra du?ng.

Bên Singapore vi?c này h? dã th?c thi t? lâu. M?t c?u cu dân c?a Sài Gòn cho bi?t, du?i th?i thu?c Pháp c?nh sát Tây (den) thu?ng x? lý r?t nghiêm nh?ng hành vi phóng u? ho?c x? rác ra du?ng nên nhìn chung dân chúng r?t s?.

V? l?nh m?i c?a chính quy?n ? Sài Gòn có l? cung khó th?c thi vì không có d?i chuyên trách v? x? lý vi ph?m. Nhung dù sao thì dây cung là m?t n? l?c nh?m dua c?nh quan dô th? vào n?p s?ng van minh.

R?t khó ch?p nh?n m?t dô th? l?n b?c nh?t ? Vi?t Nam ti?p xúc v?i các n?n van minh Âu-Á l?i thu?ng xuyên có hành vi quang xác chu?t ch?t ra du?ng, hay x? rác xu?ng mi?ng ?ng c?ng làm ngh?t c?ng và khi mùa mua d?n nu?c không có ch? thoát ng?p lênh láng, kéo theo rác n?i l?nh b?nh trên du?ng ph?...

Bên c?nh dó, vi?c xe ch? rác thay gì ch? ch?y vào ban dêm, ban ngày tuy ch?y xe không nhung nh?ng xe này không du?c r?a s?ch s? sau khi ch? rác khi luu thông trên du?ng ph? dông ngu?i b?c mùi hôi th?i khó ch?u. Ch?ng nh?ng v?y v? v? sinh d?ch t? nhu v?y là r?t kém, phát tán vi trùng trong không khí gây b?nh t?t cho ngu?i dân thành ph?...

Vi?t nhu v?y không có nghia là Sài Gòn ngày nay dã h?t c?nh v?t rác b?a bãi ra du?ng. Cái g?i là “n?p s?ng van minh dô th?” mà nhà n?oc c? qu?ng cáo cung ch? có cái b? ngoài.

M?t di?m dáng nói khác trong nh?ng công trình dô th? c?a Sài Gòn là thi?t l?p du?c h?u h?t các tuy?n xe Bus trong n?i ô và ngo?i ô Sài Gòn. Nh?ng nhà ch? xe Bus tru?c kia cung du?c thi?t l?p nhung h?u h?t b? dân b?i d?i ho?c “chi?m dóng” ho?c d?p phá l?y v?t li?u bán ve chai. Có nh?ng lúc tu?ng ch?ng nhu công trình công c?ng này ph?i b? h?n vì t?n kém và không kh? thi. Nhung nh?ng nam sau này nh? kinh t? th? tru?ng, ngành qu?ng cáo phát tri?n m?nh mà các tr?m ch? xe Bus là noi d? treo b?ng hi?u qu?ng cáo thu?n ti?n, thu l?i l?n. Chính vì v?y mà các tr?m ch? xe Bus du?c thu?ng xuyên cham sóc và t?o m?i dem l?i m?t nét nhìn khá “vui m?t” cho d?i s?ng dô th? ? Sài Gòn...

Hi?n nay, h? th?ng xe buýt ? Sài Gòn dang diêu d?ng vì giá xang d?u lên cao. H? t?ng ngung ch?y vì càng ch?y càng l? v?n. Nhà c?m quy?n d?a phuong tr? giá cho h? th?ng xe buýt ti?p t?c ho?t d?ng nhung s? tr? giá xang d?u n?u có thu?ng r?t ch?m.

Có l? m?t công trình “r?m r?” nh?t, t?n kém và mau chóng di vào quên lãng nh?t là công trình “ca-bin” di?n tho?i công c?ng dùng th? du?c thi?t l?p ? t?t c? các qu?n ? Sài Gòn. Th?i dó d?u th?p niên 90, chua phát tri?n ào ?t di?n tho?i di d?ng nhu bây gi?, di?n tho?i công c?ng dùng th? xem ra khá ti?n ích. M?nh giá th? có t? 30 ngàn d?ng t?i 300 ngàn d?ng g?i trong nu?c, qu?c t? d?u du?c, di nhiên ph? thu?c m?nh giá c?a th?.

Nhung di?u tr? ng?i c?a công trình ti?n ích này là do không có l?c lu?ng b?o v? các “ca-bin” di?n tho?i này, trong khi ý th?c c?a ngu?i dân trong vi?c b?o v? nh?ng công trình công c?ng không cao n?u không mu?n nói là không có. Do v?y ch? trong m?t th?i gian ng?n các ca-bin này d?u b? hu h?ng, mu?i cái thì chín cái không s? d?ng du?c. Lý do vì tính tò mò c?a ngu?i dân, nh?t là các em nh?, c? kéo máy xu?ng “a-lô” cho vui dù không có th? s? d?ng.

Chua k?, nh?ng ngu?i c?c-c? vì th?y g?i 113 (tuong duong v?i g?i 911-? M?) ho?c 114 (c?u h?a) không ph?i t?n ti?n nên nhi?u khi bu?n “g?i choi” cho m?y l?c lu?ng ph?n ?ng nhanh này “co giò” ch?y choi. Và di nhiên vì nh?ng máy công c?ng này d?t trên hè ph?, ngu?i g?i xong b? di ai bi?t dâu mà truy c?u trách nhi?m hình s?...

Ngày nay nh?ng ca-bin di?n tho?i lo?i này cung còn sót l?i ít cái trên hè ph? nhu m?t ch?ng tích l?ch s? và d?u trong tình tr?ng không s? d?ng du?c. Có l? ngu?i dân Sài Gòn trong tình tr?ng ngu?i ngu?i có “a-lô” di d?ng thì ch?ng ai còn thèm quan tâm t?i m?y ca-bin di?n tho?i th? này làm gì. Nhung không ph?i vì v?y mà di?n tho?i th? không có ti?n ích, nhu m?t ngu?i ? du?i quê lên, dêm khuya mu?n g?i cho thân nhân ra b?n xe dón....

Cung xin nói thêm tình hình phát tri?n ào ?t c?a Mobile d? th?y nh?ng d?ch v? công c?ng ki?u nhu di?n tho?i th? t?i sao d? dàng b? b? quên. Ngày nay ch? c?n b? ra 200 ngàn d?ng mua m?t “c?c g?ch” d?i cu nhung còn ch?y t?t, n?p th? ch? c?n 20 ngàn d?ng, di nhiên nói thì hà ti?n m?t chút, còn nghe thì... vô tu t?i... r?m tháng 7. Ho?c mua m?t chi?c di?n tho?i m?i giá kho?ng 500 ngàn d?ng, có luôn ti?n trong tài kho?n là 500 ngàn - chuong trình “b?n mua máy chúng tôi tr? ti?n” c?a m?y d?ch v? cung c?p nhu MobiFone, Vinaphone, S-fone...

Có l? m?t trong nh?ng công trình công c?ng hi?m hoi v? tính hi?u qu? và không b? phá ho?i ph?i k? t?i d?ch v? m?i dây là m?y cái máy bán nu?c gi?i khát d?t trong m?y công viên, cung nhu b?n tàu, b?n xe... Máy này bán ra các lo?i nu?c, t? nu?c tinh khi?t t?i nu?c ng?t có ga c?a m?y hãng pepsi, coca, number 1 và có c?... càphê dá n?a, giá t? 4 ngàn d?ng t?i 6 ngàn VND. Ch? c?n b? ti?n (xu) dúng m?nh giá vào máy, b?m nút m?t cái có m?t chai nu?c u?p l?nh lan ra cái dùng, nh?t là dang di b? m?t, ho?c sau khi t?p th? d?c trong công viên u?ng nu?c vô th?y r?t “dã”.

Có l? vì công viên cung nhu b?n tàu, b?n xe có b?o v? nên lo?i máy này không b? phá. Có l? cung c?n ph?i nói thêm là t? ngày chuy?n sang kinh t? th? tru?ng, nh? ti?n d?u tu c?a tu b?n nu?c ngoài mà n?n kinh t? Vi?t Nam t?m th?i khá hon tru?c do v?y s? phá phách m?y công trình công c?ng l?y v?t li?u bán ve chai gi?m h?n, g?n nhu không m?y khi x?y ra.

SG, ngày 29 tháng 05 nam 2008.

Van Lang