Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- CHẤM DỨT TÌNH TRẠNG NÔ LỆ KÉO DÀI TRONG XÃ HỘI VIỆT NAM
Về thể chế tưởng không cần nói nhiều. Nó có thể tóm tắt như sau, như ông Hà Ngọc Báu nhận xét : "Vấn đề là Đảng Cộng Sản Việt Nam vẫn coi đất nước này là của riêng họ, không ai được quyền chia sẻ. Chính vì thế mà không ai quan tâm với đất nước. Mà có quan tâm cũng không làm gì được vì chính quyền cộng sản không cần và không muốn. Họ chỉ muốn mọi người Việt Nam đừng quan tâm tới họ và tới đất nước để họ muốn làm gì thì làm, nhằm duy trì vô hạn định vai trò lãnh đạo đất nước".
- Tìm hiểu cộng đồng người Chăm tại Việt Nam (kỳ 1)
Đối với nhiều sử gia và học giả phương Tây, biến cố 1471 đánh dấu sự giải thể vương quốc Chiêm Thành, không một biên khảo lịch sử hay niên giám triều đình Chiêm Thành nào được phổ biến từ sau ngày đó. Trong thực tế, sinh hoạt triều chính của các dòng vương tôn Chiêm Thành vẫn tiếp tục, với một qui mô tuy nhỏ hẹp nhưng không kém phần xúc tích. Tuy vậy tìm hiểu lịch sử người Chăm trong giai đoạn này rất là khó khăn vì thiếu chứng liệu, người viết đã dựa vào các nguồn sử liệu Việt Nam, đối chiếu với nhiều nguồn sử liệu khác của nước ngoài để phác họa lại giai đoạn thiếu sót này.
- Tìm hiểu cộng đồng người Chăm tại Việt Nam
Năm 1691, Bà Tranh (Po Saut) xua quân đánh Diên Ninh với hy vọng chiếm lại Kauthara, rồi không chịu triều cống nữa. Năm 1692, Minh vương Nguyễn Phúc Chu sai Nguyễn Hữu Kính chiếm Panduranga, giết Bà Tranh và bắt theo một số cận thần gồm Kế Bà Tử (Po Saktiray Depatih), Tả Trà Viên (Po Thutirai Depatih), vương phi Bà Ân cùng rất nhiều binh sĩ đem về giam tại núi Ngọc Trản (Thừa Thiên).
- DươngThu Hương: “Thực ra tôi là một người phụ nữ khá cổ hủ”
Tôi vốn là một người phụ nữ bình thường, rất bình thường. Cuộc hôn nhân đổ vỡ làm cho cuộc đời tôi xáo trộn ghê gớm. Đã thế cuộc sống với những điều ngang trái, bất công cũng khiến tôi chẳng mấy khi thanh thản.
- Ngày của Cha
Ngày Chủ Nhật 20 tháng 6 năm 2004, một lần nữa người Mỹ tuyên xưng là ngày vinh danh những người cha. Truyền thống Hoa Kỳ đã điều kiện hóa tình nghĩa theo trật tự, nên quanh năm lãnh vực nào cũng có dự phần. Ngày của ông bà, ngày của cô thư ký, ngày của cựu chiến binh, ngày của mẹ, ngày của cha và nhiều ngày trọng đại khác.
- Hành Trình Xuyên Việt
Duy hôm đến Đà Lat, vì nhà khách Bộ chỉ huy Quân sụ Đà Lạt được bố trí cho Đoàn ngủ chỉ cách nhà Hà Sỹ Phu mấy trăm mét, tôi đấu tranh tư tưởng mãi rồi sau cơm tối đã quyết định phải đến thăm Hà Sỹ Phu. Tôi nghĩ đã đến tận đây mà không đến thăm nhau thì vô tâm quá, hèn hạ quá. Vả chăng, tôi với Hà Sỹ Phu bây giờ đều là những công dân bình thường kia mà.
- Một Chuyến Du Hành Làm Náo Loạn Ban Bí Thư ÐCSVN
Một số cựu chiến binh chống Pháp ở Hà Nội tổ chức đi thăm các vùng khác nhau của đất nước thì không có gì lạ. Nhưng có ông Nguyễn Thanh Giang trong đó thì lại khác.
- VĂN HAY BÁO?
- Liệu người Iraq có cáng đáng nổi công việc?
Người Mỹ thì vẫn hy vọng thế. Nhưng điều hành yếu kém và sợ hãi đã khiến các lực lượng bản xứ đâm ra yếu thế.
- Vì Sao Tường Lửa?
Dưới đây là phản ứng của một số nhà văn trong nước và ở Đông Âu đối vói hiện tượng từơng lửa này, và được phổ biến trên mạng lưới Talawas vào ngày 10 – 6 – 04 vừa qua.
- Giai cấp tư sản mới tại Trung Quốc
Trong hai thập niên phát triển vượt bực về kinh tế, một giai cấp tư sản mới đã xuất hiện tại Trung Quốc, với hơn 50 triệu người và một lợi tức bình quân đầu người trên 10.000 USD/năm. Cũng nên biết mức lợi tức này tại Trung Quốc tương đương với lợi tức một triệu USD/năm tại Hoa Kỳ, nghĩa là rất lớn.
- Các Ứng Cử Viên, Hãy Đến Với Cộng Đồng Người Việt Nam.
Cuộc bầu cử Tổng Thống Tại Hoa Kỳ năm 2004 đã diễn ra rất gay go bởi vì cả hai ứng cử viên tranh tài đều có những ưu và khuyết điểm riêng biệt, nhưng trên tất cả phán xét của dư luận, vẫn là vài cá tính đặc biệt của họ.
- Trễ giờ, trễ hẹn...
Có thể nói phần lớn những người Việt Nam chúng ta đều có kinh nghiệm phải chờ đợi hai ba tiếng đồng hồ ở những buổi tiệc cưới, hay bị người khác cho “ngóng dài cổ” ở vài cuộc hẹn hò.
- Bài Phát Biểu của GS Nguyễn Lý Tưởng tại Trung Tâm Công Giáo Việt Nam
“Các nhà truyền giáo Bồ Ðào Nha và thời kỳ đầu của Giáo Hội Công Giáo Việt Nam”
- NHÀ VĂN... KHÔNG LÀ AI ?
Trong bài "Viết cho aỉ", tôi đặt vấn đề: Người đọc là ai ? Cũng liên quan đến chuyện "viết cho aỉ" ấy, tôi nghĩ, có một vấn đề khác cũng cần được đặt ra: Nhà văn là ai?
- Ngẫu hứng “LAN và ÐIỆP”
-Hồ điệp, Kim điệp, Hương điệp... gì gì cũng không ổn thì ta gọi quách nó là “Gián điệp” đi cho rồi ! Gián điệp bây giờ là đẹp và thơm nhất đấy các bố ạ !
Nói rồi họ đẩy nhau lên xe, chàng thanh niên vẫn khư khư trong lòng cụm lan “gián điệp”. Xe nổ máy, mặt mũi vị nào cũng chưa hết “đằng đằng sát khí” vì cuộc cãi lộn.
- Sự thật trong chiến tranh Việt Nam
- Nghị Quyết Iraq có phải là một cơ may cho chính quyền Bush và các phe liên hệ?
Nhiều người mừng rỡ vì bản nghị quyết Iraq được Liên Hiệp Quốc đồng thanh thông qua ngày Thứ Ba mùng 8 tháng Sáu, nhưng người mừng hơn cả phải là Tổng Thống George W. Bush. Chính quyền ông đã đổ vào đó nhiều công sức, nhiều khổ nhục để đạt đến kết quả này.
- Hoa Kỳ đổi ngựa
Vo Thanh Van: Hoa Ky doi ngua. Trang Dien Dan
- LỆNH ĐỘNG VIÊN?
Ha Quang Xuong: LỆNH ĐỘNG VIÊN? Trang Dien Dan
- Trở về im lặng
Nghiem Y: Trở về im lặng (Diễn Đàn)
- “Không, tôi là người viết truyện.”
Ở đây tôi tự hỏi điều quan trọng nhất là biện pháp ngăn cản người đọc talawas bằng “tường lửa” có hữu hiệu hay không? Tôi ngờ rằng không. Chẳng những biện pháp ấu trĩ này đã không ngăn chặn được những người đã từ lâu bị giam hãm trong bóng tối của hệ thống thông tin một chiều, nhờ kỹ thuật đã ngoi được lên mặt nước để thở, để nhìn thấy một bầu trời bao la, cùng các vì sao lấp lánh ở chân trời.
- Nguyễn Ðan Quế và khát vọng tự do, dân chủ
Trang Dien Dan
- GÀ TRỐNG NUÔI CON
Giao Chi: Ga trong nuoi con> Trang Dien Dan
- Vinh danh TT Reagan
Hoang Hai Thuy: Vinh danh TT Reagan. Trang Dien Dan
- Sự Thật ở đâu?
Dưới con mắt của người nghiên cứu, tôi đặt ra một vấn đề: trên cái bề mặt nổi của đấu tranh giai cấp về quan điểm tư tưởng vô sản và quan điểm tư tưởng tư sản trong văn nghệ, giấu một cái mạch ngầm là lòng đố kỵ tài năng, là sự đố kỵ của Tố Hữu với những tài năng trong văn nghệ. Ðó là cách nhìn của tôi về vụ án văn học kỳ dị nhất trong lịch sử văn chương xứ ta, với mức án không thành văn kéo dài hàng 30 năm.
- Góp ý với bài từ "Dân Thành Quan"
Trong bài báo kể ở số Người Việt ra ngày Thứ Bảy 12 tháng 6 năm 2004, tác giả N.T.L có viết tài liệu về thi cử ngày xưa gồm nhiều sai sót, căn cứ vào các sách vở của các bậc tiền bối đã viết ở hai quyển: “Lều Chõng” của Ngô Tất Tố và “Nhà Nho” của Chu Thiên mà tôi được đọc từ hơn sáu mươi năm trước nay vẫn còn nhớ, nhất là trải nhiều năm theo nghề “phấn trắng bảng đen” tôi có nhiều dịp chỉ bảo cho đàn hậu tấn về chuyện trường ốc.
- Kỷ niệm 13 LIỆT SĨ VNQDÐ lên đoạn đầu đài ngày 17.6. 1930
Cuối thế kỷ thứ 19 thực dân Pháp đô hộ Việt Nam từ năm (1884). Quân dân, sĩ phu Việt Nam liên tiếp nổi lên nhiều phong trào chống lại dành chủ quyền. Các cuộc khởi nghĩa Văn Thân, Cần Vương đều thất bại nhưng không dập tắt được lòng yêu nước của người Việt Nam.
- VIỆT NAM : NGÔI NHÀ VỠ TỔ ?
Ông bà ta thường nói “như ong vỡ tổ” hay “loạn cào cào”. Nhưng hai chữ “vỡ” và “loạn” có lẽ cũng chưa đủ để diễn tả sức nổ tung và hỗn loạn của căn nhà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào giữa năm 2004.
- TẢN MẠN VỀ MỘT CHỮ CHÓ
Với người Á Đông thì Khuyển và Mã là đôi tri kỷ, là cặp bài trùng nên năm Ngựa mà nhớ đến chuyện Chó tưởng cũng không có gì lạ.
- Ðảng chập chờn, chế độ chập chờn
Ðêm Thứ Ba và sáng Thứ Tư, nhật báo Người Việt loan tin về mạng Facebook bị chặn tại Việt Nam, ngay lập tức có những vị công an văn hóa viết thư chế nhạo tờ báo này loan tin vịt, và báo cho biết rằng Bộ Thông Tin, Văn Hóa trong chính phủ Hà Nội đã xác nhận rằng họ không hề ra lệnh cấm Facebook bao giờ.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Giáo sư Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế
- Bà Nguyễn Phương Lan (Cảm Tạ)
- Cụ Nguyễn Văn Biện
- Anh Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Nguyễn Văn Biện
- Ông Giuse Dominique Phạm Ngọc Quế
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
|
Trích t? Talawas (www.Talawas.org)
Chua nam nào các gi?i thu?ng van h?c trên th? gi?i l?i l?m chuy?n nhu nam nay. Tru?c tiên, xin nói chuy?n gi?i Booker (m?i du?c d?i tên là Man Booker), trong gi?i vi?t và d?c ti?ng Anh.
Vào nam 1981, nhà van Brasil, Moacyr Scliar, cho xu?t b?n cu?n "Max and the Cats", (Max và Mèo), thu?t câu chuy?n m?t c?u bé Do Thái, s?ng sót sau m?t v? d?m tàu, và th?y ḿnh chia s? chi?c xu?ng c?p c?u v?i m?t chú báo. Tháng r?i, Yann Martel th?ng gi?i Man Booker Prize, tr? giá 75 ngàn (ch?c là dô la M?), v?i cu?n "Life of Pi" (Đ?i c?a Pi), câu chuy?n m?t c?u bé ngu?i ?n Đ?, s?ng sót m?t v? d?m t?u và sau dó chia s? m?t chi?c xu?ng c?p c?u v?i m?t con h?.
Chuy?n trùng h?p không ph?i là t́nh c?, b?i v́ tác gi? th?a nh?n, ông dă du?c g?i h?ng t? cu?n sách c?a nhà van Brasil. Nhung sóng gió n?i lên, và nh?ng mui dùi báo chí dă nh?m vào nhà van ngu?i Canada này, Mr. Martel, 39 tu?i, hi?n dang lên nhu di?u, danh ti?ng cung nhu ti?n b?c (cu?n sách c?a ông dă t?ng b? nh?ng nhà xu?t b?n l?n quang vào s?t rác). R?ng ông ta có t?i (guilty), v́ dă "c?m nh?m" ("sao chép", hay là "vay mu?n"), tác ph?m c?a m?t trong ti?u thuy?t gia n?i ti?ng nh?t c?a M? Châu La Tinh.
Dr. Scliar, m?t y si nam nay 65 tu?i, g?c gác Do Thái di dân, dă thú nh?n, ông ng? ngàng v́ co s? x?y ra, và v́ thái d? c?a Mr. Martel.
"Ph?n ?ng c?a tôi là b?i r?i, kh?i nói th́ ông cung bi?t," ông tr? l?i ph?ng v?n qua di?n tho?i, t? nhà riêng t?i Porto Alegre, ? phía nam Brasil. "M?t cách nào dó, tôi c?m th?y 'khoái', v́ có m?t nhà van khác dă coi ư tu?ng c?a tôi là quá t?t, quá hay, nhung v? m?t m?t khác, tôi th?y hoi k? k?, b?i v́ ông ta s? d?ng ư tu?ng dó mà v? tôi di, ch?ng thèm bàn b?c, ngay c? thông báo cung không. M?t ư tu?ng th́ cung là tài s?n v?y. M?t tài s?n tinh th?n."
Mr. Martel th?a nh?n, m?t cách gián ti?p, món n? v?i Dr. Scliar, trong ghi chú c?a tác gi?, ? trong "Đ?i c?a Pi", qua dó, ông cám on nhà van Brasil, v́ "tia l?a d?i s?ng" ("the spark of life"). Trong m?t cu?c ph?ng v?n v?i t? The Guardian, vào cu?i tháng r?i, ông nói, "Tôi nh? ḿnh dă nghi th?m, nó dây r?i", khi ông v? du?c bài phê b́nh c?a John Updike trên t? Đi?m Sách New York Times.
Nhung qua h? so luu tr?, ch?ng có m?t bài nào c?a Mr. Updike trên t? N?u U?c Th?i Báo, qua dó ông di?m cu?n c?a nhà van ngu?i Brasil, và trong m?t cu?c ph?ng v?n b?ng di?n tho?i, ông cho bi?t, ông chua h? nghe nói t?i cu?n "Max and the Cats", cung nhu tác gi? c?a nó, là Dr. Scliar. Bài di?m sách duy nh?t trên t? Times, là vào tháng B?y, 1990, sau khi cu?n sách du?c xu?t b?n t?i M? (lo?i b́a m?ng, nay dă tuy?t b?n), trong dó, ngu?i di?m sách, Herbert Mitgang, dă coi dây (Max and the Cats), là m?t cu?n ti?u thuy?t sáng giá ("a brilliant novella"), v́ dă m? r?ng nh?ng vùng chân tr?i cho van h?c Nam M?". C̣n v? ph?n tác gi? c?a câu chuy?n "chú bé b?t du?c con báo" ("mô ph?ng" m?t bài d?ng dao c?a tr? con ngu?i Vi?t: "Chú bé b?t du?c con công, dem v? bi?u ông, ông cho... gi?i thu?ng The Man Booker!"), Dr. Scliar cho bi?t, trong luu tr? t?t c? nh?ng bài di?m cu?n sách mà ông có du?c t? nhà xu?t b?n, ch?ng có bài nào c?a Mr. Updike. "Đây l?i là m?t khía c?nh ly k? khác, c?a 'v?n n?n' [d?o van]."
Trong m?t bài ti?u lu?n dang trên Web (www.powells.com), c?a m?t ti?m sách d?c l?p, the Powell's City of Books, Mr. Martel vi?t, m?c dù bài di?m sách mà ông c̣n nh? mài m?i dó "toát ra m?t v? d?ng dung" [c?a ngu?i di?m sách, theo nghia, dây cung ch? là m?t cu?n du?ng du?c n?u không mu?n nói, d?], nhung ư ni?m c?a Dr. Scliar dă t?o "m?t tác d?ng, kích thích trí tu?ng tu?ng c?a tôi, gi?ng nhu b? di?n gi?t", do tính d?ng nh?t tuy?t v?i v? th?i gian, d?ng tác, và noi ch?n". Nhung, b?i v́, "v?a ham mu?n v?a ?m ?c" (a "mix of envy and frustration"), r?ng t?i sao mà ḿnh l?i không t? ḿnh nghi ra m?t ư tu?ng nhu v?y, cu?i cùng ông quy?t d?nh "không thèm" t́m d?c cu?n sách "chú bé b?t du?c con báo" (Max and the Cats). "Tôi th?c t́nh không mu?n d?c nó," ông vi?t. "T?i sao l?i chu?c thêm cay d?ng? T?i sao l?i d?c nó d? r?i nh?n ra r?ng, m?t cú m? hay ho nhu th? mà l?i b? làm h?ng, b?i m?t nhà van t?m t?m? T? hon n?a, gi? s? nhu Updike dă l?m, gi? s? nhu không ch? cú m?, mà luôn c? cu?n sách, d?u th?t là tuy?t v?i? T?t nh?t, là d?ng d?c nó, và c? th? ti?p t?c vi?t, kh?i di b?ng cái cú m? d?u tuy?t v?i dó."
Jennifer Gilmore, c?a nhà xu?t b?n cu?n "chú bé b?t du?c con h?", (nhà xb Harcourt), cho bi?t, tác gi? hi?n dang trên du?ng du l?ch, không có m?t t?i can nhà c?a ông t?i Berlin, thành th? không g?i di?n tho?i d? ph?ng v?n du?c. Và bà nói thêm, tuy nhiên, Mr. Martel bây gi? tin r?ng, bài di?m sách "chú bé b?t du?c con báo" ? trên Đi?m Sách N?u U?c (NYRB: The New York Review of Books) ch? không ph?i trên The Times. "B?i v́ ông ta không s?ng ? N?u U?c, nên ông dă l?n l?n hai t?". "Ông ta không ch?c, là bài di?m sách là c?a John Updike. Ông ta doán ch?c, chua t?ng d?c cu?n kia [t?c cu?n "chú bé b?t du?c con báo"]." Nhung hôm nay (ngày 5 tháng 11, 2002), c? hai t?p chí trên d?u cho bi?t, h? không th? nào t́m ra du?c bài di?m sách, nhu du?c mô t?, trong h? so c?a h?. Thomas Colchie, ngu?i lo vi?c giao d?ch (agent) c?a Dr. Scliar, cho bi?t, gi?i di?m sách ? M? hay Canada không h? coi nh? cu?n "Max và Mèo", riêng gi?i xu?t b?n ? Canada c̣n ca ng?i nó.
Không rơ dă có ngu?i nào d?c c? hai cu?n song song, d? nh?n ra chúng có ǵ tuong t?, ngoài cái "cú m? d?u" nhu trên. Cu?n c?a Mr Martel xoáy vào [d? tài] tôn giáo, trong khi gi?i phê b́nh coi cu?n c?a Dr. Scliar là m?t ám d? mang tính chính tr?, theo dó, con báo den là m?t bi?u tu?ng c?a ch? nghia Nazi hay c?a ch? d? d?c tài quân s? dă tr? v́ Brasil vào th?i gian "Max và Mèo" du?c xu?t b?n l?n d?u tiên. Vu?t lên trên nh?ng ǵ tuong t?, n?u có, gi?a hai cu?n sách, c̣n là "v?n n?n" gi?a hai nhà van, ai m?i x?ng dáng du?c g?i là nhà van "t?m t?m" ? dây: Dr. Scliar dă vi?t 16 cu?n ti?u thuy?t, vài cu?n ti?u lu?n, và trên ch?c t?p truy?n ng?n, dă t?ng du?c r?t nhi?u gi?i thu?ng van h?c ? Brasil và ? h?i ngo?i, tu?n t?i dây s? di N?u U?c nh?n gi?i thu?ng t?i National Yiddish Center; trung tâm van hoá này dă dua cu?n ti?u thuy?t xu?t b?n vào nam 1980 c?a Scliar, "The Centaur in the Garden" vào danh sách 100 cu?n ti?u thuy?t hay nh?t c?a Do Thái, so v?i nhà van "m?i ra ḷ" ngu?i Canada?
V?i r?t nhi?u ngu?i Brasil, con gi?n d? b?t th́nh ĺnh do cu?n "Đ?i c?a Pi" làm b?t ra, th?t s? ch? là chuy?n không có ǵ là ?m i, và là m?t trái th?i thêm vào trong cái b? trái th?i: n?n van hóa c?a h? dă t?ng b? ngo?i bang chôm chia nhi?u l?n r?i. Dr Scliar cho bi?t, can nhà c?a ông nhu b? ng?p l?t, b?i nh?ng cú di?n tho?i, và e-mail, b?y t? s? gi?n gi?, và "than phi?n", r?ng, Brasil dă s?n xu?t ra "m?t n?n van h?c thu?c lo?i th? gi?i, và x?ng dáng du?c coi tr?ng, n? v́ mùi thom c?a nó, thay v́ v?y, chúng ta ph?i b?t mui, do nh?ng v? vi?c nhu v?a x?y ra."
Gi?i phê b́nh và nhà van Brasil dă t?ng khui ra nh?ng v? tuong t?. Thí d? nhu cu?n ti?u thuy?t c?a Daphne du Maurier, "Rebecca" (1938), là thu?ng t? cu?n "The Successor", c?a Carolina Nabuco, xu?t b?n t?i Brasil vào nam 1934. Ms. Nabuco dă t?ng d?ch cu?n ti?u thuy?t c?a bà ra ti?ng Pháp, và g?i t?i m?t nhà xu?t b?n ? Paris, d? xu?t b?n. Nhà này, nhu bà du?c bi?t sau dó, dă chuyên xu?t b?n tác ph?m c?a Ms. du Maurier, sau s? thành công c?a "Rebecca". Hai cu?n có r?t nhi?u t́nh ti?t (plots) "y chang", luôn c? vài h?i (episodes) "y h?t".
Ms. Nabuco nh? l?i, "Khi cu?n phim ph?ng theo ti?u thuy?t du?c chi?u ? Brasil, lu?t su d?i di?n cho nhà s?n xu?t dă t́m g?p lu?t su c?a tôi, yêu c?u tôi kư m?t t? gi?y xác nh?n, s? tuong t? gi?a hai cu?n sách ch? là 't́nh c?', và d? bù l?i, tôi s? nh?n du?c "tí ti?n c̣m" [nguyên van: m?t món ti?n dáng k?]. Nhung tôi không kư ki?c ǵ c?. L? di nhiên, ph?i không b?n?"
M?i dây thôi, ngôi sao nh?c rock ngu?i Anh, Rod Stewart cung b? lôi ra toà, do nh?ng tuong t? gi?a b?n nh?c "top hit" c?a ông ta, "B?n có nghi, tôi g?i d?c?" (g?i d?c, ch? không ph?i g?i d?c, sexy), và b?n "Taj Mahal", c?a nh?c si Brasil, Jorge Ben. B?n sau r?t ph? thông t?i dây, dúng vào th?i gian ca si nh?c rock ngu?i Anh vi?ng tham Brasil m?t nam, nhân l? h?i Carnaval. Ngoài ra c̣n nh?ng tru?ng h?p khác n?a, trong gi?i nh?c pop, nhu Paul Simon, Talking Heads.
Dr. Scliar cho bi?t, ông ch? m?i có nh?ng thông tin "t?n m?n" (fragmented information), v? nh?ng tuong t? gi?a hai cu?n sách, và ông có ư d?nh, s? "dích thân ra tay", d?c cu?n "chú bé b?t du?c con h?", t?c cu?n"Đ?i c?a Pi", và ch? sau khi d?c r?i, m?i có th? quy?t d?nh dua "Me s?" Martel ra toà hay là không. "Tôi không khoái chuy?n ki?n cáo. Và chuy?n này ch?ng th? nào ? trong nh?ng chuong tŕnh k? ho?ch c?a tôi. Nhung, n?u c?n, dành ng?i trái thúi v?y! Cái dó c̣n tùy."
M?t trong nh?ng h?u qu? t?c th?i do mùi thúi gây ra, là, nhà xu?t b?n Brasil c?a Dr. Scliar, Luis Schwarcz, thu?c công ty Companhia das Letras, có v? nhu không mu?n dính vào vi?c xu?t b?n cu?n "Đ?i c?a Pi", b?n ti?ng Brasil. Mr. Martel, tác gi? chú bé b?t du?c con h?, dă g?i email cho ông ta, xin l?i v? nh?ng l?i tuyên b? "b? láo" liên quan t?i Dr. Scliar, coi dây là "hi?u l?m", theo ki?u ḥn b?c ném di, t? ch́ ném l?i. Nhung cho dù v?y, nhà xu?t b?n cung không dám gây thêm b?c ḿnh cho "gà c?a ḿnh", Dr. Scliar. Ông cho bi?t, "Tôi dă dua ra l?i d? ngh? (offer), v?i Mr. Martel, sau khi ông du?c gi?i Man Booker, nhung co màu này, tôi th?y khó mà bu?c thêm bu?c n?a. Ḥn b?c, ? dây, là nh?ng l?i tuyên b? ch?ng chút thanh nhă, và c̣n có tính gây h?n, c?a Mr. Martel, v?i Moacyr [Scliar]."
(Theo bài vi?t "Tiger in a Lifeboat, Panther in a Lifeboat: A Furor Over a Novel", c?a Larry Rohter, t? Rio de Janeiro, trên t? The Guardian)
Jennifer Tran (18-11-02) |