Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Chính là Bác Mao!
Vụ trang điện tử www.vietnamchina.gov.vn khiến nhiều người Việt trong nước đặt nhiều câu hỏi. Thứ nhất, không biết tại sao chính quyền Cộng Sản nước ta lại để cho một website bằng tiếng Việt của Bộ Công Thương Hà Nội đăng những lập trường của chính phủ Bắc Kinh về Hoàng Sa Trường Sa ngược lại với quyền lợi tổ quốc? Thứ nhì, tại sao đảng Cộng Sản Việt Nam lại phản ứng lúng túng và yếu ớt như vậy? Hôm nay thử bàn về câu hỏi thứ nhất.
- Người Đại Hàn có thể hãnh diện
Rất khó phê phán hành động tự sát của cựu Tổng Thống Nam Hàn Lư Vũ Huyền. Nhưng ai cũng có thể chia sẻ niềm tiếc thương đối với ông mà đa số người dân Hàn Quốc đang bầy tỏ. Họ có thể hãnh diện về ông, một niềm hãnh diện mà người dân nhiều nước khác không thể cảm thấy được đối với những người đã lãnh đạo xứ họ.
- Chọn một thẩm phán Tối Cao Pháp Viện
Ðây là một cơ hội cho mọi người cùng tìm hiểu một xã hội sống dân chủ tự do họ làm gì khi cùng chọn lựa một người nắm quyền hành vào loại cao nhất nước.
- Dân Chủ hóa cách nào?
Báo Ðại Ðoàn Kết là tiếng nói của các ông bà cầm đầu Mặt Trận Tổ Quốc, một tập hợp do đảng Cộng Sản bầy ra để kiểm soát các hội, đoàn bên ngoài đảng. Tờ báo này mới phỏng vấn ông Trần Xuân Giá, một cựu bộ trưởng Kế Hoạch và Ðầu Tư, nay là chủ tịch hội đồng quản trị Ngân hàng Á Châu (ACB), một ngân hàng tư lớn ở Sài Gòn. Ông Trần Xuân Giá đã nói rất hùng hồn rằng đảng Cộng Sản Việt Nam cần phải trao cho Mặt Trận Tổ Quốc thêm một vai trò mới, vai trò ông gọi là “phản biện xã hội.”
- Tổng thống Obama khó giữ lời hứa
Khi công bố tình trạng chính phủ Mỹ sẽ nắm 60% cổ phần của Công ty General Motors sau khi khai phá sản, Tổng Thống Barack Obama nói chính phủ ông là một “cổ đông bất đắc dĩ,” và ông hứa sẽ không trực tiếp can thiệp vào công việc kinh doanh của công ty sản xuất xe hơi này, rồi trong 5 năm sẽ bán cổ phần thu hồi tiền về cho những người dân Mỹ đóng thuế.
- Nguồn gốc bạo lực cộng sản
Ðêm mùng 3 tháng Sáu năm 1989, bà Trương Tiên Linh (Zhang XianLing) thấy tấm giấy do cậu con trai 19 tuổi viết để lại, cho bố mẹ biết cậu đi tới quảng trường Thiên An Môn, coi các bạn biểu tình. Bà là một kỹ sư, hai vợ chồng chỉ có một đứa con đang học đại học. Ðêm hôm đó, súng nổ ở Thiên An Môn, không biết mấy ngàn sinh viên đã bị giết, bà Trương không tìm thấy con đâu. Mười ngày sau người ta mới đưa xác của cậu trả cho cha mẹ, xác đã bắt đầu hư, nhưng trên mặt cậu sinh viên còn đeo đôi kính trắng.
- Làm Dân Chủ lối Trần Xuân Giá
Báo Ðại Ðoàn Kết là tiếng nói của các ông bà cầm đầu Mặt Trận Tổ Quốc, một tập hợp do đảng Cộng Sản bày ra để kiểm soát các hội, đoàn bên ngoài đảng. Tờ báo này mới phỏng vấn ông Trần Xuân Giá, một cựu bộ trưởng Kế Hoạch và Ðầu Tư, nay là chủ tịch hội đồng quản trị ngân hàng Á Châu (ACB), một ngân hàng tư lớn ở Sài Gòn.
- Tô Hải có hèn không?
Tôi đã đọc hết cuốn Hồi Ký của Nhạc sĩ Tô Hải. Hơi tiếc, vì ông viết ngắn quá; chỉ có hơn 500 trang giấy in. Vừa đọc vừa tiếc. Có lúc đang theo ông qua một đoạn đường, trong bụng chờ sắp được nghe ông kể tiếp câu chuyện đang nói nửa chừng, thì ông lại chuyển sang chuyện khác. Tiếc, và trách tác giả không để thêm thời giờ kể rõ ngọn ngành cho người đọc biết thêm. Nhưng khi nghe Tô Hải giải thích trong cuộc phỏng vấn với Đinh Quang Anh Thái (đăng trên báo Người Việt) thì hiểu tại sao. Tô Hải không có ý kể chuyện đời mình. Ông nói trong cuốn sách này, “tôi chủ ý chỉ viết về cái hèn của tôi thôi.”
- Súc vật hóa con người
Vì không được cơ hội bảo vệ phẩm giá con người cho nên, Tô Hải kể, “Cha con, vợ chồng sẵn sàng kiện cáo, tranh cướp, thậm chí đâm chém nhau” chỉ vì muốn giành nhau một mối lợi. Ông nêu thí dụ một nhà thơ nổi tiếng đã kiện con trai của mình để giành lại một mảnh vườn trước căn phòng của một thi sĩ bạn thân đã chết.
- Iran bầu tổng thống
Khi hỏi những người sống ở Mỹ về chế độ chính trị nước Iran như thế nào, chắc hẳn chúng ta sẽ chỉ nghe những câu trả lời tiêu cực. Ðó là một nước độc tài do các giáo sĩ Hồi Giáo cai trị, dân chúng không được tự do, phụ nữ ra đường phải quàng khăn che mặt, cảnh sát kiểm tục buộc mọi người theo đúng các quy tắc đạo đức cổ hủ, những người chỉ trích chính quyền sẽ bị bắt giam, vân vân.
- Làn sóng Dân Chủ mới
Cảnh tượng trên đường phố ở Teheran trong mấy ngày qua có thể giúp những người dân chủ ở Việt Nam thêm phấn khởi: Một làn sóng mới của dân chủ tự do đang bắt đầu trên thế giới, khởi động từ thủ đô nước Iran.
- Khi Trung Quốc ngự trị thế giới?
Nhiều người Việt đọc cuốn sách mới của Martin Jacques sẽ thấy lo sợ. Nhưng không cần phải sợ. Cuốn sách mang tựa đề là “Khi Trung Quốc Ngự trị Thế giới.” Ông không đặt câu hỏi: Khi nào họ ngự trị? Ông quả quyết, “Khi...” làm như chuyện đó tất sẽ xẩy ra, không nghi ngờ gì nữa. Tên tiếng Anh là: “When China Rules the World”, với tựa nhỏ: “The Rise of the Middle Kingdom and the End of the Western World.”
- Ðấu tranh trong chế độ hay đấu tranh trên chế độ
Trong mọi cuộc đấu tranh với các chế độ độc tài áp bức, những người tranh đấu thường chia làm hai khuynh hướng: Hoặc họ đấu tranh trong khuôn khổ chế độ hiện tại để cải thiện dần dần lề lối cai trị; hoặc họ đấu tranh trên nền tảng chế độ đó buộc nó phải đổi từ căn bản. Lằn ranh giữa hai chủ trương đó có khi không rõ rệt, nhưng cũng đủ để phân biệt khiến người ta có thể gắn cho mỗi nhóm một nhãn hiệu khác nhau.
- Chuyện một người mù sáng suốt
Hiện nay, người lịch sự không dùng chữ “người mù” mà phải viết là “người khiếm thị.” Sửa lối nói, vì những người mắt sáng muốn tỏ lòng kính trọng đối với những đồng loại không may mắn, mất khả năng nhìn bằng đôi mắt.
- Dân Chủ cho tất cả mọi người
Rất nhiều độc giả báo Người Việt nổi giận sau khi đọc bài “Dân Chủ Cho Ai?” Bài này trích từ một mạng lưới trong nước. Vì tác giả bài đó viết rằng hiện nay từ người trí thức đến các nông dân Việt Nam không ai cần tranh đấu cho tự do dân chủ cả. Sống dưới chế độ Cộng Sản độc tài bây giờ là sướng lắm rồi!
- Những đạo luật trên 40 tuổi
Sau khi nước Mỹ đã bầu một ông tổng thống gốc Phi Châu, thì người Mỹ còn phải quan tâm đến vấn đề kỳ thị chủng tộc nữa hay không? Hai vụ xử án trong vòng một tuần cho thấy người ta vẫn quan tâm.
- Giới trẻ Việt Nam không thể chậm chân
Ngày 1 Tháng Bảy ở Bắc Kinh có một cuộc biểu tình phản kháng biến thành một bữa tiệc ăn mừng. Ðáng lẽ ra hôm đó là ngày chính phủ Bắc Kinh bắt đầu áp dụng lệnh bắt buộc các nhà sản xuất máy vi tính PC phải gài một nhu liệu mới vào máy để giúp nhà nước Cộng Sản kiểm duyệt tất cả các mạng lưới mà người dùng máy muốn vào. Nhưng trước sự phản kháng của người dân Trung Quốc dùng Internet cũng như dư luận ngoại quốc, một ngày trước khi mệnh lệnh trên có hiệu lực, Bộ Công nghiệp và Kỹ Thuật Thông Tin tuyên bố “hoãn” không áp dụng.
- Có thể cứu California được không?
California vẫn là một tiểu bang bất trị (ungovernable). Ngày 1 Tháng Bẩy, chính quyền hết tiền xài, phải gửi giấy xin nợ, từ các giáo chức đến những người lãnh tiền xã hội hoặc bồi hoàn tiền thuế đóng dư.
- Công An làm chủ
Một người bạn tôi trên 70 tuổi mới đi Việt Nam trở về California tỏ ra rất phấn khởi. Anh chỉ về nước thăm gia đình, sống ba tuần lễ cùng các bà chị và các cháu rất thân thiết. Anh vui mừng kể người cháu trai con Chị Ba làm nhà lớn cho mẹ ở, mời cậu lúc nào muốn cứ về nước sống, cháu dành sẵn cho cậu một phòng rộng rãi có đủ tiện nghi không khác gì bên Mỹ.
- Trông người Uyghur nghĩ đến mình
Ðọc những bản tin về xung đột chủng tộc ở Urumqi, thủ phủ khu tự trị Tân Cương trong mấy ngày qua, người Việt Nam, nhất là người dân Hà Nội phải tưởng nhớ và biết ơn tổ tiên mình. Phải tới Ðền Ngọc Sơn thắp hương tạ ơn Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn, nhân đó cũng tạ ơn những Trưng Nữ Vương, Triệu Thị Trinh, cho tới Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Dương Diên Nghệ, Ngô Quyền.
- Công An chứng tỏ vẫn làm chủ
Sau khi bắt Luật Sư Lê Công Ðịnh, nhà kinh doanh Trần Huỳnh Duy Thức, công an Cộng Sản đã bắt Kỹ Sư Nguyễn Tiến Trung, cả ba cùng bị ghép tội “chống nhà nước.” Tội danh này căn cứ vào những điều luật rất mơ hồ cho phép chế độ Cộng Sản có thể áp dụng tùy tiện, theo lối giải thích của công an. Những vụ bắt bớ liên tiếp đó khiến dân Việt Nam đặt câu hỏi: Tại sao họ làm dữ liên tiếp như vậy?
- Hệ thống y tế cũ kỹ
Hệ thống bảo hiểm y tế hiện nay ở Mỹ dựa trên nơi làm việc, rất khó thay đổi. Nhân viên các công ty, tổ chức, hay cơ quan đóng bảo hiểm theo chương trình của sở làm và được sở làm góp thêm để trợ giúp.
- Hòa dịu hay hèn yếu?
Sáng ngày 16 Tháng Bảy 2009 chín ngư phủ Việt Nam bị tầu lạ đâm chìm ngoài biển Ðông ngày hôm trước đã về tới Quảng Ngãi nhờ các tầu bạn cứu đưa về. Một người thoát nạn kể, “Trong đêm khuya mịt mù giữa biển cả, giữa lúc các thuyền viên chợp mắt nghỉ ngơi trong khoang tàu thì bỗng dưng một chiếc tàu tông thẳng từ đằng sau tới.”
- Đế quốc Trung Hoa vẫn bành trướng
Hàng trăm người Uighur chết ở Tân Cương và mấy chục ngư phủ Việt Nam chết ở biển Ðông sau khi bị đánh chím tầu, họ đều là nạn nhân của một hiện tượng lịch sử diễn tiến trong hai ngàn năm nay.
- Ấn Độ và Mỹ đã chọn Dân Chủ
Hai nước Ấn Ðộ và Hoa Kỳ mới ký các hiệp ước quân sự và năng lượng, nhưng Ấn Ðộ từ chối không thỏa hiệp với Mỹ trong vấn đề môi trường. Người Việt Nam thấy điều gì trong kinh nghiệm bang giao giữa hai nước dân chủ? Ðó là hai quốc gia đối xử với nhau một cách bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, cho nên có lúc đồng ý, có lúc bất đồng mà không gây thù oán.
- Obama nhập trận cải tổ y tế
Tổng Thống Barack Obama đã thua một keo đầu trong dự án cải tổ hệ thống bảo hiểm y tế của ông. Tuần trước, ông đã lên tiếng thúc giục mỗi viện Quốc Hội thông qua một dự luật cải tổ trước khi các đại biểu đi nghỉ Hè vào Tháng Tám. Vì sợ để sau chuyến nghỉ Hè thì quyết tâm cải tổ của họ sẽ giảm bớt đi.
- Cải tổ y tế sẽ thay đổi đời sống tất cả mọi người
Ðời sống quý vị ở Mỹ dù là công dân hay thường trú nhân đều có thể bị ảnh hưởng khi dự luật cải tổ bảo hiểm y tế được thông qua. Hiện nay Quốc Hội Mỹ còn đang tranh luận trong mỗi viện; sau này cả hai viện lại còn thảo luận để thỏa hiệp với nhau.
- Thế cân bằng Mỹ – Trung Quốc
Ngoại Trưởng Hillary Clinton và Bộ Trưởng Tài Chánh Tim Geithner đang họp Ðối thoại chiến lược và kinh tế với các ông Vương Kỳ Sanh, phó thủ tướng và Ðới Bính Quốc, ủy viên Quốc Vụ Viện Trung Quốc. Ngoại trưởng Mỹ nói nước Mỹ và Trung Quốc sẽ tiến đến gần nhau hơn. Ông Ðới Bính Quốc mô tả hai nước như cùng đi trên một con thuyền lớn đang bị sóng to gió lớn, và quyền lợi hai bên liên hệ chằng chịt với nhau.
- “Trung Quốc làm chủ, Việt Nam làm thuê”
Gần đây chúng tôi mới nói chuyện với một người Việt từng tham dự những cuộc biểu tình trước tòa lãnh sự Trung Quốc để phản đối việc Bắc Kinh thành lập huyện Tam Sa ở đảo Hải Nam; anh đã từng bị công an đuổi bắt. Tôi hỏi đùa một câu vô duyên: Sao, đã biết sợ công an chưa? Câu trả lời của anh thật bất ngờ: Không sợ, vì họ cũng là người Việt cả. Tôi chỉ sợ công an Trung Quốc!
- Cải tổ y tế đi về đâu?
Trong Tháng Bẩy năm 2009 kinh tế Mỹ có nhiều dấu hiệu tốt, nhưng lại là tháng xấu nhất đối với ông Barack Obama, kể từ khi ông nhậm chức tổng thống. Không phải vụ phát ngôn bừa bãi về một câu chuyện nhỏ không đáng xía vô, cuối cùng phải bầy cuộc uống bia trong vườn Tòa Bạch Ốc để công chúng quên đi. Tai họa trong tháng vừa qua là dự án cải tổ y tế bị sa lầy, chương trình quan trọng nhất của chính quyền Obama có thể bị dân chúng bỏ rơi.
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
Ngô Nhân D?ng
Cái ông b?n Ba Sún vi?t bài “Dân Ch? Cho Tui” trên di?n dàn X-Cafe, in l?i trên Nh?t báo Ngu?i Vi?t ngày hôm qua, nêu lên các lư do th?t gi?n d? khi?n cho m?t ngu?i dân Vi?t Nam b́nh thu?ng nhu ông cung mu?n nu?c ta ti?n d?n ch? d? t? do dân ch?.
M?t: V́ con ngu?i ta không ph?i ch? lo com an áo m?c là d?; ai cung có nh?ng nhu c?u tinh th?n. Mà trong ch? d? d?c tài d?c d?ng hi?n nay h?u h?t các quy?n t? do cho tinh th?n b? c?m doán.
Hai: Có dân ch? th́ ngu?i dân m?i có quy?n thay d?i nh?ng ngu?i c?m quy?n khi th?y h? b?t luong hay b?t l?c .
Ba: Có dân ch? m?i hy v?ng xă h?i có công b́nh, pháp lu?t công minh.
B?n: Có dân ch? m?i hy v?ng con cái sau này du?c s?ng dúng ph?m giá con ngu?i.
N?u h?i ư ki?n nhi?u ngu?i khác ? Vi?t Nam, ch?c chúng ta c̣n du?c nghe nhi?u lư do khác n?a thúc d?y ngu?i ta mu?n nu?c Vi?t Nam thành m?t nu?c dân ch?.
Nhung hi?n nay Phong Trào Dân Ch? ? trong nu?c ta v?n c̣n r?t y?u. So v?i ngu?i dân các nu?c Á Đông, t? Hàn qu?c, Đài Loan, H?ng Kông qua t?i Thái Lan, Mă Lai Á th́ tŕnh d? hi?u bi?t v? Ch? Đ? Dân Ch? c?a ngu?i Vi?t ḿnh thua xa. So sánh v?i dân Iran th́ ư th?c dân ch? c?a dân ḿnh c̣n th?p hon nhi?u. Dân Hàn Qu?c, dân Thái Lan cho t?i ngu?i Iran h? d?u có nh?ng co h?i th?c t?p “Cu?c choi dân ch?” nhi?u l?n. Nh?ng cu?c tranh c?, b? phi?u t?i các nu?c dó r?t gay go, ngu?i dân có tham gia quy?t d?nh vi?c nu?c th?t s?. C̣n ngu?i Vi?t Nam ta lâu nay v?n s?ng du?i ch? d? d?ng c?, dân b?u, cho nên ch?ng m?y ai quan tâm d?n các th? t?c, lu?t l? c?a cu?c choi dân ch?.
Mà b?n ch?t c?a Ch? Đ? Dân Ch? chính là vi?c thay d?i “lu?t choi” trong xă h?i. Gi?ng nhu dang trong m?t cu?c dá banh gi?a hai d?i, mà phía sân c?a d?i banh Đ?ng và Nhà Nu?c th́ chi?m v? th? cao lên d?n d?n, c̣n n?a sân thu?c v? d?i Nhân Dân th́ n?m phía du?i th?p. Các c?u th? d?i Nhân Dân mu?n dem banh lên phía khuôn thành c?a Đ?ng và Nhà Nu?c th́ ph?i ch?y lên d?c, c̣n phía Đ?ng và Nhà Nu?c th́ thu th? d?n banh xu?ng phía du?i, tha h? dá l?ng thành d?i Nhân Dân.
Lu?t choi banh do d?ng và nhà nu?c t? ư d?t ra, v́ h? nói h? dă là d?i bi?u c?a nhân dân r?i, h? ch? ph?c v? quy?n l?i c?a nhân dân mà thôi. Cho nên h? d?t cái khung lu?i c?a d?ng và nhà nu?c th?t nh?, c̣n khung lu?i c?a nhân dân th́ to. Các c?u th? nhân dân ch? du?c dá b?ng chân ho?c d?i d?u, c̣n c?u th? d?ng và nhà nu?c có th? dùng tay cung không b? ph?t.
Bây gi?, nhân dân ḍi dân ch? có nghia là h? mu?n thay d?i lu?t choi. Tru?c h?t, nhân dân mu?n bên d?ng và nhà nu?c cung ch? du?c dá b?ng chân, c?m dùng tay. N?u du?c r?i, nhân dân s? yêu c?u hai cái khung lu?i ph?i l?n b?ng nhau, không choi l?i bên to bên bé! Và nhân dân s? yêu c?u du?c choi trên m?t sân banh b?ng ph?ng, không d? cho d?ng và nhà nu?c ? trên cao dá xu?ng n?a.
Đó là d?i cuong l?ch s? nh?ng cu?c tranh d?u ḍi dân ch?, dân quy?n di?n ra trên th? gi?i. Ngày xua dân chúng các nu?c Âu M? n?i lên ḍi dân ch? cung ch? c?t ḍi thay d?i lu?t l? giao d?u d? ch?m d?t t́nh tr?ng vua và nhà nu?c d?i x? v?i h? tùy ti?n và b?t công. Có nh?ng cu?c cách m?ng d? máu, nhu khi dân M? d?ng lên ch?ng l?i vua nu?c Anh và l?p ra m?t nhà nu?c m?i do chính ngu?i dân b? phi?u l?a ch?n. Có nh?ng cu?c cách m?ng di?n qua nh?ng cu?c bi?u t́nh h?t nam này sang nam khác, ḍi thay d?i lu?t choi trong t?ng bu?c m?t, cho m?i ngày m?t công b?ng hon. Nhu dân Đài Loan, dân Nam Hàn, Thái Lan, vân vân, dă th?c hi?n trong nh?ng th?p niên 1960, 70 cho t?i nay. C̣n dân ?n Đ? may m?n v́ h? thành l?p ngay Ch? Đ? T? Do Dân Ch? sau khi du?c d? qu?c Anh tr? l?i d?c l?p, nh? nh?ng ngu?i lănh d?o sáng su?t nh?t d?nh không d? cho cái bă d?c tài nó cám d?.
Khi bàn v? quá tŕnh dân ch? hóa ? các nu?c Nh?t B?n và Hàn Qu?c vào ba ch?c nam tru?c dây, Giáo Su Tr?n Ng?c Vuong ? Đ?i H?c Qu?c Gia Hà N?i dă nh?n xét r?ng, “...dân ch? hóa 't?ng bu?c, t?ng b? ph?n, ti?n t?i toàn di?n và tri?t d?, v?ng ch?c' l?i chính là bu?c di ti?p theo ? các qu?c gia v?a d? c?p sau khi công cu?c hi?n d?i hóa dă thu v? nh?ng thành t?u rơ r?t.” Và ông k?t lu?n, “Tôi cho r?ng dân ch? hóa trong tru?ng h?p này là m?t quá tŕnh h?p v?i lôgic phát tri?n t? nhiên. Không dân ch? hóa th?c s?, th?t khó t́m ra cách th?c nào h?u hi?u hon d? b?o v? nh?ng thành qu? c?a quá tŕnh hi?n d?i hóa.” (Theo Vi?tStudies/info).
Nói cách khác, khi kinh t? th? tru?ng phát tri?n giúp nâng cao d?i s?ng c?a nhi?u ngu?i dân trong m?t nu?c, th́ dó là m?t thành qu? c?n b?o v?. Và mu?n b?o v? thành qu? dó, th́ con du?ng h?p lư nh?t, lôgic nh?t, là dân ch? hóa. Các nu?c Á Đông dă th?c hi?n di?u dó qua nh?ng cu?c v?n d?ng t?ng bu?c m?t, t?ng ph?n m?t, m?i l?n ḍi nhà nu?c ph?i thay d?i lu?t choi m?t chút. Nhung cu?i cùng th́ ngu?i dân v?n ti?n t?i nh?ng thay d?i “toàn di?n và tri?t d?.”
Khi chúng ta nh́n nh?ng cu?c v?n d?ng dân ch? nhu m?t quá tŕnh ḍi “thay d?i lu?t dá banh” th́ s? th?y không c?n ph?i d?t ra câu h?i “Dân Ch? Cho Ai” n?a. Dân ch? cho t?t c? m?i ngu?i. Bây gi?, lu?t choi dá banh do d?ng và nhà nu?c d?t ra, dân den không du?c bàn. Ai lên ti?ng, dù ch? xin bàn vi?c thay d?i thôi, th́ dă b? gán cho t?i này d?n t?i khác. Dân oan ?c quá kéo nhau di bi?u t́nh th́ b? d?p, và c? gu?ng máy nhà nu?c không ai ch?u trách nhi?m gi?i quy?t nh?ng oan khu?t cho ngu?i ta, d?ng d? cho c?t, c?t l?i d? cho d?ng. Các d?i bi?u Qu?c H?i th́ ch? bi?t g?t d?u, nh?ng ngu?i can d?m to ti?ng th́ cung bi?t là nh?ng l?i nói c?a h? ch?ng có hi?u qu? nào h?t. Các th?m phán th́ x? án theo ch? th? c?a công an. Ba quy?n Hành Pháp, L?p Pháp và Tu Pháp d?u n?m trong tay m?t d?ng h?t, th?ng dân rơ ràng là dang ph?i d?ng trong m?t sân banh nghiêng d?n 30, 40 d?!
Cho nên, ngu?i dân ḍi dân ch? t?c là ḍi thay d?i lu?t choi. Trong nh?ng xă h?i t? do dân ch? chính ngu?i dân d?t ra lu?t giao d?u. Đó là quy lu?t quan tr?ng nh?t trong ch? d? dân ch? t? do. D?a trên quy lu?t dó, dân chúng có th? ch?n l?a và thay d?i lu?t l?, th? th?c ch?n ngu?i c?m quy?n, phân ph?i quy?n hành và quy?n l?i nhu th? nào, m?i dân t?c có th? ch?n theo cách khác nhau.
Nh?ng lu?t l? c?a cu?c choi dân ch? không d?ng nh?t, m?i qu?c gia ch?n m?t h? th?ng chính tr? phù h?p v?i hoàn c?nh, tu ch?t c?a ḿnh, mi?n b?o v? quy?n t? do di t́m h?nh phúc c?a m?i ngu?i và c?a m?i ngu?i. Riêng trong m?i qu?c gia, cùng s?ng du?i m?t h? th?ng chính tr?, chính quy?n cung không theo m?t ch? truong, m?t chính sách măi măi. Các d?ng phái ho?t d?ng t? do tha h? tŕnh bày các qu?c sách c?a h?, d? ngu?i dân l?a ch?n.
Không m?t ch? d? t? do dân ch? nào gi?ng h?t ch? d? ? noi khác. ?n Đ? là thu?c d?a cu c?a Anh, nhung không dân ch? theo l?i Anh. Đài Loan, Hàn qu?c không dân ch? theo l?i M?. Dân ch? không ph?i là m?t tôn giáo, không ph?i là m?t ch? nghia, không ph?i là m?t ư th?c h?. T?t c? ch? là t?ng c?ng nh?ng lu?t choi c?t làm sao b?o v? du?c t? do và công b?ng trong xă h?i loài ngu?i. Trong khuôn kh? nh?ng lu?t choi dó, m?i ngu?i có quy?n theo nh?ng tín ngu?ng, nh?ng ch? nghia mà ḿnh l?a ch?n.
Khi ch? d? C?ng S?n ? Nga và Đông Âu s?p d?, th́ ngu?i dân các nu?c dó th?n nhiên không m?t ai thuong ti?c, không ai t́m cách ch?ng d?, b?o v? nh?ng giáo di?u c?a ch? nghia C?ng S?n c?. Trong th? gi?i loài ngu?i t? do dân ch? bây gi?, không ai c̣n hô hào và bó bu?c t?t c? m?i ngu?i cùng tin vào m?t ch? nghia, không ai c̣n ḍi áp d?ng m?t ch? nghia trên toàn th? xă h?i n?a, V́ nhân lo?i dă ti?n b?. Vi?c áp d?t m?t th? ch? nghia nào dó trên d?i s?ng xă h?i là ph?n ti?n b?. Thay v́ nh?ng ch? nghia giáo di?u không tu?ng, chúng ta ch? c?n thi?t l?p nh?ng quy t?c d? s?ng chung v?i nhau mà thôi. Nh?ng quy t?c dó có th? thay d?i khi xă h?i thay d?i, cung nhu nh?ng lu?t choi dá bóng v?y.
Khi bàn lu?n v? d?o Công B?ng, nhà chính tr? h?c n?i ti?ng John Rawls (1921-2002) dă dua ra vài quy t?c trong cu?n “Công lư Qua L? Công B́nh” (Justice as Fairness). Rawls gi? thi?t r?ng m?i ngu?i d?u hu?ng thi?n và có ư th?c v? công lư nhu nhau. Quy t?c th? nh?t: Qu?c gia ph?i xác nh?n r?ng “m?i ngu?i có nh?ng quy?n t? do nhu nhau.” Rawls d? ngh? thêm hai di?u n?a cho d?o công b́nh: “N?u ph?i ch?p nh?n có nh?ng b?t b́nh d?ng v? xă h?i và kinh t? không th? tránh du?c th́ ph?i làm sao d? t?t c? m?i ngu?i d?u du?c có co h?i b?ng nhau” (quy t?c th? 2a, công b?ng v? co h?i). Nhung, công b?ng không th? tuy?t d?i, loài ngu?i ph?i bi?t thuong yêu nh?ng ngu?i y?u th?: “T? ch?c xă h?i ph?i làm sao mang l?i m?c l?i ích cao nh?t cho nh?ng ngu?i y?u th? nh?t” (quy t?c 2b).
Nh?ng quy t?c c?a Rawls cho chúng ta co h?i suy nghi xem có th? áp d?ng vào các lu?t choi dân ch? nhu th? nào. Trên th? gi?i có bi?t bao nhiêu h́nh th?c t? ch?c xă h?i theo l?i dân ch?, t? do. Chúng ta có th? t́m hi?u coi nh?ng lu?t choi c?a h? có th? giúp ǵ cho vi?c xây d?ng nu?c Vi?t Nam trong tuong lai hay không. |