Dịch vụ y tế là cần thiết hay xa xỉ?


Home
Ngày mai dân Canada s? di b?u, Th? tu?ng Paul Martin dang ngang s?c v?i d?i th? thu?c d?ng B?o th? v?i t? s? trên du?i 30 ph?n tram. Theo tiên doán thì d?ng C?p ti?n duong quy?n s? du?c 112 gh? dân bi?u, d?ng B?o Th? 111 gh?, không d?ng nào d? da s? trong H? vi?n v?i 308 gh? d? l?p chính ph?. C? hai d?ng khó h?p tác v?i d?ng Bloc Québecois, hy v?ng du?c 60 gh?. Ð?ng cu?i cùng, Tân dân Ch? NDP ch? hy v?ng du?c 25 gh?. N?u không d?ng nào d? phi?u d? l?p chính ph? thì s? ph?i b?u l?i trong vòng 6 tháng t?i. Dân Canada nói chung có khuynh hu?ng c?p ti?n, nhung nhi?u ngu?i mu?n “tr?ng ph?t” d?ng C?p ti?n vì sau 14 nam c?m quy?n các chính tr? gia d?ng này có v? kiêu cang quá dáng. H? quên r?ng h? du?c c?m quy?n là do dân b?u ra, ch? không ph?i ch? vì d?ng h? m?nh hon các d?ng khác. Mu?n d?a dân Canada, ông Paul Martin nói r?ng n?u m?t chính ph? B?o th? lên nam nay, h? s? “xóa b?” h? th?ng b?o hi?m y t? c?a Canada, b?ng cách khuy?n khích các chuong trình b?o hi?m tu, cho nh?ng ngu?i có ti?n mua b?o hi?m m?i. Nu?c Canada s? m?t “dân t?c tính” di, vì s? có hai lo?i b?nh nhân, ngu?i giàu và ngu?i nghèo, ch? không bình d?ng tru?c b?nh t?t nhu hi?n nay. ? Canada vi?c b?o hi?m y t? du?c các chính ph? liên bang và t?nh bang ph? trách, gi?ng nhu các nu?c Âu châu, và khác h? th?ng y t? nu?c M?. Dân Canada v?n hãnh di?n là trong nu?c h? (b?ng m?t ph?n mu?i dân s? M?) không ai ch?u c?nh không có b?o hi?m y t?; trong lúc ? M? hi?n có 42 tri?u ngu?i lâm vào tình c?nh này, dông hon dân s? Canada. Nhung chuong trình b?o hi?m y t? ph? c?p dó dang b? de d?a vì thi?u ti?n; các nhà thuong ch?t ch?i, nhi?u bác si b? sang M? làm an vì ? M? l?i t?c c?a h? trung bình cao g?p ba, g?p nam l?n. Chúng ta có th? nhìn v?n d? b?o hi?m y t? du?i nhãn quan kinh t? h?c d? tiên doán ch? d? y t? ? Canada s? thay d?i ra sao. D?ch v? y t? d?ng giá N?u có m?t món hàng nào, thí d? qu?n áo, mà dù hàng l?n hay nh?, v?i t?t hay x?u, ngu?i mua l?y nhi?u hay ít, ai mua cung tr? cùng m?t giá, thì chúng ta ph?i coi là “phi kinh t?,” ph?i nói là ph?n kinh t?. Nhung kinh t? không ph?i là tiêu chu?n duy nh?t d? t? ch?c cu?c s?ng chung gi?a con ngu?i v?i con ngu?i, cho nên hi?n tu?ng trên lâu lâu v?n x?y ra. Giá vé xe buýt và xe di?n ch?ng h?n, ? nhi?u thành ph? quý v? di xe công c?ng di xa hay di g?n, ng?i trên xe vài ti?ng d?ng h? hay 10 phút, cung ch? tr? cùng m?t giá. ? Canada m?i ngu?i dóng b?o hi?m y t? nhu nhau m?c dù có ngu?i m?i tu?n di bác si khám b?nh m?t l?n, vào nhà thuong làm bao nhiêu th? nghi?m; ngu?i khác thì c? nam không ph?i dùng d?n d?ch v? y t? c?a chính ph? bao gi? - cùng l?m lâu lâu nh? ch?ng con c?o gió thôi! Chuyên ch? công c?ng và y t? không du?c trao cho th? tru?ng quy?t d?nh, mà xã h?i l?p ra các t? ch?c, d?nh ch? b?t v? l?i d? ph? trách. Th? tru?ng xe buýt và y t? ? nhi?u nu?c không theo quy lu?t kinh t?, vì du?c coi là nh?ng ti?n ích chung c?a c? xã h?i, tu nhân không d?m nhi?m du?c. Nhung ngay trong các lãnh v?c kinh doanh tu, cung có khi giá bán d?ng h?ng, không thay d?i. B?o hi?m y t? giá d?ng h?ng thì cung gi?ng nhu nh?ng r?p xi nê d?ng h?ng, ng?i g?n hay xa, lâu hay mau tr? giá nhu nhau, ho?c các ti?m an “bao b?ng - all you can eat - an bao nhiêu cung m?t giá!” B?o hi?m y t? toàn dân là m?t di?u ngu?i Canada r?t hãnh di?n, nó ch?ng t? dân t?c h? khác ngu?i M?. H? v?n hãnh di?n vì h? du?c coi là m?t dân t?c h?nh phúc nh?t th? gi?i. Chúng ta dã nghe báo chí k? nhi?u chuy?n ngu?i M? dem toa thu?c sang Canada mua cho r?; nhi?u chính ph? qu?n, thành ph? hay ti?u bang ? M? cung cho nh?p c?ng thu?c ? Canada v?, h? có th? b? ki?n vì lu?t l? liên bang v?n chua ch?p thu?n. Ngu?i Canada ai cung du?c b?o hi?m v? s?c kh?a, mua thu?c r? hon, tr? thù lao các bác si th?p hon vì chính ph? can thi?p vào giá c?. Bù l?i, n?u c?n vô nhà thuong, làm “tét” th? nghi?m thì h? ph?i d?i lâu hon. ? M? ph?n l?n b?o hi?m y t? do các công ty tu nhân ph? trách, v?i m?c dích ki?m doanh l?i. N?u có “b?o hi?m y t? t?t” (nghia là m?i tháng dóng nhi?u ti?n) thì quý v? kh?i ph?i xin phép và ch? d?i lâu m?i du?c nh?p vi?n d? soi hình, th? nghi?m hay gi?i ph?u. B?o hi?m x?u, nghia là dóng ít ti?n, thì không du?c d? dãi nhu v?y. Ðó là dúng quy lu?t kinh t?, hàng r? ti?n khác v?i hàng d?t ti?n. Nhung ? M? cung có nh?ng chuong trình b?o hi?m y t? có tính cách xã h?i, nhu Medicare cho các ngu?i v? huu, Medicaid, MediCal cho ngu?i l?i t?c th?p, vân vân. Các chuong trình dó cung không theo quy lu?t kinh t?, mà theo tiêu chu?n nhân d?o, xã h?i. N?u nhu ai du?c di bác si và mua thu?c ? Canada nhung khi c?n l?i du?c vô n?m b?nh vi?n bên M? mi?n phí thì th?t ti?n c? dôi du?ng. Làm sao phân bi?t giá c?? Chuong trình b?o hi?m y t? ph? thông thu?ng b? công kích là kém hi?u nang vì không theo dúng quy lu?t kinh t?. Nói v?y cung có khi oan, n?u chúng ta do lu?ng hi?u nang b?ng cách so sánh chi phí và l?i ích (costs and benefits.) ? các nu?c Anh, Ð?c, Pháp, s? chi tiêu bình quân v? y t? cho m?i ngu?i dân th?p hon ? M? r?t nhi?u, có nu?c ch? tiêu b?ng m?t n?a s? ti?n ? M?. Nhung ? nhi?u nu?c b?nh nhân có th? du?c hu?ng các l?i ích, ti?n nghi ch?a tr? r?t cao, cao hon ? M?. Thí d? bên Ð?c quý v? có th? du?c ch?a tr? b?ng cách di ngh? và t?m su?i nu?c nóng, m?t phuong pháp mà các công ty b?o hi?m bên M? khó cung c?p cho b?nh nhân. Nhung t?i sao giá thu?c tây ? Canada ? Canada r? mà ? bên M? l?i d?t? Các nhà s?n xu?t thu?c nói là ? bên Canada h? b? ép bu?c ph?i bán giá r?, vì các co quan b?o hi?m y t? c?a chính ph? t?nh bang và liên bang chi?m d?c quy?n mua thu?c, d? ép bu?c nhà làm thu?c. Mà vì bán thu?c ? Canada r? cho nên các công ty du?c ph?m ph?i bán ? bên M? d?t hon d? bù l?i. N?u không thì các nhà ch? thu?c không có l?i, mà không có l?i thì l?y ti?n dâu ra nghiên c?u các th? thu?c m?i, phuong pháp ch?a tr? m?i? Thêm vào dó, h? còn nói r?ng n?u t?t c? nu?c M? di sang Canada mua thu?c thì giá thu?c ? Canada s? ph?i tang lên, ch? không th? r? mãi nhu bây gi?. Nh?ng lý lu?n dó dang du?c các nhà l?p pháp M? suy tính. Nhung ? m?t qu?c gia giàu m?nh nh?t th? gi?i mà có hon 40 tri?u ngu?i s?ng không có b?o hi?m y t? thì cung là m?t hi?n tu?ng b?t thu?ng, ch?ng t? d?ch v? y t? không th? trao hoàn toàn cho các nhà kinh doanh du?c. Còn ? các nu?c mà b?o hi?m y t? du?c xã h?i hóa, nhi?u ngu?i cung b?t mãn. N?u ngu?i gi?u và ngu?i nghèo d?u hu?ng các d?ch v? nhu nhau thì ai còn mu?n làm ra thêm ti?n, và làm sao xã h?i d?t du?c ti?n b? kinh t?? Lý lu?n này khó v?ng. Nh?ng nu?c nhu Anh, Ð?c, Na Uy, Th?y Ði?n có b?o hi?m y t? ph? c?p cho toàn dân, và k? ra kinh t? c?a h? cung ti?n b? c?, m?c dù t? l? tang tru?ng không cao b?ng và trong nu?c không nhi?u t? phú b?ng nu?c M?. Còn Canada ? sát bên nu?c M? cho nên cung khuynh hu?ng t? do kinh doanh m?nh hon; xã h?i dã nhu?ng b? lãnh v?c b?o hi?m tu nhi?u ph?n ch? không làm gi?ng h?t nhu bên Âu châu. Thí d?, ai cung có quy?n n?m b?nh vi?n nhu nhau, nhung nhi?u nhà thuong có phòng riêng n?u b?nh nhân tr? thêm ti?n ho?c mua b?o hi?m tu, cho công ty b?o hi?m tr?. N?u quý v? dã coi cu?n phim m?i c?a Denis Arcand, “B?n r? xâm lang,” thì th?y nhà d?o di?n Montréalais này “nói x?u” các b?nh vi?n ? x? ông nhu th? nào. Làm phim bao gi? cung ph?i th?i ph?ng s? th?t, nhung cung có chút s? th?t ch? ch?ng ph?i không. H?i muoi nam tru?c bà bác si c?a gia dình tôi dã b? không tham gia hoàn toàn trong chuong trình b?o hi?m y t? c?a chính ph? Canada n?a. M?i l?n xin h?n v?i bà là ph?i d?i, vì bà quá b?n sau khi gia nh?p m?t nhóm các bác si và b?nh vi?n lo cho “nh?ng b?nh nhân giàu nh?t.” Bà gi?i thích v?i tôi: Nhi?u ngu?i s?n sàng tr? giá d?t hon d? hu?ng d?ch v? nhanh và t?t hon. H? không c?n h? th?ng b?o hi?m y t? c?a chính ph?. Nh?ng qu?n d?c d?i công ty ch?ng h?n, h? quý th?i gi? hon vàng n?a. H? không th? ch? d?i du?c. N?u c?n khám b?nh hay s?c kh?e t?ng quát, h? ch? có th? dành cho bác si và nhà thuong b?y nhiêu phút d?ng h? thôi. Mình ph?i làm d? các th? nghi?m, ch?n doán trong th?i gian dó ch? không có chuy?n h?n tu?n sau tr? l?i l?y máu, tu?n sau n?a m?i ch?p hình bàng quan và th? nu?c ti?u, ch?ng h?n. Và khi c?n d?n các phuong pháp, k? thu?t tr? li?u m?i nh?t, ? b?t c? noi nào trong nu?c Canada hay M?, h? s?n sàng tr? ti?n, bao nhiêu cung tr? du?c, ch? không mu?n x?p hàng ch? nhu d?i chúng. Khi có c?u thì t?t s? có cung d? dáp ?ng. Các t? ch?c y t? tu ra d?i, bán d?ch v? giá d?t cho nh?ng ngu?i s?n ti?n. Hi?n nay không ph?i ch? các tri?u tri?u phú m?i dòi h?i nh?ng d?ch v? d?t ti?n; gi?i trung luu v?i l?i t?c t? 70 ngàn d?n 150 ngàn m? kim m?t nam cung có th? dòi h?i nh?ng d?ch v? t?t hon. Cung gi?ng nhu h? thích xài d? xa x? khi mu?n mua d?ng h?, bút máy, xe hoi, mà khi mua các th? c?n dùng hàng ngày, nhu gi?y v? sinh, khan lau chén, thì h? v?n vào các ti?m “Giá 1 dô la” c?a m?y ngu?i ?n Ð?. D?ch v? y t? c?a chính ph? cung gi?ng nhu hàng bán ? Wall Mart, còn di th? nghi?m ho?c m? x? vì ung thu thì nhi?u gi?i trung luu s?n sàng mua hàng sang tr?ng! Cho nên trong tuong lai ch?c x? Canada s? có m?t chuong trình “b?o hi?m y t? hai t?ng.” M?t t?ng tr?t cho bình dân d?i chúng nhu tôi, dóng kho?ng 300 dô la M? m?i nam d? du?c mua thu?c kh?i tr? ti?n. T?ng l?u dành cho nh?ng ngu?i sang c?, h? tr? ti?n tru?c, r?t nhi?u ti?n, d? phòng lúc r?i ro b? b?nh thì du?c m?i th? uu tiên, t?o thành l?p “b?nh nhân uu tú” r?t x?ng dáng du?c hu?ng các quy?n uu tiên dó. Ngày mai dân Canada s? quy?t d?nh d?ng nào lên d?ng nào xu?ng. Nhung dù d?ng nào n?m quy?n hành thì ch? d? y t? ? x? dó cung du?c b?o v?, ch? thay d?i ch?m ch?p t?ng bu?c mà thôi. Ngô Nhân D?ng
Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here