| GẶP GỠ Ở SÂN TRƯỜNG Sân trường đây là sân trường Văn Khoa, vào thời điểm cuối năm 1963 đến giữa năm 1967. Và cũng phải là sân trường Văn Khoa cũ, nghĩa là khu đất hình thang có chiều xéo rộng nhất của khúc đường Công Lý trông sang bên kia là dinh Gia Long. |
|
Home
|
Nhân k? ni?m 25 nam báo NGU?I VI?T Ph?m Qu?c B?o Sân tru?ng dây là sân tru?ng Van Khoa, vào th?i di?m cu?i nam 1963 d?n gi?a nam 1967. Và cung ph?i là sân tru?ng Van Khoa cu, nghia là khu d?t h́nh thang có chi?u xéo r?ng nh?t c?a khúc du?ng Công Lư trông sang bên kia là dinh Gia Long. Ti?p theo dó là khúc Lê Thánh Tôn v?i bên kia du?ng toàn m?t d?y c?a ti?m bán gi?y dép và qu?n áo sang tr?ng nhung l?i l?t vào m?t nhà hàng an h?t s?c quen thu?c v?i nhóm sinh viên nang d?ng chúng tôi th?i dó ? món suông và nh?t là hai th?c u?ng: nu?c chanh du?ng, s?a sóc (du?c g?i th? cho nó l? và oai ch? th?c ra ch? là s?a ḅ tuoi pha loăng) h?t gà. Khúc Nguy?n Trung Tr?c d?i di?n tr? s? Giám Sát Vi?n (chính là khu S? L?c H́nh cu du?i th?i Pháp thu?c); nhung ch? nh?ng kiosk d?c l? du?ng bên dó là nh?ng quán l?p x?p bán trà dá, cà phê và com dia mà h?u h?t khách hàng là gi?i ch?y xe xích lô, gi?i bán hàng rong, và lo?i khách hàng thu?ng quên n? là b?n sinh viên chúng tôi. Và cu?i cùng là khúc du?ng Gia Long, bên kia là hông Ṭa Án Sài G̣n. Khu d?t này tru?c kia là n?n c?a Khám L?n Sài G̣n th?i thu?c d?a Pháp, b?y gi? dă tr? thành khuôn viên tru?ng Van Khoa. Nghe nhu v?y ch?c quí v? tu?ng tu?ng ra m?t khu d?y nh?ng d?y ṭa nhà d? s?, cao ng?t và ít nh?t ph?i có m?t vu?n hoa cây c? b? trí r?t thanh nhă... Nhung th?c t? tru?ng d?i h?c Van Khoa ch? có m?t ṭa nhà hai t?ng b?t d?u t? góc Gia Long cho d?n m?t n?a trên khúc du?ng Nguy?n Trung Tr?c g?m m?y gian nh? làm van pḥng và d? b?y pḥng h?c, m?i pḥng ch?a nhi?u l?m cung ch? du?c m?t tram sinh viên ng?i san sát v?i nhau thu?ng dành cho các l?p c?a các ch?ng ch?; trong dó du?c m?t gi?ng du?ng l?n nh?t, gi?ng du?ng 101, mà dung tích d?c bi?t có th? cáng dáng du?c kho?ng ba tram ngu?i tham d?. C̣n bao nhiêu là nh?ng can nhà tr?t ti?n ch? chi?m kh?p ba m?t kia c?a khu d?t, trong dó có nh?ng can r?ng dài có th? ch?a du?c c? nam b?y tram ngu?i, thu?ng dành cho các l?p h?c D? B?, t?c là sinh viên nam th? nh?t, d?c bi?t là các nhi?m ư dông si s? theo h?c nhu S?-Đ?a, Vi?t Hán. T?t c? các lo?i d?y nhà t? ṭa nhà chính d?n nh?ng can h?n t?p này bao quanh m?t cái sân r?ng d?y s?i dá, th? mà c? d?i c? m?c tràn lan. Kho?ng sân tru?ng thoai tho?i t? du?ng Lê Thánh Tôn d?n lên d?c nhu cái su?n d?i, cho t?i d?i l? Gia Long th́ cái sân b? cao xu?ng b? th?p chênh l?ch có d?n c? thu?c ru?i; d?c bi?t b? g?ch n?i cao h?n lên ? ngay gi?a sân c? nhu m?t cái b?c thiên nhiên cho m?t sân kh?u kh?ng l? l? thiên. Cái sân c? này có th? ch?a du?c c? hàng ngàn ngu?i tham d?. Đi?m tho m?ng duy nh?t c?a khuôn viên Van Khoa h?i ?y là hai hàng cây me cành lá thu?t tha xanh t?t quanh nam: Hàng me c? th? có s?n d?c du?ng Nguy?n Trung Tr?c và m?t d?y cây me n?a nh? hon n?m ngay d?ng sau ṭa nhà chính, cùng v?i nh?ng khúc g? l?n d?t quanh du?i nh?ng g?c me nh? này. Nói r?ng g?p g? ? sân tru?ng, h?n quí v? nghi ngay d?n vi?c h?c. B?i v́ g?p g? t?i sân tru?ng th́ ít nh?t là ph?i di d?n d?y d? h?c m?i g?p g? nhau du?c ch?. Đúng lư ra là ph?i nhu v?y. Nhung th?c s? h?i ?y b?n chúng tôi g?p g? nhau ? sân tru?ng Van Khoa mà có liên quan d?n vi?c h?c ? tru?ng này nhi?u l?m cung ch? d? mua “cua” (cours, t?c là nh?ng bài gi?ng c?a giáo su các môn du?c giao dánh vào gi?y than stencils và quay ronéo thành t?ng t?p bán l?i cho sinh viên d? có tài li?u v? h?c ? nhà) là cùng. B?ng ch?ng bây gi? m?i khi g?p du?c nhau và nh?c l?i thu? dó, h?u h?t chúng tôi d?u không h? bi?t v? nhau dă h?c ban nào, th?m chí h?c tru?ng nào n?a. V́ sao th? nh?? NHU C?U TR? V? V?I DÂN T?C, V?I CHÍNH M̀NH Cái bi?n c? ngu?i ta m?nh danh cho nó là “Cu?c Cách M?ng Mùng M?t tháng Mu?i M?t nam 1963” ch? c?n m?y tháng sau nh?ng bu?i h?i h?p chung v?i cái g?i là H?i Đ?ng Quân Nhân Cách M?ng, riêng da s? b?n sinh viên chúng tôi dă v?i th?t v?ng v?i ho?t d?ng chính tr? ki?u ?y. Lư do r?t don gi?n, d?y là l?n d?u tiên chúng tôi tham gia vào. Chúng tôi c̣n t? trong tr?ng nu?c lư tu?ng mà tham gia vào chính tr?. Đă th?t v?ng th́ b? di luôn, tu?i tr? là v?y. Tuy nhiên, m?c di?m này dúng là m?t bi?n c? quan tr?ng c?a b?n chúng tôi ? ch? nó t?o d?p d? có m?t b?u không khí sinh ho?t sôi d?ng m?i cho l?p thanh niên sinh viên h?c sinh h?i ?y mà tru?c dó không h? có (nhung di nhiên dă ph?i du?c nung n?u trong tâm tu chúng tôi t? chín nam tru?c, n?u tính t? nam 1954). Đ?y là phong trào T? Tr? Đ?i H?c (do giáo su Nguy?n Đang Th?c lúc dó làm Khoa tru?ng Van Khoa kh?i xu?ng và tích c?c v?n d?ng tranh d?u), v?i nh?ng c?i ti?n c? th? h?u ích nhu Vi?t ng? là ngôn ng? duy nh?t chính th?c trên van b?n du?c gi?ng d?y t?i các l?p h?c t? D? B? lên d?n t?t c? các ch?ng ch? chuyên khoa c?a d?i h?c Van Khoa niên h?c 64-65, nhu ch?c v? Khoa Tru?ng dă du?c H?i Đ?ng Khoa tr?c ti?p b?u lên ? Van Khoa vào gi?a nam 1965, nhu chuong tŕnh H?c Đu?ng M?i c?a b? Qu?c Gia Giáo D?c nam 1966... Trong khi dó gi?i thanh niên sinh viên h?c sinh l?i cung d?y lên nh?ng phong trào riêng nh?m dáp ?ng v?i nhu c?u c?a h?, t́m v? chính ḿnh trong ḍng s?ng c?a xă h?i và dân t?c, t?m g?i là” t́m v? ngu?n c?i”. Nh? vào môi sinh c?i m? và du?c s? ?ng h? nhi?t thành c?a qu?n chúng th?i dó, sinh viên Van Khoa t? ch?c H?i T?t Làng Van Khoa d?u tiên vào d?u nam 1964 thành công d?n d? không m?t ai ng? tru?c du?c: Hàng ch?c gia d́nh h? hàng c?a sinh viên ?ng h? công tác chu?n b? r?m r? chua t?ng th?y, các bà các cô h?ng tram ngu?i nh?n nh?p d? t?i và dem c? máy may d?n làm vi?c liên t?c c? tu?n l? s?n xu?t h?ng tram c? duôi nheo treo kín kh?p b?n m?t du?ng c?a khuôn viên tru?ng, cung c?p m?y ch?c chi?c áo (t? áo dài, áo t? thân, áo the, áo ch? th?...) d? sinh viên tŕnh di?n nh?ng ho?t c?nh Ông Nghè Vinh Qui, Đám Cu?i Th?i Xua, Bên Anh Đ?c Sách Bên Nàng Quay To... Ngay sau dó,” th?a th?ng xông lên” b?n chúng tôi dă liên ti?p t? ch?c thành công nh?ng công tác khác nhu Gi? T? Hùng Vuong, C?u l?t Mi?n Trung 64-66, các l?p luy?n thi Trung h?c Hè 64 (t?i khuôn viên Van Khoa) và sau d?i thành thu?ng xuyên là Trung Tâm Khuy?n H?c Hùng Vuong (thu?ng tr?c ? Thu vi?n góc Công Lư-Phan Đ́nh Phùng), tr?i h?i th?o d? trù thành l?p T?ng H?i Sinh Viên Qu?c Gia vào hè 64 trên Đà L?t, các tr?i công tác Hu?ng V? Nông Thôn, Chuong Tŕnh Công Tác Hè 65 (Summer Progam) thu?ng nôm na g?i t?t là Tr?i Hè 65, H?i H?a Si Tr?, Đoàn Van Ngh? Sinh Viên H?c Sinh Ngu?n S?ng nam 66 (v?i nh?ng Hà Qu?c B?o, Vu Hi?p, Ph?m Qu?c B?o, Nguy?n Tuy?n, Ph?m Quang Thùy, Bùi Ng?c Tu?n...), Chuong Tŕnh Phát Tri?n Sinh Ho?t Thanh Niên H?c Đu?ng vi?t t?t là CPS (v?i nh?ng Lê Đ́nh Đi?u, Ph?m Phú Minh, Hà Tu?ng Cát, Tr?n Đ?i L?c...), Phong trào Thanh Niên Ph?ng S? Xă H?i, Chuong Tŕnh Qu?n Tám (v?i nh?ng Hoàng Ng?c Tu?, Uông Đ?i B?ng...), phong trào Du Ca b?t d?u t? ban Tr?m Ca hè 66... Xen k? vào dó duong nhiên ph?i có nh?ng cu?c bi?u duong l?c lu?ng liên h? d?n chính tr?. Ch?ng h?n nhu cu?c tu?n hành th?ng nh?t c?a sinh viên h?c sinh Sài G̣n th?p du?c di m?t ṿng kh?p mi?n Tây và ra d?n c?u Hi?n Luong t?n B?n H?i, kéo dài trên m?t tháng tr?i. Tu?n hành ḍi h?y b? h? th?ng các tru?ng Tây, d?p di nh?ng di tích Pháp thu?c. Đêm Không Ng? k? ni?m mu?i nam chia dôi d?t nu?c, tháng b?y 64. Tu?n hành h? b? Nguy?n Khánh... Nh?ng ho?t d?ng này, cho d?n nay, v?n thu?ng du?c ngu?i ta li?t kê ra nhu nh?ng ho?t d?ng chính c?a gi?i tr? th?i dó mà l?i không h? d? c?p t?i các ho?t d?ng trên kia. Nhu v?y dă khi?n ngu?i ta ít nh?t hi?u sai l?ch, m?t cân b?ng di cái n?i dung sinh ho?t phong phú và da d?ng c?a tu?i tr? h?i dó. Th?m chí ngay d?n cái Chuong Tŕnh Công Tác Hè 1965 hoàn toàn do các t? ch?c thanh niên sinh viên Sài G̣n h?i dó h?p bàn và b?u ra m?t nhóm d?i di?n th?c hi?n, có nghia là n?u không có qu? chúng tôi v?n c? làm b?i v́ chúng tôi v?n là nhóm “di?c ch?ng s? súng” mà l?, nhung ch? v́ sau dó t́m du?c qu? ho?t d?ng do USAID b?o tr? (qua s? gi?i thi?u và chuy?n giao c?a co quan International Voluntary Services - IVS do nh?ng anh em nhu Nguy?n Thu?ng Hi?p, Hà Tu?ng Cát... tru?c d?y dă ho?t d?ng thi?n nguy?n cho co quan này ? Vi?t Nam, thoát thai t? phong trào qu?c t? Peace Corps phát d?ng th?i t?ng th?ng Kennedy) mà c? th? b? mang ti?ng là “ c?a CIA, ho?t d?ng cho CIA”. Nhân dây tôi cung ch? nh?c so qua d? luu ư dính chính mà thôi, ch? ch?ng có ǵ dáng quan tâm cho l?m. VUA TR?I CÔNG TÁC Đ?y. Nói chung l?i, b?n chúng tôi g?p nhau t?i sân tru?ng Van Khoa h?u h?t là do nhu c?u thúc d?y t́m d?n nhau, d? r?i sau dó m?i cùng chung nhau làm nh?ng công tác, th?c hi?n v?i nhau nh?ng ho?t d?ng, t?o thành n?p sinh ho?t v?a nêu trên. Có nh?ng cá nhân nhu bác si Ph?m Gia C?n, h?i dó c̣n dang là sinh viên Quân Y, anh du?c r? sang h? tr? cho m?t liên danh ra tranh c? Ban Ch?p Hành Sinh Viên Van Khoa nam 66. H?i tu?ng l?i, cái thú ng?i ngoài hàng hiên, du?i tàng cây me, gi?a nh?ng tà áo c?a n? sinh viên Van Khoa muôn m?u s?c bay lu?n chung quanh ḿnh là m?t trong nh?ng k? ni?m lăng m?n d?p nh?t mà anh c̣n nh? du?c. C̣n c?p v? ch?ng h?a si Bé Kư-H? Thành Đ?c d?c bi?t nh? k? ni?m ? Van Khoa, không ph?i là nh?ng cu?c tri?n lăm thành công t?i tr? s? h?i H?a Si Tr? thu?c khuôn viên tru?ng, mà chính là ngày cu?i c?a h? vào nam 1964: B?y gi? chi?u b?t d?u ti?c cu?i trong m?t nhà hàng bên Ch? L?n nhung nam gi? r?i ch?ng th?y Đ?c dâu c?. Bé Kư ch?y b? di ki?m. Té ra h?n c̣n mê man choi bóng chuy?n ? sân Van Khoa. - Ông n?i oi, tr? gi? r?i! Bé Kư oi ?i kêu lên. M? hôi nh? nh?i d?y m?t, Đ?c v?n c? d?m trái banh: - Đ?i chút. Tui ph?i g?, ch? không thua quá! Cu?i cùng, t?t c? anh em choi bóng chuy?n c? th? mà tháp tùng luôn v? ch?ng Đ?c t?i nhà hàng m?i dúng gi? du?c. Nhung có nh?ng cá nhân mà trong h?i ?c ch? th?y có m?t ? công tác. Xin nói ngay r?ng công tác ? dây d?u do t? nguy?n và làm thi?n nguy?n c?. M?t trong vài cá nhân dáng nh? trong s? này là Đ? Ng?c Y?n. Nhu tôi dă nói ? trên, sân tru?ng Van Khoa lúc dó th?c t? ch? là băi d?t tr?ng hoang d?y s?i dá g? gh? nhung không bi?t sao mà c? d?i tang tru?ng r?t là nhanh: C? kho?ng hai tu?n mà không cu?c d?n ǵ là c? cây m?c tràn lan, cao d?n ngang t?m d?u g?i li?n. Thêm n?a, m?i sinh ho?t t?p h?p c? tram ngu?i tr? lên d?u ch? th?c hi?n ? sân tru?ng này là ti?n l?i nh?t, Van Khoa là phân khoa duy nh?t c?a vi?n Đ?i h?c Sài G̣n t?a l?c ngay trong trung tâm th? dô và c?nh sát h?i dó dă du?c l?nh không t? ti?n d?t nh?p vào khuôn viên d?i h?c mà làm ph?n s?. Do dó nhu c?u sân tru?ng bao gi? cung c?n du?c d?n s?ch. Có l? không m?t ai bi?t ch?c du?c r?ng các bu?i tr?i d?n d?p sân tru?ng Van Khoa b?t d?u t? lúc nào và do ai kh?i xu?ng. Nhung rơ r?t r?ng H?i T?t Làng Van Khoa xu?t hi?n vào d?u nam 1964, các tr?i công tác d?n sân tru?ng h?n ph?i m? màn t? d? tháng 12 nam 63 r?i liên ti?p kéo dài ít nh?t cung ph?i ba l?n nhu v?y m?i có th? d?p quang du?c nh?ng cu?n dây k?m gai bao quanh tru?ng, nh?ng dám g?ch ngói ch?t d?ng và nh?ng băi phóng u? b?a băi d?n hoang ph?, v́ v?n d? an ninh t? m?y nam tru?c dó, c?a khuôn viên tru?ng d?c theo du?ng Công Lư d?i di?n phía bên kia là dinh Gia Long. Và bu?i công tác d?n s?ch sân tru?ng hi?n di?n t? m?y thông cáo dán trên tu?ng c?a ṭa nhà chính, d? tên là Ban Công Tác Sinh Viên Van Khoa. Th? là sáng ch? nh?t dó m?y ch?c anh ch? em có m?t t?i sân tru?ng. Đ? Ng?c Y?n xu?t hi?n t? gi?i thi?u tên ḿnh r?i phân ph?i công vi?c cho m?i ngu?i. Ai yêu c?u d?ng c? ǵ, anh b? di dâu m?t lúc là dem v? th? dó, r?i anh cung nh?y vào làm vi?c chung luôn. Trua, anh kêu m?i ngu?i ngh? tay, yêu c?u dóng góp ti?n mua th?c an r?i cùng an v?i nhau. Sau bu?i công tác nhu v?y, Y?n bi?n m?t d? r?i l?i xu?t hi?n “ch? tŕ” bu?i d?n sân tru?ng k? ti?p. Sau này quen nhau, anh Y?n tâm s?, chúng tôi m?i bi?t r?ng anh dă sinh ho?t Hu?ng Đ?o t? th?i ti?u h?c và nhà anh h?i xua ? t?i m?t con du?ng nh? quanh ch? B?n Thành, nên m?i ngày anh di h?c d?u bang qua khúc du?ng Nguy?n Trung Tr?c tru?c Khám L?n Sài G̣n nay là khuôn viên Van Khoa. Đ? Ng?c Y?n du?c chúng tôi bi?t t?i t? d?y. Đ?n nam 65, anh du?c b?u làm T?ng Thu Kư c?a Chuong Tŕnh Công Tác Hè; r?i sau dó anh du?c làm tr?i tru?ng h?u h?t các tr?i công tác c?a phong trào Hu?ng V? Nông Thôn, c?a CPS. Anh du?c chúng tôi m?nh danh là vua các tr?i công tác. QUÁN VAN VAN KHOA Khu sân tr?ng ngay d?ng sau ṭa nhà chính và d?i di?n v?i gi?ng du?ng l?n nh?t 101, phía c?nh d?i l? Gia Long, t? d?u nam 1964 dă du?c d? trù là noi d?ng mi?u Hùng Vuong. Tu?ng do sinh viên làm m?u dă d? t?i dó th?t nhung sau không hi?u v́ lư do ǵ ngu?i ta b? l?ng, mà tu?ng m?u v?n cho vo hoang ph? d?ng dó. Sau dó v́ nhu c?u, anh em dă d?ng lên t?i khu sân tr?ng này m?t ngôi nhà, m?i b? d? 5 hay 6 mét ǵ dó, mái tôn, tu?ng b?ng li?p và ván ép, làm ngôi nhà m?u th?c t?p cho tr?i công tác d?ng nhà giúp d?ng bào ? Gio linh, Qu?ng Tr?. H?t th?i gian tr?i, ngôi nhà m?u này, c?ng v?i m?t t?m b?t che trên n?n c? hoang, d?i di?n v?i pho tu?ng m?u Hùng Vuong, và thêm t?m b́a vi?t tay d? hai ch? Quán Van. Th? là Quán Van ? Van Khoa dă c? th? hi?n di?n. M?t trong m?y nhân v?t ch? tŕ quán này là Đ? Vi?t Anh, v?n dang h?c bên Du?c Khoa, và cô Nhu? Giang ngu?i xinh x?n tr?ng tr?o doan trang có khuôn m?t Thúy Vân “khuôn trang d?y d?n, nét ngài n? nang”. R?i thêm Phan Huy Đ?t h?c S? Đ?a d?i h?c Su Ph?m, Ngô Vuong To?i, Hoàng Xuân Son, Hoàng Xuân Giang, Hoàng Ng?c Tu?n. Ch? vài tháng sau, nh?ng bàn gh? th?p nh? c?a Quán Van dă lan ra chi?m tr?n ph?n trên cao c?a sân tru?ng, v?i nh?ng dêm van ngh? ngoài tr?i có h?ng tram hàng ngàn khán thính gi? thanh niên nam n? tham d?. Noi dó nh?ng Khánh Ly-Tr?nh Công Son, Vu Thành An, T? Công Ph?ng... xu?t hi?n, d? m?t hai nam sau h? tr? thành nh?ng danh ti?ng hàng d?u c?a n?n tân nh?c Sài G̣n. Và Quán Van Van Khoa nghi?m nhiên kh?i d?u cho phong trào van ngh? “d?n thân” (nhu ngôn ng? th?i thu?ng lúc b?y gi? v?n g?i), phong trào van ngh? ngoài tr?i d?c dáo c?a thanh niên thu? ?y. Ti?p theo là Phong trào Du Ca (v?i hai tru?ng sáng tác và di?u hành n?i nh?t là Nguy?n Đ?c Quang và Ngô M?nh Thu, r?i Tr?n Đ́nh Quân d?ng c? Du Ca ? Đà N?ng...) dă xu?t hi?n r?m r?, lan nhanh di kh?p m?i mi?n d?t nu?c, nhu chua t?ng có. Và quán cà phê sinh viên Th?ng B?m (v?i Luu Tr?ng Đ?t, Nguy?n Kh? L?c, Đ? Vi?t Anh, Nguy?n Qu?nh...) dă m? ? góc du?ng Ph?m Ngu Lăo cung n?i d́nh dám m?t th?i ngay sau dó. Ph?m Qu?c B?o |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here