Gặp gỡ nghệ sĩ tiền phong Phùng Há
Từ những năm đầu thập niên 1950 có nhiều lần đi ngang vùng phía sau chợ Cầu Muối ở đường Cô Giang, Cô Bắc chúng tôi có nhìn thấy căn nhà khá rộng đề bảng Hội Nghệ Sĩ Ái Hữu (thời đó chưa có chữ Tương Tế), và thắc mắc không biết chỗ nầy có liên quan gì đến cải lương không?

Home

Tri?u Giang ghi

G?n 100 tu?i, Má B?y nói ǵ v? c?i luong?

 

 

T? nh?ng nam d?u th?p niên 1950 có nhi?u l?n di ngang vùng phía sau ch? C?u Mu?i ? du?ng Cô Giang, Cô B?c chúng tôi có nh́n th?y can nhà khá r?ng d? b?ng H?i Ngh? Si Ái H?u (th?i dó chua có ch? Tuong T?), và th?c m?c không bi?t ch? n?y có liên quan ǵ d?n c?i luong không?

Cung c?n nói rơ con du?ng Cô Giang và Cô B?c có tên t? th?i Pháp thu?c, là hai con du?ng nh? an thông ra du?ng l?n Kitchener, noi có nhà sách Y?m Y?m Thu Trang mà chúng tôi thu?ng vào dây n?u không mua sách th́ cung coi cho dă m?t. Đ?n kho?ng 1957 h?u h?t các con du?ng ? Đô Thành Sài G̣n, Ch? L?n du?c d?i tên và không bi?t do c? ư hay vô t́nh trùng h?p, mà con du?ng l?n Kitchener l?i du?c d?i tên Nguy?n Thái H?c và du?ng Cô Giang duong nhiên n?m bên c?nh.

V?n dam mê c?i luong nên th?y ch? “ngh? si” là chúng tôi liên tu?ng d?n các gánh hát, cùng dào kép h?ng dêm di?n tu?ng trên sân kh?u ? các r?p hát trong dô thành, và t́m hi?u th́ du?c bi?t dây là tr? s? c?a m?t t? ch?c ho?t d?ng xă h?i, mà s? ngu?i tham gia thu?c thành ph?n ngh? si c?i luong. Ngoài ra chúng tôi cung du?c bi?t bà Phùng Há dào chánh gánh hát Ph?ng H?o h?i tru?ng, và h?i dă có t? bao gi?, dă làm du?c nh?ng ǵ chúng tôi không rơ.

R?i nh?ng th?p niên sau th?nh tho?ng chúng tôi v?n nghe d? c?p d?n H?i Ngh? Si Ái H?u và bà Phùng Há v?n là h?i tru?ng, có nghia không ai thay th? Má B?y ? ch?c v? n?y. Măi cho d?n bây gi? dă 96 tu?i, Má B?y v?n là ngu?i d?ng d?u c?a h?i, nhu th? th́ dâu có ai rành hon bà v? t? ch?c cung nhu ho?t d?ng c?a H?i Ngh? Si Ái H?u Tuong T?.

Hôm nay s?n d?p du?c Má B?y Phùng Há ti?p t?i Chùa Ngh? Si, chúng tôi không quên h?i Má B?y v? H?i Ngh? Si Ái H?u, v́ dây là m?t t? ch?c du?c coi nhu lâu d?i, mà qua các tri?u d?i chính quy?n v?n t?n t?i. Sau dây là nh?ng câu h?i c?a chúng tôi, kư gi? Tri?u Giang (TG) du?c Má B?y Phùng Há (MB) tr? l?i.

 

- TG: Kính thua Má B?y, du?c bi?t Má B?y là h?i tru?ng H?i Ngh? Si Ái H?u Tuong T? r?t nhi?u nam, v?y xin Má B?y cho d?c gi? bi?t h?i du?c thành l?p t? bao gi?, m?c dích là ǵ và nh?ng ai dă d?ng ra thành l?p?

 

- MB: Tôi theo nghi?p c?m ca t? lúc c̣n r?t nh? tu?i, nh? T? dăi dă thành danh r?t s?m trên sân kh?u c?i luong, nam 30 tu?i th́ s? nghi?p ngh? thu?t dă v?ng vàng, nhung tôi nh?n th?y cu?c d?i ngh? si di theo gánh hát, g?o ch? nu?c sông, rày dây may dó cu?c s?ng lênh dênh không noi d?nh cu nh?t d?nh, khi v? già s? không noi nuong t?a, do dó tôi nghi r?ng ḿnh ph?i làm cái ǵ dó d? giúp d? gi?i ngh? si c?i luong khi không c̣n di hát du?c. Vào nam 1947 trong m?t bu?i h?p m?t v?i các ngh? si cùng th?i nhu Nam Châu, Nam Ph?, Duy Lân, B?y Nhiêu, Tu Trang, B?y Nam, Nam N?, T? Anh..., chúng tôi dă bàn b?c v?n d? trên, k?t qu? là dua d?n vi?c thành l?p m?t t? ch?c xă h?i, t? thi?n trong gi?i ngh? si: H?i Ngh? Si Ái H?u ra d?i nam 1948.

 

- TG: Thua Má B?y, nhu v?y th́ H?i Ngh? Si Ái H?u có t? th?i Pháp, nghe nói th?i dó r?t khó xin du?c gi?y phép d? thành l?p h?i n?y, h?i n?, v?y khi thành l?p H?i, Má B?y và các ngh? si có g?p khó khan nào không?

 

- MB: C?u nói không sai, th?i dó d? ǵ du?c cho gi?y phép l?p h?i, Tây nó s? l?p h?i r?i ch?ng l?i s? cai tr? nên dâu có cho, tôi ph?i ch?y lo d? th? gi?y t?, nh? v? h?t ngu?i n?y d?n ngu?i khác m?i du?c.

 

- TG: Xin Má B?y cho bi?t c? th? nh? dâu mà H?i Ngh? Si Ái H?u du?c thành h́nh, ai dă v?n d?ng xin du?c gi?y phép? N?u có xin Má B?y cho bi?t c? th??

 

- MB: Chuy?n dài l?m, n?u k? h?t té ra tôi khoe khoang sao, thôi bi?t nhu v?y du?c r?i, có d?p khác tôi nói rơ hon.

 

Má B?y Phùng Há ch? d?i khái tr? l?i nhu v?y, và do s? t? nh? c?a v?n d?, cung nhu tôn tr?ng ư c?a bà, chúng tôi không h?i thêm s? vi?c t?ng du?c nghe k? nhu sau:

Th?i th?p niên 1960, trong m?t bu?i m?n dàm gi?a ngh? si Nam Châu và kư gi? Tr?n T?n Qu?c t?i m?t ti?m cà phê g?n Ngă Tu Qu?c T?. Nam Châu nói r?ng H?i Ngh? Si Ái H?u du?c thành l?p là nh? bà Phùng Há tài s?c, n?u không có bà ch?c cung không có h?i, ông nói r?ng th?i ngu?i Pháp c̣n cai tr? x? n?y, chánh quy?n th?i dó không h? mu?n có m?t t? ch?c nào ho?t d?ng, có th? tr? thành m?m m?ng ch?ng d?i, do dó v?n d? thành l?p H?i Ngh? Si Ái H?u cung g?p ph?i khó khan. Th? nhung, bà Phùng Há và các ngh? si v?n thành l?p du?c, là do lúc b?y gi? bà Phùng Há là trang tài s?c, r?t nhi?u chàng trai d? ư deo du?i, trong s? có c?u công t? con c?a v? Đ?c Ph? S? duong kim T?nh Tru?ng M? Tho. C?u công t? n?y du h?c t? Pháp v? mang qu?c t?ch Pháp tên Phu?c George dă theo sát cô dào Phùng Há. Không bi?t có ph?i v́ mê c?i luong (có lư nào h?c bên Tây v? mà l?i mê c?i luong) hay mê cô dào dóng vai Luu Kim Đính, mà sau khi xem xong tu?ng Luu Kim Đính gi?i giá Th? Châu th́ công t? Phu?c George d?n sau h?u tru?ng xin ch? kư cô dào v?a dóng xong vai Luu Kim Đính, t?c ngh? si Phùng Há.

Sau dó Phu?c George d?n r?p hát m?i ngày, k?t thân v?i Má B?y và b? ti?n ra thành l?p gánh hát Hu?nh K?, giao cho bà qu?n lư toàn b?, và c̣n v?n d?ng chính quy?n Pháp cho phép thành l?p H?i Ngh? Si Ái H?u, d?ng th?i cung b? ti?n ra giúp bà mua can nhà l?n ? du?ng Cô B?c làm tr? s? c?a h?i.

(c̣n ti?p k? sau)

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here