| Hey! Brian Ðoàn! (Huy Phương) Tôi gặp Brian Ðoàn cách đây mấy năm khi Ðoàn mở cuộc triển lãm “The Unforgotten Ones” gồm 30 bức ảnh về Làng Việt Nam tại Palawan, Phi Luật Tân ở phòng hội Lê Ðình Ðiểu mà tôi gọi là “Ngôi Làng Buồn Thảm” khi đặt bút viết về những cảm xúc của mình khi xem cuộc triển lãm này. |
|
Home
|
“Tôi không ch?ng ho?c ?ng h? C?ng S?n. Tôi ch? là m?t ngh? si.” (Brian Đoàn)
Tôi g?p Brian Đoàn cách dây m?y nam khi Đoàn m? cu?c tri?n lăm “The Unforgotten Ones” g?m 30 b?c ?nh v? Làng Vi?t Nam t?i Palawan, Phi Lu?t Tân ? pḥng h?i Lê Đ́nh Đi?u mà tôi g?i là “Ngôi Làng Bu?n Th?m” khi d?t bút vi?t v? nh?ng c?m xúc c?a ḿnh khi xem cu?c tri?n lăm này. S? thành công c?a Đoàn, dù ch? v?n v?n trong ba muoi b?c ?nh, dă làm cho ngu?i ta c?m nh?n du?c nh?ng ǵ Đoàn mu?n chuy?n d?t d?n ngu?i xem, khi ni?m tuy?t v?ng, u u?n th? hi?n lên t?ng b?c ?nh. Đ? có du?c b? ?nh này, Brian Đoàn dă ph?i di Palawan hai l?n, l?n th? nh?t có nhà tài tr?, l?n th? hai ph?i n? ti?n th? tín d?ng. Đoàn cung bi?t chuy?n di này không nh?m chuy?n thuong măi, nh?ng b?c ?nh trong cu?c tri?n lăm không th? bán du?c cho ai: “Ai l?i treo h́nh m?t ngu?i diên dang tr?n tru?ng t?m trong nhà?” Đ?i v?i tôi, Brian Đoàn cách dây m?y nam là m?t ngu?i tr? tu?i, có h?c, có chuyên môn, bi?t d?n thân, có tâm huy?t v?i d?t nu?c, kh?i d?u là d? án “Ngu?i Vi?t Luu Vong” mà Đoàn dă th?c hi?n trong m?y nam qua do H?i Van H?c Ngh? Thu?t Vi?t-M? b?o tr?. M?c dù kinh phí r?t h?n ch? nhung Đoàn dă c? g?ng di th?t nhi?u, g?p g? d?ng bào ? kh?p m?i noi trên th? gi?i, Châu M?, Châu Âu, Đông Âu... d? ch?p h́nh và l?y tu li?u.” Brian Đoàn cung dă cho r?ng “l?ch s? c?a m?t dân t?c không ch? là nh?ng tr?n dánh oanh li?t, nh?ng chi?n tích oai hùng. Trong su?t chi?u dài l?ch s? Vi?t Nam v?n c̣n m?t m?ng t?i mà chúng ta c?n soi sáng d? con cháu chúng ta hănh di?n hon v? dân t?c ḿnh. M?ng t?i dó là máu xuong c?a hon n?a tri?u ngu?i b? xác noi bi?n Đông ho?c noi r?ng thiêng nu?c d?c, m?t m?ng t?i d?y nu?c m?t c?a nh?ng ngu?i dang s?ng m?t d?i s?ng d?y co c?c và t?i nh?c”. Brian Đoàn mu?n th? hi?n b?ng h́nh ?nh m?t cu?c “th?p t? chinh d?y máu và nu?c m?t” c?a dân t?c ḿnh mà trong dó anh dă m?t hai ngu?i anh ru?t th?t. (NV 2-25-05). Dù cu?c g?p g? r?t ng?n ng?i bên trong và ngoài pḥng tri?n lăm “The Unforgotten One”, tôi cung dă ghi nh?n ? Đoàn là m?t ngu?i tr? mu?n ph?ng s?, không h? v? l?i khi Đoàn ng? ư mu?n h?p tác v?i tôi trong lo?t bài “Chân Dung M?t H.O.” v? ph?n h́nh ?nh. Lúc dó cung nhu bây gi? tôi th?y h́nh ?nh chân dung c?a nh?ng ngu?i c?u tù nhân không c?n d?n ph?n ngh? thu?t nhi?u, các anh em l?i ? r?i rác nhi?u ti?u bang, m?t ph?n cu?n sách không có kinh phí, nên không dám làm phi?n d?n thi?n chí c?a Đoàn. Trong ṿng ba nam ng?n ng?i, tôi th?t v?ng khi th?y Brian Đoàn dă ph?n b?i l?i chính anh và ph?n b?i l?i nh?ng ngu?i dă yêu m?n anh. Th?t t́nh, lâu l?m, dây là l?n tôi nghe l?i tên Brian Đoàn trong cu?c tri?n lăm mang tên “F.O.B.II: Ngh? Thu?t Lên Ti?ng” dă di?n ra t?i tr? s? VAALA t? ngày 9 Tháng Giêng 2009 c?a hon 40 ngh? si m?i và cu, mà Đoàn dă d?n d?u b?ng m?t mui xung kích hay du?c g?i là ngu?i mang m?t trái b?c phá n? tung gi?a c?ng d?ng ngu?i Vi?t t? n?n. Nh?ng tác ph?m h?i h?a c?a Nguyên Khai, Ann Phong, Nguy?n Tr?ng Khôi mà chúng ta dă du?c thu?ng ngo?n nhi?u l?n, l?n này tôi có c?m tu?ng nhu cái v? b?c cho nh?ng ǵ mà ban t? ch?c hay ngu?i ch?n tác ph?m Trâm Lê hay Y Sa mu?n m? ra cho ngu?i khác th?y qua nh?ng tác ph?m m?nh danh là “Ngh? Thu?t Lên Ti?ng”. Cu?c tri?n lăm du?c d? trù tru?c và ban t? ch?c dă m?i nhi?u ngh? si cùng tri?n lăm du?i m?t ch? d? chung hay dây ch? là m?t cu?c tri?n lăm “t?p l?c” quo góp nhi?u tác ph?m l?i trong m?t th?i gian nào dó d? gây ra nh?ng di?u sóng gió t? h?i nhu th?. Cung nên nói qua “tác ph?m” Vô Đ? (Untitle) c?a Steven Toly v?i l?i gi?i thích ngu ngo r?ng dó là tu?ng trung cho dân t?c dang b? giam hăm và tr?n áp (v́ sao l?i dùng h́nh ?nh c? vàng VNCH v?i ba s?i dây k?m gai màu d??) hay b?c “Super Fab Beauty Queen” c?a Long T. Bui ch? là don gi?n m?t bích chuong c? d?ng (hay d? kích) t?m thu?ng v?i d?ng ư ghép ba h́nh ?nh c? vàng, hoa h?u và chai thu?c viagara, dù gi?i thích th? nào th́ dó là m?t ác ư không th? tha th?. Đi?u này nói lên di?u ǵ: van hóa h?i ngo?i d?a l?c, ghê t?m? M?t d?a tr? cung bi?t r?ng c?ng d?ng h?i ngo?i, trên phuong di?n d?o d?c, t?t d?p hon n?n van hóa hóa XHCH h?ng ngh́n l?n. Hai b?c tranh trên và c? “Th? Đ?c, Vi?t Nam” c?a Brian Đoàn không th? g?i là “tác ph?m ngh? thu?t”. Tôi không th?y hay chua hi?u n?i nh?ng ǵ g?i là ngh? thu?t hay s? sáng t?o nào trong này, t?t c? d?u du?c s?p d?t c? ư v?i nh?ng h́nh ?nh mà tác g?a mu?n tŕnh bày, dó là chi?c áo c? d? sao vàng và b?c tu?ng bán thân c?a H? Chí Minh trên m?t chi?c bàn nh? có chung m?t b́nh hoa. Đành r?ng m?t nhà nhi?p ?nh có th? dàn d?ng hay s?p d?t d? ch?n m?t h́nh ?nh du?c ghi nh?n vào cái phút b?t ch?p ung ư nh?t. Nguy?n Ng?c H?nh luôn luôn dàn d?ng trong nh?ng tác ph?m c?a ông, nhung b?c ?nh luôn luôn cho ta th?y “th?t” và gây xúc d?ng. Brian Đoàn dă dàn d?ng, nhung nh?ng v?t th? mà Đoàn mu?n dua ra không có ǵ là tr?u tu?ng, khó hi?u mà trái l?i r?t l? li?u, thi?u ch?t m? thu?t có th? dem l?i cho ngu?i xem m?t c?m xúc nào, n?u không nói là r?t khô c?ng v?i m?t lá c? d? và m?t b?c tu?ng bán thân c?a H? Chí Minh, ch? v?i m?t ch? dích nào dó. Lan Duong trong ban tuy?n ch?n tác ph?m nói r?ng: “b?c ?nh có lá c? C?ng S?n nhung dó không ph?i là d? xi?n duong ch? d? C?ng S?n mà nhu m?t ki?u th?i trang c?a gi?i tr? Vi?t Nam ngày nay”. Qua nh?ng cu?c ti?p xúc v?i báo chí, Brian Đoàn cung dă kh?ng d?nh dây không ph?i là m?t b?c ?nh nói t?t cho ch? d? C?ng S?n v́ “lá c? dùng d? treo ch? không ph?i dùng d? may áo m?c, tu?ng H? Chí Minh ph?i d? ch? trang tr?ng ch? không ph?i trên bàn an”, là d? nói ngày nay ? Vi?t Nam không ai coi tr?ng nh?ng th? này n?a. L?i ng?y bi?n này nghe ch?ng không ?n. “M?t b?c ?nh không nói t?t cho ch? d? C?ng S?n”! N?u lá c? d? sao vàng này du?c in lên m?t manh áo rách c?a m?t em bé dang lê la trong nh?ng d?ng rác vi d?i d? ki?m an ? Vi?t Nam, hay hi?n di?n trên thân ḿnh m?t em bé b?y, tám tu?i dang ph?i ph?c v? khách làng choi b?ng kh?u dâm ? Kampuchea th́ may ra l?p lu?n c?a Brian Đoàn c̣n nghe du?c. Brian Đoàn cung dă kh?ng d?nh là “không” khi du?c h?i anh có mu?n g?i m?t thông di?p ǵ d?n cho d?ng huong qua b?c ?nh này không? V?y v?n d? c̣n l?i là ǵ, m?t b?c ?nh không mang tính ch?t ngh? thu?t, không gói ghém m?t thông di?p ǵ g?i cho ngu?i thu?ng ngo?n th́ nó ch? là m?t v?t th? hay h́nh ?nh du?c c?u t?o m?t cách vô h?n. Ch?c ch?n ban t? ch?c cu?c tri?n lăm và tác gi? dă doán bi?t du?c nh?ng ǵ s? x?y ra khi pḥng tri?n lăm m? c?a v?i m?t b?c ?nh nhu th?. Mu?i nam v? tru?c, VAALA và Brian Đoàn cung không quá nh? d? bi?t d?n v? Tr?n Tru?ng v?i cung m?t lá c? và b?c ?nh H? Chí Minh du?c trung bày trong m?t c?a ti?m tu nhân, ? dây bây gi? nó l?i du?c l?p l?i du?i m?t h́nh th?c khác trong m?t cu?c tri?n lăm m? c?a m?i công chúng vào xem. Cái giá dó không r?, d? ban t? ch?c có th? dánh d?i du?c m?t di?u ǵ có l?i trong dó. Rơ ràng dây là m?t cu?c khiêu khích d?y d?ng ư, thô b?, b?t công và hàm h?, nhu c? t́nh t?o nên m?t th?i di?m b?t ?n trong m?t c?ng d?ng ly huong dang chu?n b? d? dón T?t Nguyên Đán nam nay. Ai là k? th? l?i trong “bi?n c?” này, tôi tu?ng dây là m?t di?u d? hi?u... “Chúng tôi làm ngh? thu?t và dây là ch? ngh? thu?t lên ti?ng”, dă nhi?u l?n ban t? ch?c kh?ng d?nh nhu v?y, xem nhu dám dông này d?u óc ngu mu?i, b? ám ?nh v? chính tr? và không d? tŕnh d? d? thu?ng th?c ngh? thu?t, nhung li?u nh?ng tác ph?m nhu b?c ?nh c?a Brian Đoàn qua th?i gian s?ng du?c bao nhiêu ngày, nói du?c di?u ǵ d? tr? thành m?t b?c ?nh d? tiêu chu?n ngh? thu?t. Ch? c̣n l?i là tu?i tr? háo th?ng, s? d?ng cái quy?n t? do phát bi?u d? d?p th?ng vào m?t ngu?i khác mà không kiêng dè ǵ d?n v?t thuong c?a c?ng d?ng mà h? l?n lên và thành ngu?i trong dó. V?n d? c̣n l?i là luong tâm c?a nh?ng ngu?i nhân danh tu?i tr?, nhân danh ngh? thu?t, nhân danh t? do ? x? du?c t? do che ch? này, b?ng không dây là m?t cu?c khiêu khích có s?p d?t và có ch? dích nh?m d?n c?ng d?ng t? n?n h?i ngo?i, làm l?i m?t cu?c tr?c nghi?m l?n chi?m khác, c?a nh?ng th? l?c chính tr? dang mu?n phá nát s? doàn k?t và ư chí ch?ng C?ng c?a ngu?i Vi?t luu vong h?i ngo?i. B?y v? dân c? d?a phuong dă ra thông báo xin VAALA ngung cu?c tri?n lăm này, Hàm Nguy?n, Đông Xuy?n trong ban t? ch?c dă lên ti?ng, cu?c bi?u t́nh c?a d?ng huong t? n?n C?ng S?n dang di?n ra vào sáng ngày 17 Tháng Giêng 2009, thân ph? c?a Brian Đoàn, m?t ngu?i c?u tù “c?i t?o” hon 10 nam trong nhà tù C?ng S?n, dă xu?t hi?n tru?c công chúng, t? ư bu?n phi?n và ng? ư mu?n Brian Đoàn rút l?i “tác ph?m” c?a anh. Ly nu?c tràn thêm v?i chuy?n r?c r?i v? gi?y phép c?a thành ph? Santa Ana, VAALA dă tuyên b? dóng c?a pḥng tri?n lăm. Hai tu?n sau pḥng tri?n lăm “FOB II: Art Speaks” dóng c?a t?i Santa Ana, báo The Orange County Register ngày 2 Tháng Hai 2009 loan tin nhi?p ?nh gia Brian Đoàn l?i ti?p t?c tri?n lăm b?c ?nh “c? d?, tu?ng H?” này trong m?t cu?c tri?n lăm khác t?i tru?ng d?i h?c c?ng d?ng Cypress College. Brian Đoàn hoàn toàn ph?n bác l?i t?t c? ư ki?n ch?ng l?i tác ph?m c?a anh. Đi?u t? h?i nh?t là Brian Đoàn dă nói v?i báo The Orange County Register r?ng: “Tôi không ch?ng ho?c ?ng h? C?ng S?n. Tôi ch? là m?t ngh? si.” Tôi chua nghe Brian Đoàn d?nh nghia th? nào là ngh? si. Ngh? si không ph?i là m?t ngu?i có dôi chân di h?ng m?t d?t, d?ng ngoài l? xă h?i, d?ng trên n?i dau d?n hay h?nh phúc c?a ngu?i khác. Ngu?i ngh? si ch?n nh?ng con du?ng khác nhau nhung v?n có tu cách, cuong v? c?a m?t ngu?i công dân c?a m?t xă h?i, con dân c?a m?t d?t nu?c, ph?i có cái tâm và bi?t ch?ng l?i cái ác. Tôi ti?c là Brian Đoàn dă ph? nh?n chính con ngu?i c?a anh c?a nh?ng ngày “The Unforgotten Ones”. Válav Hazel chính là ngu?i ngh? si l?n c?a nhân lo?i khi bi?t dau cùng cái dau c?a dân t?c, không s? cu?ng quy?n, dă t́nh nguy?n ? l?i cùng v?i ng?c tù c?a d?t nu?c d? làm cu?c “Cách M?ng Nhung”, dem Ti?p Kh?c ra kh?i n?n C?ng S?n, có ai chê ông không ph?i là ngu?i ngh? si? Tr?n D?n, Phùng Quán, Phùng Cung dă b? dày d?a su?t 30 nam, nhung ai tu?c do?t du?c danh xung ngh? si c?a h?. Ngày tru?c du?i ch? d? Vi?t Nam C?ng Ḥa, nhi?u ngu?i mang danh ngh? si dă cho ḿnh là ngu?i trung l?p, d?ng ngoài cu?c chi?n, ch?ng chi?n tranh, nhung khi C?ng S?n vào mi?n Nam m?i th?y cái nh?c nhă, qu? l?y c?a chúng. Ch? trong ch? d? t? do, du?c b?o v? t? do và nhân ph?m, và nhân danh t? do, nh?ng ngu?i này m?i du?c la hét, phá qu?y, bi?u di?n l?p tru?ng, nhung trong ch? d? d?c tài, áp b?c, h? ch? là nh?ng con chiên ngoan ngoăn, thúc th?, hèn nhát di theo con du?ng dă du?c v?ch s?n. Ph?m Duy d?i màu “t?c kè”, Tr?nh Công Son y?u du?i ph?n b?i, dành r?ng h? là ngh? si, nhung nh?ng ngu?i nhu Tr?m T? Thiêng nói d?n n?i dau c?a dân t?c, ghét C?ng S?n d?n xuong t?y, có ai nói Tr?m T? Thiêng không ph?i là ngh? si? Có th? nhi?u ngh? si cho r?ng ḿnh không làm chính tr?, nhung dă là con ngu?i ph?i có thái d? chính tr?. Đó là s? ghét b? di?u ác, bi?t di cùng n?i kh? c?a con ngu?i và bi?t tranh d?u cho s? toàn thi?n. N?u không, dây ch? là nh?ng ngu?i l?ng lo, th? l?i nhu cô ca si có th? ki?m ti?n b?ng cách lê gi?ng hát ? c? hai noi, v?i hai ch? quê huong ng?t ngào nhu gi?ng cáo c?a La Fontaine. Đi?u cu?i cùng, ph?i nói là r?t xót xa khi ph?i nói ra dây. Brian c̣n n? nh?ng n?i nh?c nh?n c?a thân ph? anh v?i mu?i nam tù d? dua anh sang dây, v?i m? anh trong nh?ng ngày g?ng gánh tham ch?ng, nuôi con, v?t v? nuôi anh nên ngu?i, d? r?i mu?n làm m?t ngu?i ngh? si “v? vang”, ph?n b?i quá kh?, “không ch?ng C?ng mà cung không theo C?ng”, nhu con b? hung du?i d?t chui lên. Cái háo th?ng c?a tu?i tr?, cái b?t c?n khinh b? ư ki?n dám dông, trong dó có c? các b?c sinh thành, cái hào quang c?a ngu?i ngh? si ch?ng có nghia ǵ khi con ngu?i không có cái tâm lành, mà có cái d?c ác cào x?i lên v?t thuong c̣n dau d?n c?a ngu?i khác, m?ng m? vào cái c?ng d?ng t? dó ḿnh dă l?n lên. ? dây là x? t? do, Brian Đoàn có quy?n làm nh?ng ǵ anh mu?n, du?c c? vơ bao b?c b?i m?t dám nh? d?ng d?ng, hănh ti?n ḿnh là ngu?i ngh? si l?n c?a nu?c M? t? do, Brian Đoàn b?t d?u say mê quy?n l?c, quy?n l?c phát bi?u. Nhung tru?c m?t tôi, hey! Brian Đoàn, d?i v?i gia d́nh, anh ch? là m?t th?ng con b?t hi?u, d?i v?i c?ng d?ng anh là m?t k? b?t nghia. Con di?u b? b?t s?i dây mà t? dó nó m?i có th? bay lên, s? không bay cao du?c dâu? (3 Tháng Hai 2009) |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here