Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Việt Nam, Hàn Quốc và Trung Quốc
Vào thế kỷ thứ 7, cả Việt Nam và Hàn Quốc đều được nhà Ðường bên Trung Quốc chiếu cố bằng chính sách bành trướng. Vua Cao Tông nhà Ðường sai Tiết Nhân Quý (Xue Renguy) chinh phục xứ Cao Ly, lúc đó họ đang chia làm ba nước, rồi nhà Ðường lập An Ðông Ðô Hộ Phủ vào năm 668 để cai trị Triều Tiên. Rút kinh nghiệm đó Cao Tông cũng sai lập An Nam Ðô Hộ Phủ vào năm 679 để cai trị 12 châu của xứ Giao Châu cũ.
- Thời sự kinh tế: Hy vọng le lói
Một dấu hiệu báo trước kinh tế sẽ lên hay xuống là thị trường chứng khoán. Khi nào thị trường chứng khoán tăng một cách rõ ràng, thì đó là dấu hiệu cho thấy kinh tế Mỹ sẽ lên trong vòng 6 tháng đến một năm sau đó. Căn cứ vào chỉ dấu tiên đoán (leading indicator) này thì người dân Mỹ đang thấy tia sáng le lói ở cuối con đường hầm suy thoái. Nhưng cũng như tất cả những tia sáng le lói, chúng ta vẫn phải dè dặt vì lo sẽ có những cơn gió mạnh làm cho ngọn lửa le lói bị tắt ngủm.
- Nước Ấn Ðộ có thể hãnh diện
Trong truyện White Tiger của nhà văn Ấn Ðộ Aravind Adiga có đoạn kể anh tài xế Balram Halwai, khi đưa chủ nhân về tới cổng nhà, thì cậu chủ lớn đánh rớt một đồng ru-pi trong xe. Cậu bắt anh tài xế phải tìm cho ra. Anh tài Balram lúi húi tìm mãi không thấy, cậu chủ mắng: Mày đừng giả bộ tìm không ra để có cớ thuổng đồng tiền của tao nghe mầy! Cuối cùng, để cho ông chủ ngưng mắng, anh tài xế lén rút một đồng ru pi trong túi mình, rồi giả đò reo lên như mới tìm thấy đồng tiền, lễ phép cúi đầu đưa trả ông chủ. Mỗi đô la Mỹ đổi được từ 40 đến 50 ru pi Ấn Ðộ.
- Triệu Tử Dương: Tiếng vọng từ đáy mộ
Tựa đề này phỏng theo lời thơ Nguyễn Chí Thiện, và rất thích hợp. Nhân vật đang nằm trong đáy mộ là Triệu Tử Dương (Zhao Ziyang). Và tiếng vọng đang vang lên là những lời nói trong năm sau cùng của đời ông được ghi âm sau 16 năm bị quản thúc tại gia, nay xuất bản thành sách.
- California bất trị
Ngày hôm qua trong lúc dân chúng California (rất ít) bắt đầu đi bỏ phiếu về 6 đề án liên quan đến ngân sách tiểu bang thì Thống Ðốc Arnold Schwarzenegger đã bay đi Washington. Ông cùng với cả phái đoàn tiểu bang được Tổng Thống Barack Obama ca ngợi vì California đi bước đầu cả nước trong việc đặt tiêu chuẩn hiệu năng cao cho máy xe hơi nhằm giảm bớt số xăng dùng và bớt khí thải làm hại môi trường.
- “Của mình nhưng mà là phía Trung Quốc phụ trách”
Ngày còn nhỏ mỗi lần được thầy giáo trả bài luận văn, chúng ta thường nghe thầy dặn dò: Không được viết những câu đầy những chữ “rằng, thì, là, mà.” Câu văn trích dẫn trên tựa bài này thuộc loại văn thầy dậy nên tránh. Ðó là lối nói lòng thòng của các cụ già đời xưa quen dùng chữ Hán cổ khi nói năng, mở miệng ra là đầy những chữ “chi, hồ, giả, dã.”
- Chính là Bác Mao!
Vụ trang điện tử www.vietnamchina.gov.vn khiến nhiều người Việt trong nước đặt nhiều câu hỏi. Thứ nhất, không biết tại sao chính quyền Cộng Sản nước ta lại để cho một website bằng tiếng Việt của Bộ Công Thương Hà Nội đăng những lập trường của chính phủ Bắc Kinh về Hoàng Sa Trường Sa ngược lại với quyền lợi tổ quốc? Thứ nhì, tại sao đảng Cộng Sản Việt Nam lại phản ứng lúng túng và yếu ớt như vậy? Hôm nay thử bàn về câu hỏi thứ nhất.
- Người Đại Hàn có thể hãnh diện
Rất khó phê phán hành động tự sát của cựu Tổng Thống Nam Hàn Lư Vũ Huyền. Nhưng ai cũng có thể chia sẻ niềm tiếc thương đối với ông mà đa số người dân Hàn Quốc đang bầy tỏ. Họ có thể hãnh diện về ông, một niềm hãnh diện mà người dân nhiều nước khác không thể cảm thấy được đối với những người đã lãnh đạo xứ họ.
- Chọn một thẩm phán Tối Cao Pháp Viện
Ðây là một cơ hội cho mọi người cùng tìm hiểu một xã hội sống dân chủ tự do họ làm gì khi cùng chọn lựa một người nắm quyền hành vào loại cao nhất nước.
- Dân Chủ hóa cách nào?
Báo Ðại Ðoàn Kết là tiếng nói của các ông bà cầm đầu Mặt Trận Tổ Quốc, một tập hợp do đảng Cộng Sản bầy ra để kiểm soát các hội, đoàn bên ngoài đảng. Tờ báo này mới phỏng vấn ông Trần Xuân Giá, một cựu bộ trưởng Kế Hoạch và Ðầu Tư, nay là chủ tịch hội đồng quản trị Ngân hàng Á Châu (ACB), một ngân hàng tư lớn ở Sài Gòn. Ông Trần Xuân Giá đã nói rất hùng hồn rằng đảng Cộng Sản Việt Nam cần phải trao cho Mặt Trận Tổ Quốc thêm một vai trò mới, vai trò ông gọi là “phản biện xã hội.”
- Tổng thống Obama khó giữ lời hứa
Khi công bố tình trạng chính phủ Mỹ sẽ nắm 60% cổ phần của Công ty General Motors sau khi khai phá sản, Tổng Thống Barack Obama nói chính phủ ông là một “cổ đông bất đắc dĩ,” và ông hứa sẽ không trực tiếp can thiệp vào công việc kinh doanh của công ty sản xuất xe hơi này, rồi trong 5 năm sẽ bán cổ phần thu hồi tiền về cho những người dân Mỹ đóng thuế.
- Nguồn gốc bạo lực cộng sản
Ðêm mùng 3 tháng Sáu năm 1989, bà Trương Tiên Linh (Zhang XianLing) thấy tấm giấy do cậu con trai 19 tuổi viết để lại, cho bố mẹ biết cậu đi tới quảng trường Thiên An Môn, coi các bạn biểu tình. Bà là một kỹ sư, hai vợ chồng chỉ có một đứa con đang học đại học. Ðêm hôm đó, súng nổ ở Thiên An Môn, không biết mấy ngàn sinh viên đã bị giết, bà Trương không tìm thấy con đâu. Mười ngày sau người ta mới đưa xác của cậu trả cho cha mẹ, xác đã bắt đầu hư, nhưng trên mặt cậu sinh viên còn đeo đôi kính trắng.
- Làm Dân Chủ lối Trần Xuân Giá
Báo Ðại Ðoàn Kết là tiếng nói của các ông bà cầm đầu Mặt Trận Tổ Quốc, một tập hợp do đảng Cộng Sản bày ra để kiểm soát các hội, đoàn bên ngoài đảng. Tờ báo này mới phỏng vấn ông Trần Xuân Giá, một cựu bộ trưởng Kế Hoạch và Ðầu Tư, nay là chủ tịch hội đồng quản trị ngân hàng Á Châu (ACB), một ngân hàng tư lớn ở Sài Gòn.
- Tô Hải có hèn không?
Tôi đã đọc hết cuốn Hồi Ký của Nhạc sĩ Tô Hải. Hơi tiếc, vì ông viết ngắn quá; chỉ có hơn 500 trang giấy in. Vừa đọc vừa tiếc. Có lúc đang theo ông qua một đoạn đường, trong bụng chờ sắp được nghe ông kể tiếp câu chuyện đang nói nửa chừng, thì ông lại chuyển sang chuyện khác. Tiếc, và trách tác giả không để thêm thời giờ kể rõ ngọn ngành cho người đọc biết thêm. Nhưng khi nghe Tô Hải giải thích trong cuộc phỏng vấn với Đinh Quang Anh Thái (đăng trên báo Người Việt) thì hiểu tại sao. Tô Hải không có ý kể chuyện đời mình. Ông nói trong cuốn sách này, “tôi chủ ý chỉ viết về cái hèn của tôi thôi.”
- Súc vật hóa con người
Vì không được cơ hội bảo vệ phẩm giá con người cho nên, Tô Hải kể, “Cha con, vợ chồng sẵn sàng kiện cáo, tranh cướp, thậm chí đâm chém nhau” chỉ vì muốn giành nhau một mối lợi. Ông nêu thí dụ một nhà thơ nổi tiếng đã kiện con trai của mình để giành lại một mảnh vườn trước căn phòng của một thi sĩ bạn thân đã chết.
- Làn sóng Dân Chủ mới
Cảnh tượng trên đường phố ở Teheran trong mấy ngày qua có thể giúp những người dân chủ ở Việt Nam thêm phấn khởi: Một làn sóng mới của dân chủ tự do đang bắt đầu trên thế giới, khởi động từ thủ đô nước Iran.
- Khi Trung Quốc ngự trị thế giới?
Nhiều người Việt đọc cuốn sách mới của Martin Jacques sẽ thấy lo sợ. Nhưng không cần phải sợ. Cuốn sách mang tựa đề là “Khi Trung Quốc Ngự trị Thế giới.” Ông không đặt câu hỏi: Khi nào họ ngự trị? Ông quả quyết, “Khi...” làm như chuyện đó tất sẽ xẩy ra, không nghi ngờ gì nữa. Tên tiếng Anh là: “When China Rules the World”, với tựa nhỏ: “The Rise of the Middle Kingdom and the End of the Western World.”
- Ðấu tranh trong chế độ hay đấu tranh trên chế độ
Trong mọi cuộc đấu tranh với các chế độ độc tài áp bức, những người tranh đấu thường chia làm hai khuynh hướng: Hoặc họ đấu tranh trong khuôn khổ chế độ hiện tại để cải thiện dần dần lề lối cai trị; hoặc họ đấu tranh trên nền tảng chế độ đó buộc nó phải đổi từ căn bản. Lằn ranh giữa hai chủ trương đó có khi không rõ rệt, nhưng cũng đủ để phân biệt khiến người ta có thể gắn cho mỗi nhóm một nhãn hiệu khác nhau.
- Chuyện một người mù sáng suốt
Hiện nay, người lịch sự không dùng chữ “người mù” mà phải viết là “người khiếm thị.” Sửa lối nói, vì những người mắt sáng muốn tỏ lòng kính trọng đối với những đồng loại không may mắn, mất khả năng nhìn bằng đôi mắt.
- Dân Chủ cho tất cả mọi người
Rất nhiều độc giả báo Người Việt nổi giận sau khi đọc bài “Dân Chủ Cho Ai?” Bài này trích từ một mạng lưới trong nước. Vì tác giả bài đó viết rằng hiện nay từ người trí thức đến các nông dân Việt Nam không ai cần tranh đấu cho tự do dân chủ cả. Sống dưới chế độ Cộng Sản độc tài bây giờ là sướng lắm rồi!
- Dân Chủ cũng như luật đá banh
Cái ông bạn Ba Sún viết bài “Dân Chủ Cho Tui” trên diễn đàn X-Cafe, in lại trên Nhật báo Người Việt ngày hôm qua, nêu lên các lý do thật giản dị khiến cho một người dân Việt Nam bình thường như ông cũng muốn nước ta tiến đến chế độ tự do dân chủ.
- Những đạo luật trên 40 tuổi
Sau khi nước Mỹ đã bầu một ông tổng thống gốc Phi Châu, thì người Mỹ còn phải quan tâm đến vấn đề kỳ thị chủng tộc nữa hay không? Hai vụ xử án trong vòng một tuần cho thấy người ta vẫn quan tâm.
- Giới trẻ Việt Nam không thể chậm chân
Ngày 1 Tháng Bảy ở Bắc Kinh có một cuộc biểu tình phản kháng biến thành một bữa tiệc ăn mừng. Ðáng lẽ ra hôm đó là ngày chính phủ Bắc Kinh bắt đầu áp dụng lệnh bắt buộc các nhà sản xuất máy vi tính PC phải gài một nhu liệu mới vào máy để giúp nhà nước Cộng Sản kiểm duyệt tất cả các mạng lưới mà người dùng máy muốn vào. Nhưng trước sự phản kháng của người dân Trung Quốc dùng Internet cũng như dư luận ngoại quốc, một ngày trước khi mệnh lệnh trên có hiệu lực, Bộ Công nghiệp và Kỹ Thuật Thông Tin tuyên bố “hoãn” không áp dụng.
- Có thể cứu California được không?
California vẫn là một tiểu bang bất trị (ungovernable). Ngày 1 Tháng Bẩy, chính quyền hết tiền xài, phải gửi giấy xin nợ, từ các giáo chức đến những người lãnh tiền xã hội hoặc bồi hoàn tiền thuế đóng dư.
- Công An làm chủ
Một người bạn tôi trên 70 tuổi mới đi Việt Nam trở về California tỏ ra rất phấn khởi. Anh chỉ về nước thăm gia đình, sống ba tuần lễ cùng các bà chị và các cháu rất thân thiết. Anh vui mừng kể người cháu trai con Chị Ba làm nhà lớn cho mẹ ở, mời cậu lúc nào muốn cứ về nước sống, cháu dành sẵn cho cậu một phòng rộng rãi có đủ tiện nghi không khác gì bên Mỹ.
- Trông người Uyghur nghĩ đến mình
Ðọc những bản tin về xung đột chủng tộc ở Urumqi, thủ phủ khu tự trị Tân Cương trong mấy ngày qua, người Việt Nam, nhất là người dân Hà Nội phải tưởng nhớ và biết ơn tổ tiên mình. Phải tới Ðền Ngọc Sơn thắp hương tạ ơn Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn, nhân đó cũng tạ ơn những Trưng Nữ Vương, Triệu Thị Trinh, cho tới Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Dương Diên Nghệ, Ngô Quyền.
- Công An chứng tỏ vẫn làm chủ
Sau khi bắt Luật Sư Lê Công Ðịnh, nhà kinh doanh Trần Huỳnh Duy Thức, công an Cộng Sản đã bắt Kỹ Sư Nguyễn Tiến Trung, cả ba cùng bị ghép tội “chống nhà nước.” Tội danh này căn cứ vào những điều luật rất mơ hồ cho phép chế độ Cộng Sản có thể áp dụng tùy tiện, theo lối giải thích của công an. Những vụ bắt bớ liên tiếp đó khiến dân Việt Nam đặt câu hỏi: Tại sao họ làm dữ liên tiếp như vậy?
- Hệ thống y tế cũ kỹ
Hệ thống bảo hiểm y tế hiện nay ở Mỹ dựa trên nơi làm việc, rất khó thay đổi. Nhân viên các công ty, tổ chức, hay cơ quan đóng bảo hiểm theo chương trình của sở làm và được sở làm góp thêm để trợ giúp.
- Hòa dịu hay hèn yếu?
Sáng ngày 16 Tháng Bảy 2009 chín ngư phủ Việt Nam bị tầu lạ đâm chìm ngoài biển Ðông ngày hôm trước đã về tới Quảng Ngãi nhờ các tầu bạn cứu đưa về. Một người thoát nạn kể, “Trong đêm khuya mịt mù giữa biển cả, giữa lúc các thuyền viên chợp mắt nghỉ ngơi trong khoang tàu thì bỗng dưng một chiếc tàu tông thẳng từ đằng sau tới.”
- Đế quốc Trung Hoa vẫn bành trướng
Hàng trăm người Uighur chết ở Tân Cương và mấy chục ngư phủ Việt Nam chết ở biển Ðông sau khi bị đánh chím tầu, họ đều là nạn nhân của một hiện tượng lịch sử diễn tiến trong hai ngàn năm nay.
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
Ngô Nhân D?ng
Khi h?i nh?ng ngu?i s?ng ? M? v? ch? d? chính tr? nu?c Iran nhu th? nào, ch?c h?n chúng ta s? ch? nghe nh?ng câu tr? l?i tiêu c?c. Đó là m?t nu?c d?c tài do các giáo si H?i Giáo cai tr?, dân chúng không du?c t? do, ph? n? ra du?ng ph?i quàng khan che m?t, c?nh sát ki?m t?c bu?c m?i ngu?i theo dúng các quy t?c d?o d?c c? h?, nh?ng ngu?i ch? trích chính quy?n s? b? b?t giam, vân vân.
Cu?c tranh c? t?ng th?ng ? Iran trong m?y tháng v?a qua cho chúng ta th?y m?t h́nh ?nh khác. Dân Iran du?c t? do b? phi?u ch?n ngu?i n?m quy?n hành pháp. Tuy danh sách ?ng c? viên hon 400 ngu?i ph?i qua tay các giáo si trong H?i Đ?ng Lănh Đ?o T?i Cao d? h? l?c l?a ch? c̣n b?n ngu?i, nhung dân chúng Iran dă tham gia vào cu?c tranh c? v?i tinh th?n hang hái và con s? cao ít khi th?y ? nh?ng qu?c gia t? do dân ch? dă tru?ng thành. M?t cu?c tranh c? gay go th?c s? di?n ra, nh?ng ti?ng nói d?i l?p v?i ông t?ng th?ng duong quy?n du?c hàng tram ngàn dân chúng t? h?p c?t lên không e s?. Ngày hôm qua các c? tri Iran dă b? b? phi?u v?i m?t t? l? cao k? l?c.
K?t qu? cu?c b? phi?u chua du?c công b? chính th?c, nhung chúng ta có th? th?y rơ m?t di?u này: Ngu?i dân nu?c Iran thi?t tha mu?n th?c hi?n quy?n dân ch?. M?c dù có co c?u ch? d? c̣n nh?ng h?n ch?, không hoàn toàn t? do nhu ? các nu?c Tây phuong, nhung khi du?c phép bày t? ư ki?n và b? phi?u t? do th́ ngu?i dân Iran dă n?m ngay l?y các co h?i dó.
Nhung dân Ba Tu ? nu?c Iran không ph?i là m?t ch?ng t?c có ǵ d?c bi?t trong th? gi?i loài ngu?i. H? cung là nh?ng con ngu?i nhu chúng ta, nhung h? có m?t n?n van minh c? kính có th? so sánh v?i các n?n van minh Trung Hoa, ?n Đ?. Khi du?c tham d? “cu?c choi dân ch?,” ngu?i Iran dă d? h?t ḿnh. Mà dân chúng b?t c? qu?c gia nào cung v?y, khi có quy?n tham d? vào “cu?c choi dân ch?,” th́ ? dâu ngu?i ta cung s?n sàng, không s? hăi. Lu?t choi dân ch? du?c thí nghi?m ? các nu?c Âu Châu và M? Châu tru?c, nhung các lu?t choi dó không ph?i ch? áp d?ng du?c t?i các dân t?c Tây phuong. Cung gi?ng nhu tṛ choi dá bóng, các quy lu?t v? bóng dá ? Anh Qu?c d?t ra tru?c r?i các nu?c khác b? túc thêm. Nhung khi dă có qu? banh và bi?t lu?t choi r?i th́ kh?p th? gi?i loài ngu?i ai cung tham d? tṛ dá banh du?c.
Nu?c Iran có ông T?ng Th?ng Mahmoud Ahmadi-Nejad b? c? nu?c M? ghét v́ ông ta luôn mi?ng ch? trích M?. Ông ta d?c bi?t ghét nu?c Israel, mà ngu?i Israel cung ghét ông ta. T?t c? các cu?ng qu?c d?u mu?n ngan c?n không cho Iran làm bom nguyên t?, tuy gi?i lănh d?o nu?c này cam k?t h? ch? tinh luy?n Uranium d? làm ḷ nguyên t? ch? không làm bom nhung không ai tin. Và ngu?i Iran th́ coi h? có quy?n khai thác nang lu?ng nguyên t? ḥa b́nh, th? gi?i bên ngoài không du?c ngan c?n. Nh?ng di?u này có th? gi?i thích t?i sao Iran b? th? gi?i cô l?p, và nh́n t? bên ngoài ngu?i ta ch? th?y nu?c Iran là m?t noi d?y tam t?i.
Nhung chúng ta v?n th?y m?t di?m sáng trong xă h?i Iran. Đó là s? tham gia hang hái c?a ngu?i dân vào di?n tŕnh dân ch? hóa ch?ng t? dù chua d?t t?i d?nh ch? dân ch? hoàn toàn, ngu?i ta v?n ti?n t?i trên du?ng dân ch? hóa. Đ?i v?i m?i dân t?c, m?i th?i d?i, b?t c? m?t bu?c ti?n b? nào trên con du?ng dân ch? hóa d?u dáng m?ng.
T?i Iran hi?n nay, các giáo si H?i Giáo cao c?p v?n n?m quy?n quy?t d?nh du?ng l?i qu?c gia, cho nên quy?n hành c?a v? t?ng th?ng b? gi?i h?n. Tuy nhiên, các giáo si t?i cao không can thi?p tr?c ti?p vào các chính sách kinh t? c?a chính ph?. Trong cu?c tranh c? t?i Iran, trên các v?n d? kinh t? cung nhu vi?c ngo?i giao chúng ta th?y gi?a hai ?ng c? viên chính có nh?ng ư ki?n d?i ngh?ch rơ r?t. Và các ngu?i ?ng h? h? bày t? s? d?ng t́nh v?i ?ng c? viên c?a ḿnh m?t cách hang hái, t?p h?p hàng tram ngàn ngu?i, không khác ǵ cu?c b?u c? nam ngoái ? M?. Không nh?ng th?, ban v?n d?ng c?a ?ng c? viên d?i l?p dă thú nh?n h? ch?u ?nh hu?ng c?a cu?c tranh c? nam ngoái ? M?, và h? dă nghiên c?u nh?ng phuong pháp v?n d?ng c?a ?ng c? viên Barack Obama d? s? d?ng ? Iran. H? dă dùng Internet, v?i các m?ng lu?i n?i k?t và thông tin d? v?n d?ng gi?i tr?.
Có 3 ?ng c? viên chính mu?n giành ch?c v? t?ng th?ng v?i ông Ahmadi-Nejad, nhung ngu?i d?i l?p m?nh nh?t là ông Hossein Moussavi, 67 tu?i, c?u th? tu?ng Iran vào th?p niên 1980, trong nh?ng nam Saddam Hussein dua quân Iraq t?n công Iran r?i b? ch?n l?i. Moussavi v?n là m?t ki?n trúc su và m?t h?a si, dă du?c hai v? c?u t?ng th?ng ?ng h?, nhung Ahmadi-Nejad du?c l?i th? là m?i c?m quy?n 4 nam, trong th?i gian dó ông dă chinh ph?c m?t s? thành ph?n c? tri b?ng các chuong tŕnh tr? c?p c?a chính ph?; mà hi?n nay ông không b? các giáo si lănh d?o t?i cao bài bác, t?c là v?n ch?p nh?n. Trong cu?c b? phi?u ngày hôm qua ông t?ng th?ng chi?m du?c da s? ? nông thôn, c̣n phe d?i l?p du?c da s? ? các thành ph? l?n. T́nh tr?ng này cung tuong t? nhu ? Thái Lan tru?c dây, khi ông c?u Th? Tu?ng Thaksin chinh ph?c du?c nông thôn c̣n phe d?i l?p du?c gi?i trí th?c và doanh nhân thành th? ?ng h?.
T?ng Th?ng Ahmadi-Nejad dă dùng ti?n thu nh?p qu?c gia tang lên nh? giá d?u l?a cao d? thi hành các chuong tŕnh xă h?i cho các vùng quê và gi?i lao d?ng nghèo ? thành ph?. Ông dă chinh ph?c du?c ḷng ngu?i. Nhung ngay t? nam 2005 khi ông Ahmadi-Nejad m?i d?c c?, nh?ng ti?ng nói d?i l?p v?n du?c t? do phát bi?u. Nhi?u l?n ông xu?t hi?n ? tru?ng d?i h?c trong lúc sinh viên t? ch?c bi?u t́nh ph?n d?i. Có sinh viên hô l?n t? cáo ông t?ng th?ng là d?c tài, ngay trong lúc ông dang nói. H? c̣n d?t h́nh n?m c?a ông trong cu?c bi?u t́nh. Các hành d?ng dó d?u du?c báo chí d?i l?p dang, du?c chi?u trên truy?n h́nh. Đi?u dó cho th?y x? Iran c̣n c?i m?, t? do hon nhi?u nu?c khác, nh?t là các x? C?ng S?n t? Trung Qu?c d?n Vi?t Nam.
?ng c? viên d?i l?p Moussavi t? cáo chính sách chi tiêu vào tr? c?p xă h?i c?a ông Ahmadi-Nejad dă dua t?i t́nh tr?ng l?m phát cao d?n 24% m?t nam, v?t giá leo thang, nh?t là giá th?c ph?m tang, ch? làm kh? dân nghèo. Phe d?i l?p cung nêu lên t? s? th?t nghi?p quá cao, hon 12%, và d?i s?ng c?a ngu?i dân v?n th?p v́ chính ph? không bi?t s? d?ng tài nguyên nh? d?u l?a vào nh?ng d? án ích l?i nh?t. Khi giá d?u l?a xu?ng, t? 147 dô la nam ngoái xu?ng t?i 40 dô la, và nay kho?ng 70 dô la m?t thùng, th́ ngân sách thi?u h?t. M?c dù Iran là nu?c có s? d? tr? d?u l?a l?n th? ba trên th? gi?i nhung nu?c này v?n ph?i nh?p c?ng xang v́ không phát tri?n du?c các nhà máy l?c d?u.
M?t lư do khi?n Iran không có nhà máy l?c d?u cung v́ chính sách ngo?i giao c?a ông Ahmadi-Nejad gây thù ngh?ch v?i các nu?c Tây phuong khi?n h? áp d?ng bi?n pháp c?m v?n.
?ng c? viên Moussavi dă t?n công duong kim t?ng th?ng trên m?t này, t? cáo ông Ahmadi-Nejad gây thù h?n v?i M? và các nu?c Tây phuong m?t cách vô ích, ch? d? th?a măn tính t? cao và thích nói khoa truong c?a ông ta. Ông Moussavi cung h?a n?u d?c c? s? thay d?i chính sách ngo?i giao dó, s? d?i tho?i v?i các nu?c láng gi?ng cung nhu Tây phuong. Riêng d?i v?i dân Iran, ông c̣n h?a s? công nh?n thêm nhi?u quy?n t? do báo chí, t? do h?i h?p.
Nh?ng ư ki?n d?i ngh?ch v? cách cai tr? qu?c gia c?a hai ?ng c? viên chính này cho th?y ngu?i dân Iran du?c th?y có nh?ng du?ng l?i cai tr? khác nhau, ch? không ph?i ch? ch?n gi?a hai cá nhân. Đó là m?t d?u hi?u c?a t? do dân ch?, m?c dù chua d?y d?. Nhung d?u hi?u quan tr?ng nh?t trong cu?c tranh c? v?a qua là s? tham d? hang hái c?a ngu?i dân, d?c bi?t là các thanh niên.
M?t ngu?i dóng vai “chi?n lu?c gia” trong ban v?n d?ng c?a ông Moussavi là Mohamad Jalaeipour, m?t thanh niên 26 tu?i, dang làm lu?n án ti?n si v? xă h?i h?c. Anh nói v?i phóng viên nh?t báo Wall Street r?ng nam ngoái anh dă mê man theo dơi trên truy?n h́nh cu?c v?n d?ng tranh c? ? M?. Lúc dó anh dă nghi cách làm sao áp d?ng du?c nh?ng phuong pháp tranh c? nhu v?y ? nu?c anh. Tháng Ba v?a qua anh d?n v?i ban v?n d?ng c?a ông Moussavi v?i m?t d? ngh? 30 di?m, mà anh thú nh?n dă h?c t? khi xem cu?c v?n d?ng c?a ?ng c? viên Obama. Do d? ngh? c?a chàng sinh viên 26 tu?i này mà ông Moussavi dă d? cho bà v? tham d? cu?c tranh c? c?a ḿnh. Có lúc bà di v?n d?ng m?t ḿnh, có lúc di v?i ch?ng, và có lúc h? c̣n n?m tay nhau tru?c công chúng, m?t di?u m?i m? d?i v?i ngu?i Iran! B?t chu?c phuong pháp v?n d?ng ? M?, ông Moussavi dă d? cho các ngu?i tr? m? chi?n d?ch ghi danh c? tri m?i, khuy?n khích h? di b?u. Trong dân s? Iran 60% là nh?ng ngu?i du?i 30 tu?i. H? dă tham d? nhi?u cu?c bi?u t́nh hàng tram ngàn ngu?i ? th? dô Teheran và các thành ph? d? d? d?o ông t?ng th?ng và ?ng h? ?ng c? viên d?i l?p.
K?t qu? cu?c b? phi?u, du?c công b? trong ngày Th? B?y, ch?c s? làm nh?ng thanh niên trên th?t v?ng. Ông Ahmadi-Nejad có th? chi?m du?c da s? phi?u ? nông thôn d? ti?p t?c làm t?ng th?ng 4 nam n?a.
? bên ngoài nu?c Iran, chúng ta ph?i c?m ph?c tinh th?n hang hái c?a các c? tri x? này khi h? di b? phi?u du?i tr?i n?ng v?i nhi?t d? lên t?i 45 d? C, 113 d? F, nh?t là nh?ng ph? n? m?c áo choàng den t? d?u xu?ng chân! Dân Iran s?ng ? nu?c ngoài cung có quy?n b? phi?u, và ngay t?i ti?u bang California này hôm qua nhi?u ngu?i Iran dă thi hành quy?n công dân c?a h?.
Iran dă là m?t nu?c t? do dân ch? th?t s? hay chua? Chua th? coi là dân ch? th?t khi các v? giáo si v?n n?m quy?n t?i cao. Nhung Dân Ch? là m?t ṭa nhà ph?i xây t?ng bu?c m?t, không ph?i là th? nhà ti?n ch?. Chính ngu?i dân m?t nu?c ph?i t? xây d?ng ch? d? t? do dân ch? cho ḿnh. Ph?i ḍi h?i quy?n dân ch?, t?ng bu?c m?t. Gi?ng nhu xây n?n t?ng cho ngôi nhà Dân Ch?. Đ̣i du?c quy?n nào ph?i s? d?ng ngay quy?n dó. Dân Iran ch?ng t? h? dă có ư th?c dân ch? r?t cao khi h? hang hái tham d? m?t cu?c tranh c? không có hành vi b?o d?ng nào dáng k?. Và h? r? nhau di b? phi?u v?i t? s? g?n 80%. N?u dân Vi?t Nam có quy?n b?u c? th?t, du?c t? do ch?n nh?ng ngu?i lănh d?o th?t, ch?c ch?n d?ng bào chúng ta cung th? hi?n tinh th?n tham gia cao nhu v?y. |