Hình 1: Ông Nguy?n Van Thông trong can housing c?a mình t?i thành ph? San Jose. 30 nam dã trôi qua nhung ký ?c v?n chua phai m?. (Hình: Vu Ðình Tr?ng/Ngu?i Vi?t)

Hình 2: Giang Soái Ð?nh LCM Commandament, bi?n c?i t? LCM3 (giang d?nh d? b?) du?c trang b? h?a l?c hùng h?u, noi d?t b? ch? huy trong các cu?c hành quân trên sông r?ch vùng d?ng b?ng sông C?u Long. Hình du?c trích trong cu?n H?m Ð?i H?i Quân - QL VNCH c?a B?o Bi?n Ð? Nh? H?i Su.

Vu Ðình Tr?ng/Ngu?i Vi?t

Ngày 30 Tháng Tu hàng nam luôn g?i nh? cho chúng ta ít nhi?u k? ni?m. Ch?ng bao gi? chúng ta có th? thanh th?n v?i chính mình b?i nh?ng h?i ?c không h?n mà tr? v? nhu nh?ng con sóng bi?n b?t t?n c?a d?i duong.

Ngu?i lính già Nguy?n Van Thông nh? l?i quá kh? hào hùng c?a th?i c?m súng gi? nu?c, nh?ng nam tháng tù dày noi r?ng sâu nu?c d?c và ông cung ch?ng th? nào quên cu?c vu?t thoát hy h?u trên chi?c thuy?n mong manh. V?i v? con ông, ký ?c nh?ng nam tháng nh?c nh?n trên vùng “kinh t? m?i” cùng v?i cái ch?t c?a d?a cháu n?i m?i 13 tháng tu?i ch?c cung ch?ng bao gi? phai m?.

Anh Nguy?n Thông Thái, ngu?i con trai d?u lòng mà ông d?t h?t ni?m tin yêu cung s? ch?ng quên tr?n tuy?n ph?c qu?c mà anh dã tham gia ngay khi d?t chân lên d?t Thái.

Bao nhiêu cu?c d?i là b?y nhiêu câu chuy?n. Và câu chuy?n tôi ghi l?i theo l?i k? c?a gia dình ông Nguy?n Van Thông cung ch? là m?t trong muôn ngàn câu chuy?n v? nh?ng s? ph?n c?a cu?c chi?n dã qua.

Bài du?c dang nhi?u k?, b?t d?u t? s? báo Th? Nam, 26 Tháng Tu nam 2007.

K? 1: Thi?u Tá H?i Quân Nguy?n Van Thông

Nh?ng tr?n chi?n không quên

Cu?c d?i binh nghi?p c?a ông b?t d?u t? tháng 7 nam 1952. Ông là m?t trong nh?ng h?c viên d?u tiên c?a Khóa 1 H? Si Quan Chuyên Nghi?p H?i Quân Vi?t Nam C?ng Hòa.

Th?i trai tr?, di lính d?i v?i ông ch? là d? th?a chí tang b?ng, nhung càng g?n bó v?i binh nghi?p, ông càng n?ng lòng v?i quê huong. Su?t 27 nam trong quân ngu, t? h? si lên thi?u tá, cu?c d?i ông g?n li?n v?i nh?ng giang thuy?n. T? nh?ng cu?c hành quân trên sông H?ng, d?n cu?c di cu d?y máu và nu?c m?t nam 1954... ông d?u nh? rõ nhu m?i x?y ra.

Nh?ng ngu?i lính già thu?ng nh? v? quá kh??

Ph?i, nhung có gì sai hay dúng v? chuy?n này, khi nh?ng d?ng d?i c?a ông dã n?m xu?ng ? chi?n khu R?ng Sát hay nh?ng “th?ng lính” mà ông coi nhu em út trong nhà dã b? mình trên sông nu?c Nam Can? Không có câu h?i trong th?i chi?n, không có nh?ng d?n v?t v? m?t trái c?a xã h?i, d?i v?i ông, ngu?i lính ch? có m?t nhi?m v? duy nh?t: C?m súng b?o v? quê huong.

Ông nh? l?i cu?c di cu cách dây hon n?a th? k?:

“Nam 1954, khi Ði?n Biên Ph? c?a Pháp th?t th? thì chúng tôi có l?nh rút kh?i Nam Ð?nh sau khi ch? t?t c? các quân nhân và gia dình c?a h? cùng ch?c s?c hành chánh c?a Pháp vào Hung Yên. Hai ngày hôm sau, tàu c?a tôi ph?i xu?ng Bùi Chu - Phát Di?m b?c d?ng bào ch? ra tàu l?n d?u ? c?a Ba L?c, H?i Phòng d? di cu vào Nam. Lúc tàu ?i bãi th?y t?i nghi?p dân chúng l?m. Vi?t Minh trên núi tràn xu?ng chi?m nhà th?, nhà dân, l?y xe c?a Pháp, b?n x?i x? xu?ng xu?ng tàu. Tru?c tình hình dó, tôi du?c l?nh ph?i rút ra g?p. Ð?ng bào xu?ng dông quá nên khi chúng tôi kéo c?a tàu lên, m?t s? ngu?i còn deo vào c?a tàu, h? c? g?ng leo vào nhung trong khoang tàu không còn m?t ch? tr?ng, r?i h? cung b? r?t xu?ng bi?n. Chúng tôi không ng?ng l?i du?c. M?i chi?c Giang Soái Ð?nh LCM bình thu?ng ch? ch? 1 d?i d?i t? 100-132 ngu?i, nhung nh?ng ngày dó tàu ph?i ch? g?n 300 ngu?i v?a dân v?a lính m?i chuy?n.”

Hình nhu trong th?i chi?n cái gì cung v?i vã, ngay c? dám cu?i c?a ông v?i bà Nguy?n Th? Lý. Nam 1955, t? d?o Phú Qu?c nh?n du?c tin ba v? tuong lai m?t d?t ng?t, ông v?i vã tr? v?. M?t “dám cu?i ch?y tang” du?c t? ch?c ngay sau dó. M?t dám cu?i mà xen l?n l?i chúc m?ng cho dôi v? ch?ng tr? là nh?ng ti?ng khóc ti?c thuong.

Ðám cu?i xong, ông l?i di.

...

Nh?ng ngu?i v? lính thu?ng ch?u nhi?u thi?t thòi. Trong nh?ng n?i lo com áo hàng ngày d? nuôi con, các bà luôn có m?t n?i s? vô hình, cái n?i s? t? l? thu?n v?i tin chi?n s?. Ch? mong không có m?t bu?i sáng ?m d?m, ti?ng gõ c?a... m?t si quan... khuôn m?t bu?n và... tin báo t?.

...

Nam 1955, Thu?ng Si Nguy?n Van Thông v? làm Qu?n N?i Tru?ng trên chi?c Giang Pháo H?m LSIL 300, sau này d?i l?i thành HQ 330, Lúc dó ông Lâm Nguon Tánh là d?i úy, h?m tru?ng, ông Nguy?n Van Châu, trung úy h?m phó. Chi?c HQ 330 ch?u trách nhi?m tu?n ti?u nh?ng sông l?n di t? H?ng Ng?, Tân Châu, sông H?u ra d?n c?a Ð?i Ng?i, d?ng th?i h? tr? cho các ti?u khu Long Xuyên, Ch? M?i. Cu?i nam 1955, Sài Gòn x?y ra v? Bình Xuyên, don v? ông du?c l?nh di r?ng Sát tham gia chi?n d?ch Hoàng Di?u.

“K?t thúc chi?n d?ch, trong bu?i l? tuyên duong công tr?ng ngày 26 tháng 10 nam 1956 t?i B?n B?ch Ð?ng, tôi du?c tu?ng thu?ng anh dung b?i tinh v?i nhành duong li?u.”

Cung trong nam này, c?u bé Nguy?n Thông Thái ra d?i v?i s? vui m?ng c?a gia dình và d?ng d?i. Ông không th? ng? du?c r?ng d?a con trai d?u lòng c?a mình sau này l?i theo d?u chân ông, và càng không th? ng? chính d?a con trai yêu thuong c?a mình l?i gây bi?t bao “phi?n toái” cho ông và gia dình khi anh tham gia vào m?t t? ch?c cách m?ng nh?m l?p d? ch? d? C?ng S?n t?i Vi?t Nam.

T? “Thu?ng Si già” ông tr? thành “Thi?u Úy tr?” sau khi t?t nghi?p Khóa 3 Ð?ng Ð?, Nha Trang nam 1962. Ông nh? l?i:

“Sau khi t?t nghi?p, ông Tr?n Van Chon lúc dó ph? trách don v? B?o An “b?c” tôi, d?i úy Trinh, thi?u tá Cát v? bên ?ng thành l?p Giang Thuy?n. Sau khi B?o An tr? thành Ð?a Phuong Quân nam 1967 tôi tr? v? Trung Tâm Hu?n Luy?n Cát Lái làm hu?n luy?n viên 3 tháng, r?i làm d?i d?i phó Ð?i Ð?i 34 Sùng Giang, Bi?t Khu Th? Ðô ch?u trách nhi?m b?o v? th?y trình trên sông Sài Gòn, tr?c thu?c B? Tu L?nh H?i Quân.”

Trong v? b?t gi? 90 d?u máy may buôn l?u nam 1967 mà ông b? l?n d?n lao dao m?y tháng. “T?i tôi “ham dzui” v?i b?n bè, b? di nh?u không coi sóc anh em nên m?t vài c?nh sát, nghia quân tham c?a chia nhau hon 40 cái.” ông nói “Nhân viên di?u tra cung xác nh?n tôi không tham nhung nên ch? b? t?i không tôn tr?ng quân k?, ph?t 30 ngày tr?ng c?m, thuyên chuy?n ra don v? b? binh. Hôm du?c th? có ông Loan (T?ng Giám Ð?c C?nh Sát Qu?c Gia), ông ?y nói tôi c? v? làm vi?c di, 30 ngày tr?ng c?m tính sau. Tôi v? B? Tu L?nh H?i Quân trình di?n g?p ông Chon, m?t tu?n sau thì di Cà Mau.”

Ai nói di Cà Mau cung s? nhung ông l?i thích vì nam 1962, ông dã du?c th?c t?p sình l?y t?i Nam Can trong chuong trình hu?n luy?n c?a tru?ng Ð?ng Ð?. Ông am hi?u d?a hình và d?ng bào ? dó, nên dù Cà Mau là m?t trong nh?ng chi?n tru?ng nguy hi?m vì g?n can c? d?a Vi?t C?ng nhung tho?i mái. Nh?n trách nhi?m quy?n Ð?i Ð?i Tru?ng Ð?i Ð?i 11 Tu?n Giang, v?i 8 chi?c Giang Ð?nh LCVP, don v? ông b?o d?m an ninh th?y trình cho 5 chi khu du?ng sông và b?o v? t?nh l? Cà Mau.

Ðó là cu?i nam 1967.

...

Nam 1968 m? màn v?i tr?n b?o v? t?nh l? Cà Mau. Ông k?:

“M?c dù có th?a thu?n ngung b?n gi?a hai bên nhung chúng tôi v?n du?c l?nh ph?i tu?n ti?u 24/24. Ðêm 30 t?t M?u Thân, tôi d? 2 chi?c LCVP ? h?u c?, còn 6 chi?c chia làm 3 c?p tu?n ti?u. 5 gi? sáng mùng M?t T?t, Vi?t C?ng pháo kích vào t?nh l?. Chúng t?n công 2 m?t, m?t m?t t? hu?ng Tây Nam giáp qu?c l? gi?a Qu?ng Linh và t?nh l?, chúng di du?ng b? dánh vô sau ti?u khu An Xuyên do trung tá Ngô Xuân Ngh? ph? trách và khám l?n hòng gi?i thoát tù nhân dang b? giam gi? ? dây. M?t khác, ti?u doàn 310 c?a d?i phuong vu?t qua chi khu Ð?m Doi, tính qua sông dánh b?c chi?m b?nh vi?n An Xuyên, ch?n du?ng l? t? B?c Liêu xu?ng d?ng th?i n?i li?n v?i cánh bên kia vây kín ti?u khu. Trung Tá Ngô Xuân Ngh? l?nh cho tôi dem quân lên án ng? nhánh sông dang b? t?n công. Tôi ch? huy hai chi?c ch?y lên d? án ng? khúc sông g?n b?nh vi?n. Trên du?ng chuy?n quân, khi qua khúc sông g?n nhà máy Ba Thông thì trong nhà máy Vi?t C?ng b?n ra 3 trái B40 nhung may là không trúng. Chúng tôi dáp tr? b?ng m?t lo?t 12 ly 7 thì chúng t?t ti?ng.”

“G?n d?n b?nh vi?n t?nh thì Thu?ng S? X?p báo cáo “Ông th?y oi, t?i nó qua sông quá xá”, tôi nói” Ch? tao lên ph?i h?p” r?i ch?y lên và ra l?nh b?n ch?n. Lúc dó chúng dã qua du?c 1 ti?u d?i, còn 3 ti?u d?i chua qua k?p. Hú h?n, n?u chúng mà qua d? thì ch?c mình cung b? thi?t h?i nhi?u. Tàu c?a Thu?ng S? X?p l?p t?c ?i bãi, lúc dó có th?ng VC núp trên nóc nhà ném xu?ng ngay c?a d? b? m?t trái l?c d?n, nhung có l? nó rung quá nên quên rút ch?t. Ngu?i lái tàu th?y du?c nhung rút súng b?n không k?p nên la lên “Vi?t C?ng, Vi?t C?ng”. Tôi cung dang cho tàu ?i bãi nên th?y tên này dang nh?y t? nóc nhà này sang nóc nhà kia, tôi l?nh cho lính b?n theo, nó r?t.”

“Sau khi d? b?, chúng tôi l?p t?c tri?n khai d?i hình d? càn quét. Ð?ng bào th?y t?i tôi d?n nên ch?y túa ra ch? ch? tr? tr? vào 3 cái lu d?ng nu?c mà chúng tôi ch?ng hi?u gì c?. Th?ng d? t? d?n g?n gi? n?p ra coi thì tên d?ch n?m s?n trong dó v?t d?ng lên c?m kh?u AK tính b?n, cung may là th?ng Hung, lính tôi, d?ng phía sau th?y k?p, nó lia m?t tràng M16 vào lu nu?c di?t du?c tên dó.”

“Th? là chúng tôi ngan ch?n du?c hu?ng ti?n công chính c?a chúng. Sau tr?n dánh, Tu?ng Nguy?n Ð?c Th?ng, Tu L?nh Vùng 4, và H?i Quân Thi?u Tá Hoàng Co Minh xu?ng tham anh em và tôi du?c g?n lon Trung Úy ngay t?i m?t tr?n.”

...

Cà Mau tr? thành quê huong th? hai c?a gia dình ông. Do ông bi?t an ?, bi?t d?a vào dân nên du?c hàng xóm láng gi?ng và binh lính thuong m?n th?t lòng. Chính nh? dó mà ông thoát du?c m?t tai h?a vào nam 1969.

Sau th?t b?i c?a cu?c “T?ng Ti?n Công và N?i D?y” nam 1968, Vi?t C?ng gia tang cu?ng d? chi?n tranh du kích. ? nh?ng vùng nhi?u sông nu?c nhu Nam Can, Cà Mau, l?c lu?ng ngu?i nhái c?a chúng (d?c công th?y) gây nhi?u t?n th?t cho h?i quân VNCH và làm diên d?u nh?ng nhà c?m quân. Ðon v? c?a ông cung b? m?t “v?” làm ông “th?t diên bát d?o”. Ông nh? l?i:

“M?t hôm, sau khi ch? huy 8 chi?c LCVP di ti?p t? cho Bi?t Khu H?i Y?n c?a Linh M?c Nguy?n L?c Hóa, chúng tôi rút v? h?u c? chu?n b? d?n du?c, luong th?c d? sáng s?m ngày mai ti?p t? cho các chi khu.”

“Tôi ph?i nói thêm v? ti?u khu H?i Y?n và Cha Hóa m?t chút. Ðây là m?t bi?t khu tr?c thu?c ti?u khu An Xuyên, n?m ráp ranh gi?a Nam Can và sông Ð?c, sát bi?n và g?n r?ng U Minh, can c? h?u c?n c?a Vi?t C?ng. Th? mà b?n chúng không tài nào chi?m du?c bi?t khu này. H?i còn ? ngoài B?c, Cha Hóa dã cùng h? d?o d?u tranh ch?ng Vi?t C?ng khi chúng mu?n chi?m nhà th?; khi vào Nam ông dua h? d?o vào bi?t khu H?i Y?n d? khai kh?n và bi?n noi dây thành m?t noi trù phú. Ð?i Tá Lê Chí Cu?ng, Ti?u Khu Tru?ng Ti?u Khu An Xuyên lúc dó d?c cách c?p cho Cha m?t d?i d?i d?a phuong quân và m?t trung d?i nghia quân d? Cha ch? huy. Cha r?t gi?i v? chi?n thu?t nh?t là ph?c kích và dánh dêm nên Vi?t C?ng không dám d?ng t?i bi?t khu này dù noi dây n?m bi?t l?p ch? du?c ti?p t? b?ng du?ng th?y ho?c tr?c thang.”

“B?a dó 5 gi? 30 sáng tôi dã th?c d?y chu?n b? di các chi khu thì m?y d? t? kêu “ông Th?y oi lên u?ng cà phê r?i hãy di.” V?a d?t chân t?i câu l?c b? thì nghe ?m ?m trong h?u c?, m?t d?t du?i chân cung rung rinh. Tôi nghi “Ch?t cha r?i, t?i d?c công th?y!” r?i v?i ch?y ra c?u tàu. B?n chi?c LCVP b? l?t úp, khói den nghi ngút. Tôi cho báo d?ng toàn ti?u khu và ki?m tra quân s?. H? si Tr?ng ngay sau khi d?i ca, v?a bu?c lên tàu thì b? mìn, t? thuong t?i ch?, m?t ngu?i lích khác b? thuong. Tôi dánh di?n c?p t?c v? B? Tu L?nh H?i Quân t?nh và Sài Gòn d?ng th?i tri?n khai quân rà soát toàn b? khu v?c. B?y gi? sáng, B? Tu L?nh H?i Quân Th? Ðô dánh di?n cho bi?t can c? theo lu?t quân d?i h? tàu bè d?u t?i b?n mà b? n? mìn thì don v? tru?ng hoàn toàn ch?u trách nhi?m. Tôi s? b? ph?t 30 ngày tr?ng c?m.”

“Tôi bu?n quá, m?t ngu?i lính dã hy sinh. Anh ta ch?t khi còn quá tr?.”

“8 gi? 30 sáng, v? con m?y th?ng lính di câu cá bên sông ch?y v? báo bên dó có con cá nu?c l?n l?m. Tôi nghi ngay r?ng ch?c ch?n không ph?i cá nu?c mà có th? là ngu?i nhái c?a Vi?t C?ng ho?c dám du kích còn n?m l?i không k?p rút. Tôi di?u 4 chi?c tàu còn l?i chia hai b?c hai d?u noi phát hi?n “con cá nu?c”. Th?ng L?i mang máy truy?n tin v?a nh?y lên b? thì nghe m?t cái “b?p” nhung may m?n không trúng nó, L?i la l?n “Ð?i úy oi, d?i úy oi, VC, VC...”, tôi la lên “khoan d?ng b?n” vì tôi tính b?t s?ng nó. Nó th?y b? phát hi?n nên nhoài ngu?i lên tính b?n, m?t ngu?i lính d?ng g?n dó phát hi?n k?p th?i, x? m?t bang M16 xu?ng sông, tên dó b? h? t?i ch?. Kéo nó lên thì dúng là d?c công th?y Vi?t C?ng, nó m?c b? d? ngu?i nhái, deo m?t n?, bình du?ng khí, m?t kh?u K54 trên tay và còn m?t bánh thu?c n? trong túi. Tôi báo cáo li?n B? Tu L?nh Ti?u Khu, B? Tu L?nh H?i Quân Vùng 4 và Sài Gòn. Ð?i Tá Lê Chí Cu?ng Ti?u Khu Tru?ng Ti?u Khu An Xuyên xu?ng th? sát. 2 gi? chi?u, công di?n th? hai trong ngày du?c g?i di t? Sài Gòn cho bi?t h?y b? n?i dung công di?n th? nh?t d?ng th?i báo cho bi?t B? Tu L?nh h?i Quân Th? Ðô s? xu?ng thi?u khu d? khen thu?ng.”

Ông nh? c? ngu?i, không ch? vì thoát du?c 30 ngày tr?ng c?m mà còn vì n?u không nh? d?ng bào phát hi?n du?c tên d?c công th?y này thì t?n th?t c?a chúng ta s? còn dài dài. Bao nhiêu ngu?i lính s? n?m xu?ng và bao nhiêu d?ng bào n?a s? b? sát h?i? Không bi?t du?c.

“Ðon v? chúng tôi du?c thu?ng nam ngàn d?ng, tôi dành m?t ít khao ti?c cho anh em d? d?ng viên tinh th?n”, ông nói ti?p “t? ch?c dám tang cho h? si Tr?ng, ph?n còn l?i tôi dua cho gia dình nó.”

Sau v? này, Vi?t C?ng r?t thù Ð?i Ð?i 11 Tu?n Giang c?a d?i úy Thông, và luôn mu?n “ki?m thi?u tá Thông mu?n d? cái d?u” nhung nh? ông s?ng du?c lòng dân nên không sao. Ngu?i dân còn nh? th?i gian ông kiêm luôn ch?c Xã Tru?ng Xã 7, ai c?n gì cung du?c ông giúp d? t?n tình.

Nh?ng ngày cu?i cùng d?i binh nghi?p

Nam 1974 ông du?c phong Thi?u Tá, ch? huy Ð?i Ð?i 20 Tu?n Giang Ki?n Phong, B?c Cao Lãnh. Nhi?m v? chính c?a ông là b?o v? c?u B?c và an ninh th?y trình t? H?ng Ng? t?i Vinh Long, d?ng th?i ph?i h?p v?i Su Ðoàn 9 B? Binh d? chuy?n quân.

Cu?c chi?n ngày m?t leo thang, nh?ng tin t?c t? Vùng 1 và Vùng 2 chi?n thu?t cho th?y cu?ng d? t?n công c?a d?ch ngày càng d? d?i. Và ch?ng ngu?i lính nào ng?, nam 1975 là nam cu?i cùng c?a d?i binh nghi?p.

“Ngày 28 tháng 4 nam 1975, tôi còn ? trong qu?n Ð?ng Ti?n, ráp gianh v?i ti?u khu Ki?n Tu?ng, và c?c R c?a Vi?t C?ng.” Nh?ng ký ?c nh?ng ngày cu?i cùng dó quay tr? l?i dau bu?t nhu v?t thuong chua lành, ông tr?m ngâm “Lúc dó tôi ? trong nhà th? c?a ti?u khu Ð?ng Ti?n giúp ch? các Cha và d?ng bào ra H?ng Ng?. V? con tôi thì k?t trên Saigon. Ngày 28 tháng 4 chúng tôi rút v? h?u c? 4 chi?c tàu, ngày 29 qua ch? M?i h?p v?i Ban Ch? Huy Qu?n, lúc dó quan, lính ? ti?u khu Ki?n Phong di h?t tron. Ð?i tá Minh, t?nh tru?ng cung dã di ngày 24 hay 25 gì dó, giao quy?n l?i cho ông trung tá Thành, ch? huy phó; các si quan trong B? Tu L?nh t?nh lao nhao. T?i 29 tháng 4, tôi xách 2 chi?c LCM qua h?p bên Ch? M?i h?p v?i Trung Tá Thành tính th? th? mi?n tây, tôi ch?u trách nhi?m du?ng sông và không cho xe c? ra kh?i ti?u khu, hai ch?c s?c Hòa H?o là các ông Lê Phu?c Sang, Luong Tr?ng Tu?ng lúc dó còn ? chùa Tây An C? T? cung d?ng ý t? th?. Tôi ch?u trách nhi?m du?ng sông. Sáng 30 tháng 4 tên radio, ông Duong Van Minh kêu buông súng d?u hàng. Chúng tôi rã r?i, không còn s?c chi?n d?u, m?nh ai n?y d?t. Ra du?ng g?p th?ng b?n Nguy?n Ng?c Di?p, Ð?i Ð?i Tru?ng Ð?i Ð?i 33 Tu?n Giang Châu Ð?c r? tôi di chung v?i gia dình c?a ông C?a, t?nh tru?ng Châu Ð?c cùng b? tham muu c?a ông ta. Tinh th?n tôi cung xu?ng, tôi ch?i v?i vì tình hình di?n ra quá d?t ng?t, ph?n khác v? con dang ? Saigon nên không bi?t ph?i di hay ? l?i. Di?p h?i tôi di l?y tàu, chúng tôi ch?y qua can c? H?i Quân Ch? M?i th?y còn sót l?i chi?c LCM cu?i cùng. Di?p h?i tôi tàu này ra bi?n du?c không, tôi nói du?c nhung ch? di c?n duyên thôi. Cung may hôm dó tr?i t?t, bi?n yên.”

“6 gi? chi?u ngày 30 tháng 4, khi lái tàu di ngang h?u c? c?a tôi thì th?y c? c?a t?i Vi?t C?ng dã du?c treo; ch?y xu?ng du?i b?c Vinh long, ? trên b? t?i nó b?n ra m?y lo?t d?n nhung không trúng. T?i 8 gi? t?i thì ra t?i c?a bi?n, không ch? riêng tàu chúng tôi mà c? doàn tàu h?i quân cung dang túa ra bi?n, m?nh ai n?y lo. Tôi ch? m?c b? pijama, l?n theo kh?u Colt và cái bùa h? thân mà má tôi cho h?i nam 1968.”

“Ðu?ng bi?n t? Ðà N?ng v? t?i Hà Tiên tôi r?t rành do nam 1957 tôi có m?t th?i gian làm Khu Tru?ng H?i khu Côn Ð?o nên di bi?n r?t nhi?u. Ông C?a h?i t? dây ra t?i Côn Ð?o bao lâu, tôi nói cao l?m là 18 ti?ng do tàu mui b?ng nên ch?y ch?m. Sáng mùng 1 tháng 5 chúng tôi m? radio th?y tình hình bi dát quá, mình “d?t phim” r?i anh à. V?a lái tàu tôi v?a vái Ph?t Bà d? cho tôi có phuong ti?n d? tr? l?i, ph?i tr? l?i d? tìm v? con thôi, không bi?t v? con tôi s?ng ch?t ra sao thì sao mà di du?c.”

“Du?i tàu lúc dó có hai muoi m?y m?ng mà ch?ng ai h?i han cái th?ng lái tàu này. T? chi?u hôm tru?c d?n gi? ch?ng ai cho tôi m?t mi?ng nu?c u?ng, hay cho tôi khúc bánh mì, h? ch? lo cho h? thôi, tôi chán cho tình ngu?i quá! 12 gi? trua tôi g?p m?t chi?c Chuy?n V?n H?m LCU, tôi ?i l?i, leo lên g?p trung úy h?m tru?ng cung là b?n cùng khóa. H?i tham thì bi?t anh dang trên du?ng di Singapore, anh r? dám t?i tôi di theo. Lúc dó, trên bong tàu có m?t chi?c tr?c thang c?a thi?u tá y si Vung Tàu dáp xu?ng. Do cánh qu?t chua ng?ng quay, và c?a bu?ng ch? huy cung ngang v?i cánh qu?t, nên khi ông thi?u tá này t? tr?c thang di d?n bu?ng ch? huy thì b? cánh qu?t d?p trúng d?u, r?t xu?ng sàn tàu ch?t b? óc. Khi tôi bu?c lên tàu thì cung là lúc h? kêu du?c m?t chi?c ghe dánh cá dua thi hài c?a ông ?y và v? con quay tr? l?i d?t li?n. T?i nghi?p quá, nhung trong lúc h?n lo?n nhu th? này, ch? giúp du?c nhu th? thôi.”

“Bà C?a không ch?u di chung, thuy?t ph?c tôi quay tr? l?i tàu di riêng. Lúc dó tôi không hi?u t?i sao bà C?a l?i không ch?u qua tàu l?n nhung sau khi quay tr? l?i tàu nh? thì tôi m?i hi?u là vì bà có 5 cái va li riêng xách theo mà trên tàu l?n thì quá nhi?u ngu?i nên bà ?y s? (?)”

“Tôi bu?n ghê g?m, ph?n nh? v? con, và t?i thân nên quy?t d?nh tìm cách quay v?.”

“2 gi? sáng ngày mùng 2 tháng 5, tôi kêu ngu?i lính di cùng t?i, l?t cái d?ng h? ra r?i ch? cho anh ta d?nh hu?ng di t?i côn d?o. Tôi nói v?i nó anh ch? m?y ông bà này di, c? nh?m theo hu?ng tôi ch? là du?c, tôi ph?i quay v? ki?m v? con. M?t lúc sau, tôi th?y chi?c ghe dánh cá di t? hu?ng bi?n vô d?t li?n, tôi ?i vô. Th?y tôi ?i vo, h? né ra, hai bên c? lòng vòng c? hai ti?ng d?ng h? trong im l?ng; cu?i cùng chi?c ghe dó cung d?ng l?i, c? dám ngu?i du?i bong tàu ng? say nên không bi?t chuy?n gì x?y ra. Tôi lên ghe sau khi d?n dò ngu?i lính m?t l?n n?a.”

Ông d?ng l?i dôi chút, trong suy nghi ông cám on Tr?i Ph?t dã cho ông g?p nh?ng ngu?i t?t, h? dã giúp ông g?p l?i gia dình.

“Ông bà già ngu?i mi?n Trung không cho vô khoang, nói tôi c? ng?i ? ngoài mà tr?i thì r?t l?nh, có l? ông bà ?y s? ngu?i l? nhung l?i không du?i di du?c.” Ông k? ti?p “Tôi ng?i ch?u tr?n d?n sáng, ông già ra kêu tôi vô pha nu?c trà cho u?ng r?i h?i chuy?n. Tôi nói tôi không mu?n di vì không bi?t v? con tôi gi? này ra sao, thà ? l?i g?p du?c v? con r?i m?i tính. Ông già nói c?u mà quay v? thì ch?t, Vi?t C?ng nó l?y nu?c mình r?i. Tôi h?i th? t?i sao ông bà không di. Ông ?y nói có m?t th?ng con là trung úy th?y quân l?c chi?n, ông bà dã ch? nó ra Ð? Th?t H?m Ð?i r?i quay tr? vô, vì ông ?y nghi mình già r?i, t?i nó mu?n làm gì thì làm. Th?y tôi m?c b? d? pijama, ông cho tôi b? d? cu c?a ông b?o tôi m?c vào. 8 gi? sáng, chi?c ghe vào b?n Ðình, Vung Tàu. Ông kêu tôi xách cái can d?u r?i d?n n?u có ai h?i thì nói là lên b? mua d?u chu?n b? di dánh cá. Tôi v?i bôi d?u nh?t d?y lên qu?n áo và m?t cho có v? do dáy, lem lu?c. G?p m?t tay Vi?t C?ng d?ng gác trên b?n h?i “Ê, ông già kia, di dâu v?y?”, tôi nói tôi di mua d?u, nó nhìn m?t h?i r?i cho di. Tôi th? phào khi qua du?c cái ?i dó.”

“Th?y chi?c xe hàng l? nh? ngu?i, tôi ch?y l?i. M?t bà cùng hai d?a nh?, d?a b?ng trên tay, d?a d?t dang cò cua v?i lo xe hàng. Anh lo nói m?i ngu?i 5 ngàn không b?t, bà dang khó x? vì b?ng th?ng nh? lên thì l?i không có ngu?i coi th?ng con ? du?i, tôi th?y th? bèn d?n giúp bà b?ng th?ng kia lên xe luôn. Anh lo h?i tôi có di không, tôi nói di r?i ng?i xu?ng. Khi xe ch?y thì nó thâu ti?n, lúc t?i tôi, tôi nói tôi không có ti?n, cô gái th?y th? bèn móc ti?n tr? giùm tôi. Xe ch?y t?i c?u C? May thì không di du?c vì c?u dã b? s?p. Lúc dó có vài chi?c ghe c?a dân d?a phuong n?m l?y co h?i ki?m ti?n, ra ch? ngu?i t? bên này qua bên kia sông. Tôi b?ng th?ng nh? giùm bà dó, xu?ng ghe ph?i tr? m?i ngu?i nam tram, bà ?y tr?. Qua sông g?p chi?c xe khác, h? cung l?y m?i ngu?i nam ngàn v? Sài Gòn, m?t l?n n?a bà dó l?i giúp tôi.”

“Tôi không trách nh?ng ngu?i “th?a nu?c d?c th? câu”, l?i d?ng tình th? h?n lo?n d? ki?m ti?n. H? cung ch? là l?p ngu?i nghèo khó trong xã h?i, có trách chang là...

Ông th? dài nói ti?p “thôi trách gì n?a, tôi ch? bi?t on hai ông bà già dánh cá và ngu?i ph? n? dã giúp tôi g?p l?i v? con.”

“V? t?i Long Thành, th?y xác lính mình, xác dân chúng n?m la li?t d?c du?ng. M?t chi?c T48 c?a mình bên này b? b?n b? pháo tháp, chi?c T45 c?a Vi?t C?ng bên kia du?ng b? g?y nòng súng 230 ly. Súng d?n, áo qu?n lính, xe máy ng?n ngang d?y du?ng. Tôi nghi h?t th?t r?i. T?i ngã Ba Th? Ð?c thì tôi xu?ng xe, di b? v? nhà.”

“Tru?c nam 1975, ông anh tôi có hãng th?c ph?m gia súc 999 ? Th? Ð?c. Ông ?y cho tôi 2 can nhà n?m trong khu v?c hãng. Lúc tôi thuyên chuy?n v? Cao Lãnh thì v? con tôi v? dây ?. Khi t?i c?ng l?n tôi th?y hai ngu?i deo bang d? dang gác c?ng, th?y tôi di t?i, m?t th?ng nói v?i th?ng kia: “Ê mày, thi?u tá Thông v? kìa.” Tôi h?t h?n tính ch?y nhung không k?p. Th?ng kia kéo tay tôi l?i r?i nói v?i b?n nó “Mày d?ng có la l?n, mày không nh? h? mày, ch? mày an c?p th?c ph?m k? r?i nh? ông thi?u tá xin d?i úy L?p ch? không ch? mày tiêu r?i. Bây gi? mày la làm chi.” Nó xoay qua nói v?i tôi “Ông v? nhà di thi?u tá, nhung không bi?t còn ai không.” Tôi nói tr?i oi gi? mày mà còn kêu tôi thi?u tá gì n?a.”

“Thì ra t?i nó n?m vùng hay thu?c lo?i cách m?ng 30 tháng Tu gì dó.” Ông chia s? suy nghi.

H?i dó, v? ông cung làm vi?c ? hãng, ngu?i ch? c?a anh thanh niên dó an c?p th?c ph?m, b? b?t t?i tr?n. V? ông th?y cô ?y nghèo quá nên thuong, nói v?i ông xin giùm k?o b? b?t t?i nghi?p. Ông dã di?n tho?i cho ngu?i b?n nh? giúp d?. Hóa ra ngu?i ph? n? du?c v? ch?ng ông giúp hôm tru?c là ch? c?a chàng thanh niên này. Ông m?m cu?i cám on Tr?i Ph?t m?t l?n n?a.

“Tôi di v? nhà nhung ch? g?p v? chua cu?i th?ng Thái, nó nói c? nhà dã vô Sài Gòn. Th? là tôi dón xe v? Gia Ð?nh.”

C? nhà g?p nhau m?ng m?ng t?i t?i. V? con ông tu?ng ông dã di r?i không ng? ông l?i tr? v?. Vài ngày sau ông ra trình di?n chính quy?n m?i và khan gói lên du?ng “h?c t?p”, h?n v?i v? con tháng sau ông v?!

(Còn ti?p)