WASHINGTON D.C. 17-6 (TH) - Sau nhi?u nam tranh lu?n và bàn cãi, cu?i cùng, ? Hoa K?, ngu?i tiêu th? du?c quy?n xin các công ty cung c?p d? li?u ti?u s? tín d?ng g?i t?i cho m?i ngu?i b?n ti?u s? tín d?ng (credit report) mi?n phí m?i nam m?t l?n n?u có s? yêu c?u. Ðây là di?u lu?t dã du?c Qu?c H?i M? thông qua t? cu?i nam ngoái nhung d?n cu?i nam nay m?i có th? áp d?ng vì lý do k? thu?t.

M?i ngu?i trông ch? co h?i dã t? lâu vì ai cung bi?t k? ngh? thu th?p d? li?u tín d?ng cá nhân m?i m?t ngày càng tích t? thêm hàng tri?u d? li?u v? các hành vi mua s?m, tr? n? b?ng th? tín d?ng hay b?ng các phuong th?c khác. C? t?t l?n x?u và s? l?m l?n x?y ra r?t thu?ng, b?i nhi?u lý do khác nhau.

Di nhiên, không m?y ai nghi d?n chuy?n ph?i nhìn vào b?n ti?u s? tín d?ng c?a mình “hoài hoài”, b?i ngó vào dó làm gì cho m?t th?i gi? n?u không có vi?c dùng d?n? Chính vì v?y mà m?i khi có vi?c ph?i dùng d?n b?n ti?u s? tín d?ng, ngu?i ta m?i “té ng?a” khi th?y mình không có “t?i l?i” gì c? mà tr? tr? h?n, gi?t n? v.v..., be bét trên t? “credit report”.

M?i ngu?i khi vay ti?n mua nhà, mua xe tr? góp, các noi cho vay ti?n b?t bu?c nhìn vào ti?u s? tín d?ng c?a khách hàng d? xem ngu?i dó dáng tin c?y hay không. R?c r?i x?y ra n?u ngu?i ta không d?i phó v?i nó t? tru?c. Kinh nghi?m v?t v? này, hàng ngàn hàng v?n ngu?i tiêu th? g?p ph?i m?i ngày.

Xua t?i gi?, ai cung bi?t mu?n du?c nhìn vào b?n ti?u s? tín d?ng, ngu?i ta ph?i tr? ti?n cho các công ty cung c?p d?ch v? này. Nay, nh? d?o lu?t “The Fair and Accurate Credit Transactions Act” du?c ban hành h?i nam ngoái mà m?i ngu?i có d?p dòi h?i các công ty cung c?p d? li?u tín d?ng ph?i cho gi?i tiêu th? m?t b?n phúc trình “chùa” hàng nam.

Ngay bây gi?, cu dân c?a các ti?u bang Colorado, Maryland, Massachussetts và New Jersey ch? c?n h?i là du?c cung c?p ngay m?t b?n ti?u s? tín d?ng mi?n phí. Riêng ti?u bang Georgia còn di xa hon, m?i công dân trong ti?u bang này du?c cung c?p t?i hai b?n ti?u s? tín d?ng trong m?t nam.

Kh?i d?u, k? ngh? ki?m ti?n trên d? li?u tín d?ng c?m th?y nhu h? b? ép khi ph?i cung c?p cho ngu?i ta d?ch v? mà l?i không du?c l?y l? phí. Nhung nay h? nhìn ra m?t di?u là n?u các b?n ti?u s? tín d?ng khi bán ra d? l?y ti?n, n?u nó chính xác, có r?t nhi?u di?u l?i v? t?t c? m?i phía. B?i v?y, cách t?t nh?t là ngan ch?n các s? sai ch?y, l?m l?n tru?c khi nó x?y ra.

Theo di?u l? do ?y Ban Thuong M?i Liên Bang FTC (Federal Trade Commission) qui d?nh, trên hình th?c c?a ngôn t?, m?i ngu?i du?c cung c?p mi?n phí m?i nam m?t b?n ti?u s? tín d?ng. Nhung th?t ra, phân tích k? hon thì ngu?i ta th?y m?i ngu?i du?c nhi?u hon m?t b?n trong m?t nam. Nói khác, t?i 3 b?n ti?u s? tín d?ng mi?n phí m?t nam.

Có th?t không?

Ð?o lu?t “The Fair and Accurate Credit Transactions Act” nói r?ng “Co quan FTC dua ra các qui d?nh d? thi?t l?p m?t trung tâm d? li?u tín d?ng trung uong mà qua dó, ngu?i tiêu th? du?c quy?n yêu c?u cung c?p mi?n phí h? so hàng nam (free annual file disclosure) t? m?i m?t công ty cung c?p d? li?u tín d?ng. M?t th? th?c chung s? du?c FTC ban hành cho m?i ngu?i khi có nhu c?u, và ti?n trình h?i xin nhu th? nào v? h? so du?c ti?t l? hàng nam mi?n phí dó du?c ph? bi?n cho gi?i tiêu th? d? h? g?i t?i cho các công ty cung c?p ti?u s? tín d?ng trên c? nu?c”.

Theo m?t chuyên viên c?a Hi?p H?i Ð?a ?c Hoa K? (NAR) chúng ta nên d? ý t?i t? ng? c?a d?o lu?t. Ð?o lu?t không nói b?n ti?u s? tín d?ng mi?n phí hàng nam (free annual credit report) mà bao quát hon và chi ti?t hon, t?c là “m?t b?n ti?t l? h? so mi?n phí hàng nam” t? các công ty chuyên môn cung c?p d? li?u ti?u s? tín d?ng ho?t d?ng trên toàn qu?c.

Ch? “file disclosures” bao trùm ý nghia r?ng l?n hon là m?t b?n report. Thêm n?a, c? nu?c M?, không ph?i ch? có m?t mà t?i 3 công ty cung c?p d? li?u ti?u s? tín d?ng. Ðó là các công ty Equifax, Experian và TransUnion.

Nhu v?y, ngu?i ta có quy?n dòi h?i m?i công ty cung c?p cho h? m?t b?n phúc trình ti?u s? tín d?ng m?i nam m?t l?n ph?i không? Ba công ty v?y là 3 b?n ch? không ph?i ch? m?t b?n phúc trình!

CAR dem th?c m?c này h?i m?t chuyên viên pháp lý c?a FTC có trách nhi?m so?n th?o các qui d?nh ban hành d?o lu?t k? trên thì du?c xác nh?n là dúng nhu v?y. Ba l?n m?t là “ba”.

N?u dúng theo s? di?n d?ch này, m?i ngu?i, c? m?i 4 tháng, l?i có quy?n g?i l?i yêu c?u t?i m?t công ty cung c?p d? li?u ti?u s? tín d?ng khác nhau d? xin b?n ti?u s? tín d?ng mi?n phí.

FTC dang so?n th?o chi ti?t các di?u l? liên quan d?n vi?c thi hành d?o lu?t mà m?i ngu?i tiêu th? du?c cung c?p nhi?u hon m?t b?n ti?u s? tín d?ng mi?n phí m?t nam. Nhung có th?, m?t nguyên t?c chung du?c bàn d?nh d? dua ra, t?c là, c? ba công ty Equifax, Experian và TransUnion ph?i h?p l?i d? cung c?p cho ngu?i ta m?t b?n duy nh?t, thay vì ba b?n khác nhau. Ðó là b?n phúc trình t?ng h?p d? li?u ti?u s? tín d?ng t? c? 3 công ty mà gi?i tiêu th? t? tru?c t?i nay v?n ph?i tr? ti?n d? mua. Tuy nhiên, hi?n v?n chua có gì d?t khoát.

Nhung m?t k? báo tru?c chúng tôi dã dua tin, không ph?i cu dân trên toàn qu?c du?c cung c?p b?n ti?u s? tín d?ng d?ng lo?t t? d?u tháng 12 s?p t?i dây. Vì kh? nang ti?n hành có gi?i h?n nên chính ph? liên bang dã chia làm 3 vùng v?i th?i gian b?t d?u khác nhau. Ti?u bang California n?m trong nhóm s? du?c cung c?p d?u tiên, t?c t? d?u tháng 12-2004. Nhung cu?i cùng, các ti?u bang khác ch?m l?m là d?u tháng 9-2005 cung d?u có t?t c?.