Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Nước Ấn Ðộ có thể hãnh diện
Trong truyện White Tiger của nhà văn Ấn Ðộ Aravind Adiga có đoạn kể anh tài xế Balram Halwai, khi đưa chủ nhân về tới cổng nhà, thì cậu chủ lớn đánh rớt một đồng ru-pi trong xe. Cậu bắt anh tài xế phải tìm cho ra. Anh tài Balram lúi húi tìm mãi không thấy, cậu chủ mắng: Mày đừng giả bộ tìm không ra để có cớ thuổng đồng tiền của tao nghe mầy! Cuối cùng, để cho ông chủ ngưng mắng, anh tài xế lén rút một đồng ru pi trong túi mình, rồi giả đò reo lên như mới tìm thấy đồng tiền, lễ phép cúi đầu đưa trả ông chủ. Mỗi đô la Mỹ đổi được từ 40 đến 50 ru pi Ấn Ðộ.
- Triệu Tử Dương: Tiếng vọng từ đáy mộ
Tựa đề này phỏng theo lời thơ Nguyễn Chí Thiện, và rất thích hợp. Nhân vật đang nằm trong đáy mộ là Triệu Tử Dương (Zhao Ziyang). Và tiếng vọng đang vang lên là những lời nói trong năm sau cùng của đời ông được ghi âm sau 16 năm bị quản thúc tại gia, nay xuất bản thành sách.
- California bất trị
Ngày hôm qua trong lúc dân chúng California (rất ít) bắt đầu đi bỏ phiếu về 6 đề án liên quan đến ngân sách tiểu bang thì Thống Ðốc Arnold Schwarzenegger đã bay đi Washington. Ông cùng với cả phái đoàn tiểu bang được Tổng Thống Barack Obama ca ngợi vì California đi bước đầu cả nước trong việc đặt tiêu chuẩn hiệu năng cao cho máy xe hơi nhằm giảm bớt số xăng dùng và bớt khí thải làm hại môi trường.
- “Của mình nhưng mà là phía Trung Quốc phụ trách”
Ngày còn nhỏ mỗi lần được thầy giáo trả bài luận văn, chúng ta thường nghe thầy dặn dò: Không được viết những câu đầy những chữ “rằng, thì, là, mà.” Câu văn trích dẫn trên tựa bài này thuộc loại văn thầy dậy nên tránh. Ðó là lối nói lòng thòng của các cụ già đời xưa quen dùng chữ Hán cổ khi nói năng, mở miệng ra là đầy những chữ “chi, hồ, giả, dã.”
- Chính là Bác Mao!
Vụ trang điện tử www.vietnamchina.gov.vn khiến nhiều người Việt trong nước đặt nhiều câu hỏi. Thứ nhất, không biết tại sao chính quyền Cộng Sản nước ta lại để cho một website bằng tiếng Việt của Bộ Công Thương Hà Nội đăng những lập trường của chính phủ Bắc Kinh về Hoàng Sa Trường Sa ngược lại với quyền lợi tổ quốc? Thứ nhì, tại sao đảng Cộng Sản Việt Nam lại phản ứng lúng túng và yếu ớt như vậy? Hôm nay thử bàn về câu hỏi thứ nhất.
- Người Đại Hàn có thể hãnh diện
Rất khó phê phán hành động tự sát của cựu Tổng Thống Nam Hàn Lư Vũ Huyền. Nhưng ai cũng có thể chia sẻ niềm tiếc thương đối với ông mà đa số người dân Hàn Quốc đang bầy tỏ. Họ có thể hãnh diện về ông, một niềm hãnh diện mà người dân nhiều nước khác không thể cảm thấy được đối với những người đã lãnh đạo xứ họ.
- Chọn một thẩm phán Tối Cao Pháp Viện
Ðây là một cơ hội cho mọi người cùng tìm hiểu một xã hội sống dân chủ tự do họ làm gì khi cùng chọn lựa một người nắm quyền hành vào loại cao nhất nước.
- Dân Chủ hóa cách nào?
Báo Ðại Ðoàn Kết là tiếng nói của các ông bà cầm đầu Mặt Trận Tổ Quốc, một tập hợp do đảng Cộng Sản bầy ra để kiểm soát các hội, đoàn bên ngoài đảng. Tờ báo này mới phỏng vấn ông Trần Xuân Giá, một cựu bộ trưởng Kế Hoạch và Ðầu Tư, nay là chủ tịch hội đồng quản trị Ngân hàng Á Châu (ACB), một ngân hàng tư lớn ở Sài Gòn. Ông Trần Xuân Giá đã nói rất hùng hồn rằng đảng Cộng Sản Việt Nam cần phải trao cho Mặt Trận Tổ Quốc thêm một vai trò mới, vai trò ông gọi là “phản biện xã hội.”
- Tổng thống Obama khó giữ lời hứa
Khi công bố tình trạng chính phủ Mỹ sẽ nắm 60% cổ phần của Công ty General Motors sau khi khai phá sản, Tổng Thống Barack Obama nói chính phủ ông là một “cổ đông bất đắc dĩ,” và ông hứa sẽ không trực tiếp can thiệp vào công việc kinh doanh của công ty sản xuất xe hơi này, rồi trong 5 năm sẽ bán cổ phần thu hồi tiền về cho những người dân Mỹ đóng thuế.
- Nguồn gốc bạo lực cộng sản
Ðêm mùng 3 tháng Sáu năm 1989, bà Trương Tiên Linh (Zhang XianLing) thấy tấm giấy do cậu con trai 19 tuổi viết để lại, cho bố mẹ biết cậu đi tới quảng trường Thiên An Môn, coi các bạn biểu tình. Bà là một kỹ sư, hai vợ chồng chỉ có một đứa con đang học đại học. Ðêm hôm đó, súng nổ ở Thiên An Môn, không biết mấy ngàn sinh viên đã bị giết, bà Trương không tìm thấy con đâu. Mười ngày sau người ta mới đưa xác của cậu trả cho cha mẹ, xác đã bắt đầu hư, nhưng trên mặt cậu sinh viên còn đeo đôi kính trắng.
- Làm Dân Chủ lối Trần Xuân Giá
Báo Ðại Ðoàn Kết là tiếng nói của các ông bà cầm đầu Mặt Trận Tổ Quốc, một tập hợp do đảng Cộng Sản bày ra để kiểm soát các hội, đoàn bên ngoài đảng. Tờ báo này mới phỏng vấn ông Trần Xuân Giá, một cựu bộ trưởng Kế Hoạch và Ðầu Tư, nay là chủ tịch hội đồng quản trị ngân hàng Á Châu (ACB), một ngân hàng tư lớn ở Sài Gòn.
- Tô Hải có hèn không?
Tôi đã đọc hết cuốn Hồi Ký của Nhạc sĩ Tô Hải. Hơi tiếc, vì ông viết ngắn quá; chỉ có hơn 500 trang giấy in. Vừa đọc vừa tiếc. Có lúc đang theo ông qua một đoạn đường, trong bụng chờ sắp được nghe ông kể tiếp câu chuyện đang nói nửa chừng, thì ông lại chuyển sang chuyện khác. Tiếc, và trách tác giả không để thêm thời giờ kể rõ ngọn ngành cho người đọc biết thêm. Nhưng khi nghe Tô Hải giải thích trong cuộc phỏng vấn với Đinh Quang Anh Thái (đăng trên báo Người Việt) thì hiểu tại sao. Tô Hải không có ý kể chuyện đời mình. Ông nói trong cuốn sách này, “tôi chủ ý chỉ viết về cái hèn của tôi thôi.”
- Súc vật hóa con người
Vì không được cơ hội bảo vệ phẩm giá con người cho nên, Tô Hải kể, “Cha con, vợ chồng sẵn sàng kiện cáo, tranh cướp, thậm chí đâm chém nhau” chỉ vì muốn giành nhau một mối lợi. Ông nêu thí dụ một nhà thơ nổi tiếng đã kiện con trai của mình để giành lại một mảnh vườn trước căn phòng của một thi sĩ bạn thân đã chết.
- Iran bầu tổng thống
Khi hỏi những người sống ở Mỹ về chế độ chính trị nước Iran như thế nào, chắc hẳn chúng ta sẽ chỉ nghe những câu trả lời tiêu cực. Ðó là một nước độc tài do các giáo sĩ Hồi Giáo cai trị, dân chúng không được tự do, phụ nữ ra đường phải quàng khăn che mặt, cảnh sát kiểm tục buộc mọi người theo đúng các quy tắc đạo đức cổ hủ, những người chỉ trích chính quyền sẽ bị bắt giam, vân vân.
- Làn sóng Dân Chủ mới
Cảnh tượng trên đường phố ở Teheran trong mấy ngày qua có thể giúp những người dân chủ ở Việt Nam thêm phấn khởi: Một làn sóng mới của dân chủ tự do đang bắt đầu trên thế giới, khởi động từ thủ đô nước Iran.
- Ðấu tranh trong chế độ hay đấu tranh trên chế độ
Trong mọi cuộc đấu tranh với các chế độ độc tài áp bức, những người tranh đấu thường chia làm hai khuynh hướng: Hoặc họ đấu tranh trong khuôn khổ chế độ hiện tại để cải thiện dần dần lề lối cai trị; hoặc họ đấu tranh trên nền tảng chế độ đó buộc nó phải đổi từ căn bản. Lằn ranh giữa hai chủ trương đó có khi không rõ rệt, nhưng cũng đủ để phân biệt khiến người ta có thể gắn cho mỗi nhóm một nhãn hiệu khác nhau.
- Chuyện một người mù sáng suốt
Hiện nay, người lịch sự không dùng chữ “người mù” mà phải viết là “người khiếm thị.” Sửa lối nói, vì những người mắt sáng muốn tỏ lòng kính trọng đối với những đồng loại không may mắn, mất khả năng nhìn bằng đôi mắt.
- Dân Chủ cho tất cả mọi người
Rất nhiều độc giả báo Người Việt nổi giận sau khi đọc bài “Dân Chủ Cho Ai?” Bài này trích từ một mạng lưới trong nước. Vì tác giả bài đó viết rằng hiện nay từ người trí thức đến các nông dân Việt Nam không ai cần tranh đấu cho tự do dân chủ cả. Sống dưới chế độ Cộng Sản độc tài bây giờ là sướng lắm rồi!
- Dân Chủ cũng như luật đá banh
Cái ông bạn Ba Sún viết bài “Dân Chủ Cho Tui” trên diễn đàn X-Cafe, in lại trên Nhật báo Người Việt ngày hôm qua, nêu lên các lý do thật giản dị khiến cho một người dân Việt Nam bình thường như ông cũng muốn nước ta tiến đến chế độ tự do dân chủ.
- Những đạo luật trên 40 tuổi
Sau khi nước Mỹ đã bầu một ông tổng thống gốc Phi Châu, thì người Mỹ còn phải quan tâm đến vấn đề kỳ thị chủng tộc nữa hay không? Hai vụ xử án trong vòng một tuần cho thấy người ta vẫn quan tâm.
- Giới trẻ Việt Nam không thể chậm chân
Ngày 1 Tháng Bảy ở Bắc Kinh có một cuộc biểu tình phản kháng biến thành một bữa tiệc ăn mừng. Ðáng lẽ ra hôm đó là ngày chính phủ Bắc Kinh bắt đầu áp dụng lệnh bắt buộc các nhà sản xuất máy vi tính PC phải gài một nhu liệu mới vào máy để giúp nhà nước Cộng Sản kiểm duyệt tất cả các mạng lưới mà người dùng máy muốn vào. Nhưng trước sự phản kháng của người dân Trung Quốc dùng Internet cũng như dư luận ngoại quốc, một ngày trước khi mệnh lệnh trên có hiệu lực, Bộ Công nghiệp và Kỹ Thuật Thông Tin tuyên bố “hoãn” không áp dụng.
- Có thể cứu California được không?
California vẫn là một tiểu bang bất trị (ungovernable). Ngày 1 Tháng Bẩy, chính quyền hết tiền xài, phải gửi giấy xin nợ, từ các giáo chức đến những người lãnh tiền xã hội hoặc bồi hoàn tiền thuế đóng dư.
- Công An làm chủ
Một người bạn tôi trên 70 tuổi mới đi Việt Nam trở về California tỏ ra rất phấn khởi. Anh chỉ về nước thăm gia đình, sống ba tuần lễ cùng các bà chị và các cháu rất thân thiết. Anh vui mừng kể người cháu trai con Chị Ba làm nhà lớn cho mẹ ở, mời cậu lúc nào muốn cứ về nước sống, cháu dành sẵn cho cậu một phòng rộng rãi có đủ tiện nghi không khác gì bên Mỹ.
- Trông người Uyghur nghĩ đến mình
Ðọc những bản tin về xung đột chủng tộc ở Urumqi, thủ phủ khu tự trị Tân Cương trong mấy ngày qua, người Việt Nam, nhất là người dân Hà Nội phải tưởng nhớ và biết ơn tổ tiên mình. Phải tới Ðền Ngọc Sơn thắp hương tạ ơn Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn, nhân đó cũng tạ ơn những Trưng Nữ Vương, Triệu Thị Trinh, cho tới Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Dương Diên Nghệ, Ngô Quyền.
- Công An chứng tỏ vẫn làm chủ
Sau khi bắt Luật Sư Lê Công Ðịnh, nhà kinh doanh Trần Huỳnh Duy Thức, công an Cộng Sản đã bắt Kỹ Sư Nguyễn Tiến Trung, cả ba cùng bị ghép tội “chống nhà nước.” Tội danh này căn cứ vào những điều luật rất mơ hồ cho phép chế độ Cộng Sản có thể áp dụng tùy tiện, theo lối giải thích của công an. Những vụ bắt bớ liên tiếp đó khiến dân Việt Nam đặt câu hỏi: Tại sao họ làm dữ liên tiếp như vậy?
- Hệ thống y tế cũ kỹ
Hệ thống bảo hiểm y tế hiện nay ở Mỹ dựa trên nơi làm việc, rất khó thay đổi. Nhân viên các công ty, tổ chức, hay cơ quan đóng bảo hiểm theo chương trình của sở làm và được sở làm góp thêm để trợ giúp.
- Hòa dịu hay hèn yếu?
Sáng ngày 16 Tháng Bảy 2009 chín ngư phủ Việt Nam bị tầu lạ đâm chìm ngoài biển Ðông ngày hôm trước đã về tới Quảng Ngãi nhờ các tầu bạn cứu đưa về. Một người thoát nạn kể, “Trong đêm khuya mịt mù giữa biển cả, giữa lúc các thuyền viên chợp mắt nghỉ ngơi trong khoang tàu thì bỗng dưng một chiếc tàu tông thẳng từ đằng sau tới.”
- Đế quốc Trung Hoa vẫn bành trướng
Hàng trăm người Uighur chết ở Tân Cương và mấy chục ngư phủ Việt Nam chết ở biển Ðông sau khi bị đánh chím tầu, họ đều là nạn nhân của một hiện tượng lịch sử diễn tiến trong hai ngàn năm nay.
- Ấn Độ và Mỹ đã chọn Dân Chủ
Hai nước Ấn Ðộ và Hoa Kỳ mới ký các hiệp ước quân sự và năng lượng, nhưng Ấn Ðộ từ chối không thỏa hiệp với Mỹ trong vấn đề môi trường. Người Việt Nam thấy điều gì trong kinh nghiệm bang giao giữa hai nước dân chủ? Ðó là hai quốc gia đối xử với nhau một cách bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau, cho nên có lúc đồng ý, có lúc bất đồng mà không gây thù oán.
- Obama nhập trận cải tổ y tế
Tổng Thống Barack Obama đã thua một keo đầu trong dự án cải tổ hệ thống bảo hiểm y tế của ông. Tuần trước, ông đã lên tiếng thúc giục mỗi viện Quốc Hội thông qua một dự luật cải tổ trước khi các đại biểu đi nghỉ Hè vào Tháng Tám. Vì sợ để sau chuyến nghỉ Hè thì quyết tâm cải tổ của họ sẽ giảm bớt đi.
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
Ngô Nhân D?ng
Nhi?u ngu?i Vi?t d?c cu?n sách m?i c?a Martin Jacques s? th?y lo s?. Nhung không c?n ph?i s?. Cu?n sách mang t?a d? là “Khi Trung Qu?c Ng? tr? Th? gi?i.” Ông không d?t câu h?i: Khi nào h? ng? tr?? Ông qu? quy?t, “Khi...” làm nhu chuy?n dó t?t s? x?y ra, không nghi ng? ǵ n?a. Tên ti?ng Anh là: “When China Rules the World”, v?i t?a nh?: “The Rise of the Middle Kingdom and the End of the Western World.”
Martin Jacques ch? nh?c l?i nh?ng s? th?t mà nhi?u ngu?i dă d?ng ư: Th? gi?i dang thay d?i. Trung Qu?c dang vuon lên. M?i ngu?i cung nghi nhu ông, là vai tṛ th?ng tr? hoàn c?u c?a Tây phuong dang t? t? ch?m d?t. Có s? gia nhu Niall Ferguson th?y hi?n tu?ng xu?ng d?c c?a Tây phuong dă b?t d?u t? tru?c Th? Chi?n Th? Nh?t, d?u th? k? 20. Trong nh?ng bài báo trên t? The Guardian, Martin Jacques thu?ng nh?c d?n nam 1945 là di?m b?t d?u c?a khúc quanh dó, khi các thu?c d?a vùng lên giành d?c l?p.
Nhung sau khi th? gi?i d?n d?n thoát kh?i ṿng ?nh hu?ng c?a các nu?c Âu Châu và M? r?i, th́ trong th? k? 21 này s? có nu?c nào thay th? vai tṛ dó hay không? Martin Jacques qu? quy?t: Trung Qu?c s? ng? tr?.
Ngu?i Vi?t Nam dă có kinh nghi?m s?ng 1,000 nam trong c?nh b? Trung Qu?c ng? tr?, cho nên ai cung ph?i suy nghi. Có th?t Trung Qu?c s?p làm bá ch? hoàn c?u hay không?
Tru?c h?t, chúng ta ph?i công nh?n ti?m nang c?a 1 t? 300 tri?u ngu?i Trung Hoa có th?t, và r?t l?n. Các nhà kinh t? d?u d? doán r?ng t?i gi?a th? k? 21 th́ m?i nam t?ng s? s?n xu?t do kh?i dân kh?ng l? này t?o ra s? cao hon c? n?n kinh t? c?a 300 tri?u dân M?. Khi dó T?ng S?n lu?ng N?i Đ?a Trung Qu?c d?ng hàng d?u, M? và ?n Đ? s? d?ng h?ng nh́ và h?ng ba. Cùng v?i s?c m?nh kinh t? và dân s? dông d?o, l?c lu?ng quân s? c?a Trung Qu?c có kh? nang m?nh nh?t.
Tuy nhiên, ngu?i Vi?t Nam cung không c?n ph?i run s? tru?c nh?ng s?c m?nh dó. Vai tṛ bá ch? là m?t hi?n tu?ng l?ch s? di?n ra th?i Xuân Thu (722 - 479 tru?c Công Nguyên) và Chi?n Qu?c (479 - 221 tru?c CN). Khi dó nh?ng nu?c hùng m?nh nh?t trong l?c d?a Trung Hoa d?ng d?u các nu?c khác, c̣n thiên t? nhà Chu ch? làm v́. Nhung th?i nay khác, và trong th? k? 21 này c̣n khác n?a. Coi nhu ngay bây gi? cu?ng qu?c m?nh nh?t th? gi?i là nu?c M?, c? v? kinh t? l?n quân s? d?u vu?t xa các nu?c d?ng h?ng nh́, h?ng ba. Nhung di?u dó không có nghia là các nu?c khác, dù là nh?ng nu?c nh? và g?n nu?c M? d?u ph?i cúi d?u “th?n ph?c.”
Th? gi?i “don c?c” v?i m?t siêu cu?ng duy nh?t dang d?n d?n thay d?i, mà dó là m?t di?u t?t cho loài ngu?i. T?i gi?a th? k? này chua ch?c Trung Qu?c dă d?t du?c s?c m?nh quân s? cao hon M?. V́ hi?n nay kh? nang k? thu?t quân s? c?a M? dă ti?n xa mu?n du?i k?p ph?i t?n nhi?u th?i gi? và ti?n b?c; mà s? chi tiêu v? qu?c pḥng c?a M? trong m?t nam v?n l?n hon t?ng s? chi tiêu c?a t?t c? các nu?c c̣n l?i. Nhung dù có lúc s?c m?nh vu l?c c?a Trung Qu?c và M? ngang ng?a v?i nhau th́ di?u dó cung không có nghia là các nu?c khác ph?i ch?u khu?t ph?c hai qu?c gia dó. Chúng ta ch? c?n ch?ng ki?n m?t nu?c nh? nhu B?c Hàn v?n có th? c?ng d?u tru?c áp l?c c?a c? M?, Nga và Trung Qu?c, th́ th?y trong th?i bu?i này không c̣n nu?c nào có th? dóng vai bá ch? du?c. Vào gi?a th? k? th? 10 dân Vi?t Nam ch?c ch?n nghèo hon và y?u hon kh?i ngu?i Hán phuong B?c, so sánh c̣n c̣n y?u hon l?c lu?ng tuong d?i bây gi?. Nhung chính lúc dó ngu?i Vi?t Nam dă vùng lên giành l?i quy?n t? ch?.
Tuy nhiên tác gi? Martin Jacques cung không nh?n m?nh t?i s?c m?nh kinh t? và quân s? c?a Trung Qu?c khi ông tiên doán r?ng nu?c này s? dóng vai tṛ th?ng ng? th? gi?i. Trong các bài vi?t trên báo cung nhu trong cu?n sách m?i c?a ông, ông d?t ra m?t h́nh ?nh m?i, dó là vai tṛ th?ng ng? b?ng van hóa mà ông tin s? do Trung Qu?c th? vai chính. Ông vi?t, “Khi dóng vai tṛ th?ng ng? hoàn c?u, Trung Qu?c ch?c s? nh́n th? gi?i v?i m?t quan di?m có c?p b?c trên du?i (hierarchical view), can c? trên ch?ng t?c và van hóa.”
M?c dù dă t?ng làm ch? bút t?p chí Marxism Today (Ch? nghia Mác Ngày nay) cho d?n khi t?p san này dóng c?a nam 1991 (th?t dúng lúc), Martin Jacques cung t?ng d?y h?c ? Singapore nên ông có th? ch?u ?nh hu?ng c?a chính ph? nu?c này, nhu h? v?n d? cao vai tṛ van hóa trong truy?n th?ng Hán t?c. Ông th?y truy?n th?ng tr?ng “tinh th?n gia tru?ng” (paternalism) trong Kh?ng Giáo v?n c̣n r?t m?nh trong xă h?i Trung Hoa. H? s? khôi ph?c và d? cao các giá tr? trong truy?n th?ng dó, d? d?i ch?i v?i n?n van minh Tây phuong. Đ?c bi?t là d?i v?i nh?ng nu?c chung quanh, Martin Jacques cho là chính quy?n Trung Qu?c s? làm s?ng l?i quy ch? “th?n ph?c” gi?ng nhu các nu?c Tri?u Tiên, Nh?t B?n, và Vi?t Nam dă ch?p nh?n trong th?i gian tru?c th? k? 20.
Nhung tiên doán tuong lai Trung Qu?c theo l?i dó có th? là m?t vi?c làm s? nh?c chính ngu?i Trung Hoa. Li?u t? nay cho d?n cu?i th? k? 21, các th? h? ngu?i Trung Hoa có ch?p nh?n s?ng theo l?i “gia tru?ng,” trên b?o du?i nghe nhu th?i nhà Đu?ng, nhà Minh, nhà Thanh hay không?
Trong d?p k? ni?m 20 nam bi?n c? Thiên An Môn v?a r?i, nhà tranh d?u dân quy?n Vuong Đán dă phát bi?u v? tuong lai nu?c ông. Ông kh?ng d?nh r?ng không s?m th́ mu?n, Trung Qu?c s? du?c dân ch? hóa. Ông tin tu?ng là “th? h? 89” c?a nh?ng thanh niên dă s?ng qua bi?n c? Thiên An Môn s? thay d?i d?t nu?c h?, trong dó có “nh?ng thay d?i v? ư th?c h? và v? d?nh ch?.” Ông nêu lên b?n m?c tiêu: Th?nh vu?ng, ?n d?nh, T? do, và Công lư (Prosperity, Stability, Freedom, and Social Justice). V?i b?n giá tr? can b?n dó, ông tin là ngu?i Trung Hoa s? l?p n?n t?ng cho m?t Đ? Tam C?ng Ḥa, ti?p theo hai d?nh ch? qu?c gia chính tr? mà Tôn D?t Tiên (1911) và Mao Tr?ch Đông (1949) dă d?ng lên.
Trong d?u óc th? h? tr? và trung niên ? Trung Qu?c, lư tu?ng v?n là xây d?ng m?t xă h?i dân ch? t? do ch? không ph?i là m?t qu?c gia theo tinh th?n gia tru?ng. Martin Jacques dă nh?c l?i nh?ng l?p lu?n c?a chính ph? Singapore khi h? bi?n minh cho chính sách ki?m soát xă h?i m?t cách ch?t ch?. H? cho là truy?n th?ng van hóa Á Đông coi tr?ng t?p th? hon cá nhân, s? d?ng quan h? xă h?i nhi?u hon dùng lu?t pháp, và coi t́nh tr?ng ?n d?nh t?t hon là t? do. Có hai di?u mà nh?ng ngu?i l?p lu?n nhu v?y dă quên ho?c c? ư b? qua. M?t là không ph?i ch? có n?n van minh Trung Qu?c m?i có d?c tính nhu th?. Ngay t?i các nu?c Âu châu su?t c? ngàn nam tru?c khi có nh?ng cu?c cách m?ng ḍi quy?n cho con ngu?i và quy?n c?a ngu?i công dân th́ h? th?ng giá tr? cung tuong t? nhu v?y. M?t khác, ngay trong truy?n th?ng Trung Hoa t? th?i Xuân Thu dă có nh?ng trào luu tu tu?ng d? cao vi?c s? d?ng lu?t pháp (Hàn Phi T?) và d? cao t? do cá nhân (Lăo, Trang, Duong Chu). Trong hon hai ngàn nam sau dó, chính quy?n quân ch? ? Trung Qu?c dă l?i d?ng Kh?ng Giáo làm tu tu?ng ch? d?o cho xă h?i, nhung h? áp d?ng phuong pháp cai tr? c?a Pháp gia, và ngay trong gi?i Nho si m?i ngu?i v?n s?ng theo tu tu?ng phóng khoáng c?a Lăo, Trang. Ngay trong tu tu?ng Kh?ng Giáo, M?nh T? là ngu?i d? cao dân quy?n rơ r?t khi ông xác d?nh r?ng ngu?i dân quư hon qu?c gia c̣n ông vua th́ không dáng k? (dân vi quư, xă t?c th? chi, quân vi khinh). Ông vua không dáng k? v́ M?nh T? công nh?n quy?n c?a ngu?i dân khi h? n?i lên gi?t các ông vua Ki?t, Tr?. Ch? d? quân ch? chuyên ch? ch? b?t d?u du?c các lư thuy?t gia theo Nho Giáo bi?n h? m?nh m? k? t? d?i nhà T?ng, t? th? k? 11, v?i h?u qu? là ba b?n th? k? sau n?n van minh Trung Hoa b?t d?u suy s?p. Li?u ngu?i Trung Hoa có mu?n tr? l?i v?i quá kh? dó hay không?
Có l? Martin Jacques dă coi thu?ng phong trào ḍi t? do dân ch? ? Trung Qu?c v́ hi?n nay ch? d? d?c tài c?a d?ng C?ng S?n c̣n r?t m?nh. Nhung ông quên r?ng chính nhóm ngu?i th?ng tr? nu?c Trung Hoa hi?n nay dang theo m?t ch? nghia ngo?i lai d?y sai l?m ch? không ph?i theo Kh?ng M?nh. H? dùng chiêu bài ư th?c h? C?ng S?n d? làm b́nh phong b?o v? d?a v? và quy?n l?i kinh t? c?a giai c?p th?ng tr?. Ai cung bi?t dó là m?t t?n tu?ng gi? m?o, d?i trá. Có th? nào m?t t? ngu?i Trung Hoa ch?p nh?n hy sinh các quy?n t? do can b?n c?a ḿnh d? dánh d?i l?i du?c th?y qu?c gia h? du?c dóng vai th?ng ng? th? gi?i hay không? Đó có th? là m?t th? do?n mà chính quy?n C?ng S?n dang s? d?ng nh?m ru ng? dân chúng. Nhung ch?c ngu?i Trung Hoa không d? dánh l?a nhu v?y. Và ch?c ch?n không ai có th? dánh l?a h? lâu nhu nhu Martin Jacques tiên doán.
Đ?i v?i ngu?i Vi?t Nam th́ tru?c m?i de d?a c?a “d? qu?c van hóa Trung Qu?c” mà Martin Jacques tu?ng tu?ng, chúng ta c?n “giành d?c l?p” b?ng cách xác d?nh l?i t?t c? nh?ng ǵ trong van hóa Vi?t Nam khác h?n ngu?i Trung Hoa. T? d?o lu?t H?ng Đ?c vào th? k? 15, dân t?c Vi?t Nam dă làm công vi?c kh?ng d?nh dó. Phong t?c và lu?t l? Vi?t Nam tôn tr?ng quy?n cá nhân hon cách s?ng c?a ngu?i Trung Hoa du?i s? cai tr? c?a nhà Minh, nhà Thanh. Tiêu bi?u là phong t?c Vi?t Nam tôn tr?ng quy?n c?a ph? n? hon phong t?c Trung Hoa. Trong các th? k? 19, 20 ngu?i Vi?t Nam dón nh?n các trào luu van hóa th? gi?i m?t cách r?ng răi hon d?u óc b?o th? n?ng n? ng? tr? xă h?i Trung Qu?c. Trong khi t́m cách xác d?nh h?n tính dân t?c Vi?t, ch?ng t? n?n van hi?n Vi?t Nam không ph?i ch? là m?t b?n sao chép c?a van minh Trung Qu?c, ngu?i Vi?t ngay t? bây gi? ph?i xây d?ng t? do dân ch? d? cho th?y dân t?c ta có kh? nang bu?c di nh?ng bu?c tru?c ngu?i Trung Qu?c. Khi nh?ng chính quy?n Vi?t Nam du?c dân chúng b?u lên theo các th? th?c t? do dân ch?, th́ nh?ng ngu?i c?m d?u chính quy?n dó có kh? nang m?nh hon d? ch?ng l?i nh?ng áp l?c t? nu?c láng gi?ng phía B?c.
Nhung ni?m hy v?ng l?n nh?t c?a dân Vi?t Nam, và c?a th? gi?i, v?n là tuong lai m?t nu?c Trung Hoa dân ch? hóa. Chính cái “Đ? qu?c Van hóa” mà Martin Jacques tu?ng tu?ng s? là m?t ?o ?nh. Loài ngu?i dang ti?p t?c trao d?i các giá tr? van hóa cung nhu các s?n ph?m kinh t?. Cu?i cùng, n?n van minh nhân lo?i ? b?t c? noi nào cung s? tôn tr?ng quy?n làm ngu?i và quy?n công dân trong m?i qu?c gia. Khi hon m?t t? ngu?i Trung Hoa du?c s?ng trong t? do dân ch? và ngu?i Vi?t Nam cung s?ng trong t? do dân ch? th́ m?i ngu?i có th? s?ng chung trong ḥa b́nh, m?i tranh ch?p v? lănh th?, v? h?i ph?n s? du?c gi?i quy?t ôn ḥa trong lu?t pháp qu?c t?. S? không c̣n c?nh chính quy?n m?t nu?c ph?i qu? l?y th?n ph?c “thiên tri?u” n?a. |