Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Quyền tự do của công dân
Người Anh vẫn tự hào rằng nước họ là đất nước đầu tiên sáng tạo ra cái mà người ta gọi là những quyền tự do của công dân. Và những quyền tự do này đã được ghi vào hiến pháp của tất cả những quốc gia tự do dân chủ trên thế giới cũng như đã được đặt thành những quyền căn bản của con người qua một công ước của Liên Hiệp Quốc.
- Bản tuyên ngôn nhân quyền tròn 60 tuổi
Năm nay đánh dấu đúng 60 năm ngày Liên Hiệp Quốc thông qua bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền, một bản tuyên bố trong đó khẳng định cái “phẩm giá bẩm sinh” và “quyền bình đẳng và bất khả xâm phạm” của tất cả con người trên thế giới. Nhưng vào lúc này, trong lúc các nhà ngoại giao của Liên Hiệp Quốc đang ca ngợi những thành quả về nhân quyền mà họ cho là đã đạt được, thì các nhà độc tài của thế giới cũng như những tên khủng bố chắc hẳn cũng ăn mừng việc “đánh đĩ những nhân quyền này”, nhiều khi nhờ vào chính những chính sách và nghị quyết của Liên Hiệp Quốc.
- Bản tuyên ngôn nhân quyền tròn 60 tuổi
Năm nay đánh dấu đúng 60 năm ngày Liên Hiệp Quốc thông qua bản Tuyên Ngôn Nhân Quyền, một bản tuyên bố trong đó khẳng định cái “phẩm giá bẩm sinh” và “quyền bình đẳng và bất khả xâm phạm” của tất cả con người trên thế giới. Nhưng vào lúc này, trong lúc các nhà ngoại giao của Liên Hiệp Quốc đang ca ngợi những thành quả về nhân quyền mà họ cho là đã đạt được, thì các nhà độc tài của thế giới cũng như những tên khủng bố chắc hẳn cũng ăn mừng việc “đánh đĩ những nhân quyền này”, nhiều khi nhờ vào chính những chính sách và nghị quyết của Liên Hiệp Quốc.
- Sự tiềm tàng của nguy cơ bạo loạn ở Châu Âu
Những ngày gần đây các nước Tây Âu, đặc biệt là những nước mà ảnh hưởng của cánh tả còn mạnh như Pháp, Ý, đều lo sợ rằng các cuộc biểu tình bạo động tại Hy Lạp sẽ lan sang đến nước mình. Những e sợ đó cũng có nguyên nhân chính đáng mà quan trọng nhất là sự phân hóa của cánh tả châu Âu thành một bên là những đảng xã hội càng ngày càng mất đi định hướng ý thức hệ của mình và một bên khác là một nhóm càng ngày càng trở nên cực đoan, từ chối mọi sự dung nhượng đối với cả Liên Hiệp Âu Châu cũng như là hệ thống kinh tế hiện đại.
- Lá thư Luân Đôn
Có lẽ ít người ở bên ngoài nước Anh biết ngày sau Giáng Sinh, ngày 26 tháng 12 lại gọi là “Boxing Day” và vì sao nó lại có tên như vậy. “Boxing Day”, thông thường được cho là ngày 26 tháng 12, nhưng chính thức thì đó là ngày đầu tiên không phải là ngày Chúa Nhật sau ngày Giáng Sinh, có một nguồn gốc sâu xa trong lịch sử Anh.
- Về những nhận xét của Samuel Huntington (Lê Mạnh Hùng)
Trên thực tế cuộc chiến Iraq, nếu chỉ nhìn vào khía cạnh ý thức hệ, là biểu tượng cao nhất của một quan điểm cho rằng nền văn minh Hồi giáo và văn minh Phương Tây không có một cái gì khác nhau trên phương diện căn bản. Và như vậy nó là một sự phủ định của tất cả những gì ông Huntington theo đuổi suốt đời ông.
- Về những nhận xét của Samuel Huntington (Lê Mạnh Hùng)
Trên thực tế cuộc chiến Iraq, nếu chỉ nhìn vào khía cạnh ý thức hệ, là biểu tượng cao nhất của một quan điểm cho rằng nền văn minh Hồi giáo và văn minh Phương Tây không có một cái gì khác nhau trên phương diện căn bản. Và như vậy nó là một sự phủ định của tất cả những gì ông Huntington theo đuổi suốt đời ông.
- Những con số thống kê về tội phạm (Lê Mạnh Hùng)
Vừa qua người cầm đầu cơ quan thống kê Anh Quốc, sir Michael Scholar đã viết một bức thư gởi đến ông tổng thư ký phủ thủ tướng trong đó ông diễn tả việc “công bố trước những thống kê chưa được hoàn toàn kiểm chứng” là làm “xói mòn niềm tin của dân chúng” và “đi ngược lại với những tiêu chuẩn cao mà chúng ta tất cả đều đang cố gắng thực hiện.”
- Những con số thống kê về tội phạm (Lê Mạnh Hùng)
Vừa qua người cầm đầu cơ quan thống kê Anh Quốc, sir Michael Scholar đã viết một bức thư gởi đến ông tổng thư ký phủ thủ tướng trong đó ông diễn tả việc “công bố trước những thống kê chưa được hoàn toàn kiểm chứng” là làm “xói mòn niềm tin của dân chúng” và “đi ngược lại với những tiêu chuẩn cao mà chúng ta tất cả đều đang cố gắng thực hiện.”
- Những chính sách của Thủ Tướng Brown hướng về người nghèo (Lê Mạnh Hùng)
Tuy rằng những quan tâm của ông Brown đối với những người bất hạnh trong xã hội thực sự xuất phát từ một lòng trắc ẩn, nhưng những quan tâm này cũng còn vì những lý do chính trị nữa. Những biện pháp nhằm nâng đỡ những người nghèo gia tăng khả năng thăng tiến xã hội đã được đưa ra cùng lúc với những cam kết tài trợ cho việc mở ra hàng ngàn chỗ tập sự (internship) có trả lương cũng như là những bảo đảm tín dụng cho những doanh nghiệp nhỏ.
- Những chính sách của Thủ Tướng Brown hướng về người nghèo (Lê Mạnh Hùng)
Tuy rằng những quan tâm của ông Brown đối với những người bất hạnh trong xã hội thực sự xuất phát từ một lòng trắc ẩn, nhưng những quan tâm này cũng còn vì những lý do chính trị nữa. Những biện pháp nhằm nâng đỡ những người nghèo gia tăng khả năng thăng tiến xã hội đã được đưa ra cùng lúc với những cam kết tài trợ cho việc mở ra hàng ngàn chỗ tập sự (internship) có trả lương cũng như là những bảo đảm tín dụng cho những doanh nghiệp nhỏ.
- Vấn đề bảo hộ mậu dịch (Lê Mạnh Hùng)
Kể từ Thứ Sáu vừa qua, bất mãn trước việc công ty Total đã trao công việc xây dựng một cơ sở lọc dầu cho một công ty Ý, và công ty Ý này, thay vì tuyển thợ tại Anh, đã mang thợ từ Ý và Bồ Ðào Nha sang để làm công việc xây cất này.
- Vấn đề bảo hộ mậu dịch (Lê Mạnh Hùng)
Kể từ Thứ Sáu vừa qua, bất mãn trước việc công ty Total đã trao công việc xây dựng một cơ sở lọc dầu cho một công ty Ý, và công ty Ý này, thay vì tuyển thợ tại Anh, đã mang thợ từ Ý và Bồ Ðào Nha sang để làm công việc xây cất này.
- Tháng Hai (Lê Mạnh Hùng)
Tuần rồi, một trận bão tuyết đã đổ vào thủ đô Luân Ðôn. Trong suốt ngày Thứ Hai mồng hai Tháng Hai, hầu như mọi hoạt động của thành phố lúc nào cũng bận rộn này. đều bị ngừng lại.
- Tháng Hai (Lê Mạnh Hùng)
Tuần rồi, một trận bão tuyết đã đổ vào thủ đô Luân Ðôn. Trong suốt ngày Thứ Hai mồng hai Tháng Hai, hầu như mọi hoạt động của thành phố lúc nào cũng bận rộn này. đều bị ngừng lại.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Không phải chỉ có thị trường chứng khoán mà có lúc đang đi xuống bỗng tăng trở lại một thời gian làm cho người ta hy vọng trước khi tiếp tục con đường đi xuống như trước mà cả trong chính trị cũng thường xảy ra như vậy.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Không phải chỉ có thị trường chứng khoán mà có lúc đang đi xuống bỗng tăng trở lại một thời gian làm cho người ta hy vọng trước khi tiếp tục con đường đi xuống như trước mà cả trong chính trị cũng thường xảy ra như vậy.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Quan hệ giữa những nhà chính trị và các thẩm phán tòa án có rất nhiều khía cạnh, nhưng có lẽ khía cạnh người ta có thể thấy một cách rõ ràng nhất là họ ít khi đồng ý với nhau.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Quan hệ giữa những nhà chính trị và các thẩm phán tòa án có rất nhiều khía cạnh, nhưng có lẽ khía cạnh người ta có thể thấy một cách rõ ràng nhất là họ ít khi đồng ý với nhau.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Từ 1984 đến nay đã 25 năm và đã trên 60 năm kể từ khi cuốn truyện nổi tiếng của George Orwell “1984” được xuất bản. “1984” là một cuốn sách có ảnh hưởng mạnh đến cái nhìn của người ta ta về chính trị xã hội. Những mô tả của Orwell về một nhà nước mà những cố gắng để kiểm soát mọi hành động và tư tưởng của từng người dân trong nước đã tạo ra những âm hưởng quan trọng vào lúc này khi mà những phương tiện kỹ thuật để theo dõi đã càng ngày càng tinh vi.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Từ 1984 đến nay đã 25 năm và đã trên 60 năm kể từ khi cuốn truyện nổi tiếng của George Orwell “1984” được xuất bản. “1984” là một cuốn sách có ảnh hưởng mạnh đến cái nhìn của người ta ta về chính trị xã hội. Những mô tả của Orwell về một nhà nước mà những cố gắng để kiểm soát mọi hành động và tư tưởng của từng người dân trong nước đã tạo ra những âm hưởng quan trọng vào lúc này khi mà những phương tiện kỹ thuật để theo dõi đã càng ngày càng tinh vi.
- Bóng ma của quá khứ tại Bắc Ireland (Lê Mạnh Hùng)
Ba cái chết trong ba ngày đã làm chấn động cả miền Bắc Ireland. Ngày 7 tháng 3 vừa qua, hai binh sĩ Anh trẻ tuổi - Mark Quinsey và Patrick Azimkar - đã bị một loạt đạn tiểu liên hạ sát khi bước ra cổng trại đóng quân của họ tại County Antrim để nhận một chiếc pizza được một cửa hàng gần đó giao. Bốn tám tiếng đồng hồ sau đó, Stephen Carroll, một nhân viên cảnh sát chỉ còn hai năm nữa là được về hưu đã bị bắn chết khi ông đến trả lời một cú điện thoại cầu cứu ở Craigavon.
- Bóng ma của quá khứ tại Bắc Ireland (Lê Mạnh Hùng)
Ba cái chết trong ba ngày đã làm chấn động cả miền Bắc Ireland. Ngày 7 tháng 3 vừa qua, hai binh sĩ Anh trẻ tuổi - Mark Quinsey và Patrick Azimkar - đã bị một loạt đạn tiểu liên hạ sát khi bước ra cổng trại đóng quân của họ tại County Antrim để nhận một chiếc pizza được một cửa hàng gần đó giao. Bốn tám tiếng đồng hồ sau đó, Stephen Carroll, một nhân viên cảnh sát chỉ còn hai năm nữa là được về hưu đã bị bắn chết khi ông đến trả lời một cú điện thoại cầu cứu ở Craigavon.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Vào lúc cuộc khủng hoảng kinh tế càng ngày càng đi sâu và trải rộng ra trên thế giới, nhiều sử gia hiện đang cố gắng tìm những trường hợp tương tự trong lịch sử để giúp chúng ta thấu hiểu những gì đang xảy ra.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Vào lúc cuộc khủng hoảng kinh tế càng ngày càng đi sâu và trải rộng ra trên thế giới, nhiều sử gia hiện đang cố gắng tìm những trường hợp tương tự trong lịch sử để giúp chúng ta thấu hiểu những gì đang xảy ra.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Tuần tới, lãnh đạo các nước G20 sẽ đến họp tại Luân Ðôn để thảo luận một cách nào kéo thế giới ra khỏi tình trạng suy thoái kinh tế. Và ngay từ cuối tuần này, các cuộc biểu tình phản đối đã ào ào diễn ra.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Tuần tới, lãnh đạo các nước G20 sẽ đến họp tại Luân Ðôn để thảo luận một cách nào kéo thế giới ra khỏi tình trạng suy thoái kinh tế. Và ngay từ cuối tuần này, các cuộc biểu tình phản đối đã ào ào diễn ra.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Tuần này, trong lúc các nhà lãnh đạo của những nền kinh tế quan trọng nhất thế giới đến tụ họp tại Luân Ðôn để thảo luận làm sao cứu nền kinh tế thế giới ra khỏi tình trạng suy thoái hiện nay thì dân chúng và đặc biệt là báo chí Anh chỉ ồn ào bàn cãi về bà Michelle Obama, phu nhân của tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Tuần này, trong lúc các nhà lãnh đạo của những nền kinh tế quan trọng nhất thế giới đến tụ họp tại Luân Ðôn để thảo luận làm sao cứu nền kinh tế thế giới ra khỏi tình trạng suy thoái hiện nay thì dân chúng và đặc biệt là báo chí Anh chỉ ồn ào bàn cãi về bà Michelle Obama, phu nhân của tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama.
- Lá thư Luân Đôn (Lê Mạnh Hùng)
Tuần vừa qua đối với cảnh sát Anh đúng là một tuần “họa vô đơn chí”. Khi ông giám đốc sở cảnh sát Scotland Yard, cơ quan cảnh sát chịu trách nhiệm về an ninh của Luân Ðôn cũng như là có trách nhiệm chống khủng bố cho toàn quốc, Sir Paul Stephenson lên nhậm chức cách đây mấy tháng, ông đã hứa sẽ đưa ra một cách bảo vệ an ninh mới cho thủ đô nước Anh này. Sẽ có một sự cắt đứt với đường lối hoạt động cũ dù rằng trước đó ông cũng đã là phó cảnh sát trưởng Luân Ðôn rồi.
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
Ngày 12 tháng 2 v?a qua là ngày sinh nh?t th? 200 nam không nh?ng c?a Charles Darwin mà c̣n c?a Abraham Lincoln. M?t s? t́nh c? c?a l?ch s? dă khi?n cho hai vi nhân c?a th? k? th? 19 này sinh ra cùng m?t ngày. Và di?u này dă khi?n cho ngu?i ta d?t m?t câu h?i: trong hai ngu?i này ai có th? du?c coi là vi d?i hon? Ngu?i dă làm thay d?i h?n cách nh́n và s? nh?n th?c c?a ngu?i ta v? th? gi?i c?a s? s?ng cung nhu là vai tṛ c?a con ngu?i trong dó hay là ngu?i dă d?t ra tiêu chu?n cho toàn th? th? gi?i v? t? do và dân ch?? Khoa h?c gia hay là chính khách?
Darwin có th? du?c nhi?u ngu?i ch?n v́ t?m m?c c?a cu?c cách m?ng trí th?c mà ông t?o ra. Nhung m?t khác ngu?i ta có th? ch? trích r?ng ông ch? là m?t nhà quan sát, m?t ngu?i mà dă không vu?t qua du?c cái test c?a Marx, nói r?ng b?t k? m?t tri?t gia nào cung có th? gi?i thích du?c th? gi?i, nhung “v?n d? là làm sao thay d?i nó”. M?t khác, Lincol có th? là ngu?i dă d?n nu?c M? thành m?t s?c m?nh bi?u tu?ng cho t? do dân ch?, nhung ngu?i ta có th? bi?n lu?n r?ng ông ch? là m?t nhà lănh t? nhi?u may m?n và d?i bi?u cho m?t lư tu?ng mà th?i co dă d?n.
C? nhiên là ta có th? không so sánh gi?a hai ngu?i, coi nhu c? hai d?u là nh?ng con ngu?i v? d?i (có th? m?t ngu?i Thiên chúa giáo c?c doan c?a Liên Minh các ti?u bang mi?n Nam Confederate States và tin vào thuy?t Sáng Th? Creationism th́ không d?ng ư) nhung ta v?n có th? là m?t tṛ so sánh gi?a khoa h?c và chính tr? và d?t câu h?i r?ng ngành nào dáng du?c kính tr?ng hon.
Trong hai th? k? k? t? khi Darwin ra d?i d?n nay, các ngành khoa h?c, d?c bi?t là sinh h?c dă có nh?ng bu?c ti?n b? kh?ng l?. Và không nh?ng nh?ng khám phá c?a Darwin dă phá v? nh?ng hàng rào c?n tr? và dè b?p nh?ng thiên ki?n mà phuong pháp khoa h?c c?a ông, cái nh́n c?i m? và s? s?n sàng thay d?i ch? thuy?t tùy theo nh?ng b?ng ch?ng th?c nghi?m dă m? ra cho ngu?i ta, giúp ngu?i ta có th? nh́n thiên nhiên b?ng m?t con m?t m?i.
Chính tr? th́ không có du?c cái may m?n nhu v?y. Nói theo Trang T?, Lincoln ch? có nh?ng khúc cây m?c và cong queo làm v?t li?u. M?t trong nh?ng t?ng th?ng ti?n nhi?m c?a ông, ông John Adams dă ph?i t?ng than th?: “Trong lúc t?t c? nh?ng khoa h?c khác d?u dă ti?n b?, hành chánh chính tr? v?n c̣n gi?m chân t?i ch?; không ti?n b? ǵ hon là cách dây b?n ngàn nam.”
Barbara Tuchman, m?t s? gia n?i ti?ng c?a Anh, tác gi? cu?n “The March of Folly”, thu?t l?i nh?ng quy?t d?nh chi?n tranh ngu d?n trong l?ch s? d?n d?n t? ḿnh làm cho nu?c m?t nhà tan dă t?ng có câu nh?n xét “th?t dáng ng?c nhiên khi bên ngoài khu v?c chính tr?, con ngu?i dă có th? d?o dá xây d?ng nh?ng nhà th? cao vút, t? nu?c dăi m?t con sâu d?t thành nh?ng t?m l?a, t?o ra nh?ng b?n nh?c giao hu?ng t? nh?ng kim lo?i nghèo nàn, di thám hi?m lên cung trang và lo?i b? ph?n l?n nh?ng t?t b?nh”. Theo bà Tuchman, chính tr? có v? nhu có m?t mi?n nhi?m d?i v?i ti?n b?. Đă không bi?t bao nhiêu l?n ph?n ?ng c?a ngu?i ta trong chính tr? v?n không khác ǵ ph?n ?ng c?a dân Athens khi tuyên án t? h́nh nhà hi?n tri?t Socrates v́ t?i làm “suy thoái d?o d?c c?a thanh niên”.
Ch? riêng trong tu?n này ngu?i ta có th? th?y chính ph? Anh ti?p t?c làm h?y ho?i n?n kinh t? b?ng cách nhu?ng b? tru?c nh?ng ḍi h?i c?a dám ch? ngân hàng trong khi t?i M? th́ nh?ng ngu?i C?ng Ḥa ti?p t?c ch?ng d?i nh?ng bi?n pháp kích thích kinh t? nhân danh ch? thuy?t kinh t? t? do dă phá s?n. Thành ra so v?i khung c?nh th? gi?i r?ng r? c?a Darwin, th? gi?i c?a Lincoln có v? nhu nh? nh?t, bao g?m nh?ng dung nhu?ng b?n th?u, nh?ng chính sách ph?n d?ng, nh?ng cu?c chi?n ngu d?n v?i s? chi ph?i chính c?a ḷng ích k?, s? hèn nhát và tham nhung trong dó nh?ng con ngu?i nh? nhen nh?t làm nh?ng l?i l?m l?n nh?t.
Nhung cung gi?ng nhu ta không th? so sánh Lincoln v?i Darwin ch? v́ hai ngu?i cùng sinh ra m?t ngày, th́ ta cung không th? nào so sánh khoa h?c v?i chính tr?. Khoa h?c v? can b?n có b?n ch?t tuy?n tính, t? lu?n d?, ph?n d? d?n t?ng h?p, t? nh?ng d? li?u d?n gi? thuy?t d?n k?t lu?n. M?i mâu thu?n hay tranh căi trên nguyên t?c d?u có th? du?c gi?i quy?t qua nh?ng d? ki?n th?t t?. Nh?ng ngu?i Thiên chúa giáo c?c doan có th? ch?ng l?i thuy?t ti?n hóa c?a Darwin, nhung h? không th? ch?n l?i du?c ti?n tŕnh c?a khoa h?c.
Chính tr? th́ không du?c cái may nhu v?y. Nh?ng v?n d? tranh căi c?a chính tr? ít khi có th? gi?i quy?t du?c b?ng nh?ng b?ng ch?ng c? th?, ngo?i tr? d?a vào l?ch s? mà không m?y ngu?i d?c. Nh?ng tranh ch?p c?a chính tr? xu?t phát t? c?m tính và liên quan d?n quy?n l?i c?a các nhóm khác nhau trong xă h?i. Chúng ph?n ?nh không ph?i ch? nh?ng d?c quy?n mà c̣n c? nh?ng h?n thù n?a. Chính v́ chính tr? ph?n ?nh nh?ng c?m tính can b?n c?a con ngu?i thành ra gi?i quy?t nh?ng v?n d? chính tr? này khó khan hon nhi?u và vu?t xa kh? nang c?a khoa h?c. Khi nhà tho W.H. Auden vi?t lên r?ng “không có m?t bài tho nào có th? giúp cho m?t ngu?i Do Thái ra kh?i ḷ sát sinh” th́ nh?ng l?i c?a ông có th? áp d?ng không ph?i ch? riêng cho van h?c ngh? thu?t mà c̣n c? cho khoa h?c n?a. Ch? có chính tr? m?i có th? có s?c m?nh d? làm thay d?i. V?i tu cách là m?t ho?t d?ng c?a xă h?i loài ngu?i, chính tr? v́ v?y có m?t t?m quan tr?ng hon t?t c? m?i ho?t d?ng khác. Khoa h?c ph?i tùy theo chính tr? ch? không có th? di ngu?c l?i. Kh? nang và d?o d?c c?a nh?ng nhà chính tr? trong m?t xă h?i là là y?u t? then ch?t quy?t d?nh xă h?i dó có ti?n b? du?c hay không. Và dó chính là lư do khi?n cho nh?ng nhà chính tr? nào càng l?i l?c l?i càng b? nhi?u h?n thù. Đó cung là lư do gi?i thích t?i sao Darwin có th? ch?t già m?t cách êm th?m trên giu?ng c?a ḿnh trong khi Lincoln l?i ch?t v́ viên d?n c?a m?t k? sát nhân. Thành ra m?c d?u thán ph?c Darwin nhu là m?t nhà khoa h?c l?i l?c, ta v?n ph?i b? phi?u cho Lincoln nhu là m?t ngu?i vi d?i hon.
Lê M?nh Hùng
|