Nguy?n Hà Son (t?ng h?p)

X?p H?ng

Liên t?c t? nam 2001 t?i nam 2008, Princeton University dã du?c tu?n báo U.S. News and World Report x?p h?ng nh?t trong s? t?t c? các tru?ng d?i h?c ? Hoa K?, d?ng trên c? hai d?i h?c uu tú khác là Harvard University và Yale University.

Trong nam 2001, Princeton University là tru?ng d?i h?c d?u tiên ? Hoa K? bãi b? hoàn toàn nh?ng kho?n ti?n cho vay dành cho nh?ng sinh viên d? di?u ki?n du?c hu?ng tài tr?. C? tu?n báo U.S. News and World Report l?n d?c san Princeton Review d?u nêu ra d?c di?m Princeton University là tru?ng d?i h?c có con s? th?p nh?t c?a nh?ng sinh viên còn m?c n? vào lúc h? t?t nghi?p, trong khi kho?ng 60% sinh viên c?a tru?ng này du?c hu?ng m?t lo?i tài tr? nào dó. Phòng Tài Tr? c?a Princeton University u?c tính r?ng nh?ng sinh viên nam th? tu b?c c? nhân du?c hu?ng tài tr? s? ch? còn m?c n? trung bình $2,360 vào lúc h? t?t nghi?p, so v?i m?c n? trung bình trên toàn qu?c là kho?ng $20,000 cho sinh viên các tru?ng khác.

Princeton University là m?t trong nh?ng tru?ng cao d?ng kén ch?n sinh viên k? nh?t ? Hoa K?. Trong nam 2008 tru?ng này ch? thu nh?n 9.25% t? t?ng s? 21,369 ?ng viên xin vào h?c b?c c? nhân.

Ngân qui d?i dào

Princeton thu?c vào nh?ng tru?ng d?i h?c có ngân qui gi?u nh?t th? gi?i, v?i t?ng s? ti?n hi?n t?ng dã tích luy lên t?i 15.8 t? dô la. Trong khi du?c x?p h?ng là tru?ng d?i h?c l?n th? tu ? Hoa K?, Princeton University có t? l? cao nh?t th? gi?i v? qui hi?n t?ng so v?i t?ng s? sinh viên. T? l? này du?c duy trì nh? có thêm ti?n hi?n t?ng liên t?c t? các c?u sinh viên và du?c qu?n lý b?i nh?ng c? v?n d?u tu sáng su?t. M?t s? ngân qui c?a Princeton University du?c d?u tu vào chính vi?n b?o tàng ngh? thu?t c?a tru?ng này, trong dó có nh?ng tác ph?m c?a Claude Monet, Pablo Picasso, Henry Moore, Andy Warhol, v.v.

H? th?ng cu trú c?a Princeton University b?o d?m cho t?t c? sinh viên b?c c? nhân d?u có th? cu ng? trong tru?ng su?t b?n nam, và có hon 95% sinh viên s?ng trong nh?ng ký túc xá. T?t c? sinh viên nam th? nh?t và th? nhì s?ng trong nh?ng khu n?i trú, trong dó g?m có ký túc xá, nhà an, khu sinh ho?t, h?i quán, v.v. Sinh viên nam th? ba và th? tu có quy?n l?a ch?n d? s?ng bên ngoài khuôn viên, nhung vì giá ti?n thuê nhà trong vùng th? xã Princeton r?t d?t, cho nên h?u h?t sinh viên d?u s?ng trong nh?ng ký túc xá.

Vi?n B?o Tàng Ngh? Thu?t

Vi?n B?o Tàng Ngh? Thu?t Princeton University Art Museum du?c thi?t l?p v?i ch? dích chính y?u là giúp cho sinh viên có co h?i ti?p xúc tr?c ti?p và g?n gui v?i nh?ng tác ph?m nguyên b?n, d? b? sung và làm phong phú thêm cho nh?ng gì h? dã h?c và nghiên c?u t?i tru?ng.

V?i t?ng c?ng g?n 60,000 tác ph?m tàng tr?, nh?ng b? suu t?p t?i dây bao g?m theo th? t? th?i gian t? th?i c? xua cho t?i ngh? thu?t hi?n d?i, và phân chia theo d?a du v?i nh?ng vùng Ð?a Trung H?i, Tây Âu, Trung Hoa, Hoa K? và Châu M? La-tinh. T?i dây có m?t b? suu t?p c? v?t Hi L?p và La-mã, g?m nh?ng món d? g?m, c?m th?ch, d? d?ng, và nh?ng tác ph?m d? kh?m dã thu th?p du?c t? nh?ng cu?c khai qu?t do Princeton University thi hành ? Antioch, Th? Nhi K?. Ngh? thu?t c?a Âu Châu th?i Trung C? g?m có nh?ng b?c tu?ng diêu kh?c, nh?ng tác ph?m b?ng kim lo?i và b?ng kính m?u. B? suu t?p h?i h?a Tây Âu g?m có tác ph?m tiêu bi?u t? th?i Ph?c Hung cho t?i th? k? 19, trong khi b? suu t?p ngh? thu?t c?a th? k? 20 và hi?n d?i v?n còn dang ti?p t?c bành tru?ng.

H? th?ng thu vi?n

H? th?ng thu vi?n c?a Princeton University luu tr? hon 11 tri?u ph?m v?t, g?m các lo?i tài li?u khác nhau, trong s? dó có kho?ng 6 tri?u cu?n sách. Firestone Library, thu vi?n chính c?a tru?ng, noi luu tr? g?n 4 tri?u cu?n sách, là m?t trong nh?ng thu vi?n d?i h?c l?n nh?t th? gi?i (và cung là m?t trong nh?ng thu vi?n có nh?ng k? sách m? ng? l?n nh?t th? gi?i). Ngoài Firestone Library, nhi?u phân khoa và tru?ng thu?c Princeton University cung có nh?ng thu vi?n riêng c?a chính h?, nhu các ngành ki?n trúc, l?ch s? ngh? thu?t, nghiên c?u Ðông-Á, nghiên c?u C?n-Ðông, nhân ch?ng h?c, co khí, d?a ch?t h?c, v.v...

Sinh viên nam chót c?a m?t s? phân khoa có th? ghi danh xin s? d?ng nh?ng phòng riêng trong thu vi?n d? kh?o c?u, và h? có quy?n vào nh?ng phòng luu tr? sách d?c bi?t d? tìm ki?m tài li?u.

Trong Tháng Hai nam 2007, Princeton dã tr? thành h? th?ng thu vi?n th? 12 gia nh?p d? án qui mô và vi d?i c?a Google d? thu vào máy di?n toán nh?ng ki?t tác van chuong trên th? gi?i, khi?n cho d?c gi? kh?p noi có th? tìm chúng trên Internet.

Qui T?c Danh D? khi làm bài thi

Sinh viên b?c c? nhân t?i Princeton University có b?n ph?n tuân theo m?t nguyên t?c thanh liêm liên quan t?i h?c v?n g?i là “Honor Code” (Qui T?c Danh D?). Các sinh viên c?n ph?i vi?t và ký tên vào l?i cam k?t danh d?: “Tôi dem danh d? d? cam k?t r?ng tôi dã không vi ph?m Qui T?c Danh D? trong k? thi này” (“I pledge my honor that I have not violated the Honor Code during this examination”), trong m?i cu?c thi sát h?ch t?i l?p h?c mà h? tham d? t?i Princeton University. Qui t?c này còn bao g?m m?t b?n ph?n th? nhì: Khi du?c thu nh?n vào h?c, m?i sinh viên cam k?t s? báo cáo b?t c? hành d?ng tình nghi gian l?n nào cho ?y Ban Danh D? do chính các sinh viên di?u hành.

Nh? có qui t?c này, sinh viên thi hành t?t c? nh?ng cu?c thi tr?c nghi?m trong khi không có s? giám sát c?a nh?ng ngu?i thu?c ban gi?ng hu?n. Nh?ng vi ph?m Qui T?c Danh D? s? d?n t?i nh?ng bi?n pháp tr?ng ph?t k? lu?t n?ng n? nh?t, nhu b? cho ngh? t?m th?i ho?c b? du?i ra kh?i tru?ng.

Nh?ng bài t?p do sinh viên làm ? ngoài l?p h?c không thu?c quy?n tài phán c?a ?y Ban Danh D?. Nhung trong nh?ng tru?ng h?p này các sinh viên có truy?n th?ng ký tên du?i m?t l?i cam k?t trên bài làm c?a h?, trong dó nói r?ng h? dã không an c?p van c?a ngu?i khác khi làm bài: “This paper represents my own work in accordance with University regulations.” (“Tài li?u này tiêu bi?u cho bài làm c?a tôi phù h?p nh?ng qui lu?t c?a tru?ng.”) Nh?ng t? cáo v? vi ph?m qui lu?t s? b? dua ra ?y Ban K? Lu?t c?a Princeton University d? xét x?.

M?t s? nhân v?t n?i ti?ng có liên h? v?i Princeton University

- James Madison, t?ng th?ng th? 4 c?a Hoa K?, t?t nghi?p b?ng c? nhân nam 1771.

- Woodrow Wilson, t?ng th?ng th? 28 c?a Hoa K?, t?t nghi?p b?ng c? nhân nam 1879, và sau này tr? thành vi?n tru?ng th? 13 c?a Princeton University.

- John F. Kennedy, t?ng th?ng th? 35 c?a Hoa K?. Trong nam 1935 ông vào h?c t?i Princeton University, nhung ch? sau h?c k? tiên ông ph?i ngh? ngang vì lâm b?nh. Sau dó, ông chuy?n sang Ð?i H?c Harvard.

- Syngman Rhee (Lý Th?a Vãn), t?ng th?ng d?u tiên c?a Nam Hàn.

- Nhà van F. Scott Fitzgerald dã theo h?c t?i Princeton University nhung không t?t nghi?p.

- K?ch tác gia Eugene O'Neill dã theo h?c t?i Princeton University nhung không t?t nghi?p.

- Nhà toán h?c John Nash dã t?t nghi?p b?ng ti?n si t?i Princeton University và sau dó tr? thành giáo su c?a tru?ng này. Ti?u s? c?a ông dã du?c phóng tác thành nhân v?t John Nash trong cu?n phim A Beautiful Mind do Russell Crowe th? vai chính.

- Tu?ng David Petraeus, tu l?nh L?c Lu?ng Ða Qu?c ? Iraq, dã t?t nghi?p b?ng ti?n si môn Bang Giao Qu?c T? nam 1987 t?i tru?ng Woodrow Wilson School of Public and International Affairs c?a Princeton University.

- Ðuong kim Ch? T?ch Qui D? Tr? Liên Bang Ben Bernanke t?ng là giáo su môn kinh t? c?a Princeton University t? gi?a th?p niên 1990 cho t?i nam 2005.

- Lý thuy?t gia v?t lý Albert Einstein (1879-1955) dã t?i Princeton l?n d?u trong Tháng Nam 1921 d? c?ng hi?n nam bu?i thuy?t gi?ng v? Thuy?t Tuong Ð?i. Ông nói b?ng ti?ng Ð?c, r?i có 20 phút dúc k?t b?ng ti?ng Anh. Trong nam dó ông cung nh?n b?ng ti?n si khoa h?c danh d? c?a Princeton University.

Einstein dã tr? l?i dây trong nam 1933 v?i tu cách là thành viên c?a Vi?n Nghiên C?u Cao Ð?ng (Institute for Advanced Study) m?i thành l?p h?i dó, và dã ti?p t?c s?ng ? Princeton trong su?t 22 nam còn l?i c?a d?i ông. Tuy là m?t nhân v?t quan tr?ng c?a c?ng d?ng trí th?c ? Princeton, Einstein không thu?c ban gi?ng hu?n c?a Princeton University, dù r?ng ông có m?t van phòng riêng trong khuôn viên c?a tru?ng này.

Nh?ng sinh ho?t và t? ch?c sinh viên

T?i Princeton University, các sinh viên có nhi?u co h?i d? d?nh hu?ng cho nh?ng kinh nghi?m c?a h? và góp ph?n vào nh?ng quy?t d?nh quan tr?ng c?a tru?ng. Dù h? ra tranh c?, ho?c xin du?c b? nhi?m vào ch?c v? nào dó c?a sinh viên doàn, ho?c mu?n thành l?p m?t t? sinh viên m?i, h? có co h?i d? tham gia nh?ng công tác quan tr?ng, và chúng giúp h? thu th?p nh?ng kinh nghi?m trong nh?ng nam c?a b?c c? nhân. Nhi?u sinh viên dùng co h?i này d? rèn luy?n tài nang lãnh d?o và d? m? r?ng thêm t?m nhìn c?a h? v? tuong lai.

K? t? nh?ng nam m?i thành l?p, các t? ch?c sinh viên c?a Princeton University dã cung c?p nh?ng co h?i d? sinh viên th?c hành nh?ng sáng ki?n, khi có d?p d?m nhi?m nh?ng vai trò tích c?c trong s? thành hình nh?ng doàn th? c?a h?. Princeton University khuy?n khích sinh viên hãy b? túc cho h?c v?n c?a h? qua nh?ng chuong trình t? qu?n, d? n?i m?t nh?p c?u gi?a h?c v?n và nh?ng kinh nghi?m ngo?i khóa c?a h?.

Nh?ng d?i lý kinh doanh c?a sinh viên

M?t trong nh?ng di?m d?c dáo c?a Princeton University là s? hi?n h?u c?a chuong trình g?i là Princeton Student Agencies (PSA). Ðây là m?t trong nh?ng chuong trình d?i lý lâu d?i nh?t và l?n nh?t ? Hoa K?. Nh?ng d?i lý này là các co s? kinh doanh do sinh viên cai qu?n, trong dó cung c?p nh?ng s?n ph?m và d?ch v? cho c?ng d?ng sinh viên và giúp t?o ra hon 250 vi?c làm cho h?.

M?i d?i lý có m?t qu?n lý và m?t phó qu?n lý do sinh viên d?m nhi?m, ch?u trách nhi?m di?u hành nh?ng công tác kinh doanh. T?t c? các d?i lý d?u tuy?n d?ng nh?ng sinh viên b?c c? nhân vào làm trong các nghành ti?p th?, phân ph?i, k? toán, bán hàng qua Internet, b?o trì, ki?m ph?m, chuyên ch?, giao d?ch v?i khách hàng, di?u hành h? th?ng di?n toán, v.v.

Các sinh viên có th? d? ngh? thành l?p m?t d?i lý m?i, theo sáng ki?n c?a h?, b?ng cách d? don yêu c?u lên van phòng Student Agency Office, kèm theo k? ho?ch kinh doanh và nh?ng chi ti?t v? ngân sách. Sinh viên cung có th? tr? thành qu?n lý c?a m?t d?i lý hi?n h?u khi nh?ng ch?c v? này có ngu?i t? ch?c. Khi làm vi?c trong h? th?ng d?i lý c?a sinh viên, b?n s? có co h?i d? thu th?p nh?ng kinh nghi?m v? kinh doanh và nh?ng tài nang qu?n lý d? sau này có th? tr? thành nh?ng doanh gia thành th?o.

Nh?ng sáng ki?n khác

Ngoài s? h?p tác v?i các t? ch?c sinh viên, Van Phòng Vi?n Tru?ng Ð?c Trách B?c C? Nhân cung d?m nhi?m m?t s? chuong trình d? dóng góp vào nh?ng kinh nghi?m c?a sinh viên.

Ða s? nh?ng chuong trình này dã du?c thành l?p t? lâu trong tru?ng. Trong m?t s? tru?ng h?p, chúng du?c thi?t l?p d? dáp ?ng v?i m?t nhu c?u d?c bi?t nào dó trong khuôn viên c?a tru?ng, ho?c du?c dùng nhu là m?t “chuong trình thí nghi?m” (“pilot program”) nh?m dánh giá s? kh? thi c?a nh?ng sáng ki?n và d? u?c tính kh? nang thành công c?a chúng.