Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Một vấn đề nhức nhối trong cuộc chạy đua vào Tòa Bạch Ốc: Hiện Trạng Nền Y Tế Hoa Kỳ--So Sánh Bảo Hiểm Sức Khỏe Giữa Obama và McCain
Ngày cơn bão tài chánh thổi qua thị trường chứng khoán Nữu Ước, tôi đọc bộ sách “Sự sụp đổ của đế quốc La Mã” của Edward Gibbon, sau khi nghe TT Nga Vladimir Putin và TT Venezuela Hugo Chavez cười chế nhạo “ngày tàn của đế quốc Mỹ”. Tôi tình cờ khám phá nhiều điều trùng hợp thú vị, cả hai “đế quốc” cùng dùng huy hiệu con ó, điện Capitol ở trên đồi, các ông TNS nhiêu quyền hành như vua và trong thời kỳ suy sụp có nhiều đại đế La Mã da đen như Severus chứ không hẳn chỉ dân da trắng thành La Mã!
- Lá thư Luân Đôn 11/01/08
Chỉ còn hai ngày nữa là nước Mỹ đi vào một cuộc bầu cử tổng thống mới. Ðặc biệt cuộc bầu cử lần này đã hấp dẫn sự chú ý của không những toàn thể nước Mỹ mà hầu như của khắp thế giới nữa. Ðối với dân Anh chẳng hạn cuộc bầu cử tại Mỹ còn được người ta theo dõi kỹ hơn là những cuộc vận động chuẩn bị cho một cuộc tổng tuyển cứ sắp tới tại Anh.
- Lá thư Luân Đôn 11/01/08
Chỉ còn hai ngày nữa là nước Mỹ đi vào một cuộc bầu cử tổng thống mới. Ðặc biệt cuộc bầu cử lần này đã hấp dẫn sự chú ý của không những toàn thể nước Mỹ mà hầu như của khắp thế giới nữa. Ðối với dân Anh chẳng hạn cuộc bầu cử tại Mỹ còn được người ta theo dõi kỹ hơn là những cuộc vận động chuẩn bị cho một cuộc tổng tuyển cứ sắp tới tại Anh.
- Ðịa cầu chuyển trục
Trước khi nhìn qua ngày mai, với lời hứa sẽ làm thay đổi nước Mỹ (McCain) - hay cả thế giới (Obama) - hãy cứ nhẩn nha ôn lại chuyện cũ...
- Ðịa cầu chuyển trục
Trước khi nhìn qua ngày mai, với lời hứa sẽ làm thay đổi nước Mỹ (McCain) - hay cả thế giới (Obama) - hãy cứ nhẩn nha ôn lại chuyện cũ...
- Obama có làm thế giới trở thành thân Mỹ hay không?
Tôi có một người bạn đang đi làm ở một nhà xuất bản lớn ở Luân Ðôn. Hôm Thứ Tư vừa qua, bạn tôi kể, một đồng nghiệp người Mỹ đã mang một lá cờ “lấp lánh sao” thật lớn đến sở và treo ngay lên kế bàn giấy của anh ta. Không những không làm các đồng nghiệp khó chịu, anh còn được mọi người đến bắt tay chúc mừng.
- Obama có làm thế giới trở thành thân Mỹ hay không?
Tôi có một người bạn đang đi làm ở một nhà xuất bản lớn ở Luân Ðôn. Hôm Thứ Tư vừa qua, bạn tôi kể, một đồng nghiệp người Mỹ đã mang một lá cờ “lấp lánh sao” thật lớn đến sở và treo ngay lên kế bàn giấy của anh ta. Không những không làm các đồng nghiệp khó chịu, anh còn được mọi người đến bắt tay chúc mừng.
- Cùng với thế giới Pháp chào mừng Obama
“Một bình minh mới đang ló dạng trên đất Mỹ.” Trước 65,000 dân Chicago, trong một bài diễn văn được truyền khắp nước Mỹ, Barack Obama ghi nhận đây là một “thành công vượt bực” do từ hằng triệu người Mỹ muốn thay đổi đã dồn phiếu cho ông.
- Cùng với thế giới Pháp chào mừng Obama
“Một bình minh mới đang ló dạng trên đất Mỹ.” Trước 65,000 dân Chicago, trong một bài diễn văn được truyền khắp nước Mỹ, Barack Obama ghi nhận đây là một “thành công vượt bực” do từ hằng triệu người Mỹ muốn thay đổi đã dồn phiếu cho ông.
- Lá thư Luân Đôn 11/09/08
Có lẽ điều làm cho người ta thấy rõ nhất sự khác biệt trong giai điệu của chính trị Mỹ và Anh được thể hiện trong phiên họp của Quốc Hội Anh ngày 5 Tháng Mười Một vừa qua.
- Lá thư Luân Đôn 11/09/08
Có lẽ điều làm cho người ta thấy rõ nhất sự khác biệt trong giai điệu của chính trị Mỹ và Anh được thể hiện trong phiên họp của Quốc Hội Anh ngày 5 Tháng Mười Một vừa qua.
- Cũng là dân chủ
Hôm Chủ Nhật và Thứ Ba tuần này, Anh Quốc tổ chức kỷ niệm 90 năm ngày đình chiến của Thế Chiến Thứ Nhất. Ngồi xem nghi lễ tổ chức trong ánh nắng se lạnh của ngày cuối thu, tôi bỗng chợt thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai nền dân chủ Anh Quốc và Hoa Kỳ. Bởi sau khi Nữ Hoàng Elizabeth Ðệ Nhị và hoàng gia đặt vòng hoa dưới chân đài kỷ niệm là đến phiên các nhà lãnh đạo chính quyền.
- Cũng là dân chủ
Hôm Chủ Nhật và Thứ Ba tuần này, Anh Quốc tổ chức kỷ niệm 90 năm ngày đình chiến của Thế Chiến Thứ Nhất. Ngồi xem nghi lễ tổ chức trong ánh nắng se lạnh của ngày cuối thu, tôi bỗng chợt thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai nền dân chủ Anh Quốc và Hoa Kỳ. Bởi sau khi Nữ Hoàng Elizabeth Ðệ Nhị và hoàng gia đặt vòng hoa dưới chân đài kỷ niệm là đến phiên các nhà lãnh đạo chính quyền.
- Sau vụ bầu cử tại Mỹ: Vấn đề hội nhập tại Pháp
Nước Pháp, xứ sở của ánh sáng và cái nôi của nhân quyền, một ngày nào đó có thể có một Barack Obama lên cầm quyền hay không? Câu hỏi đó được đặt ra sau khi một người da màu được bầu làm tổng thống Mỹ, chuyện xảy ra từ đầu tháng mà cho tới nay vẫn tiếp tục được nhắc nhở (một cách lạ lùng) như là một trường hợp điển hình cho thế giới.
- Sau vụ bầu cử tại Mỹ: Vấn đề hội nhập tại Pháp
Nước Pháp, xứ sở của ánh sáng và cái nôi của nhân quyền, một ngày nào đó có thể có một Barack Obama lên cầm quyền hay không? Câu hỏi đó được đặt ra sau khi một người da màu được bầu làm tổng thống Mỹ, chuyện xảy ra từ đầu tháng mà cho tới nay vẫn tiếp tục được nhắc nhở (một cách lạ lùng) như là một trường hợp điển hình cho thế giới.
- "Đế quốc Mỹ" vẫn bá chủ, tân tổng thống Obama phải đối phó với trật tự thế giới mới
40 năm sau ngày Mục sư tranh đấu nhân quyền người da đen Martin Luther King bị ám sát, Thượng nghị sĩ da đen lai hai dòng máu Barack Obama đã làm lịch sử. Nhờ tài hùng biện và vóc dáng quyến rũ, ông đã được giới trẻ và những người Mỹ da đen biến ngày bầu cử 4/11/2008 thành ngày lịch sử trọng đại của Hoa Kỳ, lần đầu tiên một ứng cử viên da mầu vào tòa Bạch Ốc.
- "Đế quốc Mỹ" vẫn bá chủ, tân tổng thống Obama phải đối phó với trật tự thế giới mới
40 năm sau ngày Mục sư tranh đấu nhân quyền người da đen Martin Luther King bị ám sát, Thượng nghị sĩ da đen lai hai dòng máu Barack Obama đã làm lịch sử. Nhờ tài hùng biện và vóc dáng quyến rũ, ông đã được giới trẻ và những người Mỹ da đen biến ngày bầu cử 4/11/2008 thành ngày lịch sử trọng đại của Hoa Kỳ, lần đầu tiên một ứng cử viên da mầu vào tòa Bạch Ốc.
- Vẫn là cao thủ
Chuyện Iraq hết là đáng kể dù hôm 16, nội các xứ này đã biểu quyết với đa số áp đảo, 27 trên 40 người tham dự, lịch trình triệt thoái các đơn vị tác chiến Hoa Kỳ trong thời gian tới: rút khỏi các thành phố và thị trấn vào cuối Tháng Sáu năm 2009 và ra khỏi Iraq vào cuối năm 2011. Hội đồng an ninh quốc gia của Bush rất hài lòng với thỏa thuận ấy. Hoa Kỳ đang gói gọn hồ sơ Iraq và ra đi trong trật tự - không là trật tự hối hả 16 tháng của tổng thống tân cử Barack Obama!
- Vẫn là cao thủ
Chuyện Iraq hết là đáng kể dù hôm 16, nội các xứ này đã biểu quyết với đa số áp đảo, 27 trên 40 người tham dự, lịch trình triệt thoái các đơn vị tác chiến Hoa Kỳ trong thời gian tới: rút khỏi các thành phố và thị trấn vào cuối Tháng Sáu năm 2009 và ra khỏi Iraq vào cuối năm 2011. Hội đồng an ninh quốc gia của Bush rất hài lòng với thỏa thuận ấy. Hoa Kỳ đang gói gọn hồ sơ Iraq và ra đi trong trật tự - không là trật tự hối hả 16 tháng của tổng thống tân cử Barack Obama!
- Câu chuyện cuối tuần
Tôi có một ông bà bạn Việt Nam. Ðã bao năm sống xa quê hương nhưng nhà ông bà lúc nào cũng có một “lu” gạo đầy ắp chứa được cả tạ gạo. Khi thấy tôi tò mò, ông bạn đã cười bảo, “Tại cái tật lo xa. Cứ như các cụ ta xưa vậy, trong nhà phải có lu gạo mới an tâm.”
- Câu chuyện cuối tuần
Tôi có một ông bà bạn Việt Nam. Ðã bao năm sống xa quê hương nhưng nhà ông bà lúc nào cũng có một “lu” gạo đầy ắp chứa được cả tạ gạo. Khi thấy tôi tò mò, ông bạn đã cười bảo, “Tại cái tật lo xa. Cứ như các cụ ta xưa vậy, trong nhà phải có lu gạo mới an tâm.”
- Tân Tổng Bí Thư Ðảng Xã Hội Martine Aubry
Ðảng Xã Hội Pháp ngày 21.11 đã bầu Martine Aubry, 58 tuổi, vào chức tổng bí thư đảng với 50,02% số phiếu, kết quả mà đối thủ của bà là Ségolène Royal, 55 tuổi, chỉ thua có 42 phiếu, chống đối. Bà Aubry, thị trưởng thành phố Lille ở miền Bắc nước Pháp được gọi là “la Dame de 35 heures” vì bà có sáng kiến đề nghị rút ngắn giờ làm việc mỗi tuần còn 35 giờ vui mừng trước kết quả này.
- Tân Tổng Bí Thư Ðảng Xã Hội Martine Aubry
Ðảng Xã Hội Pháp ngày 21.11 đã bầu Martine Aubry, 58 tuổi, vào chức tổng bí thư đảng với 50,02% số phiếu, kết quả mà đối thủ của bà là Ségolène Royal, 55 tuổi, chỉ thua có 42 phiếu, chống đối. Bà Aubry, thị trưởng thành phố Lille ở miền Bắc nước Pháp được gọi là “la Dame de 35 heures” vì bà có sáng kiến đề nghị rút ngắn giờ làm việc mỗi tuần còn 35 giờ vui mừng trước kết quả này.
- Nói về Bầu cử ở Anh Quốc
Ðối với những người Cộng Hòa tìm một con đường thoát ra khỏi ngõ kẹt mà đảng của họ rơi vào trong cuộc bầu cử này thì tấm gương của đảng Bảo Thủ tại Anh có thể giúp cho họ một kinh nghiệm khá bổ ích. Ðó là vì đảng Bảo Thủ của Anh cũng đã trải qua một thất bại thê thảm tương tự trong một cuộc tổng tuyển cử đầy kịch tính, bị đè bẹp bởi một đảng Lao Ðộng dưới sự lãnh đạo của một lãnh tụ có nhiều hấp lực (charisma) với quần chúng.
- Nói về Bầu cử ở Anh Quốc
Ðối với những người Cộng Hòa tìm một con đường thoát ra khỏi ngõ kẹt mà đảng của họ rơi vào trong cuộc bầu cử này thì tấm gương của đảng Bảo Thủ tại Anh có thể giúp cho họ một kinh nghiệm khá bổ ích. Ðó là vì đảng Bảo Thủ của Anh cũng đã trải qua một thất bại thê thảm tương tự trong một cuộc tổng tuyển cử đầy kịch tính, bị đè bẹp bởi một đảng Lao Ðộng dưới sự lãnh đạo của một lãnh tụ có nhiều hấp lực (charisma) với quần chúng.
- Câu chuyện Thái Lan
Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2000, giai đoạn mà Thái Lan đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất, chính trị Thái đã trải qua một giai đoạn tuy có thể bị chê là thiếu ổn định nhưng lại rất dân chủ và bao dung.
- Câu chuyện Thái Lan
Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2000, giai đoạn mà Thái Lan đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất, chính trị Thái đã trải qua một giai đoạn tuy có thể bị chê là thiếu ổn định nhưng lại rất dân chủ và bao dung.
- "Thành phố địa đạo"
Trong lúc tại Anh cũng như tại Mỹ cuộc khủng hoảng nhà đất đang diễn ra một cách gay gắt thì lâu lâu trên những trang báo vẫn còn xuất hiện những cơ sở khá đặc biệt. Và tuần này tại Luân Ðôn cũng vừa xuất hiện vài hàng quảng cáo như sau.
- "Thành phố địa đạo"
Trong lúc tại Anh cũng như tại Mỹ cuộc khủng hoảng nhà đất đang diễn ra một cách gay gắt thì lâu lâu trên những trang báo vẫn còn xuất hiện những cơ sở khá đặc biệt. Và tuần này tại Luân Ðôn cũng vừa xuất hiện vài hàng quảng cáo như sau.
- Hoa Kỳ xoay trở ra sao? Mới và cũ trong chuyện đối ngoại của Mỹ
Từ nhiều năm trước, khi mở ra mục này (“Hoa Kỳ Nhìn Từ Bên Ngoài”) người viết có chủ đích - và giao hẹn trước với ban biên tập - là sẽ thiên về chuyện quốc tế: các nước nhìn Hoa Kỳ ra sao, đối phó thế nào, có gì đúng có gì sai... Lý do chính là vì người Mỹ - và truyền thông Hoa Kỳ - có cảm tưởng là biết hết về thiên hạ sự mà lại hiểu rất ít về nguyên nhân của nhiều chuyển động quốc tế nên cứ ngạc nhiên vì thế giới lại có ác cảm với thiện chí của mình. Cột báo này không có mục đích bênh vực ông Bush hay đảng Cộng Hòa, độc giả mà đọc kỹ thì tất thấy!
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
Ngày 11 tháng 11 nam nay dánh d?u dúng chín muoi nam ngày Đ?i Chi?n Th? gi?i th? nh?t ch?m d?t. Nhung t?i hai b? Đ?i Tây Duong ngày này du?c k? ni?m m?t cách khác nhau nhi?u. Trong khi dó, n?u m? r?ng ra toàn th? gi?i th́ ư nghia c?a ngày này l?i càng khác nhau nhi?u n?a. Nh?ng khác bi?t dó nh?c l?i cho ta r?ng tùy theo tru?ng h?p cùng m?t s? ki?n l?ch s? có th? có nh?ng âm hu?ng r?t khác nhau d?i v?i t?ng xă h?i dù cho r?ng nh?ng xă h?i này có g?n gui nhau d?n m?y di chang n?a.
Đ?i v?i ngu?i M?, ngày này là ngày C?u Chi?n Binh (Veterans Day), ngày d? ngu?i ta vinh danh t?t c? nh?ng ngu?i dă chi?n d?u trong t?t c? các cu?c chi?n mà nu?c M? dă tham gia trong các th? k? th? 20 và 21. Nh?n m?nh ? dây là vào nh?ng ngu?i s?ng. Và ngày này có m?t tính cách vui v? v?i nh?ng cu?c di?n hành, bi?u di?n quân nh?c vv... Nhung t?i Anh và Pháp th́ ngày này l?i du?c tu?ng ni?m m?t cách khác. T?i hai nu?c, nh?ng ngu?i dă hy sinh trong các tr?n chi?n k? t? nam 1914 m?i là tiêu di?m c?a các bu?i l?.
T?i sao l?i có s? khác bi?t nhu v?y? Nh?t là ngày này d?i v?i c? ba nu?c d?u dánh d?u m?t chi?n th?ng chung. Ngày 11 tháng 11 nam 1918 là ngày mà liên minh Anh Pháp M? dă chi?n th?ng d?i v?i k? thù Đ?c-Áo trong m?t cu?c chi?n mà lúc dó du?c g?i là “cu?c chi?n d? b?o v? cho van minh th? gi?i” v?i hy v?ng r?ng dây s? là “cu?c chi?n d? ch?m d?t m?i cu?c chi?n” (the war to end all wars).
Trong nh?ng nam ngay sau khi cu?c chi?n ch?m d?t, nh?ng nghi l? chính th?c k? ni?m ngày này t?i M?, dă ph?n ?nh dúng nh?ng ư tu?ng chi?n th?ng dó và ca ng?i “ḥa b́nh cho th? gi?i”. Ch? sau khi Th? Chi?n Th? 2 ch?m d?t, ngày này t?i M? m?i chuy?n thành ngày d?c bi?t dành cho các C?u Chi?n Binh. Đ?i v?i nu?c M? nh?ng m?t mát và dau kh? l?n nh?t v?n h?n m?t d?u không th? nào quên vào xă h?i Hoa K? v?n c̣n là cu?c N?i Chi?n Nam B?c, cu?c chi?n tranh b?ng các vu khí hi?n d?i d?u tiên x?y ra cách Th? Chi?n Th? 1 nam muoi nam và dă làm ch?t m?t trên 600,000 binh s? c?a c? hai bên. Cái ngày mà ngu?i M? g?i là ngày Tu?ng Ni?m (Memorial Day) du?c d?t ra vào cu?i th?p niên 1860 chính là d? tu?ng ni?m nh?ng ngu?i dă ngă xu?ng trong cu?c chi?n này.
Trong khi dó, ph?i d?n Tháng Tám, 1914 th́ nh?ng nu?c Tây Âu m?i bi?t t?i nh?ng kh?ng khi?p và m?t mát c?a m?t cu?c chi?n tranh hi?n d?i. Cu?c Đ?i Chi?n (The Great War) nhu ngu?i ta v?n c̣n g?i cu?c chi?n này t?i Anh và Pháp là m?t cu?c chi?n tranh kéo dài và gay go ḍi h?i các nu?c tham chi?n ph?i d? tài nguyên nhân và v?t l?c vào cu?c d?u tranh ? m?t m?c mà tru?c dó chua t?ng có.
Trong m?t kho?ng th?i gian trên b?n nam tr?i, nh?ng d?o quân hàng nhi?u tri?u ngu?i dă d?ng v?i nhau trong nh?ng di?u ki?n kh?ng khi?p mà không d?t du?c m?t k?t qu? nào quy?t d?nh. L?n d?u tiên trong l?ch s?, t?t c? s?c m?nh c?a xă h?i du?c d?ng viên vào chi?n d?u v?i c? nh?ng thu?ng dân cung tr? thành m?c tiêu c?a nh?ng cu?c oanh t?c vào các thành th? và nh?ng chi?n d?ch phong t?a luong th?c. Con s? 700,000 ngu?i ch?t v́ cu?c chi?n này c?a Anh d?n nay v?n là con s? t? vong cao nh?t trong m?t cu?c chi?n c?a nu?c này. Con s? nh?ng binh si t? tr?n c?a Pháp và Đ?c c̣n cao hon n?a, u?c tính là vào kho?ng 1.4 tri?u cho Pháp và 2 tri?u cho Đ?c.
Chính cái nhu c?u c?n ph?i tu?ng ni?m cái m?t mát kinh kh?ng dó dă quy?t d?nh h́nh th?c tu?ng ni?m ngày này t?i Châu Âu. Trong ngày l? k? ni?m d?u tiên sau cu?c chi?n, t?i Anh, m?i ho?t d?ng d?u ngung l?i trong hai phút m?c ni?m vào lúc 11 gi? sáng: nhà máy ngung ho?t d?ng, xe c? d?ng l?i và ngu?i ta gi? yên l?ng d? tu?ng nh? nh?ng ngu?i dă khu?t. T?i Pháp, s? tu?ng ni?m này du?c th?c hi?n m?t cách ?n ào hon, v?i dân chúng m?i làng xóm t?p h?p l?i d? nghe tên c?a nh?ng ngu?i trong làng xóm ḿnh dă hy sinh trong cu?c chi?n. M?i l?n tên m?t ngu?i nào du?c d?c lên qua gi?ng c?a m?t em cô nhi th́ toàn th? nh?ng ngu?i tham d? d?u d?ng thanh nh?c l?i “hy sinh cho t? qu?c (mort pour la patrie)”
Tu?ng dài k? ni?m du?c xây d?ng t?i h?u nhu kh?p các d?a phuong và tr? nên m?t trong nh?ng d?c trung c?a các d?a phuong t?i Anh và Pháp. Nam 1920, t?i Luân Đôn và Paris, ngu?i ta ch?n m?i noi m?t “Chi?n Si Vô Danh” d? dem vào qu?c táng d?i bi?u cho t?t c? nh?ng binh si dă hy sinh trong cu?c chi?n. Ngay c? nu?c Đ?c, v?n là nu?c chi?n b?i trong cu?c chi?n, nam 1925 cung d?t ngày này thành m?t ngày tu?ng ni?m, “Ngày Đau Bu?n c?a Nhân Dân” (Volkstrauertag) d? nh? d?n nh?ng ngu?i dă hy sinh trong cu?c chi?n.
Đ?n nay g?n m?t th? k? dă trôi qua, nhung kư ?c c?a cu?c chi?n này v?n c̣n n?ng n?. T?i Anh có d?n 80% dân chúng dă ng?ng l?i cho hai phút tu?ng ni?m vào ngày 11 tháng 11 v?a qua. Và c? kho?ng m?t tu?n tru?c khi d?n ngày k? ni?m này, n?u du khách t? M? ho?c t? m?t noi nào khác d?n Anh (ho?c là nh?ng nu?c bà con v?i Anh nhu Úc, Canada ho?c New Zealand) th́ s? th?y h?u nhu ai cung mang trên ve áo m?t bông phù dung d? b?ng gi?y. Đây là m?t bi?u tu?ng d? tu?ng nh? nh?ng bông hoa d? này v?n hàng nam v?n n? d?y trên nh?ng cánh d?ng mi?n Flanders, noi x?y ra nh?ng tr?n dánh d?m máu nh?t c?a cu?c chi?n và dă du?c k? l?i trong bài tho n?i ti?ng c?a John McCrae “In flanders Fields”.
Nhung n?u ngày này v?n c̣n là m?t ngày bi thuong cho nh?ng nu?c Anh và Pháp, th́ nó l?i có m?t ư nghia khác d?i v?i nh?ng nu?c khác. Đ?i v?i ngu?i Ba Lan, ngày 11 tháng 11 này không ph?i là m?t ngày tu?ng ni?m mà là m?t ngày vui m?ng, dánh d?u s? h?i sinh c?a d?t nu?c Ba Lan sau hon m?t th? k? b? m?t nu?c và chia c?t gi?a ba d? qu?c Nga, Ph? và AÔo-Hung. C̣n t?i Đ?c và nh?ng nu?c Trung và Đông Âu, nh?ng dau kh? và kinh hoàng c?a cu?c chi?n th? hai dă làm cho ngu?i ta không c̣n nh? d?n nh?ng m?t mát c?a cu?c chi?n l?n th? nh?t n?a. T?i Đ?c ch?ng h?n, tu?ng ni?m v? Holocaust và nh?ng tàn b?o c?a ch? d? Qu?c Xă dă chi?m uu tiên hon trong ư th?c c?a dân chúng.
C̣n d?i v?i ph?n c̣n l?i c?a th? gi?i, t?i nh?ng nu?c Á châu, ho?c Phi Châu th́ ngày này h?u nhu không có ư nghia. N?u có chang th́ dây s? là m?t ngày vui m?ng. Nó dánh d?u s? suy tàn c?a ch? d? th?c dân Châu Âu, m? d?u cho nh?ng cu?c d?u tranh giành d?c l?p mà cu?i cùng dă k?t thúc b?ng s? s?p d? c?a nh?ng d? qu?c này sau Chi?n Tranh Th? Hai.
Lê M?nh Hùng |