Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Sau khi Nguyễn Tấn Dũng đổ
Lạm phát ở Việt Nam đã lên tới trên 25%, tức là giá sinh hoạt tăng một phần tư trong vòng 12 tháng. Giá gạo còn lên mạnh hơn nữa, tăng 68% một năm. Ðối với dân nghèo, những gia đình phải dùng hơn nửa tiền thu nhập để đong gạo, thì họ đang chịu cảnh giá sinh hoạt tăng gấp rưỡi hoặc cao hơn. Ở những quốc gia bình thường, trước thảm cảnh kinh tế đó chính phủ sẽ phải từ chức hoặc bị lật đổ.
- Phải thay đổi cơ cấu
Sau khi đọc tin tức về kinh tế Việt Nam đang tuột dốc, một người bạn kể câu chuyện tiếu lâm đang được người Hà Nội truyền tụng. Kể rằng trong bệnh viện Việt Ðức có một người muốn thay toàn thể não bộ để cải lão hoàn đồng. Bác sĩ giới thiệu bộ óc của một nhà khoa học lẫy lừng mới qua đời. Cả nhà bệnh nhân chê vì trông bộ não đã cũ vàng, các nếp gấp méo mó hết, không biết xài được bao lâu. Chắc vì lúc còn sống nhà khoa học suy nghĩ nhiều quá.
- Vi mô làm hại vĩ mô
Trong bài báo cáo ông Nguyễn Tấn Dũng đọc trước quốc hội ở Hà Nội cuối tuần vừa qua, ông nhấn mạnh đến việc “ổn định kinh tế vĩ mô.” Ông cho biết “việc thực hiện chỉ tiêu tăng trưởng GDP từ 8,5% đến 9% là không hiện thực” (nghĩa là không thể thực hiện được) cho nên phải “điều chỉnh” xuống 7%. Ba chữ GDP được dùng trong bài diễn văn mà không cần giải thích ra tiếng Việt (chúng ta thường gọi là Tổng Sản Lượng Nội Ðịa) chứng tỏ người Việt Nam bây giờ đã quen với các thuật ngữ kinh tế quốc tế lắm rồi.
- Tranh cử, và hậu tranh cử
Ngày hôm qua một cuộc tranh cử kết thúc và một cuộc tranh cử bắt đầu. Kết thúc là cuộc vận động tranh cử một số chức vụ ở Quận Cam, hai người Việt đã thắng cử vẻ vang là ông Chánh Án Nguyễn Trọng Nho và cô Giám Sát Janet Nguyễn. Trên bình diện toàn quốc, thì cuộc tranh cử gay go giữa hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa giành chức vị tổng thống Hoa Kỳ ngày hôm qua mới thực sự bắt đầu, giữa hai người chắc sẽ được hai đảng đưa ra tranh cử năm nay, các Nghị Sĩ John McCain và Barack Obama.
- Tại sao Obama thắng Clinton?
Cả thế giới thích thú theo dõi cuộc tranh cử tổng thống Mỹ năm nay. Một màn mới kết thúc, nhiều người thắc mắc tại sao Nghị Sĩ Barack Obama qua mặt Nghị Sĩ Hillary Clinton trong cuộc tuyển chọn nội bộ của đảng Dân Chủ, mặc dù sáu tháng trước đây bà Clinton được coi như nắm chắc phần thắng. Tìm hiểu sự kiện đó, chúng ta sẽ hiểu rõ hơn chế độ dân chủ ở nước này trong thực tế vận hành phức tạp như thế nào.
- Di sản của lịch sử
Sáng hôm qua, khi cầu thủ Villa thuộc đội Tây Ban Nha đá cú đầu tiên thủng lưới đội Nga, khán giả coi trực tiếp trận đấu cùng ồ lên cổ võ, cũng như mọi cú làm bàn khác. Nhưng giữa những tiếng cười, tiếng la cổ võ Villa, có người tỏ ra thiên vị rõ rệt. Một ông bạn thở ra khoan khoái, “Nga Xô thua là đúng rồi!”
- Ai thương tiếc ông Võ Văn Kiệt?
Thương cho ông Võ Văn Kiệt. Lúc còn sống ông từng lên tiếng ủng hộ việc cởi trói thêm cho báo chí, muốn cho các nhà báo được dễ thở hơn một chút; nhiều nhà báo biết ơn coi ông như một “ô dù” bảo vệ họ mỗi khi lỡ nói “những sự thật không được phép nói.” Nhưng khi ông qua đời, hai ngày sau báo chí ở Sài Gòn mới được phép loan tin! Có báo lỡ đưa lên mạng rồi cũng được lệnh phải cắt bỏ. Và họ đành răm rắp vâng lệnh các ông chủ! Tự do báo chí, như có lần ông Võ Văn Kiệt đã đòi phải mở rộng hơn, bây giờ vẫn như thế đó!
- Chính phủ đổ vì thịt bò?
Có ai tin chính phủ một cường quốc kinh tế ở Á Châu có thể bị lật đổ vì ăn thịt bò Mỹ hay không? Chuyện đó đang diễn ra ở Nam Hàn, tức Ðại Hàn Dân Quốc. Dân biểu tình đòi Tổng Thống Lee Myung Bak từ chức vì chính phủ ông ký thỏa hiệp cho Mỹ lại được xuất cảng thịt bò sang Nam Hàn, sau khi đã ngưng gần 5 năm.
- Bao giờ dầu xuống giá?
Một ông bạn tôi đang đợi đứa cháu trai vào Mùa Hè này. Ông hứa nếu cháu nội ra đời vào lúc xăng lên giá 5 đô la, ông sẽ đặt tên cháu là “Thằng Năm Ðô.” Bà nội các cháu đang dọa sẽ ra tòa ly dị nếu ông không rút lại ý kiến!
- Ông Nỉnh ông Ninh
Các bạn đến coi đá banh trong phòng sinh hoạt Nhật báo Người Việt, ngoài những lúc hô lớn: “Vô! Vô đi!” hoặc “Xuống! Xuống nữa!” giống như ký giả Huyền Vũ trực tiếp truyền thanh, họ cũng hay đùa tếu với nhau. Ngày hôm qua, trong giờ nghỉ giữa trận Ðức với Bồ Ðào Nha, có người bàn rằng trong hiệp thứ nhì sắp tới Ðức chỉ cần phải thủ cho vững. Nhưng một ông bạn có óc hài hước sắc bén, phản đối: “Như vậy là Ðức đá cho Sài Gòn ăn còn chi?”
- Giai cấp đại quý tộc
Tuần trước, ông ngoại trưởng Vương Quốc Belgique đáp máy bay từ Hà Nội đi Sài Gòn. Tất nhiên, Bộ Ngoại Giao nước Bỉ bỏ tiền mua vé máy bay hạng nhất cho ông và các tùy tùng. Nhưng lên máy bay rồi, nhân viên Vietnam Airline mời phái đoàn Belgique xuống ngồi hạng ghế bình dân. Vì họ phải dành các ghế hạng nhất cho các ủy viên trung ương đảng Cộng Sản Việt Nam vào Sài Gòn đưa đám ma.
- Kinh tế kiểu “Bán bến”
Ông Nguyễn Tấn Dũng đã hẹn gặp ông Allen Greenspan, cựu thống đốc Ngân Hàng Trung Ương Mỹ. Nghe như một con bệnh đi tìm thầy thuốc. Kinh tế Việt Nam trên đà tụt giốc. Ông Greenspan thì đang làm cố vấn cho các ngân hàng và quỹ đầu tư Mỹ và quốc tế; một bài thuyết trình của ông được trả hàng trăm ngàn Mỹ kim, một lời khuyên của ông có thể chuyển dịch hàng tỷ Mỹ kim đi nơi khác tìm cơ hội đầu tư.
- Tại sao giới đầu tư lo ngại?
Sau khi lãnh những cuộc biểu tình chống đối ở Washington, phái đoàn Nguyễn Tấn Dũng bay qua Texas. Texas là trung tâm dầu lửa của Mỹ, trong phái đoàn Nguyễn Tấn Dũng có ông Võ Hồng Phúc, bộ trưởng kế hoạch và đầu tư, vốn là người sau ngày 30 Tháng Tư năm 1975 đã tiếp thu ủy ban dầu lửa của Việt Nam Cộng Hòa.
- Cử tri Mỹ sẽ chọn thế nào?
Bốn tháng nữa người Mỹ sẽ chọn hoặc một trong hai nghị sĩ, John McCain và Barack Obama cho một người làm tổng thống. Cả thế giới đang chăm chú theo dõi. Người ta sẽ chứng kiến chế độ dân chủ diễn ra trước mắt. Dân chủ, Tự do, nhưng khái niệm trừu tượng, sẽ thể hiện trong thực tế, với tất cả những cái đẹp và cái xấu, cái hay cái dở, những cảnh đáng khâm phục hoặc đáng chê bai. Nhưng rõ ràng là các cử tri Mỹ sẽ lựa chọn, không ai có thể chối cãi được.
- Cử tri Mỹ sẽ chọn cái gì?
Bầu tổng thống tức là chọn một người, hoặc chọn một đảng lên làm công việc lãnh đạo; nhưng quan trọng nhất là chọn những chính sách do ứng cử viên và đảng của ông ta đề nghị. Khi chọn lựa giữa các ứng cử viên tổng thống năm nay, các cử tri Mỹ sẽ chọn lựa cái gì?
- Tự thực hiện quyền tự do thông tin
Những cuộc biểu tình tuần trước của người Trung Hoa ở Quý Châu đã bị chính quyền Bắc Kinh dùng công an và quân đội dẹp tan. Nhưng một phong trào phản kháng mới bắt đầu, và sẽ còn lan rộng trên toàn cõi Trung Quốc. Ðó là cơn sóng lan tràn trên mạng lưới điện toán Internet với những “blốc” (blogs) tiếp tục thông tin về biến cố này.
- Tranh quyền
Một tài liệu nội bộ của đảng Cộng Sản Việt Nam mới tiết lộ cho biết các đảng viên hiện có hai điều rất lo lắng. Một là nạn tham nhũng không cách nào chữa được; hai là các lãnh tụ mải lo “tranh quyền” với nhau.
- Phải chấm dứt tấn tuồng gian dối
Coi bài “phát biểu” của ông Nông Ðức Mạnh đọc trước hội nghị trung ương đảng ở Hà Nội hôm Thứ Tư vừa qua, những lời lẽ in đầy bốn trang giấy - chỉ toàn là khẩu hiệu, những khẩu hiệu trống rỗng, không thấy được một ý kiến thành thật hay một đề nghị cụ thể nào cả.
- Phải thoát vòng luẩn quẩn
Trong khi các ông bà ủy viên Trung Ương Ðảng Cộng Sản Việt Nam họp với nhau ở Hà Nội để nghe ông Nông Ðức Mạnh đọc diễn văn, thì cùng ngày 9 Tháng Bảy vừa rồi, tòa án “nhân dân” thị xã Gia Nghĩa đã xử phạt hai người dân, là ông Trần Quốc (60 tuổi, ở Phường Nghĩa Thành) và ông Lương Văn Quý (44 tuổi, phường Nghĩa Tân), hai bản án 9 tháng và 15 tháng tù treo!
- Chính phủ Mỹ phải cứu nguy
Ngày hôm qua, Tổng Thống Bush họp báo, đề mục chính là trấn an dân chúng rằng hệ thống tài chánh vững mạnh. Ông tổng thống lo, vì ngày hôm trước có cảnh hàng ngàn người ở thành phố Pasadena, California tới xếp hàng rút tiền từ ngân hàng IndyMac, sau khi chính phủ liên bang đã phải “lãnh” ngân hàng đang trên đà sụp đổ này từ hôm Thứ Sáu tuần trước.
- Kinh tế cần minh bạch, công khai
Giữa Tháng Bẩy, bắt đầu biết những thống kê kinh tế về Tháng Sáu. Ở Trung Quốc, họ loan báo tin mừng: Trong Tháng Sáu 2008 tỷ lệ lạm phát đã giảm xuống chỉ còn 7.1% một năm. Ở Mỹ thì ông chủ tịch Ngân Hàng Trung Ương báo động: Giá cả đã tăng vọt lên 5% cao hơn một năm trước đó!
- Ðịnh hướng xã hội chủ nghĩa
Bữa đầu tuần, trong mục này đã nhắc tới vụ hai công ty tài chánh Fannie Mae và Freddie Mac được chính phủ và Ngân Hàng Trung Ương Mỹ cứu, và kết quả có vẻ khả quan. Cả hai sẽ tồn tại và tiếp tục việc tài trợ những ngân hàng cho vay tiền mua nhà, sau khi Quốc Hội sẽ thay đổi quy chế của họ. Kế hoạch cứu nguy được loan báo chiều Chúa Nhựt. Bản tin kinh tế ra ngày Thứ Hai của Merrill Lynch, một công ty cố vấn đầu tư và môi giới tài chánh Mỹ, đã nhận xét rằng chính sách kinh tế của nước Mỹ có vẻ đang tiến dần tới “mô hình Thụy Ðiển,” The Swedish Model.
- Chấm dứt trò gian dối
Trong bài phát biểu nói trên đài ti vi ở Hà Nội ông Nguyễn Phú Trọng đã báo tin rằng chỉ trong ba năm nữa thôi “Hội Ðồng Lý Luận Trung Ương” của Ðảng ông sẽ hoàn tất việc nghiên cứu để tìm ra một “Học thuyết xây dựng chiến lược Việt Nam trong thế kỷ 21.” Ông Trọng cũng nhắc nhở đảng Cộng Sản vẫn theo chủ nghĩa Mác Lênin như thường lệ. Dân Hà Nội có ngạn ngữ “Giàu như Phú, lú như Trọng...” chính là ông Trọng này. Cho nên chúng ta không biết cái “học thuyết” mà ông sẽ đưa trình làng vào năm 2011 nó sẽ ra sao.
- Nói dối bằng con số chính xác
Một chế độ độc tài muốn nói dối rất dễ, vì họ kiểm soát tất cả các nguồn thông tin. Mà tin tức của nhà nước nói về chính sách kinh tế của nhà nước thì bao giờ cũng tô hồng! Rất ít người dân các nước nghèo tò mò đi tìm nguồn tin tức ngoại quốc để so sánh. Nếu cần thì chính quyền bịa đặt tin tức; nhưng khi người dân đã trưởng thành thì đánh lừa bằng cách bịa đặt cũng khó. Cho nên phải tìm phương pháp mới. Một cách đánh lừa người ta mà không cần bịa đặt là trình bày các con số cho phù hợp với mục tiêu tuyên truyền. Có thể dùng các con số chính xác để nói dối, thí dụ những thống kê về lạm phát.
- Nước Mỹ không theo một chủ nghĩa
Ngày hôm nay, 26 Tháng Bảy, Thượng Viện Mỹ chắc sẽ thông qua dự luật về nhà cửa, mà chắc Tổng Thống Bush sẽ ký ban hành rất nhanh trong một buổi lễ rất giản dị. Nghi lễ sẽ giản dị vì chắc ông tổng thống không muốn quảng cáo cho một đạo luật trái ngược với triết lý chính trị của ông.
- Ðộng đất nhỏ
Ngày hôm qua mặt đất trong vùng Quận Cam rung chuyển vì một trận động đất nhẹ. Báo chí khắp nước Mỹ đều loan tin ngay. Mấy nơi thiệt hại nhẹ, như gương treo trên tường rớt, bể; bình hoa rớt; chân giường gẫy, vân vân. Vài tiếng đồng hồ sau Người Việt Online đã nhận được thư của độc giả vùng Pomona cho biết thêm chi tiết và cảm ơn Trời Phật vì gia đình ông được bình an. Tin tức và ý kiến chạy nhanh như điện!
- Băng Điểm
Ðúng một tuần nữa, Thế Vận Hội sẽ khai mạc ở thủ đô Trung Quốc. Những người lãnh đạo một đảng vẫn tự cho là vô thần ở Bắc Kinh (cũng giống ở Hà Nội) tỏ ra là những người mê tín hạng nhất. Olympic được khai mạc lúc 8 giờ 8 phút, ngày 8 tháng 8 năm 08 của thế kỷ. Họ chọn 5 con số 8, vì “bát” đọc giống như “phát” khiến người ta nghĩ tới tình trạng phát đạt, phát triển, phát tài!
- Vô vi cư điện các
Một độc giả điện thoại khuyên nên giải thích khi viết câu “Vô vi cư điện các” trong mục này tuần trước, để các bạn trẻ hiểu được. Người viết có lỗi, vì trích những chữ Hán Việt mà không nói rõ ý nghĩa. Nhân lời yêu cầu của ông Trần Ngọc Bình ở tiểu bang South Carolina, nước Mỹ, chúng tôi xin giải thích câu trên.
- Danh dự quốc gia
Tại sao 600 tờ báo cùng các đài ti vi, radio ở Việt Nam không nơi nào loan tin chính phủ Nhật Bản đang giúp nước ta bằng việc chống tham nhũng?
- Dân như cỏ rác
Sáng hôm nay, Thế Vận Hội Bắc Kinh, khai mạc vào lúc 8 giờ 8 phút, 8 giây, ngày 8 tháng 8 năm 08. Toàn những con số hên! Hai ngày trước, một ký giả ngoại quốc đã có mặt ở Thiên Ðàn (một địa điểm du khách tới Bắc Kinh không thể bỏ qua) để chứng kiến cảnh dân Trung Hoa chờ coi ngọn đuốc thế vận sẽ được rước từ Tử Cấm Thành tới đó.
- Y sĩ bị tù vì giết vợ đã thắt cổ tự tử
Thông tấn xã AP hôm Thứ Ba, 6 Tháng Giêng, viện dẫn lời một nữ phát ngôn viên khám đường, loan tin một y sĩ chuyên khoa da, đang thọ án tù chung thân vì tội giết vợ, đã thắt cổ tự tử trong phòng giam.
- Kiều hối năm 2008: $8 tỉ Mỹ kim
Tiền do người Việt Nam sống và làm việc ở khắp thế giới gửi về nước trong năm 2008 lên đến $8 tỉ USD, bản tin báo điện tử VNExpress ngày Thứ Ba 6/1/2009 nói như vậy.
- Chương trình hòa nhạc chào mừng năm mới
Chương trình hòa nhạc đặc biệt để chào mừng năm mới “Salute to Vienna” - đúng theo kiểu “Neujahrskonzert” truyền thống đã có từ lâu ở thủ đô Vienna của Áo Quốc - đã được khán thính giả đầy rạp hoan nghênh nồng nhiệt trong đêm cuối tuần qua, Thứ Bảy 3 tháng 1 năm 2009, tại thính đường Renée & Henry Segerstrom trong Trung Tâm Trình Diễn Nghệ Thuật Quận Cam.
- Thủ tướng Nhật bác bỏ yêu cầu phải từ chức
Vị thủ tướng Nhật ngày càng mất lòng dân, ông Taro Aso, hôm Thứ Ba ngày 6 Tháng Một đã bác bỏ các lời kêu gọi là ông hãy từ chức, với lý do là ông phải hướng dẫn cường quốc kinh tế lớn hàng thứ nhì thế giới này ra khỏi cuộc suy thoái hiện nay.
- Khắp nơi gởi thư về toà soạn về "Chiến dịch không về VN trong Tháng Tư Đen"
- Lạc loài trên đất mẹ
Tất cả, kể cả cái tàn tạ của Thúy. Người đàn bà bên chàng như một cái bóng, âm thầm chịu đựng, héo hắt. Mới chưa đầy 40 mà đã như bà cụ 60, từ tâm hồn đến thể xác. Hai đứa con chàng thì miệt mài cùng đám con trẻ trong vùng đi mò cua bắt tép suốt ngày để kiếm sống. Chúng lớn lên, cằn khô, Duy cũng không ý thức được rõ rệt. Bởi vì chính chàng, Duy cũng đang lạc loài trên vùng đất Mẹ.
- Làm sao để lên tinh thần
Mỗi người trong chúng ta hình như lúc nào cũng mơ ước thực hiện một điều gì đó mà không hoàn thành được như ý muốn. Chẳng hạn làm sao để xuống 10 pounds hay xếp lại cho thứ tự cái closet lộn xộn... Thì giờ, thời khóa biểu bận rộn làm cho chúng ta cứ hẹn rày, hẹn mai.
- Medicare Hỏi và Đáp
- Thư độc giả về "Dân Little Saigon bị đoạt e-mail để lừa tiền" và các đề tài khác
- Toyota bí mật chế xe chạy bằng năng lượng mặt trời
Hãng xe Toyota đang bí mật chế tạo một loại xe hoàn toàn chạy bằng ánh sáng mặt trời. Theo tin của một nhật báo tại Nhật, mục tiêu của xe tối tân phù hợp với môi sinh trong tương lai là nhằm giúp Toyota thoát cảnh khó khăn trong ngành sản xuất xe hơi hiện nay.
- Thượng Viện không chấp nhận ghế nghị sĩ của ông Burris
Hôm Thứ Ba, ông Roland Burris đã đã thất bại trong việc nhận ghế nghị sĩ của tiểu bang Illinois do Tổng Thống Ðắc Cử Barack Obama để lại, ngay trước khi Quốc Hội thứ 111 của Hoa Kỳ khai mạc.
- Orange County: Cơ Quan Thống Kê Dân Số tuyển 1,000 nhân viên
Trong đợt thống kê dân số mười năm một lần, sắp tới đây, Cơ Quan Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ cần tuyển 1,000 nhân viên làm việc bán thời gian tại Orange County trong nhiều dự án liên quan, theo nguồn tin The Orange County Register.
- Orange County: Cơ Quan Thống Kê Dân Số tuyển 1,000 nhân viên
Trong đợt thống kê dân số mười năm một lần, sắp tới đây, Cơ Quan Thống Kê Dân Số Hoa Kỳ cần tuyển 1,000 nhân viên làm việc bán thời gian tại Orange County trong nhiều dự án liên quan, theo nguồn tin The Orange County Register.
- Dân Biểu Joseph Cao tuyên thệ, tạo lịch sử tại Quốc Hội Hoa Kỳ
Quốc Hội Hoa Kỳ đã khai mạc khóa họp lần thứ 111 qua những buổi lễ tuyên thệ tại cả hai Thượng Viện và Hạ Viện. Ðặc biệt năm nay là lần đầu tiên trong lịch sử có một khuôn mặt Việt Nam trong hơn 500 vị dân cử tại Quốc Hội.
- Dân Biểu Joseph Cao tuyên thệ, tạo lịch sử tại Quốc Hội Hoa Kỳ
Quốc Hội Hoa Kỳ đã khai mạc khóa họp lần thứ 111 qua những buổi lễ tuyên thệ tại cả hai Thượng Viện và Hạ Viện. Ðặc biệt năm nay là lần đầu tiên trong lịch sử có một khuôn mặt Việt Nam trong hơn 500 vị dân cử tại Quốc Hội.
|
Ngô Nhân D?ng
Có th? nói, vi?c thành l?p nu?c M? b?t d?u v?i m?t “ti?c trà.” Ngu?i M? g?i ngày 4 Tháng B?y là ngày L? Đ?c L?p. Đ?c l?p, luôn luôn là d?c l?p d?i v?i nh?ng cái ǵ khác. Trong tru?ng h?p M?, dó là d?c l?p d?i v?i chính quy?n d? qu?c Anh, g?m c? hoàng d? và Ngh? Vi?n Anh. Nhung h? mu?n d?c l?p trong v?n d? nào c?a d? qu?c Anh? Nguyên c? d?u tiên là thu?. H? d?t câu h?i: T?i sao ngu?i dân ph?i dóng thu?? Ai có quy?n quy?t d?nh chuy?n thu? má?
B?n Tuyên Ngôn Đ?c L?p c?a M? du?c d?i bi?u 13 “nu?c” (states) d?ng ư vào ngày 4 tháng 7 nam 1776. Nhung hành d?ng khoi d?y ư mu?n “d?c l?p” d?i v?i chính quy?n Anh dă di?n ra trong v? t?n công nh?ng tàu ch? hàng c?a Anh t?i h?i c?ng Boston vào dêm 16 tháng 12 nam 1773. Nh?ng ngu?i “ái qu?c” (Patriots) M? dă hóa trang nhu ngu?i “da d?” Mô Hóc (Mohawk) leo lên tàu H.M.S. Darmouth và hai tàu th?y khác, h? cu?p l?y 342 thùng trà dem ném h?t xu?ng bi?n. L?ch s? M? g?i s? ki?n này là “Ti?c trà ? Boston.”
Hành d?ng cu?p trà ném xu?ng bi?n là d? ph?n kháng Đ?o Lu?t Trà (The Tea Act) do Ngh? Vi?n Anh ban hành ngày 10 Tháng Nam, 1773. Theo lu?t dó trà nh?p c?ng vào Anh du?c mi?n thu? nhung dân d?nh cu ? M? v?n b? dánh thu?. Đ?o lu?t này nh?m “c?u” công ty Đông ?n dang du trà trong kho (18 tri?u pounds) và n? quá n?ng, d?ng th?i thu thu? v? cho ngân qu? hoàng gia ? các thu?c d?a. Công ty Đông ?n ch? trà sang M?, nhung các nhà “ái qu?c” dă hô hào nh?ng c?a hàng bán trà ? M? t?y chay trà nh?p c?ng. H? hô hào dân thu?c d?a u?ng m?t th? “Trà T? Do” (Liberty Tea) ch? b?ng m?y th? lá khác, nh?t nh?o hon trà th?t! Nhi?u nhà buôn ? nh?ng thành ph? New York, Boston, Philadelphia ?ng h? chi?n d?ch t?y chay. Tuy nhiên, m?t s? c?a hàng thu?c gia d́nh Th?ng Đ?c Hutchinson ? Boston v?n nh?n trà ? Anh ch? t?i d? bán. Nh?ng nhà “ái qu?c” M? h?p nhau l?i, t? xung là “Nh?ng d?a con c?a T? Do” (Sons of Liberty) do Samuel Adams lănh d?o, dă t?n công các tàu ch? trà. Chính ph? Anh sau dó dă ban hành 5 d?o lu?t khác d? dàn áp dân thu?c d?a. Nhung dân dă vùng lên v́ ư th?c t? do. Nam 1774 h? h?p thành Ngh? Vi?n (Congress) c?a 13 thu?c d?a, và hai nam sau tuyên b? thành l?p “Các nu?c M? Châu h?p nh?t,” United States of Ameria, thu?ng d?ch là Hi?p Chúng Qu?c M? Châu (ch? Chúng vi?t d?u s?c). Chính ph? Anh dem quân sang dàn áp, nhung dân thu?c d?a du?i s? lănh d?o c?a Ngh? Vi?n 13 thu?c d?a, do Tu?ng George Washington ch? huy, dă chi?n th?ng.
Có th? nói cu?c cách m?ng M? b?t ngu?n t? vi?c ch?ng thu?, không khác ǵ phong trào kháng thu? ? vùng Đ?t Qu?ng, Vi?t Nam vào d?u th? k? 20. Thu? là ti?n mà chính quy?n thu tr?c ti?p c?a dân, hay thu m?t cách gián ti?p trong vi?c s? d?ng tài nguyên chung c?a qu?c gia. Đóng thu? có m?c dích chi tiêu cho nh?ng vi?c ích l?i chung. Ư tu?ng can b?n trong phong trào ch?ng thu? ? M? vào th? k? 18 là “Ngu?i dân không dóng thu? n?u không du?c c? ngu?i d?i di?n” trong quy?t d?nh thu thu?, trong vi?c s? d?ng ti?n thu? thu du?c. Ngu?i dân ? các thu?c d?a M? Châu da s? là ngu?i dân Anh di cu sang, ho?c t? các nu?c khác sang l?p nghi?p dă s?n sàng ch?p nh?n quy?n cai tr? c?a các v? d?i di?n Anh Hoàng. Khi h? d?ng lên tuyên b? d?c l?p, lư do chính không ph?i là m?t dân t?c mu?n tách ra kh?i m?t qu?c gia khác. Lá c? M? d?u tiên du?c treo lên ? Boston ngày d?u nam 1776 có 13 v?ch tr?ng d?, v?i qu?c k? Anh ? góc. Sau dó c? M? du?c s?a l?i, v?i các ch? th?p d? và tr?ng tu?ng trung các ph?n c?a Anh Qu?c, trên n?n màu xanh v?i 13 ngôi sao tu?ng trung cho 13 thu?c d?a. T?c là ngay khi n?i lên, ngu?i dân thu?c d?a v?n mu?n dính líu v?i m?u qu?c! Lư do chính khi?n dân M? tuyên b? d?c l?p là ư chí c?a ngu?i dân mu?n t? quy?t d?nh l?y s? ph?n c?a ḿnh, qua nh?ng ngu?i d?i di?n do chính h? b?u lên.
S? thu? dánh trên trà ? Boston r?t nh?, kho?ng 400 d?ng b?ng Anh m?t nam, so v?i s? n? 1.3 tri?u b?ng mà công ty Đông ?n dang gánh lúc dó. Trong th? k? 18, trà là m?t th?c u?ng ph? thông ? Anh, gi?ng nhu cà phê ? M? bây gi?. Chính ph? Anh có th? nghi r?ng v́ ai cung c?n u?ng trà, mà s? ti?n thu? dánh trên trà cung ch?ng cao bao nhiêu, ch?c nh?ng “k? ph?n lo?n, kh?ng b?” s? không du?c ai ?ng h?. Nhung sau cùng ngu?i dân M? dă vùng lên tranh d?u v́ nh?ng nguyên t?c cao hon là nh?ng d?ng ti?n dóng thu? trà!
M?t nguyên tác là chính quy?n làm ra lu?t d? ph?c v? dân ch? không ph?i d? ph?c v? nh?ng ngu?i thân c?n v?i h?, thí d?, m?t công ty buôn bán trà. Do dó, trong vi?c tr? nu?c ngu?i dân ph?i du?c góp ư ki?n, di?n h́nh là thu? khóa. Mu?n du?c góp ư ki?n, ngu?i dân ph?i du?c t? do b?u các d?i bi?u c?a h?. Ch? khi nào ngu?i dân du?c t? quy?t d?nh s? ph?n c?a h?, lúc dó m?i có m?t “qu?c gia” th?t s?; n?u không ngu?i ta v?n s?ng trong t́nh tr?ng “nô l?” nhu dân các thu?c d?a!
V́ v?y, ư nghia c?a ch? “ngu?i ái qu?c” trong l?ch s? M? ph?i du?c hi?u theo ư nghia d?c dáo c?a qu?c gia này. Ngay t? khi n?i lên ch?ng thu? trà c?a chính ph? Anh, nh?ng ngu?i ph?n kháng dă du?c g?i là nhà ái qu?c, patriots. Hi?u theo nghia thông thu?ng trong ti?ng Vi?t, ái qu?c là yêu qu?c gia ḿnh, yêu d?t nu?c, d?ng bào, l?ch s? c?a dân t?c ḿnh. Nhung vào th? k? 18, dân chúng M? chua có m?t qu?c gia. Trên nguyên t?c, h? d?u là th?n dân c?a Anh Hoàng. Nói theo ti?ng Vi?t th́ nh?ng ai “trung quân ái qu?c” ph?i ph?c v? vua Anh, chính ph? Anh. Nhung ai cung hi?u khi nói “ái qu?c” ngu?i dân ? Châu M? không mu?n nói d?n nu?c Anh và vua Anh. V?y th́ h? “ái” cái ǵ khi t? nh?n là “ái qu?c?”
Cho nên ph?i hi?u ch? patriots, ngu?i ái qu?c, trong l?ch s? M? nhu là nh?ng ngu?i tôn tr?ng quy?n l?i c?a c?ng d?ng, c?a t?p th? ngu?i dân chung quanh ḿnh, d?t các quy?n l?i dó lên trên quy?n l?i riêng, c?a cá nhân hay phe nhóm, d?ng phái. Tru?c khi chính th?c có qu?c gia, dă có t?p th? nh?ng ngu?i chung s?ng, ái qu?c là yêu t?p th? dó ch? không ph?i là mù quáng yêu m?t d?ng, m?t nhà nu?c. Khi dă l?p qu?c r?i, trong m?t nu?c r?t dông ngu?i, quy?n l?i c?a m?i ngu?i thu?ng khác nhau, ư ki?n thu?ng khác nhau. Nhu v?y th́ làm sao có th? bi?t dâu là quy?n l?i chung c?a c? qu?c gia? M?i nhóm ngu?i d?u có th? t? cho ḿnh là “d?i bi?u c?a toàn dân” r?i nhân danh nhân dân mà dàn áp, bóc l?t nhân dân!
Ch? có m?t cách, là thi?t l?p ch? d? t? do dân ch? th?c s?. V́ th?a thu?n s?ng v?i nhau trong m?t th? ch? nhu v?y, dân M? dă chung s?ng v?i nhau hon 200 nam m?t cách tuong d?i ḥa b́nh. Qu?c gia này có r?t nhi?u nhóm xung d?t v? quy?n l?i, v? tu tu?ng, v? ch?ng t?c, tôn giáo. Ngu?i M? dă vu?t qua du?c nh?ng xung kh?c gay c?n dó, nh? th? ch? t? do dân ch?. H? th?y ph?i th?a hi?p v?i nhau, vi?c th?a hi?p không ph?i ch? nh?m chia ph?n d?ng d?u cho các phe nhóm xung kh?c, nhung ph?i d?a trên các nguyên t?c nhu tôn tr?ng các cá nhân, tôn tr?ng dân quy?n, tôn tr?ng lu?t pháp. Cu?c n?i chi?n h?i gi?a th? k? 18 sau cùng cung không khi?n nu?c M? ph?i chia c?t. Và sau cu?c chi?n, nu?c M? d?n d?n l?i th?ng nh?t và ti?p t?c c?i thi?n, chính là nh? nh?ng nguyên t?c dó.
Nam nay, nhân ngày L? Đ?c L?p, hai ?ng c? viên t?ng th?ng, các Ngh? Si John McCain và Barack Obama d?u lên ti?ng v? ch? ái qu?c. N?u d?c k? các bài nói chuy?n c?a h?, chúng ta s? th?y h? nh?n m?nh t?i nh?ng khía c?nh khác nhau c?a tinh th?n ái qu?c. Hai ?ng c? viên t?ng th?ng nam nay tu?ng trung cho s? ti?n b? c?a nu?c M?, h? là nh?ng h́nh ?nh t?t d?p v? nu?c M? mà th? gi?i ph?i kính tr?ng. Chúc nhân dân M? ti?p t?c trên con du?ng dă v?ch ra, h? s? dóng góp cho nhân lo?i qua th? ch? t? do dân ch? mà h? dă duy tŕ du?c t? hon 200 nam qua. |