Nguy?n Xuân Hoàng (Trích "S? Tay Van H?c - Van s? 83)

.....Không m?t dân t?c nào thi?u ti?ng hát c?a riêng mình. Không m?t ngu?i nào thi?u ti?ng hát c?a cá nhân mình. Tu?i tr? chúng ta di qua, nhung nh?ng ti?ng hát v?n còn y nguyên trong nh?ng chi?c dia nh?c cu k? c?a m?i ngu?i.
Tôi nghi, dôi khi n?i bu?n trong âm nh?c cung là m?t s?c m?nh. S? kh?n cùng có th? làm ngu?i ta d?ng d?y nhu n?i dau t?n cùng c?a m?t âm di?u cung làm ngu?i ta vùng lên làm nên giông bão.
Trong ý nghi dó tôi mu?n vi?t v? m?t ti?ng hát c?a tôi: L? Thu, m?t trong s? ít ti?ng hát không ng?ng chinh ph?c ngu?i nghe.
T? hon ba th?p niên qua, ti?ng hát c?a cô m?i l?n c?t lên d?u khi?n ngu?i nghe ph?i d?ng l?i. Ti?ng hát tr?i cho ?y phát ra t? m?t trái tim và di th?ng vào trái tim ngu?i nghe d? tr? thành k? ni?m. Dù bài hát ?y du?c nghe ? m?t phòng trà gi?a m?t Sài Gòn tu?ng ch?ng nhu không có bóng dáng c?a chi?n tranh, hay trong m?t noi trú quân xa g?n biên gi?i, ti?ng hát ?y luôn mang theo cái không khí lãng m?n mà không bi th?m, bu?n bã mà không su?t mu?t.
Trong ti?ng hát c?a cô, ngu?i nghe khám phá ra s? quy?n ru c?a âm thanh, s? sáng t?o c?a âm di?u và lòng t? tin. Ti?ng hát c?a cô chuyên ch? m?t hoi th? m?i trong nh?p và nh?n, trong luy?n láy và g?i c?m.
L? Thu hát say mê nhu th? quanh cô không còn ai ngoài cô và chính ti?ng hát c?a mình. Cô không hát ch? nhu m?t ca si, cô hát nhu m?t ngh? si.
Nghe L? Thu trình bày Tình Khúc Th? Nh?t c?a Vu Thành An, hay Ng?m Ngùi c?a Ph?m Duy, ngu?i nghe bi?t r?ng sau cô, nh?ng ti?ng hát khác s? không hát nhu th?, không hát du?c nhu th?.
Phát âm r?t chu?n, gi?ng vang và rõ, ti?ng hát c?a L? Thu thoát ra t? m?t l?ng ng?c kh?e m?nh và m?t trái tim dam mê. L? Thu không hát t? c? h?ng.
Chúng ta hi?u vì sao cô không nh?n hát b?t c? m?t ca khúc nào. Cô ch?n bài hát, cô d?c t?ng ca t?, cô d?o nh?c d? nghe ti?t t?u c?a âm di?u. Và cô hát tru?c h?t vì cô yêu ca khúc cô dã ch?n.
? Sài Gòn h?i dó, cái th?i chi?n tranh còn m?p mé ? ven biên, nhung l?u dan cay dã "xu?ng du?ng" tràn ng?p ph? phu?ng, vào m?t t?i th? Nam, qua chuong trình Nh?c Ch? Ð? do Nguy?n Ðình Toàn ph? trách, tôi nghe L? Thu hát. Nh?ng tình khúc xót xa hay dam mê c?t lên gi?a m?t cu?c chi?n bu?n bã. Th?i d?t nu?c không có m?t ni?m vui. Ti?ng hát L? Thu, dù sao r?t ng?m ngùi.
Tru?c H? Tr?ng, tru?c c? L?i Bu?n Thánh, ca khúc Vi?t Nam d?u tiên mà L? Thu hát là Xin M?t Tr?i Ng? Yên c?a Tr?nh Công Son. Ch?c cô hi?u vì sao mình dã ch?n ca khúc dó, tôi nghi nhu v?y.
Bu?c chân d?u d?i d?n cô n? sinh Bùi th? Oanh, tru?ng Les Lauriers d?n g?n chi?c micro ? nhà hàng B?ng Lai v?i bài Tà Áo Xanh nam 1960 thoáng ch?c tr? thành ca si L? Thu c?a nh?ng ca khúc Serenade, Smoke Gets In Your Eyes, La Vie En Rose, Les Feuilles Mortes.....
Ðó là th?i gian Sài Gòn n?i lên các ti?ng hát B?ch Y?n, Bích Chiêu, nh?ng ti?ng hát dã t?o cho mình m?t ch? d?ng riêng, nhung L? Thu b?ng nhân dáng và nhân cách c?a mình, cô dã v? du?c quanh cô m?t v?ng sáng khác bi?t. Ti?ng hát c?a cô vu?t lên m?t kho?ng tr?i khác, nhu m?t ngôi sao gi?a nh?ng ngôi sao, mà ánh sáng c?a nó thu hút ngay khi l?n d?u ta nhìn th?y nó.
L? Thu tr? thành ca si d?t giá nh?t trong nh?ng nam 70. Cái m?c luong m?t tri?u d?ng m?t tháng khi cô hát cho phòng trà T? Do c?a ông Cu?ng là cái giá k? l?c c?a m?t ca si vào th?i di?m dó. Tru?c dó, khi bu?c vào phòng trà Queen Bee c?a Jo Marcel, - và sau dó là Ritz - ti?ng hát c?a cô dã làm Tiny Young - m?t gi?ng hát l?y l?ng t? Pháp sang ph?i g?y h?p d?ng tr? l?i Paris.
Ðó là th?i gian ngu?i ta khám phá ra m?t L? Thu d?y ?n tu?ng. L? Thu hoàn toàn làm ch? sân kh?u c?a mình. Ngu?i nghe dòi h?i ti?ng hát c?a cô, ph?i có ti?ng hát c?a cô. Và cô bi?t t?i sao mình ph?i ch?n ca khúc nào cho ngu?i nghe c?a mình.
Khác v?i Thái Thanh, ti?ng hát g?n li?n v?i nh?c Ph?m Duy; hay Khánh Ly, g?n gui nh?c Tr?nh Công Son, L? Thu không ngã v? m?t nh?c si nào. Cô hát nh?ng ca khúc cô yêu thích. Cái th? gi?i âm nh?c c?a cô r?ng hon, da d?ng hon, phong phú hon. Cô hát nh?c Cung Ti?n, Ph?m Duy, Tr?nh Công Son, Vu Thành An, Tru?ng Sa, Tr?n Tr?nh, Ðoàn Chu?n - T? Linh.....
T? Ng?m Ngùi, Bên C?u Biên Gi?i, Ðu?ng Em Ði, L? Ðá, Huong Xua, Tà Áo Xanh, d?n... Nu?c M?t Mùa Thu,... L? Thu nhu m?t ngu?i gi? b?o tàng nh?ng tình khúc c?a âm nh?c Vi?t Nam. M?c dù cô khiêm t?n cho r?ng nh?ng bài cô không ch?n d? hát không ph?i nh?ng bài ?y không hay, nhung rõ ràng nh?ng ca khúc mà cô quy?t d?nh ch?n trong nh?c l?ch c?a mình, cô dã mang hoi th? cho d?i s?ng c?a tác ph?m và tác gi?. Ph?i nói nh?ng ca t? c?a m?t bài nh?c dã thu hút cô, tru?c khi âm di?u c?a nó quy?n ru cô.
Ngu?i ta không ng?c nhiên khi nghe cô tr? l?i ph?ng v?n b?ng ngôn ng? trí tu?.
L? Thu thu?c l?p ca si ki?u nhu Juliette Greco c?a Pháp v?i nh?ng ca khúc nhu Sous Le Ciel de Paris, Je Hais Les Dimanches, Si Tu T'Imagines,... Cái khác là trong khi Juliette Greco v?i y ph?c toàn den, dôi m?t den, mái tóc dài den, hát trong h?m t?i, thì L? Thu tuoi t?n hon, h?ng hào hon, s?ng d?ng hon. Cô hát trong phòng trà noi ngu?i ta d?n d? khiêu vu, nhung khi L? Thu c?t ti?ng, nh?ng di?u luân vu dã ng?ng l?i. Ngu?i ta ng?ng chân d? l?ng nghe cô hát.
Gi? dây dang bu?c vào m?t thiên niên k? m?i, th? gi?i âm nh?c dã mang nhi?u âm di?u m?i, phong cách trình di?n cung dã khác xa cái phong cách mà L? Thu tru?c dây t?ng chinh ph?c chúng ta. Ngu?i ca si ngày nay mang theo hình ?nh m?t vu công: ti?ng hát c?a h? dòi h?i m?t ph?i h?p nh?p nhàng v?i các d?ng tác múa và dôi khi r?t tu?ng trên sân kh?u. Ngu?i nghe b? chinh ph?c không ph?i ch? b?ng ti?ng hát, mà b?ng âm thanh, ánh sáng, màu s?c, và d?ng tác.
Nhung k? l? thay, nghe L? Thu hát v?i m?t phong cách tinh nhu cách dây hàng m?y th?p niên, ngu?i ta không th?y mình b? ép gi?a nh?ng trang gi?y cu, nh?ng trang thu tình vi?t trên gi?y k? v?i cây bút m?c - mà ti?ng hát ?y vang v?ng lên nhu nh?ng ti?ng d?ng phát ra t? cái printer d?t du?i chân bàn.
L? Thu v?n m?i trong m?t phong cách di?m d?m. Tru?c dây, cô dã hát b?ng hoi th? c?a th? h? cô, li?u gi? dây gi?a nh?ng cái m?i trong ngh? thu?t trình di?n, L? Thu có chinh ph?c du?c ngu?i nghe c?a th? h? duong d?i?
Dù sao v?i tôi, bao gi? cung v?y, nghe L? Thu hát là m?t h?nh phúc. Hãy nghe cô hát, chúng ta s? th?y vì sao L? Thu không ng?ng chinh ph?c chúng ta.