Hà Tu?ng Cát/Ngu?i Vi?t

Là hình ?nh tiêu bi?u nh?t c?a th?i k? Chi?n Tranh L?nh, B?c Tu?ng Bá Linh dã t?n t?i trong 28 nam và s? s?p d? dánh d?u giai do?n k?t thúc c?a ch? d? C?ng S?n ? Ðông Âu.

Ðông Ð?c - Tây Ð?c

Sau khi th?ng tr?n Th? Chi?n II (1939-1945), 4 nu?c Ð?ng Minh - Nga, M?, Anh, Pháp - qua các h?i ngh? Yalta và Potsdam th?a thu?n vi?c chia c?t lãnh th? Ð?c thành 4 vùng chi?m dóng quân s?: Liên Xô gi? ph?n phía Ðông, Hoa K? phía Tây, Anh mi?n B?c và Pháp mi?n Nam.

B?n nam sau, khi tình th? d?i d?u dã rõ ràng gi?a hai th? gi?i t? do và c?ng s?n du?c g?i là cu?c Chi?n Tranh L?nh, nh?n th?y nhu c?u tái l?p m?t nu?c Ð?c d?c l?p v?i kinh t? v?ng m?nh,d? ngan ch?n hi?m h?a xâm lang c?a kh?i C?ng S?n, ngày 23 Tháng Nam, nam 1949, Hoa K?, Anh, Pháp th?a thu?n sát nh?p ba vùng chi?m dóng d? thành l?p nu?c C?ng Hòa Liên Bang Ð?c, quen g?i là Tây Ð?c, theo th? ch? chính tr? dân ch?.

Ngày 7 Tháng Mu?i cùng nam, Liên Xô cung tuyên b? trao tr? d?c l?p cho vùng chi?m dóng Ðông Ð?c và thành l?p nu?c C?ng Hòa Dân Ch? Ð?c. Th?c ch?t, Ðông Ð?c cung nhu nh?ng nu?c Ðông Âu khác d?u do d?ng C?ng S?n n?m gi? chính quy?n và tr?c ti?p n?m du?i s? chi ph?i c?a Liên Xô.

Ðông Âu nói chung và Ðông Ð?c nói riêng hoàn toàn bi?t l?p kh?i th? gi?i b?ng nh?ng du?ng ranh gi?i dóng kín và Th? Tu?ng Anh Winston Churchill là ngu?i d?u tiên dã nói, “T? Stettin bên b? Baltic d?n Trieste trên bi?n Adriatic, m?t B?c Màn S?t dã buông xuông ngan dôi Âu Châu.”

Ðông Bá Linh - Tây Bá Linh

Cu?i Th? Chi?n II, H?ng Quân Liên Xô là d?o quân d?u tiên dã dánh chi?m du?c th? dô Bá Linh c?a Qu?c Xã Ð?c. Nhung theo th?a thu?n gi?a 4 nu?c Ð?ng Minh, thành ph? này cung du?c chia ra 4 khu v?c và Liên Xô ch? du?c chi?m dóng ph?n phía Ðông. Ba khu v?c khác giao cho M?, Anh, Pháp qu?n lý và sau này sát nh?p thành Tây Bá Linh khi Tây Ð?c du?c tr? ch? quy?n nam 1949.

Bá Linh hoàn toàn n?m l?t trong lãnh th? Ðông Ð?c, cách du?ng biên gi?i Tây Ð?c g?n nh?t cung 100 d?m. Th?t ra chua bao gi? có m?t th?a hi?p chính th?c nào b?o d?m s? liên l?c c?a Bá Linh v?i th? gi?i bên ngoài. Các nhà lãnh d?o Tây phuong v?i ni?m tin tu?ng d? dãi bu?i d?u d?t vào nu?c b?n d?ng minh trong chi?n tranh, tin r?ng Liên Xô s? s?n sàng cho s? d?ng du?ng b? và du?ng s?t di ngang vùng ki?m soát c?a h? d? t?i Bá Linh.

Ch?ng bao lâu quan ni?m ?y t? ra là sai l?m. Ngoài ba hành lang không luu - t? Hamburg, Buckeburg, Franfort d?n Berlin - Liên Xô gi?i h?n ch? cho dùng m?t du?ng s?t v?i 10 chuy?n xe l?a m?i ngày và không bao gi? ch?p thu?n d? ngh? m? thêm nh?ng du?ng khác.

Ngày 24 Tháng Sáu, nam 1946, Liên Xô dóng c?a t?t c? du?ng b? và du?ng s?t d?n Bá Linh, nh?m bu?c 3 nu?c Tây phuong ph?i ch?p nh?n d? Ðông Bá Linh cung c?p luong th?c, nhiên li?u cho Tây Bá Linh và nhu v?y th?c t? Liên Xô n?m quy?n ki?m soát toàn th? thành ph?.

Ð?i l?i, Tây phuong l?p t?c t? ch?c m?t c?u không v?n ti?p t? cho Bá Linh, s? d?ng m?i lo?i máy bay v?n t?i quân s? cung nhu dân s?, dáp ?ng nhu c?u t?i thi?u 4,000 t?n luong th?c m?i ngày. V?i kh? nang k? thu?t c?a máy bay vào th?i d?i ?y, dây là m?t n? l?c khó khan và thành tích l?n lao chua t?ng có trong l?ch s?. Trong hon m?t nam li?n Bá Linh b? phong t?a, các máy bay dã th?c hi?n g?n 300,000 phi v?, ch? t?i 2.5 tri?u t?n luong th?c, than, d?u và các nhu y?u ph?m khác. Vào giai do?n cao di?m c? 30 giây có m?t máy bay dáp xu?ng hai phi tru?ng ? Tây Bá Linh và 13,000 t?n hàng dua d?n m?i ngày. K?t qu? Liên Xô dã không d?t du?c ý d? kh?ng ch? Tây Bá Linh và ph?i cho m? l?i nh?ng hành lang di d?n thành ph?.

Ph?i có b?c tu?ng

Trong nh?ng nam ti?p theo, t? m?t thành ph? b? tàn phá tan hoang vì nh?ng tr?n mua bom và d?n tr?ng pháo, Ðông Bá Linh và Tây Bá Linh dã tái thi?t theo du?ng hu?ng khác bi?t và tr? thành hai mô hình phô tri?n cho hai ch? d? d?i kháng.

Ðông Bá Linh du?c xây d?ng b?ng nh?ng d?i l? r?ng l?n, công viên tráng l?, các dãy cao ?c chung cu và ki?n trúc d? s?, nhung toàn b? ch? là m?t khung c?nh t? nh?t v?i dân chúng có m?c s?ng th?p kém và sinh ho?t kh?c kh? theo n?n n?p chuyên ch? c?ng s?n.

Ngu?c l?i, Tây Bá Linh là m?t ?c d?o ph?n vinh c?a kinh t? tu b?n t? do, tiêu bi?u nh?t là d?i l?, Kurfurstendamm con du?ng ch?y dài 2 d?m, t?p trung hàng tram c?a hàng sang tr?ng buôn bán dông dúc t?p n?p su?t ngày dêm.

Gi?a 4 khu v?c chi?m dóng c?a 4 nu?c cung nhu ranh gi?i thành ph? v?i Ðông Ð?c lúc d?u không có hàng rào chia c?t và dân chúng có th? qua l?i t? do, h?ng ngày 1/2 tri?u dân Ðông Ð?c v?n d?n Tây Bá Linh mua bán và làm vi?c. Nam 1962 chính quy?n Ðông Ð?c quy?t d?nh l?p du?ng biên gi?i v?i Tây Ð?c và Tây Bá Linh, tuy nhiên s? di l?i gi?a Ðông và Tây thành ph? v?n còn có th? ti?p t?c v?i di?u ki?n ph?i xin gi?y phép tru?c và di qua nh?ng tr?m ki?m soát.

M?i tháng hàng ngàn dân Ðông Ð?c b? ch?y sang Tây Ð?c, và con du?ng tuong d?i còn d? dàng là qua Bá Linh. T? 1949 d?n nam 1961 có hon 2.6 tri?u trong t?ng s? 17 tri?u dân Ðông Ð?c dã b? di, t?o nên nguy co s?p d? cho ch? d?. Ð? ch?m d?t tình tr?ng này, Ch? T?ch Ðông Ð?c Walter Ulbricht di d?n quy?t d?nh cho làm hàng rào phòng v? bao quanh hoàn toàn khu v?c Tây Bá Linh. v?i danh nghia “ngan ch?n xâm nh?p c?a phát xít tu b?n.” Ngày 13 Tháng Tám, nam 1961, quân d?i Ðông Ð?c kh?i s? giang vòng rào k?m gai và xây d?ng B?c Tu?ng Bá Linh.

Qua 4 d?t ch?n ch?nh c?ng c? và tang cu?ng t? 1961 d?n 1975. B?c tu?ng có chi?u dài t?ng c?ng 96 d?m bao g?m 27 d?m gi?a Ðông-Tây Bá Linh, và 69 d?m ranh gi?i Tây Bá Linh v?i lãnh th? Ðông Ð?c. Song song v? phía sau là hàng rào k?m gai g?n b? ph?n báo d?ng khi có d?ng ch?m, có do?n truy?n di?n; kho?ng tr?ng r?ng 6-7 mét gi?a tu?ng và rào là du?ng tu?n ti?u cho lính gác, m?t s? noi có dào hào ngan c?n xe c? vu?t qua. Tu?ng xi mang cao 3.6 mét dài 66 d?m, không ch? ngan ch?n s? di l?i mà còn che kín t?m nhìn gi?a hai mi?n. Nh?ng do?n không xây tu?ng vì dã có nhà c?a hay chu?ng ng?i v?t khác d?u có vòng rào k?m gai b?o v?. D?c theo du?ng ranh gi?i này có 302 v?ng gác và 20 lô c?t phòng th? và ban dêm toàn th? khu v?c hai bên du?ng ranh gi?i du?c chi?u sáng b?ng nh?ng dèn pha.

Trong 28 nam, 192 ngu?i dã b? b?n ch?t khi tìm cách vu?t thoát qua B?c Tu?ng Bá Linh, hon 200 ngu?i b? thuong và hàng ngàn ngu?i khác b? b?t gi?...

Và di s?n chua phôi pha

Ngày nay h?u nhu t?t c? nh?ng ai t?ng d?n Bá Linh d?u mu?n tìm xem B?c Tu?ng nam xua nhu th? nào, d? r?i ph?i th?t v?ng vì không th? còn th?y m?t hình ?nh gì n?a. B?c Tu?ng dã hoàn toàn b? phá b? san b?ng, nh?ng m?nh v? còn l?i dã du?c chuy?n di trung b?y hay bán d? gi? làm k? ni?m ? hàng tram noi khác trên kh?p th? gi?i. Còn t?i thành ph? Bá Linh ch? có hai hàng dá lót ch?y dài ngang các du?ng ph? và khu nhà, dánh d?u noi dã t?ng là ranh gi?i t? th?n cho nh?ng ngu?i mu?n qua mi?n d?t t? do.

Nhung dù không th?y B?c Tu?ng, mà m?i ngu?i v?n c?m th?y không th? nào l?m l?n hai sinh khí khác bi?t còn vuong v?t gi?a khu Ðông và khu Tây. Sau m?t th?i gian quá dài phân cách, s? hòa gi?i có th? d?t du?c b?ng lý trí nhung hòa h?p không don gi?n, nó mang tính cách tâm lý và tinh th?n cùng nh?ng di?u ki?n c?a d?i s?ng. Và dó là m?t kinh nghi?m dáng suy ng?m v? ngày tàn c?a ch? d? C?ng S?n dã g?n m?t th? k? luu l?i nhi?u ch?n thuong trong nhân lo?i. (HC)