| Mùa Ðông có phải mang hết phong lan vào nhà để tránh lạnh không? Chúng ta đang từ mùa Thu tiến sang mùa Ðông. Những nhà nào có ít cây phong lan đang để ngoài vườn hay hàng hiên sau nhà lo lắng chúng sẽ có thể bị chết lạnh. Nhưng không biết có nên mang chúng vào nhà hay không... |
|
Home
|
Chúng ta dang t? mùa Thu ti?n sang mùa Đông. Nh?ng nhà nào có ít cây phong lan dang d? ngoài vu?n hay hàng hiên sau nhà lo l?ng chúng s? có th? b? ch?t l?nh. Nhung không bi?t có nên mang chúng vào nhà hay không. Ph?n l?n chúng ta d?u nghe nói phong lan c?n ánh sáng l?c (filtered) , c?n thoáng gió, c?n nhi?t d? tuong d?i ?m áp. Nhung phong lan có hàng ngàn lo?i và m?c ? r?ng sâu núi cao kh?p nam châu ? nh?ng khí h?u d?i hoàn toàn khác nhau, nên cung tùy lo?i thích h?p v?i thú choi hoa và cây c?nh c?a con ngu?i thành ph? d? nuôi trong nhà hay ngoài vu?n. Theo các nhà vu?n chuyên nghi?p, cung v́ v?y, ph?i bi?t lo?i phong lan mà ḿnh có thu?c h? nào, gi?ng nào d? san sóc cho dúng cách v́ chúng ta ? mi?n ôn d?i trong khi nhi?u lo?i phong lan có nhu c?u s?ng và phát tri?n khác chúng ta. B?i v?y, có nh?ng lo?i phong lan không c?n ph?i mang vào trong nhà, ch?ng h?n các lo?i cymbidium (thu?ng g?i là lan d?t hay d?a lan), gi?ng phong lan Úc Châu (nhu Dendrobium speciosum, Dendrobium delicatum...) ch?u nhi?t d? ban dêm xu?ng bên du?i 40oF. Trong khi dó, nhi?u lo?i phong lan không thích h?p v?i d? l?nh bên du?i 50oF , ch?ng h?n lan h? di?p (Phalaenopsis). Đây là m?t trong nh?ng lư do nhi?u ngu?i kêu ca r?ng t?i sao phong lan nhà tôi khi m?i mua v? th́ d?y hoa r?t d?p nhung nam sau tr? di tôi nuôi trong nhà th́ ho?c nó ch?t ho?c không ra hoa ǵ c?. M?t nhà vu?n có 3 m?u tr?ng lan thuong m?i ? mi?n Nam California mà chúng tôi ti?p xúc h?i tu?n này nói r?ng nh?ng gi?ng phong lan thích h?p nh?t d? nuôi trong nhà là nh?ng lo?i không ḍi h?i th?t nhi?u ánh sáng, d? ?m, thông gió ho?c hoi l?nh vào ban dêm. B?i v?y, nh?ng gi?ng phong lan nào thích h?p nh?t d?i v?i nhi?t d? ban ngày t? 60oF-90oF và ban dêm bên trên 50oF là nh?ng gi?ng thích h?p d? nuôi trong nhà. Trong thiên nhiên, nh?ng gi?ng này thu?ng là các lo?i phong lan s?ng ? các vùng d?t th?p, khí h?u nhi?t d?i. Chúng ? du?i các tàng cây ho?c che khu?t b?i các lo?i cây c? khác nên c?n ít ánh sáng, và cung v́ th? d? thích nghi v?i di?u ki?n s?ng và ánh sáng trong các ngôi nhà. V? trí Ph?n l?n các lo?i phong lan nuôi trong nhà, dù sao cung ḍi h?i ánh sáng d?y d? (không tr?c ti?p ánh n?ng m?t tr?i r?i t?i liên t?c nhi?u ti?ng d?ng h? m?t ngày) d? tang tru?ng. Ch? nào g?n c?a s? ho?c sky-light là t?t nh?t. Ch? nào có thoáng gió và nhi?u d? ?m, ch?ng h?n nhà b?p, c?u tiêu, là các d?a di?m lư tu?ng. Ch? nào hoi khô ráo và ít hoi ?m, nên nuôi chúng thành t?ng nhóm và d? chúng bên trên nh?ng khay s?i d? nu?c d? gia tang thêm d? ?m. Gi? s? khi th?y chúng có v? èo u?t, thay d?i v? trí trung bày nhi?u khi là tác d?ng t?t d? chúng tuoi t?t tr? l?i. Nuôi phong lan trong nhà, tránh d? g?n chúng ? các ch? th?i tr?c ti?p hoi máy su?i ho?c máy l?nh. N?u d? chúng g?n các lo?i trái cây chín (v́ trái cây chín t?a khí) chúng s? r?ng hoa r?ng n? r?t nhanh . Ánh sáng H?u h?t các lo?i phong lan d?u c?n di?u ki?n ánh sáng t?i thi?u d? tang tru?ng và ra hoa. N?u phong lan c?a quí v? èo u?t và không ra hoa, nhi?u ph?n là chúng không d? ánh sáng t?i thi?u. Ánh sáng d?y d?, khi chúng ra hoa, hoa s? d?p và ? d? t?t d?p nh?t c?a nó c? v? màu s?c cung nhu kích c?. V?y, hăy theo dơi màu s?c c?a lá phong lan. N?u màu lá (sau ch?ng m?t tháng) th?y chúng quá d?m màu, nghia là chúng không d? ánh sáng. N?u lá nh?t màu, nghia là chúng nh?n lănh quá nhi?u ánh sáng. N?u d? chúng g?n c?a s? quay v? các hu?ng dông, tây và nam d?u t?t nhung nên d? ư lu?ng ánh sáng chi?u qua các hu?ng c?a s? này tùy theo mùa v́ m?t tr?i xoay chuy?n v? trí. Lư tu?ng nh?t là trung bày phong lan g?n c?a s? hu?ng nam nhung thu?ng l?i là phía có nhi?u ánh sáng nh?t. Tránh ánh n?ng m?t tr?i tr?c ti?p cung nhu không nên d? nhi?t d? lên cao b?ng cách có màn che d? gi?m b?t cu?ng d? ánh sáng và nhi?t d?. Tuy v?y ánh sáng m?t tr?i tr?c ti?p vào bu?i sáng s?m ho?c khi chi?u tà th́ không sao. Ánh sáng gián ti?p và d?y d? ban ngày là nhu c?u c?n thi?t d? sinh t?n và tang tru?ng c?a phong lan. N?u thi?u ánh sáng, ngu?i ta có th? dùng bóng dèn chi?u ánh sáng nhân t?o ? trong nhà. Theo kinh nghi?m m?t s? nhà vu?n, d? tr? l?c cho mùa thi?u ánh sáng, h? dùng dèn néon t?a ánh sáng ?m. Theo h?, ánh sáng nhân t?o gi?m m?t cu?ng d? c?a nó m?t n?a tính t? 6 inches c?a ngu?n sáng (bóng dèn) tr? di. Cho nên, n?u tr?ng m?t s? lo?i nhu cát lan (catleya), ngu?i ta nên d? dèn ch? cách xa lá c?a chúng ch?ng 3 inches. M?t d?c di?m c?a ánh sáng nhân t?o là ngu?i ta có th? ki?m soát du?c m?c d? ánh sáng cung nhu th?i gian chi?u sáng b?ng m?t máy canh th?i lu?ng (timer). M?t s? lo?i phong lan r?t nh?y c?m v?i ánh sáng, d?c bi?t là kho?ng th?i gian ánh sáng chúng ti?p nh?n ngoài nhiên nhiên trong m?t ngày. N?u chúng ti?p nh?n ánh sáng c?a ngày quá dài, chúng s? không ra hoa. Trên nguyên t?c, nên ghi nh?n ánh sáng ban ngày theo mùa nhu sau: Tháng Giêng d?n tháng Ba: 12-14 gi?; tháng Tu d?n tháng Sáu: 14-16 gi?; tháng B?y d?n tháng Chín: 12-14 gi?; tháng Mu?i d?n tháng Mu?i Hai: 10-12 gi?. Tu?i nu?c Cách t?t nh?t là can c? trên s?c n?ng nh? c?a ch?u phong lan. Tùy lo?i v? cây, v? d?a và s?i dá v.v... (potting mix) khi chúng u?t hay khô mà bi?t du?c n?ng nh? và khi nào c?n tu?i nu?c. Nên tu?i vào ngày tru?c khi chúng hoàn toàn khô. Nhà vu?n mà chúng tôi ti?u xúc nói r?ng nên d? ch?u lan vào trong b?n r?a bát, m? cho nu?c ch?y qua m?t lúc cho u?t d?m d? c? r? lan ng?m nu?c cung nhu các lo?i v? cây (media) ng?m nu?c d? t?o d? ?m, r?i d? cho ráo h?t nu?c. Sau dó, ch?ng 20 phút, quí v? có th? tu?i nu?c l?n th? nh́ nhung nu?c l?n này có pha c? phân bón. Nên tránh d? ch?u lan trong nu?c quá lâu và quá thu?ng xuyên. N?u làm nhu v?y, r? lan s? th?i. H?u h?t các lo?i lan ch? nên tu?i nu?c t? m?t t?i hai tu?n m?t l?n. Tu?i nu?c nhi?u hon vào mùa Hè và ít hon vào mùa l?nh. N?u m?t ch?u nh? nhung có nhi?u cây phong lan, nó mau khô hon nên c?n nu?c hon. N?u tu?i chúng v?i nu?c l?c (purified) th́ càng t?t nhung không du?c dùng “softened water” v́ lo?i nu?c này l?c b?ng mu?i. Phân bón Nhi?u ngu?i k? lu?ng có th? dùng các lo?i phân bón có công th?c khác nhau thích h?p cho t?ng giai do?n th?i ti?t và tang tru?ng c?a cây. Nhung nhi?u nhà vu?n mà chúng tôi ti?p xúc ho?c qua m?t s? tài li?u nuôi phong lan ph? bi?n trên Internet, n?u ch? dùng phân bón có công th?c thang b?ng 20-20-20 (nhà s?n xu?t Growmore) ho?c công th?c 7-9-7 (c?a nhà s?n xu?t Dyna-Gro) cung có th? thích h?p quanh nam. Ch? c?n m?t mu?ng cà phê pha v?i 1 gallon nu?c và bón chúng tu?n l? ho?c hai tu?n l? m?t l?n là d?. Sao không ra hoa? M?t hai nhà vu?n mà chúng tôi ti?p xúc cho ư ki?n r?ng n?u phong lan không ra hoa m?i nam, có th? do hai lư do chính. Th? nh?t là di?u ki?n ánh sáng không d? ho?c ban dêm chúng c?n nhi?t d? l?nh hon. Đ? khuy?n khích phong lan n?y ch?i hoa, nên d? chúng ngoài tr?i l?nh vào ban dêm ít nh?t là hai tu?n l? khi nhi?t d? xu?ng kho?ng trên du?i 55oF. Tuy nhiên, m?t vài lo?i phong lan, nhu m?t s? Dendrobium xu?t x? c?a Úc, chúng không ph?i ra hoa m?i nam, có khi t?i ba b?n nam sau m?i ra l?i. Tuy nhiên, khi ra hoa, chúng l?i cho m?i nhánh hoa vài tram bông, m?t nhánh hoa dài r? xu?ng nhu m?t cánh cung v?i huong thom ngào ng?t. M?t s? lo?i phong lan thích h?p d? nuôi trong nhà thu?ng th?y bán trên th? tru?ng: Lan h? di?p (Phalaenopsis): Lo?i này ph? thông nh?t và tuong d?i d? nuôi, thích h?p nh?t d? nuôi và trung bày trong nhà. Hoa c?a chúng g?m d? m?i màu s?c và nh? k? thu?t lai gi?ng, ngu?i ta t?o ra hàng tram màu s?c khác nhau. Cát lan (Cattleya): Có nhi?u lo?i và nhi?u gi?ng l?n nh? khác nhau. Lo?i thích h?p nh?t d? nuôi trong nhà là lo?i cát lan nh? (mini Cattleya). Chúng là s?n ph?m c?a Trung và Nam M?. Gi?ng cát lan nh? ḍi h?i ít ánh sáng hon các lo?i l?n hon. Thân c?a chúng ch? cao t? 3 inches d?n 10 inches. Nhi?u lo?i có huong thom r?t quy?n ru. Lan vu n? (Oncidium): Gi?ng này xu?t x? t? Nam M?. G?i chúng là “dancing ladies” v́ cánh hoa c?a chúng trông gi?ng nhu ngu?i vu n? dang múa. Hoa c?a chúng ra thành nhi?u nhánh có khi lên g?n 100 bông. Lo?i màu nâu gi?ng nhu chocolat l?i có huong thom cung tuong t? nhu mùi thom c?a k?o chocolat. Lan vân hài (Paphiopedilum): Hoa c?a lo?i này trông gi?ng nhu hài ph? n?, r?t d?c bi?t. Gi?ng lan này cung không ḍi h?i nhi?u ánh sáng nên khá thích h?p d? nuôi trong nhà. Đ? n?m v?ng hon v? các lo?i phong lan thích h?p nuôi trong nhà, d?c gi? có th? t́m mua cu?n “Orchid as House Plants” c?a tác gi? Rebecca Tyson Northen, giá bán $7.95 mua ? ti?m sách ho?c d?t mua qua Amazon.com trên Internet. |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here