Một thời son sắt (Nguyễn Xuân Nghĩa)
Ðược ém sâu trong kế hoạch kích thích kinh tế vừa do Hạ Viện Hoa Kỳ biểu quyết hôm Thứ Tư 30 là một điều khoản làm thế giới khó chịu. Ðó là điều kiện “chỉ mua hàng Mỹ”, một biến cố gây tranh luận tới tận Thụy Sĩ, tại Thượng Ðỉnh Kinh Tế Toàn Cầu WEF họp ở Davos vào tuần qua.

Home

 

Nguy?n Xuân Nghia

 

Obama gi?a chính tru?ng, th? tru?ng và chi?n tru?ng...

Đu?c ém sâu trong k? ho?ch kích thích kinh t? v?a do H? Vi?n Hoa K? bi?u quy?t hôm Th? Tu 30 là m?t di?u kho?n làm th? gi?i khó ch?u. Đó là di?u ki?n “ch? mua hàng M?”, m?t bi?n c? gây tranh lu?n t?i t?n Th?y Si, t?i Thu?ng Đ?nh Kinh T? Toàn C?u WEF h?p ? Davos vào tu?n qua.

Ngu?i ta nói d?n T?ng th?ng Barack Obama nhu m?t Herbert Hoover.

Hoover là v? t?ng th?ng dă ch?ng ki?n cu?c t?ng kh?ng ho?ng 1929-1933, và cùng ngu?i k? nhi?m là Franklin Roosevelt dă góp ph?n kéo dài kh?ng ho?ng thành con ch?n d?ng toàn c?u. Tru?c khi ra di, nam 1933 dó, Hoover kư d?o lu?t “Buy American Act” d? d?nh r?ng chính ph? M? ch? du?c mua s?n ph?m M?. Tru?c d?y, nam 1930, Hoa K? cung ban hành d?o lu?t Smoot-Hawley Tariff Act r?t n?i ti?ng nh?m nâng quan thu? bi?u dánh trên hàng hóa nh?p n?i vào M?. N?i ti?ng v́ gây h?a cho m?i ngu?i.

Gi?a con kh?ng ho?ng v́ th? tru?ng ch?ng khoán s?p d? nam 1929, Hoa K? có ph?n ?ng b?o h? m?u d?ch - protectionism - nh?m b?o v? quy?n l?i và công an vi?c làm c?a công nhân viên M?. R?t chính dáng v? chính tr? mà tai h?i v? kinh t? v́ quy lu?t “h?u qu? b?t lu?ng”: các nu?c khác bèn tr? dua theo ki?u “thiên d?a d?ng th?”. Và d?ng t?, v́ cùng ch?t chùm v?i nhau, khi?n cho kh?ng ho?ng lan r?ng và kéo dài, tr? thành m?t nguyên nhân c?a Th? Chi?n II...

Tu?n qua, Hoa K? v?a tái di?n thành tích ?y.

M?t tu chính án du?c ?y Ban Chu?n Chi Ngân Sách H? Vi?n lu?n vào d?o lu?t ban hành k? ho?ch kích c?u kinh t?: các d? án xây d?ng hay tu b? h? t?ng ch? du?c dùng s?t thép M?. Đây là m?t d?i m?i c?a d?o lu?t “Buy American Act” th?i Hoover. T́m ra chi ti?t ?y trong 647 trang c?a k? ho?ch kích thích kinh t?, th? gi?i m?i nh? d?n vi?c Obama dă kh?ng d?nh nhi?u l?n khi tranh c? là “s? b?o v? vi?c làm c?a dân M?”.

Qu?c h?i khóa 111 trong tay d?ng Dân Ch? hoan h? ?ng h? quan di?m ?y v́ là Qu?c h?i có ch? truong b?o h? m?u d?ch mănh li?t nh?t t? nhi?u th?p niên. Do dó, k? ho?ch kích c?u tr? giá 819 t? m?i có m?t vài di?u kho?n th?c t? là k? th? hàng ngo?i và gieo h?a cho kinh t?. C?n nh?c l?i là nam 2002, T?ng Th?ng Bush dă d?i d?t kư s?c l?nh b?o v? k? ngh? thép M? - noi thu d?ng ch?ng 187 ngàn nhân công - khi?n 200 ngàn ngu?i m?t vi?c trong các ngành ph?i s? d?ng thép! “H?u qu? b?t lu?ng” là nhu v?y! Ti?p t?c duy tŕ chánh sách ?y th́ nên g?i là b?t ǵ?

V? kinh t? bên trong, nâng d? k? ngh? thép c?a M? là gây thi?t h?i cho m?i ngành k? ngh? M? ph?i dùng thép, t? ráp ch? xe hoi máy c?y, t?i s?n xu?t t? l?nh, ṿi nu?c trong b?p, ṿi t?m trong b?n, v.v...! V? thuong m?i v?i bên ngoài, M? b? quy t?i c?nh tranh b?t chính và b? tr? dua.

T?i Thu?ng Đ?nh Davos, d?ng minh kh?ng khít nh?t c?a Hoa K? t?i Âu Châu là Th? Tu?ng Gordon Brown c?a Anh ch? c̣n bi?t gio tay than tr?i! Ông là ngu?i nhi?t thành ?ng h? Barack Obama và bây gi? dang là thi?u s? tuy?t d?i, don côi bênh M? m?t ḿnh, khi Liên Hi?p Âu Châu chu?n b? tr? ḍn bi?n pháp b?o h? c?a M?.

? ngay gi?a m?t v? kh?ng ho?ng khi?n dân Âu Châu, k? c? t?i Liên Bang Nga, bi?u t́nh k? kh? và t? kh? chính ph?, ngu?i ta dang ch? d?i m?t cu?c chi?n m?u d?ch có th? bùng n? gi?a Hoa K? v?i Liên Âu, v?i Trung Qu?c, v?i th? gi?i c̣n l?i, t? ?n Đ? t?i Brazil, Colombia, Nam Hàn, Peru... Ch? cái d?i này gi?ng d?i nào?

Chua ch?c! C̣n nhi?u chuy?n d?i hon...

Nh́n t? bên trong, T?ng Th?ng Barack Obama không ki?m ch? du?c Qu?c H?i khi d? H? Vi?n gài vào trong k? ho?ch kích thích kinh t? nhi?u chuong tŕnh không kích thích du?c ǵ mà ch? khi?n d?i l?p n?i dóa, làm 117 dân bi?u C?ng Ḥa d?u b? phi?u ch?ng, cùng 11 dân bi?u Dân Ch?. U?c mo h?p tác lu?ng d?ng d? thay d?i n?p sinh ho?t m? dân d?y ô nhi?m c?a th? dô, u?c mo ?y c?a Obama ch? là gi?c mo. Ngu?i ta c̣n e r?ng dù dă có ban tham muu kinh t? khá trung dung c?a th?i Bill Clinton, Obama dích th?c v?n là bao c?p, b?o h? và s?n sàng tang chi, xài ti?n thu? c?a dân và g?i là “d?u tu” d?... c?i t?o xă h?i, khí tr?i - và mua phi?u cho k? t?i.

Đ?y là chuy?n bên trong, th?t kém vui cho m?t tu?n trang m?t kéo dài du?c dúng m?t tu?n! M?i ch? m?t tu?n, ngu?i ta dă b́nh lu?n là Obama hoi gi?ng... Jimmy Carter, bao c?p v? d?i n?i và ngây tho v? d?i ngo?i. L?i b́nh lu?n ?y xu?t phát t? d?ng Dân Ch?, t? thành ph?n nam ngoái dă ?ng h? Ngh? Si Hillary Clinton.

Nh́n t? bên ngoài, t́nh h́nh c̣n gay go hon v?y.

Hăy nói v? b?i c?nh tru?c. Chính quy?n m?i c?a Barack Obama dang ph?i d?i phó v?i m?t tr?n chi?n quân s? t?i A Phú Hăn, m?t tr?n chi?n chính tr? v?i Liên Bang Nga, và m?t tr?n chi?n kinh t? v?i m?t th? tru?ng m?t ni?m tin và r?t nhi?u ph?n ?ng kinh t? tai h?i dang d?i ngu?c vào chính tru?ng. Cu?c b?u c? m? măn t?i Iraq vào ngày Th? B?y 30 ch? th?a măn du?c tinh th?n c?a m?t ngu?i v? huu là ông Bush. Nh?ng khó khan v?i các d?ng minh hay d?i tác kinh t? th́ c̣n nguyên.

Liên Bang Nga b?t d?u n?m mùi kh?ng ho?ng, t? h?i doái v? t?i ngân sách nhung v?n c̣n ch?ng 400 t? M? kim d? tr? d? vu?t con sóng d?. Nhung, t? Tháng Tám nam ngoái t?i Georgia t?i d?u nam nay t?i Ukraine, Th? Tu?ng Vladimir Putin dă công khai nh?n t?i và thách th?c kh? nang ch?ng d? c?a Hoa K? - mà không g?p m?t s? kháng c? dáng k?.

Trong khi ?y, hàng rào pḥng th? c?a Âu Châu b?t d?u rung chuy?n - và s? toi t?. Liên Bbang Đ?c c?a Th? Tu?ng Angela Merkel th́ ch? ḥa và th?a hi?p v?i Nga, C?ng ḥa Pháp c?a T?ng Th?ng Nicolas Sarkozy th́ gây chuy?n d?ng không khí d? cho th?y tu th? c?a Pháp.

Ch? t?ch c?a Âu Châu trong sáu tháng d?u nam, C?ng Ḥa Ti?p th́... b?n th?n nghi l?i v́ ? ngay tuy?n d?u và dang th?y s?c ép r?t n?ng c?a Nga tru?c s? o h? c?a chính quy?n Obama. Chính ph? Ti?p v?a d́nh hoăn vi?c bi?u quy?t Hi?p Đ?nh Lisbone, van ki?n s? tr? thành hi?n pháp Âu Châu. Lư do chính th?c và chính dáng du?c thông báo là v́ Ti?p không bi?t s? d?ng ? dâu!

Ch? v́ Hoa K? th?i Bush dă quy?t d?nh s? thi?t l?p h? th?ng pḥng th? chi?n lu?c - lá ch?n ngan ch?n h?a ti?n d? b?o v? Âu Châu - t?i Ba Lan và Ti?p. Hoa K? th?i Obama th́ ḍi băi b? h? th?ng ?y. Liên Bang Nga th́ cho r?ng h? th?ng pḥng th? là s? khiêu khích. Các nu?c Âu Châu c̣n l?i th́ dang b? kh?ng ho?ng kinh t? tài chánh, h?t thi?t tha v?i vi?c m? r?ng NATO cho hai qu?c gia dang n?m trên cái th?t c?a Nga là Georgia và Ukraine, và chua bi?t s? b? ai c?u ai.

Trong hoàn c?nh dó, C?ng Ḥa Ti?p mu?n bi?t là Hoa K? s? b?o v? các nu?c Đông Âu t?i c? nào và ḿnh nên h?i nh?p vào Âu Châu t?i dâu th́ kh?i mang h?a.

Khi b?c tu?ng Bá Linh b? d?p v?n 20 nam tru?c, không ai ng? là Đông Âu dân ch? s? lao dao nhu v?y, Tây Âu th́ nhu nhu?c nhu v?y, và Hoa K? l?i ngo ngác b?t d?nh nhu v?y! Đúng lúc ?y, Qu?c H?i M? dơng d?c ra l?nh “Ph?i mua hàng M?!” tru?c s? g?t gù c?a v? t?ng th?ng dă th?i lên gi?c mo th?t ch?t quan h? chi?n lu?c gi?a Hoa K? và Âu Châu!

T?i h?i ngh? tu?n t?i ? Munich v? chánh sách an ninh (Munich Conference on Security Policy, t? ngày sáu d?n tám tháng Hai) các t?ng tru?ng ngo?i giao và qu?c pḥng c?a Âu Châu và Liên Bang Nga s? l?ng nghe l?i phát bi?u c?a phái doàn Hoa K?. Ch? mong là khi ?y, Phó T?ng Th?ng Joe Biden s? không nói d?i - nhu m?i khi.

Chuy?n ly k? và kinh hoàng nh?t mà da s? dân M? không bi?t - và gi?i chính tr? c̣n gi?u bi?n, v́ m?c tiêu d?a dân d? h?t phi?u - là Hoa K? có hy v?ng ra kh?i suy tr?m s?m hon m?i x? khác và th?t s? không b? kh?ng ho?ng trong co c?u. Kh?ng ho?ng n?u có là trong s? thi?u luong thi?n c?a chính tru?ng. Ngu?c l?i, các qu?c gia khác, t? Âu qua Á, d?u s? diêu d?ng r?t lâu và r?t sâu.

Lư do: là m?t xă h?i thu?ng tr?c ch?p nh?n d?i thay - quy lu?t dào th?i và canh tân - Hoa K? có th? v?p ngă nhung dù có ngă v?n ngă v? phía tru?c và l?m c?m d?ng d?y. V? kh?ng ho?ng tài chánh tai h?i dă manh nha t? Tháng Chín nam kia và du?c x? lư t? Tháng Chín nam ngoái. Nhi?u d?i gia tài chánh dă phá s?n nhung nu?c M? không b? lo?n. Ngu?c l?i, các qu?c gia t?i Âu Châu và c? Á Châu th́ coi tr?ng s? ?n d?nh, tru?c nh?t là xă h?i, nên thu?ng ph?n ?ng ch?m, thu?ng là quá ch?m. Quán tính ?y càng d? gây ra kh?ng ho?ng xă h?i khi kinh t? sa sút n?ng. Chuy?n ?y dang x?y ra cho c? ch?c qu?c gia.

 

Ph?n kia, v?i giá d?u thô s?p d? trong v?n v?n có m?y tháng, Liên Bang Nga cung khó tránh du?c kh?ng ho?ng, t? xă h?i b?t d?u d?i lên chính tr?. Nhung Putin v?n c̣n chi?m th? thu?ng phong nh? cái tr?n Georgia t? nam ngoái. Nh́n v? dài, Liên Bang Nga không th? t́m l?i tu th? xa xua c?a Liên Bang Xô Vi?t, nhung Putin có th?i co ch?ng m?t nam d? chinh ph?c l?i ?nh hu?ng dă m?t t? bi?n Baltic xu?ng vùng Balkan. Đ?y l?i là th?i di?m Hoa K? mu?n th?a hi?p. C̣n Obama th́ mu?n gi?i quy?t cho xong chuy?n A Phú Hăn. Co h?i b?ng vàng cho Liên Bang Nga.

V́ v?y, ngu?i ta ch? xem t?ng th?ng m?i c?a M? s? làm ǵ cho chi?n tru?ng này, v?i phuong ti?n nào? N?u có tang quân s? g?p dôi th́ Hoa K? ch? có hon 60 ngàn quân bên 30 ngàn lính c?a Minh u?c NATO. Dù mu?n áp d?ng chi?n lu?c d?n quân c?a Bush t?i Iraq, Hoa K? không th? ki?m soát du?c lănh th? A Phú Hăn và gây d? d?ng lu?ng - momentum - d? th?a hi?p v?i l?c lu?ng Taliban và di?t s?ch h?u c? c?a al-Qaeda, nhu Chính quy?n Bush dă thi hành t?i Iraq khi v?n d?ng du?c s? h?p tác c?a các lănh t? Sunni.

Ngu?c l?i, vi?c t́m du?ng ti?p v?n cho liên quân M?-NATO t?i A Phú Hăn s? gây thêm s?c ép v?i Pakistan và ḍi h?i s? h?p tác c?a Nga t?i Trung Á - hay c?a Iran, v?i cái giá r?t d?t.

R?t cu?c th́ tám nam sau chi?n d?ch A Phú Hăn, kh?ng b? al-Qaeda tàn l?i thành m?t vang bóng c?a chi?n công 9-11 nam xua. Nhung Hoa K? v?n m?c c?n trong h́nh thái chi?n tranh du kích v?i l?c lu?ng Taliban t?i A Phú Hăn và các t?c tru?ng H?i giáo c?c doan t?i vùng biên v?c gi?a A Phú Hăn và Pakistan.

Khi M? m?c c?n nhu v?y, các d?i th? không ng?i yên, t? Moscow t?i Tehran. C̣n các d?ng minh th́ ph?p ph?ng lo l?ng. Sau s? thúc th? c?a Ukraine vào d?u nam, quy?t d?nh c?a C?ng Ḥa Ti?p vào tu?n qua là m?t nh?c nh?...

Nh́n t? bên ngoài, m?i khi M? có lănh d?o m?i th́ d?i th? t́m ra co h?i và d?ng minh d?i ch? s? b?i tín. Tu chính án b?o v? k? ngh? thép v?a banh ra s? phu phàng v? th?i son s?t c?a Obama...

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here