| Miền Trung Việt Nam héo hon vì thủy điện Chỉ riêng tỉnh Quảng Nam nhỏ bé, người ta đếm thấy tới 68 dự án xây dựng đập thủy điện lớn nhỏ được “qui hoạch”. Còn tỉnh Ðắc Nông thì cũng có tới 64 dự án thủy điện. |
|
Home
|
QU?NG Các viên ch?c cao c?p chính ph? CSVN ra di?u tr?n ? Qu?c H?i d?u cam k?t s? coi tr?ng vi?c b?o v? môi tru?ng, sinh thái và ngu?i d?a phuong khi có ch?t v?n v? các d? án th?y di?n, qu?ng m? (bauxite, than dá). B? Chính Tr? CSVN khi th?y qu?n chúng ph?n n?, h?i Tháng Tu ra ch? th? yêu c?u nhà nu?c khi th?c hi?n k? ho?ch khai thác bauxite ph?i “b?o v? môi tru?ng, hoàn th?, tr?ng r?ng, d?n bù tái d?nh cu, nh?ng v?n d? xă h?i, b?o d?m d?i s?ng cho d?ng bào thu?c di?n ph?i thu h?i d?t”. Nhung nh?ng kư s? dang t?i trên báo chí ? Vi?t Nam cho th?y ti?n b?i thu?ng cho ngu?i dân không d? cho h? mua m?t mi?ng d?t nh? c?t nhà ? ch? khác, chua nói t?i d?t tr?ng c?y canh tác không có, s? không có ǵ d? an. Nhi?u bài báo khác vi?t v? d?i s?ng c?c k? khó khan c?a nh?ng ngu?i dân b? di d?i l?y ch? l?p các nhà máy th?y di?n, t? mi?n B?c t?i mi?n Trung. Nhà c?a “tái d?nh cu” nh?ch nhác t?i tàn. Đ?t canh tác ho?c không có, ho?c ch? là nh?ng m?nh d?t khô c?n d?y s?i dá, không có nu?c tu?i. H? b? d?y vào du?ng c?t. Bài kư s? du?i dây c?a t? Tu?i Tr? Ch? Nh?t 27 Tháng Sáu 2009 cho th?y các d? án xây d?p th?y di?n dă du?c “qui ho?ch” vô cùng b?a băi, b?t ch?p h?u qu? v? m?i m?t. M?i ngu?i dân và d?t nu?c ch?u, nh?ng k? c?m d?u các d? án th́ có thành tích, và có c? ti?n ch?m mút, chia chác. M?t t?ng thanh tra chính ph? t?ng nói v?i báo chí v? các d? án xây d?ng h? t?ng ? Vi?t Khi di thanh sát m?t s? noi, ông Nguy?n Van Lâm “Phó ch? nhi?m van pḥng chính ph?” CSVN cu?i nam 2006 t?ng d? quên cái c?p ? phi tru?ng d?ng d?y phong b́ ti?n b?i du?ng, g?m c? c?a m?t ông giám d?c d? án xây m?t d?p th?y di?n ? mi?n Trung. Bài vi?t c?a Tu?i Tr?: U?c tính có không du?i 200 nhà máy th?y di?n l?n nh? dă và dang du?c xây d?ng ho?c quy ho?ch t?i mi?n Trung - Tây Nguyên. Đi?n nang tr? thành m?t hàng bán ch?y nh?t vào th?i di?m này b?i c?u dang xa cung. Chính v́ l? dó không ít doanh nghi?p (th?m chí có doanh nghi?p chua h? làm di?n bao gi?) cung nhanh chân nh?y vào linh v?c th?y di?n. Ít có con sông l?n nào ? mi?n Trung l?i n?m ngoài t?m ng?m quy ho?ch th?y di?n. Noi thu?ng ngu?n hai con sông Vu Gia-Thu B?n (Qu?ng Nam) là nh?ng con sông, ḍng su?i b?t ngu?n t? dăy Tru?ng Son hùng vi. Nh?ng ḍng sông này ch?y quanh co qua nhi?u su?n núi hi?m tr?, u?n lu?n quanh nh?ng b?n làng chính là ngu?n s?ng c?a d?ng bào dân t?c thi?u s? noi dây. Nhung vài nam tr? l?i dây, ngu?n s?ng ?y ngày càng héo hon b?i “con l?c” mang tên th?y di?n. Trên th?y di?n... du?i th?y di?n Ḍng sông Kôn ch?y qua hai xă Zo Ngây và Sông Kôn c?a huy?n Đông Giang (Qu?ng Nam) là m?t trong s? dó. L?ng l?ng ch?n ngang ḍng nu?c sông Kôn là m?t con d?p chính kiên c? b?ng bêtông v?i chi?u cao hon 50m, ḍng nu?c ch?y d?n dây li?n b? b? ngo?t sang m?t bên. Phía du?i công tŕnh này, nh?ng roi dá phoi b?ng tr?ng xóa, ḍng nu?c nh? gi?t ch?y. Trên m?t sông, nh?ng công do?n cu?i cùng c?a công tŕnh th?y di?n Sông Kôn 2 dang du?c g?p rút hoàn t?t d? chu?n b? vi?c phát di?n vào Tháng B?y. Theo thi?t k? ban d?u, d?p chính này có nhi?m v? ch? y?u di?u ti?t nu?c sông Kôn, nhung sau khi phát hi?n s?c nu?c qua c?a di?u ti?t nu?c c̣n l?n nên ch? d?u tu dă “t?n d?ng” d?t vào dây m?t tuôcbin máy phát di?n 3MW. Cách con d?p chính này g?n 3km, m?t d?p ph? khác v?i chi?u cao hon 37m cung án ng? ngay gi?a ḍng sông. Ông Tr?n Quang Ḥa, tru?ng pḥng k? ho?ch c?ng ty c? ph?n th?y di?n Geruco - Sông Kôn 2, cho bi?t: “Đ?p ch?a nu?c chính c?a công tŕnh này là 29 tri?u m3 nu?c, c̣n d?p ph? ch? kho?ng 1.2 tri?u m3. Nhu v?y thông qua vi?c x? nu?c t?i hai d?p chính-ph?, t?ng công su?t phát di?n c?a nhà máy th?y di?n Sông Kôn 2 s? là 63MW”. Cách th?y di?n Sông Kôn 2 g?n 30km, trên sông Zahung ch?y qua xă Zahung (huy?n Đông Giang), m?t con d?p “kh?ng l?” c?a công tŕnh th?y di?n Zahung (công su?t 30MW) cung dă du?c xây xong. Ḍng sông Zahung nay ch? c̣n là m?t ḍng nu?c khô ki?t lu?n lách qua nh?ng vách dá n?i ? lên gi?a ḍng. M?t s? ngu?i dân ch?ng thuy?n di trên sông d? giang lu?i dành ph?i d?ng l?i ḥ hét nhau vác thuy?n lên b? v́ nu?c quá c?n ki?t. M?y ch?c nam g?n bó v?i con sông này, ông Alang B?, m?t ngu?i dân xă Zahung cùng tên v?i công tŕnh th?y di?n, ngao ngán l?c d?u: “C? ngày c?m c?i mà chua b?t du?c con cá nào c?. T? ngày có cái th?y di?n th́ cá, tôm bi?n di h?t. Ch?c ph?i b? ngh? chài lu?i thôi”. Đi ti?p ch?ng 7km v? phía h? luu, ḍng Zahung ch?y qua d?a ph?n xă Macooih gi? du?c d?i tên thành sông A Vuong thêm m?t l?n b? ch?n ḍng d? làm công tŕnh th?y di?n A Vuong. M?t nam tru?c, khi có d?p di qua h? ch?a nu?c c?a th?y di?n A Vuong, nhi?u ngu?i dă h?t l?i ca ng?i khi tru?c m?t là m?t m?t h? ph?ng ĺ b?n b? v?i nh?ng cánh r?ng cây th?ng t?p, soi bóng m?t h? xanh ng?t. V?y mà gi? dây ḷng h? ch?a nu?c tro c?n dáy do th?y di?n A Vuong dang vào mùa phát di?n cao di?m nên x? nu?c t?i da. Nh?ng r?ng cây xanh th?m nam tru?c gi? dă chuy?n sang màu tr?ng b?ch, ch?t tàn t?. C? ḷng h? tro dáy, b?c mùi xú u? n?ng n?c. Đ?u tu th?y di?n: Ngon an Trong bu?i l? phát di?n t? máy s? 2 nhà máy th?y di?n A Vuong 210MW (Qu?ng Nam), ông Nguy?n Van Lê - ch? t?ch HĐQT công ty c? ph?n th?y di?n A Vuong - h? h?i cho bi?t vi?c phát di?n s?m trên 180 ngày dă mang v? cho công ty doanh thu kho?ng 240 t? d?ng! Theo tính toán c?a ch? d?u tu, ch? trong ṿng chín nam s? hoàn v?n d?u tu trên 4,000 t? d?ng, sau dó thu l?i nhu?n ṛng. M?t cán b? tài chính d? án th?y di?n A Lu?i (Th?a Thiên - Hu?) cho bi?t d?u tu d? án th?y di?n có l?i nhu?n cao và ?n d?nh nh?t, “ngon an” hon các linh v?c khác do m?t hàng di?n s?n xu?t d?n dâu bán s?ch d?n dó, c?u luôn cao hon cung. M?t khác, công ngh? cung don gi?n. U?c tính m?i nam th?y di?n này s? bán di?n du?c kho?ng 500 t? d?ng và sau chín nam là du s?c hoàn v?n d?u tu 3,234 t? d?ng. Các nam sau dó c? ung dung thu l?i nhu?n, mà tu?i th? m?i d? án th?y di?n th́ không du?i 50 nam! Thành ra hi?m có d? án nào có s?c huy d?ng v?n xă h?i nhu d? án th?y di?n này: ch? trong vài tháng dă thu du?c 700 t? d?ng. Th? là d? án th?y di?n A Lu?i hi?n dang du?c d?y nhanh v?i ti?n d? cao nh?t d? chóng bán di?n thu ti?n v?. M?t khác, làm th?y di?n ? mi?n Trung càng có hi?u qu? cao do h?ng nam bu?c vào mùa khô ki?t t? Tháng Chín d?n Tháng Mu?i Hai các nhà máy th?y di?n l?n nhu Ḥa B́nh, Tr? An, Yaly... ph?i gi?m công su?t, t?o nên con s?t di?n th́ ? mi?n Trung l?i là mùa mua, các nhà máy ? dây tha h? ch?y h?t công su?t nên di?n làm ra không tài nào ? du?c! Chính v́ hi?u qu? d?u tu th?y di?n cao nên không ch? các don v? ngành di?n tham gia d?u tu mà các doanh nghi?p ngoài ngành cung m?nh d?n d? v?n, d?y nhanh xây d?ng các d? án phát di?n. Đon c? m?t t?ng công ty d?u tu phát tri?n dô th? và khu công nghi?p “khoi khoi” nhu Idico, ch? d? án Đak Mi 4, dă nhanh nh?u ch?n ḍng, xây d?p nh?m phát di?n s?m hon d? án th?y di?n Sông Boung 4 do t?p doàn di?n l?c “chính th?ng” EVN làm ch? d?u tu. Ngoài Idico c̣n có các doanh nghi?p khác ngoài ngành di?n cung nh?y vào d?u tu th?y di?n nhu công ty c? ph?n Sông Côn (công ty “con” c?a T?ng Công Ty Cao Su), T?ng Công Ty Co Đi?n Nông Nghi?p và Th?y L?i, công ty c? ph?n Đ?t Phuong, công ty c? ph?n Hoàng Anh Qu?ng Nam, công ty c? ph?n Za Hung (Za Hung), công ty c? ph?n Xây d?ng 699... Ngay c? công ty c? ph?n Nhân Lu?t (Đà N?ng) chuyên kinh doanh s?t thép cung dang xúc ti?n d? ti?n vào các d? án th?y di?n t?i Qu?ng Nam nhu Pà D?n, Thu?ng Pà D?n, Pà Oi 1, Pà Oi 2. Làn sóng d?u tu vào nhà máy th?y di?n mi?n Trung hi?n v?n chua d?ng l?i. Công ty Đi?n L?c 3 (PC3) ngoài tám d? án th?y di?n dang làm ch? d?u tu ho?c góp v?n, nay c̣n nh?m d?n các d? án th?y di?n khác nhu A Roàng, Đak Pring, Đak Rông 1, Sông Tranh 1, Sông Tranh 5, Krông H'nang 2. Theo ngu?n tin riêng c?a Tu?i Tr? Cu?i Tu?n, hi?n m?t s? t?p doàn d?u tu v?n c?a nu?c ngoài dang nh?y vào mua l?i v?n các nhà máy th?y di?n mi?n Trung. H?u qu? khó lu?ng Nguy co t?o nên m?t th?m h?a môi tru?ng do vi?c ch?n ḍng làm th?y di?n trên h? sông Vu Gia-Thu B?n ? Qu?ng Nam dă bu?c chính ph? l?n các b? ngành ph?i vào cu?c d? t́m ra gi?i pháp tháo g? ngay d?u Tháng Sáu. Theo tính toán c?a thành ph? Đà N?ng, n?u nhà d?u tu d? án th?y di?n Đak Mi 4 là Idico d? h?t ngu?n nu?c c?a sông Đak Mi v? sông Thu B?n thay v́ cho d? v? sông Vu Gia nhu quy lu?t t? nhiên lâu nay th́ ch?c ch?n hon 1.7 tri?u dân (trong dó có 850,000 ngu?i dân c?a Đà N?ng, s? c̣n l?i c?a các huy?n Đ?i L?c, Đi?n Bàn và TP H?i An c?a t?nh Qu?ng Nam) s? ch?u c?nh khát nu?c su?t chín tháng, t? Tháng Giêng d?n Tháng Chín h?ng nam. Đó là chua k? hon 20,000ha d?t s?n xu?t (ch? y?u là d?t lúa) n?m du?i vùng h? luu sông Vu Gia s? thi?u nu?c. Là ngu?i g?n bó lâu nam nh?t v?i ngành th?y nông, ông Hu?nh V?n Th?ng, phó giám d?c S? Nông Nghi?p và Phát Tri?n Nông Thôn TP. Đà N?ng, cho r?ng vi?c xây d?ng quá nhi?u nhà máy th?y di?n trên cùng m?t h? sông ch?c ch?n ?nh hu?ng d?n ḍng ch?y ? khu v?c h? luu, mà TP. Đà N?ng là m?t trong s? các d?a phuong s? ch?u ?nh hu?ng n?ng n? nh?t m?t khi ḍng ch?y b? c?n ki?t. Theo ông Th?ng, d? x?y ra c? s? này là do có quá nhi?u sai sót trong quá tŕnh nghiên c?u l?p và xây d?ng d? án th?y di?n Đak Mi 4. Trong quá tŕnh quy ho?ch xây d?ng b?c thang th?y di?n trên h? sông Vu Gia-Thu B?n do công ty Tu v?n xây d?ng di?n 1 l?p dă không d? c?p ki?n ngh? v? vi?c tr? l?i ḍng ch?y cho sông Đak Mi trong tru?ng h?p chuy?n nu?c qua sông Thu B?n. Đon v? tu v?n l?p d? án th?y di?n Đak Mi 4 dă nh?m l?n r?t co b?n là nu?c sau khi phát di?n ch?y v? sông Thu B?n r?i sau dó d? v? h? luu sông Vu Gia, trong khi trên th?c t? dây là hai con sông riêng bi?t. Đi?u dáng nói là tru?c dó trung tâm qu?c t? v? qu?n lư môi tru?ng, khi tham gia quy ho?ch th?y di?n sông Vu Gia-Thu B?n, dă khuy?n cáo: “Vi?c n?n ḍng th?y di?n Đak Mi 4 là không c?n thi?t và có th? gây ra tác d?ng tiêu c?c v? môi tru?ng, kinh t?-xă h?i trong khu v?c”. Tuy nhiên khuy?n cáo này dă không du?c tŕnh lên lănh d?o các b? ngành trung uong. Ngay c? th? t? uu tiên xây d?ng th?y di?n trên sông Vu Gia-Thu B?n cung b? d?o l?n. Theo quy ho?ch c?a B? Công Nghi?p (nay là B? Công Thuong), trong m?i tru?ng h?p th?y di?n Sông Boung 4 ph?i du?c xây d?ng tru?c Đak Mi 4. Nhung th?c t? Đak Mi 4 dang du?c xây d?ng tru?c. Đi?u này s? gây thi?u nu?c nghiêm tr?ng hon. Ngày 11 Tháng Sáu, B? Công Thuong dă tri?u t?p cu?c h?p do van pḥng chính ph? ch? tŕ v?i d?y d? các b? ngành trung uong và d?a phuong d? bàn bi?n pháp gi?i quy?t v? tranh ch?p ngu?n nu?c trên sông Đak Mi. K?t qu?: B? Công Thuong dă yêu c?u ch? d?u tu d? án th?y di?n Đak Mi 4 ph?i tr? l?i nu?c cho sông Vu Gia. Theo dó, các bên s? thành l?p m?t t? chuyên gia d? tính toán lu?ng cân b?ng nu?c, t? dó di d?n th?ng nh?t v?n d? tr? l?i bao nhiêu luu lu?ng nu?c cho sông Vu Gia. C? mi?n Trung làm th?y di?n Theo s? li?u c?a ?y Ban Nhân Dân t?nh Qu?ng Nam, d?n th?i di?m này toàn t?nh dă có t?ng c?ng 68 d? án nhà máy th?y di?n l?n, nh? (dă du?c quy ho?ch) n?m tr?i r?ng trên t?t c? sông su?i c?a các d?a phuong. 68 nhà máy th?y di?n ch? trong khuôn viên 10,000km2! Trong dó, dáng k? nh?t là 11 d? án th?y di?n l?n s? du?c xây b?c thang trên h? th?ng sông Vu Gia-Thu B?n. Nam 2007, B? Công Nghi?p (nay là B? Công Thuong) dă quy?t d?nh di?u ch?nh chia tách d? án th?y di?n Đak Mi 1 (225MW) thành ba nhà máy g?m Đak Mi 1 (58MW) n?m trên d?a ph?n t?nh Kontum và hai d? án Đak Mi 2 (90MW), Đak Mi 3 (45MW) n?m trên d?a ph?n t?nh Qu?ng Nam. Đi?u dó có nghia con sông Đak Mi, ch?y t? Kontum v? Qu?ng Nam, tru?c khi d? ra bi?n Đông t?i c?a sông Hàn (TP. Đà N?ng) dă ph?i cơng trên ḿnh d?n b?n nhà máy th?y di?n. Tuong t?, sông Boung cung vác trên ḿnh b?n nhà máy. Song song v?i 11 d? án th?y di?n c? l?n trên, ?y Ban Nhân Dân t?nh Qu?ng Nam dă th?a thu?n v?i B? Công Thuong d? phê duy?t thêm 43 d? án các nhà máy th?y di?n v?a và nh?. Ngoài ra, d?a phuong này cung dang “ng?m” 14 v? trí khác d? nghiên c?u b? sung quy ho?ch th?y di?n. Các d?a phuong khác ? mi?n Trung cung dang h?p d?n nhà d?u tu th?y di?n không kém Qu?ng Nam. T?i B́nh Đ?nh (di?n tích 6,000km2), d?n th?i di?m này dă có t?ng c?ng 27 d? án th?y di?n l?n và nh? du?c quy ho?ch, trong dó b?y d? án l?n dă du?c t?nh c?p gi?y ch?ng nh?n d?u tu. Huy?n Vinh Th?nh là d?a phuong có nhi?u th?y di?n nh?t c?a t?nh B́nh Đ?nh v?i t?ng c?ng 11 d? án. Tuong t? d?n nam 2010, theo k? ho?ch, t?nh Đac Nông (di?n tích 6,500km2) s? có trên du?i 64 nhà máy th?y di?n l?n nh? du?c xây d?ng. Trong khi dó, có t?ng c?ng không du?i 80 công tŕnh th?y di?n dă du?c các doanh nghi?p dang kư xin d?u tu vào t?nh Kontum (di?n tích 9,600km2). M?t d?a phuong không có nhi?u sông su?i nhu t?nh Th?a Thiên-Hu?, l?i có di?n tích t? nhiên khiêm t?n (ch? 5,000km2) cung quy ho?ch xây d?ng 11 th?y di?n! |
| Powered By Nguoi-Viet Online | |
This article has been moved here