Thang di?m r?i ro Framingham là gì?

H?u h?t nh?ng gì mà chúng ta bi?t d? di d?n k?t lu?n ai b? b?nh tim ai không là k?t qu? m?t cu?c nghiên c?u theo dõi su?t 50 nam các cu dân ? Framingham thu?c ti?u bang Massachusetts. M?t trong nh?ng công c? th?c t? nh?t rút ra t? cu?c nghiên c?u Framingham là m?t di?m gi?n d? d? tiên doán nguy co tr?y tim trong vòng 10 nam t?i, can c? ph?n nào vào b?n y?u t? r?i ro l?n - m?c cholesterol cao, áp huy?t cao, các b?nh ti?u du?ng và hút thu?c. Các b?nh nhân nên kh?i s? ki?m soát di?m c?a h? ngay t? tu?i 20 và không tr? quá tu?i 40, nhung nhi?u bác si v?n không s? d?ng cách dánh giá này trong vi?c ch?n b?nh.

N?u r?i ro 10 nam c?a b?n l?n hon 20%, b?n không c?n bi?t thêm nh?ng di?u khác. R?i ro c?a b?n du?c coi là cao và h?u h?t các bác si s? di?u tr? cho b?n m?t cách m?nh b?o và khuy?n khích nh?ng thay d?i quan tr?ng trong l?i s?ng, nhu gi?m cân và t?p th? d?c. Nhung các b?nh nhân v?i m?t m?c r?i ro t? 5% d?n 20% có th? cung nên nêu lên nh?ng câu h?i. Thang di?m Framingham không xét t?i y?u t? l?ch s? gia dình ho?c nh?ng y?u t? r?i ro m?i phát sinh, do dó m?t k?t qu? tiên doán r?i ro th?p ho?c trung bình không ph?i là luôn luôn dáng tin c?y. Ch?ng h?n, di?m Framingham d?t Bill Clinton ? m?c r?i ro trung bình, nhung nhu c?u gi?i ph?u n?i t?t d?ng m?ch tim m?i dây c?a ông cho th?y th?c s? ông thu?c lo?i r?i ro cao.

M?t s? y?u t? r?i ro m?i nói gì v? tình tr?ng tim c?a tôi?

Ð?i v?i m?t b?nh nhân có v? kh?e m?nh, nhi?u bác si s? nói h? d?ng lo, b?i vì h? không có nguy co b? tr?y tim. Nhung s? th?t là, m?t bác si can c? vào các y?u t? r?i ro truy?n th?ng th?t ra không bi?t b?n có hoàn toàn tránh kh?i hay không. Ðó là vì 20% nh?ng ngu?i b? nh?ng con tr?y tim - t?c hon 200,000 ngu?i m?i nam - không có m?t trong b?n y?u t? r?i ro chính.

M?t trong nh?ng th? nghi?m h?u ích nh?t d? tiên doán nguy co tr?y tim là m?t th? nghi?m CRP (C-reactive protein), là m?t th? nghi?m máu d? do m?t lo?i protein có th? báo hi?u tình tr?ng viêm d?ng m?ch. M?t di?m 3 tr? lên d?t b?n vào lo?i nguy co cao, trong khi di?m du?i 1 là lý tu?ng. Vài bác si v?n cho r?ng th? nghi?m dó không dáng tin c?y ho?c r?ng b?nh th?p kh?p ho?c b?nh nu?u rang có th? dua t?i m?t ph?n ?ng duong sai l?m, nhung g?n hai tá cu?c nghiên c?u ?ng h? vi?c s? d?ng th? nghi?m này. Các bác si t?i Du?ng Ðu?ng Cleveland hi?n s? d?ng CRP nhu m?t th? nghi?m thu?ng xuyên cho các b?nh nhân có khi ch? m?i 20 tu?i.

Vài bác si dang s? d?ng các máy rà soát tim d? do m?c calcium trong các d?ng m?ch tim. Bi?t vài ho?c t?t c? nh?ng y?u t? r?i ro này có th? giúp m?t b?nh nhân quy?t d?nh vi?c di?u tr? nên du?c th?c hi?n tích c?c d?n m?c nào.

Vòng b?ng c?a tôi ra sao?

H?u h?t các bác si d?u ki?m tra d? xem s?c n?ng c?a b?n có lành m?nh hay không, nhung ít ai chú tr?ng t?i nh?ng con s? vòng b?ng c?a b?n n?u b?n không vu?t quá tr?ng lu?ng m?t m?c dáng k?.

Nhung c? b?ng c?a b?n - l?n hon 35 inches cho ph? n? và 40 inches d?i v?i dàn ông, là m?t y?u t? tiên doán quan tr?ng d?i v?i s? lành m?nh c?a tim b?n và có th? là m?t d?u hi?u cho th?y b?n có nguy co v? h?i ch?ng bi?n du?ng, là m?t t?p h?p nh?ng y?u t? r?i ro khi?n b?n d? b? nh?ng b?nh nhu ti?u du?ng và b?nh tim, theo l?i Robert Bonow - tru?ng khoa tim t?i tru?ng Y Khoa Feinberg c?a Ð?i H?c Northwestern ? Chicago.

M?t thu?c dây do quanh b?ng là m?t cách d? do lu?ng m? thi?u lành m?nh nh?t trong co th? c?a b?n - lu?ng m? tích t? trong ? b?ng. Ch?t m? quanh vùng b?ng c?a b?n du?c coi nhu d?c bi?t d?c h?i, ti?t ra nh?ng ch?t protein có h?i và can thi?p vào ch?c nang c?a gan. C? b?ng không ph?i là m?t ch? d?u dáng tin c?y ? ngu?i M? g?c Phi Châu, nhung d?i v?i nhi?u b?nh nhân, m? b?ng có th? báo hi?u b?nh tim s? x?y ra. Nh?ng b?nh nhân b?ng to nên c?n th?n theo dõi ch?t triglycerides, HDL (du?c g?i là cholesterol t?t) và lu?ng du?ng trong máu và t?p th? d?c d? gi?m b?t m? b?ng.

Áp huy?t c?a tôi có t?t không?

N?u b?n nghi áp huy?t c?a b?n bình thu?ng, hãy ki?m soát m?t l?n n?a. G?n m?t ph?n ba các b?nh nhân có áp huy?t cao mà không bi?t. Và g?n 70% b?nh nhân b? áp huy?t cao mà không k?m ch? nó.

Cao áp huy?t du?c d?nh nghia nhu là áp huy?t 140/90 hay cao hon. Nhung nh?ng ngu?i có các s? do n?m gi?a 120/80 và 140/90 ? vào tình tr?ng “ti?n áp huy?t cao” và có th? g?p r?i ro trong tuong lai. Cu?c nghiên c?u m?i dã th?y r?ng nguy co t? vong vì b?nh tim và tai bi?n m?ch máu não kh?i s? gia tang khi áp huy?t ch? th?p ? m?c 115/75. Ði?u dó có nghia s? t?n h?i có th? kh?i s? t? lâu tru?c khi ngu?i ta du?c ch?a tr? theo truy?n th?ng.

Càng ngày, các bác si càng luu ý t?i áp su?t m?ch, s? khác bi?t gi? con s? d?u (áp su?t truong m?ch, khi tim bóp l?i và bom máu vào các d?ng m?ch) và con s? th? nhì (áp su?t thu m?ch, khi các ngan tim n? ra và nh?n máu tr? v?). Áp su?t m?ch máu là m?t ch? d?u tình tr?ng c?ng và viêm ? các thành m?ch máu, và nh?ng cu?c nghiên c?u dã ch?ng t? r?ng dó là m?t d?u hi?u m?nh m? báo tru?c nguy co tr?y tim ho?c tai bi?n m?ch máu não. Cách bi?t lý tu?ng gi?a hai con s? là trong kho?ng 30 và 40 - b?t c? tình tr?ng trên hay du?i d?u báo hi?u nguy co gia tang v? nh?ng b?nh tim.

Bác si có th? cho tôi bi?t v? nh?ng r?i ro ng?n h?n c?a tôi hay không?

H?u h?t các y?u t? r?i ro chú tr?ng vào nh?ng th? nhu cholesterol, áp huy?t và cân n?ng d?u nh?m gi?m b?t nguy co b? tr?y tim ho?c nh?ng bi?n ch?ng v? tim trong tuong lai. Nhung càng ngày các bác si càng c? g?ng nh?n di?n nh?ng b?nh nhân có th? g?p nguy co tr?y tim ch? trong vòng vài tháng s?p t?i.

Tháng tru?c, m?t cu?c nghiên c?u trong T?p Chí Y Khoa Circulation dã th?y r?ng nh?ng m?c CRP th?t cao ? nh?ng b?nh nhân b? t?c ng?c thu?ng xuyên có th? báo hi?u nguy co các d?ng m?ch b? h?p l?i r?t nhanh chóng. Ði?u dó quan tr?ng b?i vì các b?nh nhân b? t?c ng?c liên miên, t?c ng?c mà không ph?i vì m?t con tr?y tim, có th? du?c coi nhu nh?ng ?ng viên d? thông m?ch máu không thu?c lo?i kh?n c?p. Nh?n di?n nh?ng b?nh nhân có th? b? suy s?p nhanh chóng s? cho phép các bác si di?u tr? h? s?m s?a hon.

M?c dù m?t hình quang tuy?n ch?p các m?ch máu có th? do lu?ng r?i ro v? tr?y tim, dó là m?t th? t?c c?n d?t ?ng thông vào m?ch máu và thu?ng không du?c th?c hi?n d?i v?i m?t b?nh nhân còn kh?e m?nh. Tuy nhiên, hi?n gi? các bác si khi s? d?ng m?t s? ph?i h?p rà soát b?ng CT và MRI có th? dánh giá li?u s? k?t t?a gia tang là vô h?i hay nguy hi?m, mà không c?n bu?c b?nh nhân tr?i qua m?t cu?c thông m?ch, dánh thu?c mê ho?c n?m b?nh vi?n. (n.n.)