Nguyên Huy/Ngu?i Vi?t

WESTMINSTER (NV) - Trua hôm Ch? Nh?t, 28 Tháng Sáu v?a qua, H?i Ð?ng Huong T?nh Bình Duong dã t? ch?c “Ngày Bình Duong” t?i tr? s? c?a Lê Van Duy?t Foundation trên du?ng Brookhurst, th? xã Westminster.

Bên c?nh m?c dích thu?ng có c?a các bu?i h?p m?t h?i ng? trong sinh ho?t c?ng d?ng thu?ng di?n ra, “Ngày Bình Duong” dã h?a h?n v?i nh?ng ngu?i d?n tham d? r?ng “l?i có m?t bu?i cu?i tu?n th?n tiên s?ng trong bóng mát c?a nh?ng vu?n cây Lái Thiêu (m?t qu?n c?a t?nh Bình Duong)”.

V?i ngu?i Saigon cu và có l? c? ngày nay n?a, Lái Thiêu-Bình Duong dã nhu m?t ch?n h?n hò c?a nam thanh n? tú Saigon k? c? trong th?i gian chi?n tranh kh?c li?t tru?c 1975.

Và nói d?n Bình Duong là chúng ta thu?ng nghi ngay d?n câu nói “Ngu?i Ð?p Bình Duong.” Nhung nhu nhà van Nguy?n H?u C?a, ch? t?ch H?i Ái H?u Bình Duong cho bi?t thì dây ch? là tên m?t cu?n phim do n? tài t? Th?m Thúy H?ng dóng vào d?u th?p niên 60, l?y c?nh trí Bình Duong cho câu chuy?n phim khi?n ai cung nghi con gái Bình Duong r?t d?p. Mà di?u dó thì cung dúng vì trên th?c t? con gái Bình Duong cung d?p l?m do quanh nam du?c an trái cây tuoi khi?n h? có làn da m?n mà.

Cách Sài Gòn ch? kho?ng 20 cây s? và trên nh?ng con l? liên t?nh khá b?ng ph?ng cho nh?ng chi?c Vespa, Lambretta, Honda bon bon ch?y, t?ng c?p t?ng c?p thanh niên nam n? c?a Sài Gòn “hoa l?” c? d?n cu?i tu?n là l?i kéo nhau v? hu?ng thú vui “mi?t vu?n.”

Ðó là thú vui du?c an trái chín cây, du?c t? tay ch?n l?a th? s?c t? trên cây theo m?t giá r?t “Nam k?” là m?t ch?c 14 có khi 16. Thú vui du?c g?p nh?ng ông bà ch? vu?n ch?ng ph?i là nh?ng nhà tu b?n mà ch? là nh?ng ngu?i dân quê mi?n Nam chân ch?t th?c thà dôn h?u h?u nhu r?t ít ngu?i b? tiêm nhi?m b?i phù hoa, gi? d?i ch? cách dó có 20 cây s?.

Hình ?nh ?y dã có s?n trong tâm trí m?i ngu?i d?n tham d? nên sau nh?ng l? nghi thu?ng l?, m?i ngu?i dã thích thú theo dõi câu chuy?n v? Bình Duong c?a ngu?i Bình Duong Ph?m Ðình Hung, c?u th?m phán trong ch? d? Vi?t Nam C?ng Hòa (VNCH) dã “tung hoành” nh?c nh? d?n noi ch?n không th? chìm du?c trong trí tu?ng dã qua 34 nam tru?ng.

Bài nói chuy?n c?a ông Ph?m Ðình Hung d? c?p d?n d?t nu?c và con ngu?i Bình Duong. V? trí d?a lý c?a Bình Duong cung khá d?c bi?t, nó n?m gi?a các t?nh Biên Hòa Tây Ninh, B?c Sài Gòn và Phu?c Long. Bình Duong cung theo v?n nu?c mà thay d?i nhi?u l?n t?ng th?i k?, khi thì du?c n?i r?ng ra, khi thì b? co c?t l?i, khi thì g?i là Bình An (th?i chúa Nguy?n), khi thì g?i là Th? D?u M?t (th?i Pháp thu?c), khi thì g?i là Bình Duong (th?i VNCH), khi thì g?i là Sông Bé (th?i C?ng S?n) và nay dã l?i du?c tr? v? tên Bình Duong.

Theo ông Ph?m Ðình Hung thì Bình Duong là noi có nhi?u r?ng rú nên nhi?u phong trào ho?t d?ng cách m?ng ch?ng Pháp dã du?c phát xu?t và nuôi du?ng t? dây nhu phong trào c?a Nguy?n An Ninh, Phan Van Hùm vào nh?ng nam 1920, phong trào Thanh Niên Ti?n Phong c?a Bác Si Ph?m Ng?c Th?ch, và v?i nh?ng m?t khu H? Bò, chi?n khu D và khu Tam Giác S?t th?i ch?ng Pháp.

Nói v? nhân v?t, ông Ph?m Ðình Hung cho bi?t thi?u n? Bình Duong dã t?ng có hoàng h?u là bà H? Th? Hoa thu?c tri?u Minh M?ng. ? dây có m?t chi ti?t vui vui là vì kiêng tên hoàng h?u nên c?u Hoa n?i Saigon v?i Gia Ð?nh ph?i d?i tên là C?u Bông (khúc g?n Lang Ông Bà Chi?u).

Nhi?u nhân v?t chính tr?, van h?c n?i ti?ng là ngu?i Bình Duong nhu Phan Van Hùm (C?ng S?n Ð? T?), Lu?t Su Tr?n Van Trai, ngu?i d?u ti?n si d?u tiên trong Nam (cùng th?i v?i ngoài B?c có Nguy?n M?nh Tu?ng), Lu?t Su Nguy?n Lâm Sanh th? lãnh Lu?t Su Ðoàn d?u tiên.

M?t ngu?i mà ngu?i dân mi?n Nam bi?t d?n khá nhi?u là Ðông Y Si Võ Van Vân cung là dân Bình Duong chính hi?u. Th? thao có ông B?u ?ng t?c doanh gia Võ Van ?ng. Quân s? có Tu?ng Lê Quang Lu?ng, tu l?nh binh ch?ng nh?y dù, Ð?i Tá Tr?n Van H?, tu l?nh Không Quân... Van h?c có nhà van Bình Nguyên L?c.

Ngu?i Bình Duong hay t?ng sinh s?ng lâu ? Bình Duong theo C?ng S?n thì có Lê Ð?c Anh, v?n là cai d?n di?n cao su th?i Pháp, và Nguy?n Minh Tri?t. T?ng c?ng nh?ng ngu?i Bình Duong n?i ti?ng, ông Ph?m Ðình Hung dã li?t kê khá d?y d? t?i 33 ngu?i.

Ð?n duong kim ch? t?ch h?i là nhà van Nguy?n H?u C?a cung lên li?t kê ti?p nh?ng nhân v?t n?i ti?ng trong th?i hi?n t?i. Ông k? d?n nha si cung là nh?c si Anthony Hung Cao, d?n MC n?i ti?ng Ð? Thanh, d?n Ph?m Ðình Lân trong H?c Vi?n Advisory Directorate International Charter Fellow, d?n ca si Tâm Ðoan.

H?i Tru?ng Nguy?n H?u C?a cung nh?c d?n Bình Duong “Trái ng?t cây lành” mà th? s?n là trái s?u riêng hay xoài riêng. M?t di?m lý thú v? trái s?u riêng ít ngu?i bi?t t?i cho dù có là ngu?i... nghi?n s?u riêng. Ðó là khi chín trái s?u riêng ch? r?ng vào ban dêm mà chua bao gi? có ai th?y r?ng vào ban ngày.

Ph?i chang cây trái s?u riêng cung có ý th?c r?t “nhân d?o” vì n?u mà r?ng vào ban ngày có l? dã gây không bi?t bao nhiêu thuong tích có khi c? ch?t chóc n?a vì nh?ng gai góc nh?n ho?t d?y kh?p l?p v? cho m?t trái cây thu?ng n?ng d?n vài kg. T? cao 5, 7 thu?c mà roi trúng d?u ngu?i thì không ch?t cung mang thuong t?t.

H?i Tru?ng Nguy?n H?u C?a cung nh?c d?n Bình Duong có Nghia Trang Quân Ð?i nay còn d?n 10 ngàn ngôi m? chi?n si VNCH, nh?c d?n Chùa Bà (Chùa Thiên H?u) mà hàng nam c? d?n ngày R?m Tháng Giêng là thi?n nam tín n? các noi d? v? chiêm bái nhu tr?y h?i.

V?n theo H?i Tru?ng Nguy?n H?u C?a thì v? m?t kinh t?, Bình Duong có 4 ngu?n l?i to l?n, th? nh?t là nh?ng d?n di?n cao su nhu ? D?u Ti?ng noi có d?n di?n Michelin, d?n di?n c?a t? phú Nguy?n Ðình Quát. Th? hai là nh?ng lò g?m, th? ba là k? ngh? Son Mài mà son mài Thành L? và Tr?n Hào dã vang danh trên th? gi?i.

Sau cùng là nh?ng vu?n cây trái triu qu? mà nhi?u th? là d?c s?n c?a Bình Duong vì ch? có ? Bình Duong m?i ngon ng?t d?n th?. Ðó là s?u riêng, chôm chôm, mít T? N? và mang c?t. Y khoa hi?n nay dang khai thác trái mang c?t vì v? mang c?t có nhi?u du?c tính.

M?t d?c s?n n?a là “C? S?ng.” C? s?ng Bình Duong không l?n, ch? to b?ng ngón tay nhung có d?c tính mà c? s?ng các noi không có, dó là ch?t gi?i nhi?t ch?a trong cái c? bé nh? này. Vào nh?ng ngày hè oi ?, trên con du?ng g?t n?ng ph?i di qua, ngu?i l? hành ch? c?n ng?m m?t khúc c? s?ng Bình Duong là m?i con khát d?u tan bi?n và còn c?m th?y mát m? trong ngu?i n?a.

Bên c?nh cây trái ngon lành, Bình Duong cung có nhi?u d?c s?n nhân t?o nhu Mì Cây Me, Nem Lái Thiêu và Bánh Bèo Bì. Bánh bèo bì m?t d?ng huong Bình Duong dã khai thác du?c ? Paris, Pháp Qu?c và dã l?p ra d?n hai nhà hàng ? qu?n 13 Paris và còn h?a h?n r?ng ai là d?ng huong Bình Duong mà d?n Paris, ch? nhân s? m?i ? “Free” (xin nh? r?ng ? Paris s? sinh ho?t khá cao trong dó noi an ch?n ? cho khách vãng lai là m?t v?n d? khá nan gi?i). Ngu?i Bình Duong d? thuong dó là doanh gia T? Minh Nghia.

Sau cùng, ông Nguy?n H?u C?a cung cho bi?t Bình Duong có d?n 8 tru?ng trung h?c và có nh?ng giáo su hi?u tru?ng danh ti?ng nhu Giáo Su Nguy?n Thanh Liêm, nh?c si Lê Thuong, Ph?m Duy Nhu?ng, nhà tho Thanh Tâm Tuy?n t?ng d?n d?y qua nhi?u niên khóa. Ngoài ra Bình Duong cung là noi dào t?o các chi?n si công binh, pháo binh c?a QLVNCH và m?t th?i gian Su Ðoàn 5 B? Binh d?t B? Tu L?nh.

Xen k? trong nh?ng bài nói chuy?n ti?ng hát Bình Trang qua nh?ng làn hoi v?ng c? dã dua m?i ngu?i v? mi?n quê huong sông nu?c mi?n Nam th?t hi?n hòa. B?n nh?c v?a du?c Ð? Thanh sáng tác “Bình Duong Quê Huong Tôi”, gi?ng ca Bình Trang dã ru ngu?i v? v?i mi?n d?t cây lành trái ng?t dã v?ng xa nhung không h? m? phai trong tâm trí.

Trong ý hu?ng làm s?ng l?i n?n van hóa Vi?t Nam qua nh?ng nét d?c trung c?a các t?nh mi?n Nam, nhóm ch? truong c?a t?p san Ð?ng Nai-C?u Long ngoài vi?c xu?t b?n t?p chí Ð?ng Nai-C?u Long r?t có giá tr? v?i nh?ng bài biên kh?o công phu c?a các giáo su nhân si trí th?c Vi?t Nam h?i ngo?i, nhóm ch? truong Ð?ng Nai-C?u Long nay dang ti?n hành nh?ng bu?i sinh ho?t cho t?ng t?nh, t?ng vùng nhu “Ngày Bình Duong” v?a du?c t? ch?c. Theo Giáo Su Nguy?n Thanh Liêm thì “Nh?ng bu?i sinh ho?t làm s?ng l?i nh?ng nét van hóa c?a các t?nh mi?n Nam nói chung là ‘Ðàng Trong’ là làm s?ng l?i mi?n d?t t? do. Theo d? trù, t? ch?c Lê Van Duy?t Foundation s? cùng các h?i d?ng huong ph?i h?p nhau d? m?i tháng có th? có m?t hay hai bu?i sinh ho?t nhu th? này, m?i bu?i s? chú tr?ng vào m?t t?nh nào dó”.

Th?i gian qua, Vi?n Vi?t H?c cung dã t? ch?c du?c nhi?u bu?i tuong t? và dã d?t du?c nh?ng thành qu? t?t d?p nhu các bu?i “Ngày Qu?ng Nam-Ðà n?ng” và “Ngày Thái Bình” dã thu hút c? m?y tram d?ng huong d?n tham d? m?c dù h?i tru?ng c?a vi?n ch? ch?a du?c kho?ng hon 100 ngu?i.

N?u hai t? ch?c Vi?n Vi?t H?c và Lê Van Duy?t Foundation c? luân phiên t? ch?c du?c nh?ng bu?i sinh ho?t van hóa nhu th? này, ch?c ch?n tu?i tr? Vi?t Nam s? không bao gi? m? phai du?c hình ?nh quê huong yêu d?u cho dù chua t?ng v? tham quê huong. Và, c?ng d?ng ngu?i Vi?t h?i ngo?i s? cuong quy?t hon trong vi?c d?u tranh b?o v? cho s? v?n toàn c?a quê huong d?t nu?c tru?c nh?ng âm muu trong ngoài nu?c dang c?u k?t bi?n Vi?t Nam thành m?t qu?n huy?n c?a Trung C?ng. (N.H.)