Nguyên tác: Ð?t Lai L?t Ma

B?n Vi?t ng?: Chân Huy?n

Th?a mãn các ham mu?n?

“Tôi cho là có hai lo?i ham mu?n. M?t lo?i tích c?c, nhu ham s?ng h?nh phúc. Ðó là di?u hoàn toàn chính dáng. Khát v?ng hòa bình, mong mu?n th? gi?i hòa h?p và thân thi?n v?i nhau hon. Nh?ng ham mu?n dó r?t h?u ích.”

“Nhung ? m?t di?m nào dó, ham mu?n có th? tr? thành vô lý, và t? dó nó d?n t?i nhi?u r?i ren. Thí d? nhu dôi khi tôi di ch?. Tôi r?t ua di tham các siêu th?, d? nhìn th?y nhi?u th? r?t d?p d?. Khi mà tôi nhìn th?y nhi?u hàng hóa khác nhau dó, tôi kh?i tâm ham mu?n, và có th? b? thôi thúc “?, tôi c?n th? này, c?n th? kia.” R?i tôi l?i nghi “Th?c s? tôi có c?n m?y cái dó chang”. Ða s? các tru?ng h?p, câu tr? l?i là không. Nhung n?u b?n ch? theo cái ý ham mu?n d?u tiên thôi, thì túi b?n s? r?t s?m c?n ti?n. Tuy nhiên, s? ham mu?n các th? c?n thi?t nhu th?c ph?m, qu?n áo, ch? ?, thì dó là di?u h?p lý.”

“Ðôi khi s? ham mu?n du?c coi là quá dáng hay tiêu c?c cung tùy vào môi tru?ng xã h?i b?n dang s?ng. Nhu trong các xã h?i tân ti?n, thì xe hoi là th? b?n c?n có d? có th? gi?i quy?t công vi?c. Mu?n có m?t chi?c xe hoi không có gì là sai trái c?. Nhung trong m?t ngôi làng nghèo t?i x? ?n Ð?, noi b?n có th? s?ng khá ?n không c?n t?i xe, mà b?n v?n mu?n mua xe; thì dù cho b?n có ti?n mua, nó cung có th? gây ra r?c r?i. Nó có th? làm cho hàng xóm b?n khó ch?u... Ho?c khi b?n s?ng trong m?t xã h?i giàu có hon, b?n có xe r?i nhung v?n mong mua xe m?c ti?n hon, thì nó cung gây ra v?n d? nhu v?y...”

HÀI LÒNG LÀ H?NH PHÚC?

“Tôi cho r?ng, s? th?a mãn ho?c hài lòng không quy?t d?nh du?c là s? mong c?u ho?c hành d?ng dó t?t hay x?u. K? sát nhân cung có th? hài lòng sau khi gi?t ngu?i, nhung anh ta không th? bi?n minh cho hành d?ng dó. T?t c? nh?ng hành d?ng không luong thi?n nhu nói d?i, tr?m c?p, dâm d?c v.v... d?u có th? dem l?i c?m giác hài lòng cho ngu?i ta lúc dó.”

“Ranh gi?i thi?n - b?t thi?n gi?a các ham mu?n, các hành d?ng không ? ch? chúng mang l?i s? hài lòng hay không, mà chính là các k?t qu? t?t hay x?u chúng t?o ra.”

“Thí d? nhu khi b?n mu?n có nhi?u th? d?t giá hon, n?u ch? vì tâm tr?ng tham c?u ngày càng l?n, thì dù b?n dã t?i cái gi?i h?n c?a mình, b?n v?n không th?y du?c chân lý. Và khi m?t hy v?ng, không d?t t?i t?t c? các m?c tiêu, thì b?n s? b? chìm vào th?t v?ng, phi?n não. Ðó là cái nguy c?a lo?i tham mu?n dó.”

“Tôi nghi r?ng lo?i mong c?u dó dua t?i s? tham d?m - m?t hình th?c mong mu?n thái quá, u?c v?ng l?n quá. N?u b?n suy ng?m v? cái Tham l?n lao kia, b?n s? th?y nó ch? dua ngu?i ta t?i các c?m nghi th?t v?ng, bu?n n?n, b?i r?i và l?m v?n d? mà thôi.”

“Khi nói t?i cái tham, ta bi?t nó có d?c tính luôn luôn b?t th?a: Dù ngu?i kia d?t t?i m?t m?c tiêu nào dó r?i, thì h? v?n không th?a mãn. Tham gi?ng nhu cái túi không dáy, không có gi?i h?n, và t? dó d?n t?i m?i v?n d?. Ði?u l? lùng v? cái tham là dù b?n ch? mu?n du?c th?a mãn, nhung khi b?n d?t du?c th? b?n mu?n r?i, thì b?n cung v?n không hài lòng! Thu?c gi?i d?c th?c s? c?a cái Tham là s? b?ng lòng ch?p nh?n. Khi b?n có du?c cái tâm b?ng lòng v?i nh?ng gì mình có, thì dù b?n có d?t t?i m?c tiêu hay không, b?n cung v?n hài lòng...