Nhìn phở. ... qua khía cạnh dinh dưỡng
Nếu như trong truyện kiếm hiệp của Kim Dung có cuộc luận kiếm Hoa Sơn để bàn về các kiếm phái... thì cũng nên có một cuộc luận về Phở... vì Phở, cùng với Chả Giò đã trở thành hai món ăn đặc biệt, mà trên thế giới khi nhắc đến tên là nghĩ ngay đến VN. Sau Chả Giò, Phở đã chinh phục được thực khách khắp nơi trên thế giới, từ Âu sang Á và từ Úc đến Hoa Kỳ, Canada...

Home



DS Tr?n Vi?t Hung

 

 LTS. Du?c Si Tr?n Vi?t Hung có m?t ki?n th?c d?c dáo sau nhi?u nam nghiên c?u, ngoài v?n tây h?c chính quy ông c̣n uyên bác v? các lo?i thu?c c? truy?n Đông Phuong- và là tác gi? nhi?u sách v? các d? tài nhu thu?c, và dinh du?ng... mà g?n nh?t là cu?n sách “Thu?c Nam Trên Đ?t M?.” Bài du?i dây là bàn v? khía c?nh dinh du?ng c?a ph?, món an mà ngu?i Vi?t nào cung ua thích.

 

N?u nhu trong truy?n ki?m hi?p c?a Kim Dung có cu?c lu?n ki?m Hoa Son d? bàn v? các ki?m phái... th́ cung nên có m?t cu?c lu?n v? Ph?... v́ Ph?, cùng v?i Ch? Gị dă tr? thành hai món an d?c bi?t, mà trên th? gi?i khi nh?c d?n tên là nghi ngay d?n VN. Sau Ch? Gị, Ph? dă chinh ph?c du?c th?c khách kh?p noi trên th? gi?i, t? Âu sang Á và t? Úc d?n Hoa K?, Canada...

Ph? dă di c? vào van h?c VN, nhi?u nhà van dă lu?n bàn v? Ph?.

Ông Vu B?ng dă t?ng vi?t bài ca t?ng Ph? và gi? ư ki?n là Ph? ph?i t? Hà N?i tru?c ngày di-cu 1954 m?i chính là Ph?! Ph? “o-ri-gin, Ph? x?n...” Nhà tho Tú M? H? Tr?ng Hi?u làm c? m?t bài tho d? ng?i khen Ph? v?i nh?ng câu nhu :

“Ph? là d?i b?, t?t b?ng mu?i thu?c B?c...

Qu?, Ph?, Sâm, Nhung chua ch?c dă hon ǵ

Ph? b? âm-duong, ph?, th?n, can, t?

B? c? ngu t?ng, t? chi, bát m?ch...

(Ph? Đ?c t?ng)

Ph? dă theo ngu?i mi?n B?c VN di cu vào mi?n Nam nam 1954 d? dánh b?i h?n món H? Ti?u c?a các chú Ba Tàu, d?c chi?m th? tru?ng an u?ng mi?n Nam, nh?t là t?i Sàig̣n! Nh?ng ti?m Ph? n?i danh l?n lu?t xu?t hi?n nhu Ph? Tàu Bay (Lư Thái T?), Ph? Quy?n (Phú Nhu?n), Ph? 79 (Ngô tùng Châu)... r?i c? m?t khu ph? chuyên v? Ph? (n?u là Hà N?i... ngày xua th́ có l? s? có ph? Hàng Ph??), nhu khúc du?ng Pasteur Sài g̣n, tru?c m?t Vi?n Pasteur kho?ng t? Hi?n Vuong d?n Nguy?n d́nh Chi?u có hon ch?c xe Ph? chuyên bán v? dêm v?i nh?ng tên nhu Ph? Ḥa, Ph? Ḥa C?u v.v... Đ?c bi?t hon n?a có l? là Ph? Công Lư m?t hi?u ph? trong m?t cu xá, v?n du?c m?nh danh là Cu Xá Di-Cu (Camp De Gaulle cu) n?m trên du?ng Công Lư g?n chùa Vinh Nghiêm. Cu xá này hay cu xá 288, có m?t kho?ng d?t tr?ng d?u xe khá t?t, nên r?t du?c gi?i kaki, nh?t là Không Quân d?n thu?ng th?c...

Khi nói d?n Ph?, m?c nhiên là Ph? v?i th?t ḅ (không th? có Ph? th?t heo), do dó Ph? gà ch? là nh?ng “bi?n th?... nói theo ki?u y-du?c th́ là mutations! nên các hi?u Ph? Gà bao gi? cung ph?i nêu rơ trên b?ng hi?u nhu Ph? Gà Hi?n Vuong. Ph? Gà Nam Xuyên (du?ng Tr?n Quang Di?u). Nh?ng ngu?i an Ph? mà g?i... “Tái Gà” th́ du?c xem nhu không bi?t an Ph?!... Cung nên nh?c d?n m?t lo?i Ph? khác n?u theo ki?u Tây, du?c m?t s? ngu?i an ua thích v́ nu?c ph? trong nhu nu?c súp có c? c? c?i tr?ng dó là Ph? SingSing ? du?ng Phan d́nh Phùng... Sau bi?n c? 75, Ngu?i Vi?t luu l?c kh?p noi trên th? gi?i, dông nh?t là t?i Hoa k?. Ph? di nhiên là theo chân ngu?i Vi?t và ngày nay Ph? dă và dang chinh ph?c Nu?c M?: t? cái tên (không có nghia ǵ) Vietnamese Beef Noodles Soup. Ph? dă oai hùng tr? thành “PHO” trong các t? di?n và sách v? n?u nu?ng b?ng Anh hay Pháp ng?!

N?u Ph? là c? m?t ngh? thu?t mà nhà van Trà Lu ? Canada dă nhi?u l?n bàn d?n trong “Thu Canada trên T?p Chí Van Ngh? Ti?n Phong; r?i ông Ph?m Cao Duong trên t?p san Lư Tu?ng c?a Không Quân cung khoe tài n?u Ph? v?i nh?n d?nh r?t là chí lư nhu sau, “Nguyên li?u làm Ph? r?t don gi?n mà c?u k?. Đon gi?n v́ nó ch? là b?t g?o, th?t ḅ và hành ng̣, nhung nên nh? là m?t con ḅ d?ng c?nh d?ng b?t g?o dang an m?t bó hành ng̣ th́ không th? g?i là bát ph? du?c...” và công th?c n?u Ph? ch?c ch?n ph?i là nh?ng “bí kíp” v́ n?u ph? cung không ph?i là pha tr?n theo ki?u thu?c Tây d? có chai Ph? nào cung gi?ng y chang nhau, theo m?t tiêu chu?n nh?t d?nh mà khi phân tích ph?i d?t du?c yêu c?u!

Nhung d? nh́n vào khía c?nh dinh-du?ng, chúng tôi xin t?m dùng công th?c c?a bà Tri?u Th? Choi trong K? Thu?t N?u nu?ng, ho?c c?a Đ?u B?p Duong B́nh trong Simple Art of Vietnamese Cooking nhu sau:

Nguyên li?u cho (10 ngu?i an /tiêu chu?n VN hay 6 ngu?i /tiêu chu?n M?):

- 1 kg xuong ḅ

- 450g th?t n?m

- 250g th?t ḅ phi-lê

- Các gia v? nhu Hành, tiêu, t?i...

- 1,5 kg bánh ph?

(Chúng tôi ch? ghi nh?ng nguyên li?u chính d? phân tích theo khoa dinh du?ng, các nguyên li?u ph? ch? d? t?o mùi v? l?i ít có ?nh hu?ng d?n tính cách cung c?p nang lu?ng (calories) c?a Ph?.

M?t tô Ph?, t?i Hoa K?, n?u so sánh v?i tô ph? t?i VN, dù là tô “xe l?a” qu? th?t là quá to, quá nhi?u không ph?i là ki?u Ph? “an l?y huong l?y hoa” nhung rơ ràng là “an l?y no, l?y béo” Ph? t?i M? có d?n 3 h?ng t? nh? (small), trung (medium) d?n l?n (large) xin t?m phân tích tô “Medium”:

Tiêu chu?n tô “Medium” thu?ng ch?a kho?ng 100-200g bánh ph?, làm b?ng b?t g?o và kho?ng 200g th?t ḅ, c?t t? nhi?u ph?n khác nhau và g?i du?i nhi?u tên nhu Tái, N?m, Vè, G?u, Gân, Sách và dôi khi c̣n có S?a, Pín... Nu?c lèo hay nu?c dùng cung du?c n?u t? xuong ḅ, heo có thêm b?t ng?t (sodium glutamate)

1. Bánh ph?: Thành ph?n dinh du?ng nhu sau (100g)

- Calories 130-145

- Ch?t d?m 2.38g

- Ch?t béo 0.21g

- Các khoáng ch?t nhu Calcium (1mg), Magnesium ( 8 mg)..

- Các Vitamins, nhi?u nh?t là nhóm B nhu B1 (0.167 mg),

- Pantothenic acid- B5 (0.40 mg)

2. Th?t ḅ: Tùy ph?n s? d?ng, thành ph?n dinh du?ng có th? nhu sau (chúng tôi ch? chú tr?ng vào ph?n ch?t béo và cholesterol).

M?i 100g ch?a:

Lo?i th?t - calories - ch?t béo t?ng c?ng - ch?t d?m - cholesterol

- N?c (tái)- Loin 180 - 8,2g - 32,1g ? 84 mg

- Chín - Round - 220 - 12,5g - 33,5 g ? 97 mg

- G?u - 350 - 24,7g - 17,3 g ? 150 mg

- N?m (Brisket) - 280 22,1g - 20,2g ? 187 mg

- Sách (Tripes) - 45 2g - 19,1g ? 112 mg (Nutrition Bible, Nutrition Almanach 3rd Edition).

3. Nu?c lèo:

T? l? thay d?i tùy theo cách pha ch? c?a t?ng hi?u Ph?, nhung nói chung lu?ng ch?t béo khá cao (quư v? có th? g?i th? m?t tô Ph? “to go, nu?c lèo d? riêng, mang v? d? t? l?nh s? th?y l?p m? b? dông d?c bên trên có th? cân th? s? t́m ra t? l?) Ngoài ra c̣n có nhi?u th?c khách g?i thêm nh?ng chén - hành tr?n - nu?c béo.

Nu?c béo chính là m? ḅ, du?c n?u ch?y ch?a di nhiên là nh?ng acid béo no (saturated) và 100g nu?c béo có th? ch?a d?n 100, 150 mg cholesterol!

Nhu th? m?t tô Ph? “Medium” s? cung c?p:

- 600 d?n 800 calories

- 70 d?n 80g ch?t d?m

- 60-70g ch?t b?t

Lu?ng ch?t béo và cholesterol thay d?i theo cách g?i;

- Tái tr?n: 14g ch?t béo 100-120 mg cholesterol

- Tái g?u: 40g ch?t béo 180-210 mg cholesterol

- Tái N?m, Vè: 30g ch?t béo 150 mg cholesterol (và n?u thêm nu?c béo, các con s? trên c̣n cao hon n?a )

M?t tô Ph? cung ch?a kho?ng 250 mg sodium, chua k? lu?ng sodium trong nu?c m?m, thêm vào tùy kh?u v?. Ngoài ra lu?ng b?t ng?t (Sodium Glutamate) cung là v?n d? mà chúng tôi xin bàn d?n trong m?t bài sau.

Xét theo các t? l? dinh du?ng, th́ Ph? tuy an ngon mi?ng th?t, nhung l?i là món an c?n th?n tr?ng noi nh?ng v? trên 40 tu?i. ? tu?i thanh niên, kh? nang tiêu th? calories c?a co th? c̣n r?t cao v́ c?n nhi?u ho?t d?ng, nhung khi tu?i càng cao b? máy co th? r?u r?o, s? h?p thu cung ch?m l?i.

Và n?u quư v? thích an Ph? th́ nên tránh nh?t là... Gàu, Nu?c Béo v́ dây là nh?ng th? ph?m nguy hi?m, v?i lu?ng cholesterol quá cao có th? gây ra nh?ng tích t? trong d?ng m?ch tim và dua d?n ngh?t tim; ngoài ra N?m ho?c Vè cung c?n gi?i h?n n?u mu?n m?ch máu tim không b? t?c ngh?n.

Ngu?i vi?t không dám d? ngh? quư v? d?ng an Ph? v́ c? theo ông Ph?m Cao Duong th́ :dă an Ph? th́ d?ng s? ch?t v́ cholesterol! v́ cholesterol th́ d? cho M? nó kiêng? Ra du?ng l?ng qu?ng th́ cung di tàu su?t, v?y th́ s? ǵ cholesterol! Nhung xin quư v? c? nh́n nh?ng ngu?i b? cholesterol làm ngh?n tim th́ cung nên gi?i h?n G?u, Nu?c Béo...

Powered By Nguoi-Viet Online

This article has been moved here