Tri?u Giang

Nh? có tru?ng dua Phú Th?, m?i có ti?n mua d?t xây Chùa Ngh? Si

(ti?p theo k? tru?c)

 

Ðó là s? vi?c nói v? s? hình thành c?a H?i Ngh? Si Ái H?u mà tru?c dây chúng tôi t?ng du?c nghe k? qua và nhân ti?n dây xin nói ra luôn, ch? Má B?y Phùng Há không có ti?t l? nhu v?y. Chúng tôi ti?p t?c ph?ng v?n Má B?y v?n d? khác cung liên quan d?n ho?t d?ng c?a H?i, mà ngay c? nhi?u ngh? si không theo dõi v?n d? cung không bi?t.

 

TG: Thua Má B?y, H?i Ngh? Si Ái H?u ho?t d?ng liên t?c t? hon n?a th? k? nay, th?i gian dài nhu v?y di nhiên thành tích ph?i có nhi?u m?i du?c s? ?ng h?, t?n t?i và phát tri?n. Xin Má B?y cho bi?t H?i dã làm du?c nh?ng di?u gì dáng k?, cung nhu thành qu? nào du?c coi nhu n?i b?t nh?t c?a H?i t? tru?c d?n gi??

 

MB: Tru?c h?t ph?i nói d?n tr? s? c?a H?i Ái H?u Ngh? Si ? du?ng Cô B?c, là noi h?i h?p sinh ho?t c?a gi?i ngh? si c?i luong, hát b?i, nhi?u v?n d? liên h? d?n ngh? si dã du?c h?p gi?i quy?t t?i dây. Tr? s? cung t?ng có t? ch?c nh?ng l?p h?c d?y ca, d?y hát, d?y d?n, ngoài ra h?ng nam Ban Tuy?n Ch?n Gi?i Thanh Tâm cung h?p t?i dây d? xét trao gi?i.

Còn v? ph?n ho?t d?ng c?a h?i thì ph?i nói r?ng có r?t nhi?u công vi?c, nhu t? ch?c nh?ng bu?i hát giúp ngh? si nghèo, hát l?y ti?n giúp chi phí các dám tang c?a ngh? si, có nh?ng ngh? si c?i luong hát dêm nào lãnh ti?n an b?a n?y mà còn m?c n?, khi ch?t thì không có hòm chôn! H?i cung dã t?ng t? ch?c hát gây qu? giúp nh?c si Sáu L?u, cha d? b?n v?ng c?, b?i khi v? già cu?c s?ng c?a ông vô cùng thi?u th?n, bi dát! Nhung di?u dáng nói, dáng ghi hon h?t là v?n d?ng ti?n mua d?t xây c?t Chùa Ngh? Si và Nghia Trang Ngh? Si trong khu d?t này.

 

TG: Nghe nói Chùa và nghia trang dã do chính Má B?y v?n d?ng tài chánh d? t?o d?ng, v?y xin Má B?y cho bi?t ti?n v?n d?ng du?c t? dâu và nh?ng ai, nh?ng t? ch?c nào dã giúp?

 

MB: Ngày nay gi?i ngh? si c?i luong có Chùa Ngh? Si d? tu ni?m, có nghia trang d? chôn là nh?... ng?a ch?y dó!

Câu nói k? khá vui, m?i nghe th?t t?c cu?i, chúng tôi tu?ng dâu Má B?y nói chuy?n vui nào dó, ho?c là nghia bóng “ng?a ch?y du?ng dài m?i bi?t ng?a hay”, nói lên s? kiên trì, b?n b?, dóng góp lâu dài nên m?i có chang? Th? nhung chuy?n “ng?a ch?y” dem l?i vi?c có Chùa, có nghia trang là có th?t tram ph?n tram, nh? nh?ng con ng?a “chi?n” ? tru?ng dua Phú Th? hàng tu?n ch?y dua giúp vui cho thiên h? mà Má B?y có du?c di?u ki?n t?t d? xây c?t Chùa, l?p nghia trang cho gi?i ngh? si. Và câu chuy?n du?c ti?p t?c nhu sau:

 

TG: T?i sao chuy?n ng?a ch?y l?i dính vô v?n d?, là vi?c dáng ghi c?a h?i, ch?c là có di?u gì r?t d?c bi?t xin Má B?y nói rõ hon?

 

MB: S? thi?t nó là nhu v?y dó, nh? có dua ng?a ? tru?ng dua Phú Th? nên tôi m?i có ti?n mua mi?ng d?t trên n?a m?u tây n?y d? c?t Chùa, l?p nghia trang, hay nói dúng hon là nh? ti?n l?i dua ng?a c?a m?t ngày Ch? Nh?t dã giúp tôi mua. Nhung không ph?i khi không ch?ng có gì h?t mà tru?ng dua ng?a nó giúp tôi dâu, c?i luong dâu có an nh?p gì v?i ng?a dua, mà cung nh? có tru?c có sau m?i du?c, “hòn d?t ném di, hòn chì ném l?i” dó!

Tru?c khi ti?p t?c câu h?i và câu tr? l?i chi ti?t c?a Má B?y có liên quan d?n tru?ng dua Phú Th?, chúng tôi xin d? c?p so qua v? m?t d?a di?m v?a gi?i trí l?i v?a có tính cách c? b?c, mà có l? nh?ng ngu?i mi?n Nam, d?c bi?t là nh?ng cu dân t?ng sinh s?ng ? Ðô Thành Sài Gòn, Ch? L?n, Gia Ð?nh n?u chua t?ng vào xem cung có nghe qua. Th?t v?y, trong chúng ta n?u có l?n x? d?ng các con du?ng Lê Ð?i Hành, Tr?n Qu?c To?n, Nguy?n Van Tho?i, L? Gia s? nhìn th?y ch?y d?c m?t bên c?a các con du?ng n?y là hàng rào tu?ng bao b?c khu d?t r?ng hon c? ch?c m?u Tây, dó là: Tru?ng Ðua Phú Th?, t?a l?c t?i xã Phú Th? Hòa, do ngu?i Pháp thành l?p xây d?ng trên c? tram nam nay, v?i m?c dích dùng làm noi gi?i trí cu?i tu?n c?a gi?i hâm m? dua ng?a. Ngoài vi?c coi ng?a ch?y gi?i trí, ngu?i ta còn dánh cá xem ng?a nào v? nh?t, con nào v? nhì, mà lúc b?y gi? vi?c dánh cá ng?a cung là gi?i trí thôi, ch? không nh?m vào an thua.

Nh?ng nam cu?i th?p niên 1940 l?c lu?ng võ trang Bình Xuyên chi?m c? vùng d?t bên kia c?u Ch? Y, B?y Vi?n ki?m soát c? vùng Ch? L?n, khai thác sòng b?c Kim Chung, Ð?i Th? Gi?i và luôn c? tru?ng dua Phú Th? cung vào tay lãnh chúa n?y, do dó mà d?n nam 1955 x?y ra chi?n tranh gi?a l?c lu?ng võ trang Bình Xuyên và quân d?i Qu?c Gia thì Tru?ng Ðua Phú Th? duong nhiên b? dóng c?a. Th?i Bình Xuyên còn khai thác tru?ng dua Phú Th? thì dánh cá ng?a tr? thành môn c? b?c lôi cu?n con ngu?i ta, nhi?u ngu?i tán gia b?i s?n cung vì dánh cá ng?a mà ti?ng lóng g?i là “b? ng?a dá”!

Tru?ng dua b? dóng c?a khi?n cho dân ghi?n di coi ng?a ch?y m?i tu?n m?t di môn gi?i trí d?c dáo, dân chuyên dánh cá ng?a cung m?t noi an thua m?i cu?i tu?n. Lúc Bình Xuyên b? dánh du?i ra kh?i vùng Ch? L?n, b? tiêu di?t t?i R?ng Sát r?i mà tru?ng dua cung v?n chua m? c?a tr? l?i và có chi?u hu?ng b? d?p luôn, do b?i v?n d? “dánh cá ng?a”, mà ch? truong c?a chính ph? th?i Ð? Nh?t C?ng Hòa là c?m c? b?c du?i m?i hình th?c.

Tình tr?ng này kh? nh?t là nh?ng ngu?i có ng?a dua, nh?ng con ng?a chi?n khác v?i ng?a r? ti?n dùng kéo xe th? m?, kéo xe cá h?ng ngày d?u t?i b?n ch? C?u Ông Lãnh, ch? Bình Tây và các ch? trong dô thành ch? v?n chuy?n hàng hóa. Th?i dó m?t con ng?a kéo xe ch? mua vài ngàn d?ng, thì con ng?a dua ph?i mua m?y ch?c ngàn, có con trên c? tram ngàn n?u có l?ch s? t?ng dua th?ng nhi?u d?. Gi? dây tru?ng dua dóng c?a không l? dem ng?a dua cho kéo xe th? m?, bao nhiêu v?n li?ng d? vào coi nhu m?t h?t sao? Do dó mà sau th?i gian c? nam tr?i cho ng?a ngh? du?ng s?c dài h?n, các ch? ng?a dua h?p l?i gián ti?p thành l?p “H?i Ðua Ng?a Tru?ng Ðua Phú Th?” (ch? nói thôi ch? h?i không có trên gi?y t?), và di v?n d?ng nhi?u noi, v?n d?ng v?i các h?i t? thi?n nhu: Vi?n M? Côi, Vi?n Du?ng Lão, các H?i Ái H?u v.v..., cùng ký tên trong don xin cho tru?ng dua Phú Th? ho?t d?ng tr? l?i, và h?a r?ng s? d?c bi?t dành nh?ng bu?i ti?n l?i d? giúp các h?i t? thi?n, ái h?u nói trên.

Chúng tôi ti?p t?c d?t câu h?i:

 

TG: Có ph?i là nh? nhi?u t? ch?c t? thi?n, các h?i ái h?u ?ng h? mà H?i Ðua Ng?a Tru?ng Ðua Phú Th? dã du?c cho phép ho?t d?ng tr? l?i, và riêng Má B?y thì v?i danh nghia H?i Tru?ng H?i Ngh? Si Ái H?u, Má B?y dã cùng ký tên vào don xin h? tr? cho h?i dua ng?a lúc bây gi??

 

MB: Ðúng nhu v?y! Tôi th?y t? don nói r?t h?p tình h?p lý nên ký tên ?ng h?, b?i lý lu?n c?a H?i Ðua Ng?a khá v?ng ch?c, h? vi?n d?n r?ng tru?ng dua Phú Th? là noi gi?i trí lành m?nh, là ngh? thu?t coi giò coi c?ng con ng?a cung gi?ng nhu dân mê dá gà coi dãy, coi c?a v?y thôi! Còn chuy?n dánh cá thì ch? nh?ng ngu?i nào có máu ham mê c? b?c thì h? m?i dánh cá an thua l?n, ch? da s? là dánh cá mua vui, n?u là dân c? b?c thì ? dâu h? cung dánh b?c ch? không ph?i có tru?ng dua ng?a h? m?i an thua.

 

TG: Lý lu?n dó v?ng quá, v?y don xin còn nêu lên v?n d? nào th?c t? n?a không mà du?c r?t nhi?u t? ch?c ?ng h?, nhu H?i Ngh? Si Ái H?u c?a Má B?y?

 

MB: Ph?i! Trong don xin phép cung ch?ng minh hi?n nay nhi?u nu?c trên th? gi?i có dua ng?a, bên Ang Lê, bên Tây, bên Tàu, bên M? nói chung Âu Châu, Á Châu, M? Châu d?u có dua ng?a gi?i trí, không l? chúng ta có s?n tru?ng dua l?i d?p b? di sao? Hon n?a s? ti?n dánh thu? tru?ng dua Phú Th? không ph?i nh?!

Cu?i cùng thì Má B?y cho bi?t tru?ng dua Phú Th? du?c phép cho ho?t d?ng tr? l?i, và nam 1957 bà dã l?y danh nghia H?i Ngh? Si Ái H?u xin H?i Ðua Ng?a Tru?ng Ðua Phú Th? m?t ngày ti?n l?i d? mua d?t c?t Chùa Ngh? Si và nghia trang.

(còn ti?p k? sau)