Nguy?n Ðình Toàn

     Phan Hu?nh Ði?u cho bi?t, khi còn là m?t h?c sinh ? Ðà N?ng, [ ông sinh nam 1924 ] ông có d?p du?c xem v? k?ch “T?c L?y” tho c?a Châu Vinh và Th? L?, nh?c c?a Luu H?u Phu?c, ông mê v? k?ch và dã nuôi m?ng vi?t m?t bài hát, k? l?i m?t câu chuy?n c? tích, b?ng nh?c, cung có nh?ng tình ti?t, tình c?m tuong t?.  

     Ông cung cho bi?t dã t? h?c nh?c lý.

     Vào tu?i ông, ph?n l?n ngu?i ta d?u t? h?c nh?c qua sách v?, tr? các tu si du?c h?c trong các ch?ng vi?n và m?t s? ít ngu?i khác du?c h?c tr?c ti?p t? các nh?c si choi trong các ban nh?c d?n t? nu?c ngoài.

     Nam 1940 u?c mo cu? Phan Hu?nh Ði?u tr? thành s? th?t, ca khúc : “Tr?u Cau” c?a ông ra d?i. Phan Hu?nh Ði?u nói, ông ch? d?nh làm bài hát dó cho doàn “Sói Con” c?a ông hát trong các dêm l?a tr?i. Không ng? khi l?t ra ngoài nó dã dem l?i thành công l?n cho ông. Ð?n d?, nhu l?i ông k?, sau 1975,  có d?p qua Pháp d? m?t bu?i trình di?n nh?c cu? mình, nghi r?ng bài “Tr?u Cau” dã quá cu, ông không x?p vào chuong trình, khán gi?, nh?t là các khán gi? l?n tu?i, dã yêu c?u ông cho trình di?n bài dó. H? b?o, thi?u “Tr?u Cau” thì không ph?i Phan Hu?nh Ði?u!

     Ngh? thu?t luôn  có nh?ng s? b?t ng?.

     Trong cu?c chi?n tranh ch?ng Pháp, Phan Hu?nh Ði?u có hai bài hát r?t du?c yêu thích là các bài “Ðoàn V? Qu?c Quân” và “Mùa Ðông Binh Si”. Ðây ch? là nh?ng bài ca khoi d?y lòng yêu nu?c ch? không liên can gì t?i c?ng s?n.

                                          2

     “Ðoàn V? Qu?c Quân” là m?t b?n hùng ca nhung l?i r?t bu?n. Nh?t là l?i ca g?n nhu loì baó tru?c m?t th?i tai uong, ch?t chóc :

    Ðoàn v? qu?c quân m?t l?n ra di

    Là có mong chi dâu ngày  tr? v?

    Khi chi?n tranh dã lan tràn bài “Mùa Ðông Binh Si” càng làm cho ngu?i ta th?m thía n?i dau d?n c?a chia ly, xa cách :

     Mùa dông gió l?nh lùng, gió l?nh lùng

     Chim thôi bay nhìn mua gió hãi hùng

     Ngoài xa, ngoài biên cuong

     Bao chi?n binh ôm súng bu?n nh? quê huong...                                             

    Sau hi?p dinh Geneve, ông t?p k?t ra B?c.  Không rõ t? khi s?ng h?n trong lòng c?ng s?n ông nghi gì, vi?t du?c nh?ng gì, nhung trong su?t m?y ch?c nam ngu?i ta ch? th?y có m?t bài  thu?ng du?c mang trình di?n coi nhu thu?c s? nh?ng tác ph?m tiêu bi?u c?a m?y ch?c nam Xã H?i Ch? Nghia  mi?n B?c,  là bài “ Bóng Cây Konia”. Ðó cung là bài, nh?ng ai còn ? la? mi?n Nam sau ngày 30 tháng 4-1975, h?n còn nh?, vì cùng voí m?y bài “Tru?ng Son Ðông Tru?ng Son Tây”, “Ti?ng Chày Trên Sóc Bom Bo”... ngu?i ta dã ph?i nghe d?n phát s?!

     K? t? sau 1975, thính gi? th?c s? thích m?t ca khúc n?a c?a Phan Hu?nh Ði?u là bài “Thuy?n và Bi?n”, ph?  tho cu? Xuân Qu?nh :

     Ch? có thuy?n moí hi?u

     Bi?n mênh mông nhu?ng nào

    Ch? có bi?n moí bi?t

    Thuy?n di dâu v? dâu

    Nh?ng ngày không g?p nhau

    Bi?n b?c d?u thuong nh?...

     Nhu th?, nh?ng bài hát du?c yêu, duoc nh? c?a ông, cu?i cùng d?u là tình ca c?.

     Nh?c Phan Hu?nh Ði?u, dù ông có nh?m vi?t nh?ng b?n hùng ca hay ch? là nh?ng tình khúc  ph? tho cu? nguoì khác ,

                                             3

v?n luôn có v? gì dó m?c m?c, chân ch?t, r?t g?n gui v?i hình ?nh cu? chính ông trong m?t cu?n video, có l?n ngu?i ta du?c th?y chi?u trên màn ?nh truy?n hình  trong nu?c, trong dó có c?nh ông deo chi?c mandoline sau lung, di d?o r?i toí ng?i trên m?t t?ng dá bên b? bi?n.

     Ông có ý nh?c nh? t?i t?ng dá trong truy?n ca “Tr?u Cau” và nh?ng ngày d?u sáng tác cu? mình chang?

     Sau dây là nguyên van bài  “Tr?u Cau” cu? Phan Hu?nh Ði?u. Nhân dây cung không th? không nh?c d?n c?p uyên uong M?nh Phát- Minh Di?u m?t th?i dã trình b?y r?t thành công ca khúc này cu? Phan Hu?nh Ði?u [ c? hai nguoì nay cung dã ra ngu?i thiên c? r?i ] :

     Ngày xua có hai anh em nhà kia

     Cùng yêu thuong ? cùng nhau b?ng dâu chia lìa

     Vì hai ngu?i cùng dem lòng yêu m?t cô gái làng bên

     Nhung ngu?i anh du?c k?t duyên cùng nàng

     Vì nhu th? nên ngu?i em lòng bu?n r?u b? di kh?i làng

           Tân Lang :

     Ôi ta bu?n ta di lang thang b?i vì dâu

     Kìa sông sâu giòng êm réo nhu g?i môí s?u

     Nhìn nu?c cu?n l? roi tuôn bi?t sao ngan ni?m thuong

     Kìa mây s?u giang choi voi

     Làm sao  ng?ng cho nh?n dôi l?i

     Giòng nu?c l? trôi mây tr?ng cùng trôi qua ch?n nào

                                                                   noi xa xôi

     Anh say sua cùng ai dang se m?i  tình duyên

     Thôi h?t r?i gi?c mo huy?n

     Qua bao nhiêu ngày ta di lang than bo? vì dâu

     Ôi ta bu?n ta di quyên sinh cung vì ai

           Ti?ng vang hop ca :

     Tang tính tình tính tang tính tình

     Bên sông sâu tình lang sinh thành phi?n dá

     S?u thuong theo ngày qua  

     Trông ngóng ch? tin không bi?t vì sao

                                     4

     Nên Tân Sinh ra di mong tìm em yêu thuong               

                                               n?i ni?m thuong nh?

           Tân Sinh :

     Qua bao nhiêu ngày ta di lang thang c? tìm em

     Giòng sông êm d?m trôi cu?n nhu vuong ti?ng bu?n

     Nhìn nu?c cu?n l? roi tuôn

     Bi?t sao ngan ni?m thuong

     Tr?i xanh cùng mây bay cao

     R?ng sâu tìm em bi?t noi nào

     Nhìn ch?n r?ng hoang nghe ti?ng r?ng vang

                           trong gió ngàn nhu than van

     Bao nhiêu dau lòng sao ta dâu th?y hình em

     Thôi h?t rôì phút êm d?m

     Qua bao nhiêu ngày ta di lang thang c? tìm em

     Ôi ta bu?n ta di quyên sinh cung vì em

              Ti?ng vang h?p ca :

     Tang tính tình tính tang tính tình tính tang tính tình

     Bên sông sâu

     Ngu?i Tân Sinh g?n phi?n dá m?t cây cau tr?i lên

     Trông ngóng ch? tin không bi?t ch?ng sao

     Nên bâng khuâng trong yêu thuong nàng ra di

                                               mong ki?m ch?ng yêu m?n

             V? Tân Sinh :

      Ðây cây r?ng thông reo vi vu bóng ch?ng dâu

     Giòng sông oi nào ai s?t cho voi m,ôí s?u

     Nhìn nu?c cu?n l? roi tuôn bi?t sao ngan ni?m thuong

     Làn mây s?u dang giang to

     Nhìn mây lòng                mong ch?

     Kìa gió r?ng lên xao xuy?n lòng em

     Thuong nh? chàng ôi sao quên

     Mây oi xin d?ng bay cho ta nh?n vài câu

     Cho th?y ch?ng b?t nguôi s?u

     Ôi dây cây r?ng thông reo vi vu bi?t làm sao

     Ðây huong h?n em xin theo anh d?n troì cao

                                       5

               Ti?ng vang h?p ca :

     Tang tính tình tính tang tính tình tính tang tính tình

     Bên sông sâu

     Ni?m tuong tu nàng ch?c bi?n thành ra giây tr?u xanh

     Luu luy?n tình xua âu y?m tr?u leo quanh thân cau

     Qua bao nam tình thiêng liêng

     Th?m cùng mua n?ng

                                                       Nguy?n Ðình Toàn