Jason Picard

Trích t? Talawas

Khi m?t b?n Vi?t Nam d? ngh? tôi vi?t bài v? ?m th?c Vi?t Nam, thì tôi v?n h? nghi ph?n nào v? kh? nang c?a mình. Vâng, tôi dã an nhi?u món an Vi?t và tôi cung có nh?ng món khoái kh?u, nhung tôi là m?t ngu?i dàn ông s?ng m?t mình ? Hà N?i và tôi chua bao gi? n?u du?c món an Vi?t Nam nào dáng k? c?. Th? nhung, tôi dã b?t d?u suy nghi v? nh?ng nam tháng s?ng ? Vi?t Nam, t? cái món d?u tiên là canh chua cá lóc an ? Tây Ninh g?n 7 nam tru?c cho d?n bát bún riêu, ?c, cua v?a an sáng nay và cái v? m?m tôm v?n vuong v?t noi s?ng mui.

Có th? tôi là ngu?i bi?t nhi?u hon v? ?m th?c Vi?t Nam so v?i da s? ngu?i nu?c ngoài s?ng ? dây. Và th?m chí so v?i m?t s? ngu?i Vi?t thì hi?u bi?t c?a tôi v? ?m th?c cung khá da d?ng, do tôi dã s?ng ? c? hai mi?n Vi?t Nam (hon n?a ? hai vùng r?t khác nhau) là Hà N?i và Tây Ninh. Tôi dã có co h?i an th? com n?u c?a m?y tram, th?m chí có th? c?a m?y nghìn dôi tay (cách di?n d?t c?a ngu?i M? mà) theo m?t s? ki?u chính. Và hon th? n?a, ngu?i Vi?t Nam thu?ng mu?n tìm hi?u cách nhìn c?a ngu?i nu?c ngoài d?i v?i van hóa, l?ch s?, ngôn ng? và ?m th?c c?a x? s? mình.

Ð?u tiên, có l? t?t nh?t là b?n bi?t m?t chút thông tin v? tôi: Tôi thích an l?m. Và vì tôi là ngu?i M?, sinh ra ? m?t d?t nu?c thu?ng du?c ngu?i ta mô t? nhu m?t noi h?n cu l?n c?a nh?ng ngu?i thu?c các dân t?c và các qu?c t?ch khác nhau (b?ng ti?ng Anh g?i là n?i h?m nh? “melting pot” ho?c “bát rau ghém “salat bowl”) nên tôi r?t may m?n có di?u ki?n du?c ti?p xúc v?i ?m th?c c?a nhi?u dân t?c trên toàn c?u t? h?i nh?. Nga, Pháp, Mêhicô, Brazil, Êtiôpia, Nh?t B?n, Thái Lan, ?n Ð? v.v...

Tôi còn nh? l?n d?u tiên b? m? dua tôi di an com Nh?t B?n. Lúc ?y tôi m?i lên 4 và c? g?ng an com v?i dôi dua... Kh?i c?n ph?i nói v? cái l?n d?u tiên ?y l? l?m d?n th? nào khi tôi làm roi t?t c? xu?ng d?t: T? dua, t? bát d?n com và cái s? v?ng v? dó khi?n khách an trong nhà hàng nhìn th?y l?y làm thích thú, nhung l?i làm cho tôi b?c mình l?m. Tuy nhiên, t? b?a com dó cách dây hon m?t ph?n tu th? k?, com Phuong Ðông dã thành l?i ?m th?c mà tôi không th? thi?u. Bi?t bao nhiêu b?n bè Vi?t Nam th?c s? ng?c nhiên khi th?y m?t ngu?i M? nhu tôi lúc an com Vi?t Nam không nh?ng không h? khó khan chút nào, mà còn là di?u mang l?i ni?m vui cho tôi n?a!

Nhung “s?ng trên d?i an mi?ng d?i chó”, ngu?i Vi?t b?o nhau th?. Và tôi xin k? b?n nghe tôi dã an món “m?c t?n” này th? nào. Nam 1997 tôi d?n s?ng ? Vi?t Nam l?n d?u tiên. Lúc ?y tôi chua h? nói du?c m?t t? m?t ch? ti?ng Vi?t nào. M?t bu?i chi?u, sau khi tôi m?i ch? ? Hà N?i du?c 10 ngày, tôi quy?t d?nh di xe d?p ra ngo?i thành d? t?p th? d?c và ng?m phong c?nh. Sau 90 phút d?p xe lang thang, tôi th?y dói b?ng và mu?n ngh? mát m?t chút. Tôi r? vào m?t quán bình dân trông nhu m?t cái l?u. Trong quán dã có kê nh?ng b? bàn gh? nh?. Tôi th?y có 7 ngu?i dàn ông dang ng?i u?ng ru?u, h? v?a an, v?a trò chuy?n, cu?i rôm r?. Ngay khi tôi bu?c vào, t?t c? m?i s? du?ng nhu d?u d?ng l?i. B?y dôi m?t nhìn ch?m ch?m vào tôi nhu m?t k? v?a t? hành tinh khác d?n dây. Có l? do th?y c? quán b?t ng? tr? nên im l?ng nên bà ch? quán ch?y ra kh?i b?p. Bà há h?c mi?ng khi?n hàm rang du?ng nhu s?p roi xu?ng d?t.

Lúc này tôi có th? làm cái gì dây? Hay là tôi quay lung và b? di chang? Nhu v?y thì m?i th? cùng nh?ng con ngu?i này du?c tr? l?i bình thu?ng? N?u tôi không bu?c vào thì m?i th? ho?c cu?c trò chuy?n c?a h? s? v?n di?n ra nhu dang di?n ra. Nhung mà không, tôi v?n là ngu?i kiêu hãnh và kiên quy?t trong nh?ng tình hu?ng tuong t?. Tôi dã ng?i xu?ng chi?c bàn ngay c?nh b?c tu?ng. Khi nh?n ra r?ng tôi không d?nh di, bà ch? quán mi?n cu?ng d?n bên bàn tôi. C? hai ngu?i, tôi và bà ?y d?u không có kh? nang nói m?t l?i nào d? giao ti?p v?i nhau du?c. B?i v?y tôi bu?c lòng ch? tay t?i m?y cái bàn v?i nh?ng ngu?i dàn ông kia dang ng?i nhu mu?n nói: “Tôi cung s? an cung nh?ng th? nhu h?”. Bà ch? quán nhìn tôi v? lu?ng l?, r?i bà quay sang nói di?u gì mà tôi không hi?u v?i m?y ông th?c khách, h? b?t cu?i d?ng thanh, sau dó bà ?y vào b?p. Tôi c? g?ng gi? bình tinh, n? m?t n? cu?i trên m?t, nhung mà ch?c ch?n c? quán bi?t tôi dang b?i r?i, vì 7 ngu?i dàn ông d?u quan sát tôi nhu dang theo dõi m?t sinh v?t l? lùng, phi thu?ng gì dó.

Nam phút sau bà ?y kh? n? bu?c ra v?i m?t chi?c mâm. Trên mâm này có rau, bún, th?t và m?t th? b?t loãng màu tím, và chai ru?u. Tôi không h? bi?t th? th?t này cùng lo?i b?t tím loãng ?y. Di nhiên, v? sau tôi m?i bi?t r?ng th? nu?c b?t màu tím kia là m?m tôm, và nhu thành ng? nói “nhan nhu kh? g?p m?m tôm”, thì tôi ngay lúc dó cung có c? ch? tuong t? khi cái mùi ?y qua mui tôi, th? mùi khi?n cho tâm trí tôi d?o l?n. Nhung mà lúc d?y có 8 ngu?i, 7 dàn ông và m?t dàn bà dang xem xét theo dõi t?t c? m?i hành d?ng, c? ch? c?a tôi, m?t c?nh trí chua t?ng th?y ? dây, cho nên tôi nghi tôi ph?i an, không th? tránh né du?c.

Lúc d?u, tôi an th? m?t mi?ng th?t lu?c mà không ch?m gì c?. Ngay khi lu?i tôi ch?m t?i mi?ng th?t thì tôi bi?t b?a an này s? r?t khó khan v?i tôi, cái v? này th?t là “vô ti?n khoáng h?u” và th?c ra, tôi không thích l?m. Khi dang nhai, tôi c?m th?y nóng m?t và có l? dôi má tôi d? l?ng nhu hai qu? b? quân. Ô tr?i oi, tôi dã làm gì th? này?

Nhìn th?y tôi v?ng v? v?i b?a an này nên hai ngu?i dàn ông r?i bàn an c?a h? d?n bàn tôi và ng?i xu?ng v?i tôi. H? ch? d?n cách an dúng là nhu th? nào. Làm theo nh?ng ch? d?n c?a hai ngu?i b?n m?i, tôi li?n nói “c?m on”, hai t? ti?ng Vi?t duy nh?t. Tôi g?p bún, rau, th?t và m?m tôm vào bát c?a tôi. B?t ng?, tôi không nh?ng th?y m?m tôm ch?ng khó an mà còn làm cho mi?ng th?t bí ?n này dua du?c vào mi?ng tôi.

Hai ngu?i b?n m?i rót ru?u vào chén c?a tôi. H? b?t d?u d?y cho tôi nh?ng t? ti?ng Vi?t mà tôi ghi ngay vào s? tay. Có th? nói r?ng bu?i chi?u dó là bu?i h?c ti?ng Vi?t d?u tiên c?a tôi. Hai ngu?i b?n này tên là Long và Tu?n. Tôi h?c nh?ng t? nhu “ru?u”, “m?m tôm”, “bàn”, “gh?”, “dua” v.v... Trong v?n t? v?ng m?i ?y, tôi cung ghi t? “th?t chó”. Tôi dã hi?u dây là m?t lo?i th?t nhung mà là c?a con gì?

Sau g?n hai ti?ng d?ng h?, dã d?n lúc tôi dã ph?i xin phép ra v?. Tôi thanh toán ti?n nhung hai “th?y giáo” c?a tôi không h? mu?n nghe. Tôi nói “c?m on” bi?t bao nhiêu l?n vì không bi?t làm th? nào khác. Tôi ra kh?i quán, c?m th?y hài lòng vì s? tr?i nghi?m “khác thu?ng” v?a qua tôi, và d?p xe v? Hà N?i.

Khi v? t?i ký túc xá ? Ð?i H?c Bách Khoa, tôi l?p t?c lên phòng cô b?n thân, cô ?y là Vi?t ki?u, và k? chuy?n v? nh?ng gì tôi v?a n?m tr?i. R?t cu?c, tôi nói “nhung tôi không bi?t th? th?t này là th? th?t gì?” Tôi cho cô ?y xem quy?n s? tay. Cô ?y th?t lên ti?ng cu?i th?t to: “Tr?i oi, anh dã an th?t chó (dog meat) r?i!”

Tôi d?ng l?ng ngu?i, không nói du?c gì. Tôi nhu ngu?i ngo ng?n khi nghe th?y hai t? “th?t chó” cô b?n v?a nói. Tr?i oi, gia dình tôi có m?t con chó, g?n gui nhu thành viên trong nhà. M? c?a tôi s? nghi th? nào dây khi bi?t chuy?n này. Tôi b?ng th?y nôn nao, b?ng c?n cào nhu s?p nôn ?e. Tôi lao vào phòng v? sinh nhung không k?p...

“Con dã an cái gì?!” M? tôi hét lên. Ðó là lúc tôi m?i v? nhà sau hon m?t nam ? Vi?t Nam và k? cho b? m? tôi hay chuy?n l?n d?u tiên tôi g?p và an th?t chó. M? tôi dang ng?i trên sàn nhà ngay c?nh con chó nhà tôi, nó tên là KC. M? và con KC dã nhìn tôi v?i v? m?t nhu dành cho m?t k? sát nhân... v? m?t khi?p s? và ghê g?m. Sau m?t giây phút b?i r?i, m? tôi b?o tôi v?i gi?ng kiên quy?t: “Jason, con l?i dây và xin l?i con KC ngay di...”

T? cái ngày cách dây g?n 7 nam ?y cho t?i nay, tôi dã an th?t chó nhi?u l?n. Di nhiên, tôi không nh?c t?i vi?c này v?i bà m? tôi), và tôi v?n không thích món dó l?m. Tôi ch? an th?t chó d? b?n bè tôi vui mà thôi. Có th?, l?n an th?t chó d?u tiên ?y dã tr? thành m?t ký ?c lâu dài. Nh?ng l?n an v? sau dó dã ti?p t?c, nhung không còn du v? d?c bi?t nhu l?n ?y: Không ph?i vì tôi thích an th?t chó (tôi nghi ng? li?u có lúc nào dó trong tuong lai tôi s? thích du?c th?t chó hay không); mà don gi?n ch? là s? c? n? vì tình c?m b?n h?u tình, h?u ngh?. Ð?y là nh?ng khi ng?i chia s? v?i b?n bè, v?a nh?m nháp cái v? l? lùng c?a th? th?c ph?m phuong dông, v?a tâm s?, c?i m? t?m lòng...

Jason Picard

(Trích t? Talawas)