Tìm ra nh?ng câu tr? l?i cho các v?n d? s?c kh?e c?a b?n là chuy?n d? dàng. Ði?u khó khan là bi?t d?t ra nh?ng câu h?i. Nhi?u th?c m?c v? s?c kh?e có v? hi?n nhiên: K?t qu? ch?n doán ra sao? Cách di?u tr? nhu th? nào? Li?u tôi s? khá hon không? Nhung ngày càng nhi?u, các câu h?i then ch?t mà chúng ta nên h?i liên quan d?n nh?ng v?n d? s?c kh?e thông thu?ng nh?t và nghiêm tr?ng nh?t l?i không d? dàng hình dung ra nhu v?y.

V?i quá nhi?u ti?n b? phát sinh h?u nhu hàng ngày trong y h?c, thu?ng b?nh nhân không th? nào phân bi?t di?u nào th?t và di?u nào b? th?i ph?ng. Ð? giúp di t?i k?t lu?n, chúng tôi dã h?i các bác si, b?nh nhân và nh?ng chuyên viên y t? khác d? chú tr?ng vào nam câu h?i then ch?t mà các b?nh nhân nên h?i n?u h? d?ng tru?c ba trong s? các v?n n?n s?c kh?e ph?c t?p và nghiêm tr?ng nh?t: Ung thu, b?nh tim ho?c gi?i ph?u.

Ch?c ch?n, nêu th?c m?c v?i bác si c?a b?n không ph?i luôn luôn d? dàng. Vài trong s? nh?ng câu h?i này thu?ng gây tranh cãi và có th? b? bác si c?a b?n g?t di b?i vì chúng can c? vào ki?n th?c khoa h?c hi?n còn dang ti?n hóa. Nh?ng câu h?i khác có th? khó d?t ra b?i vì chúng thách d? kh? nang chuyên môn ho?c th?m quy?n c?a v? y si ho?c chuyên viên gi?i ph?u c?a b?n. Và không ph?i b?n có th? luôn luôn nh?n du?c nh?ng câu tr? l?i mà b?n mong ch?.

Nhung dua ra nh?ng câu h?i này ít ra s? trang b? cho b?n nh?ng thông tin m?i – và dôi khi có th? dua t?i nh?ng thay d?i quan tr?ng trong ti?n trình di?u tr? dành cho b?n.

Nam câu h?i n?u bác si nói b?n b? ung thu

Bác si có ch?c v?y không?

H?u h?t các b?nh nhân không nghi t?i chuy?n ch?t v?n m?t k?t qu? ch?n doán b?nh ung thu, nhung h? nên h?i. N?u m?t bác si nói v?i b?n r?ng b?n b? ung thu, r?t có th? b? b?n ung thu th?t. Nhung ung thu là m?t ch?ng b?nh ph?c t?p, và nó có th? bí hi?m du?i m?t ?ng kính hi?n vi. N?m gi?a m?t cu?c ch?n doán các t? bào, m?t lành và m?t ác, là m?t d?c các di?u kh? di gây chóng m?t, và dôi khi – x?y ra thu?ng hon là b?n tu?ng – báo cáo d?nh b?nh t? ra sai l?m.

Các nhà nghiên c?u t?i Tru?ng Ð?i H?c John Hopkins ? Baltimore dã ch?ng t? r?ng trong kho?ng 1.4% các tru?ng h?p, m?t b?nh lý gia ch?n doán sai b?nh ung thu, nh?n di?n sai lo?i ung thu ho?c b? sót hoàn toàn m?t b?nh ung thu. Các sai l?m có kh? nang thay d?i lo?i di?u tr? l?i còn x?y ra thông thu?ng hon n?a. Nguy co sai sót tùy thu?c vào ph?n co th? m?c b?nh ho?c lo?i ung thu. Trong cu?c duy?t xét c?a John Hopkins, 5% nh?ng tru?ng h?p sinh thi?t liên quan d?n du?ng sinh d?c c?a ph? n? và 3% các báo cáo d?nh b?nh ung thu da dã có sai l?m. Trong b?nh ung thu tuy?n ti?n li?t, nh?ng sai l?m x?y ra kho?ng 20% các tru?ng h?p trong vi?c ch?n doán giai do?n phát tri?n ung thu và m?c d? tr?m tr?ng, các k?t lu?n có th? t?o s? khác bi?t gi?a nh?ng cách di?u tr? b?o th? ho?c m?nh b?o b?ng gi?i ph?u. M?t cu?c nghiên c?u c?a Tru?ng Ð?i H?c Northwestern nh?m vào 346 tru?ng h?p ung thu vú dã dua t?i nh?ng thay d?i v? d?nh b?nh trong 80% các tru?ng h?p, k? c? nh?ng thay d?i l?n dua t?i vi?c d?o ngu?c các k? ho?ch c?t b? kh?i u ? vú ho?c c?t b? hoàn toàn vú d?i v?i 8% các n? b?nh nhân.

Do dó, bu?c d?u tiên trong b?t c? cu?c ch?n doán ung thu nào là nói bác si c?a b?n r?ng b?n mu?n m?t ý ki?n th? nhì c?a m?t b?nh lý gia chuyên v? lo?i ung thu c?a b?n.

Giai do?n phát tri?n ung thu c?a tôi có du?c dánh giá dúng không?

Vi?c dánh giá giai do?n phát tri?n b?nh ung thu du?c x?p lo?i t? 0 d?n IV, cho th?y t?m m?c tr?m tr?ng c?a can b?nh và là nhân t? quy?t d?nh trong vi?c di?u tr?.

Giai do?n b?nh ung thu không ph?i luôn luôn hi?n nhiên, và nhi?u b?nh nhân không nghi t?i chuy?n ki?m tra m?t l?n n?a. Nhung s? chính xác trong vi?c dánh giá giai do?n thu?ng tùy thu?c vào kinh nghi?m c?a chuyên viên quang tuy?n và ph?m ch?t c?a nh?ng máy rà mà ngu?i dó d?c. Vài b?nh nhu b?nh tim, ti?u du?ng và ngay c? b?nh th?p kh?p có th? làm cho vài máy rà di t?i k?t lu?n k?t qu? duong tính, khi?n m?t nhà x? tr? thi?u kinh nghi?m s? ch?n doán là b?nh ? giai do?n tr?m tr?ng hon là th?c t?.

Các b?nh nhân ? hai c?c – giai do?n d?u hay giai do?n cu?i c?a can b?nh – có tri?n v?ng m?t mát nhi?u nh?t trong vi?c d?nh b?nh sai giai do?n b?i vì bình thu?ng dó là can b?n dua t?i nh?ng khác bi?t l?n nh?t trong vi?c di?u tr?.

Có nh?ng th? nghi?m ho?c dánh d?u phân t? d? cho bi?t lo?i thu?c nào hi?u nghi?m nh?t d?i v?i b?nh ung thu c?a tôi hay không?

Nhi?u bác si ung thu s? n?i gi?n tru?c câu h?i này, và h?u h?t s? nhanh chóng tr? l?i không. Nhung tru?c khi b?n ch?p nh?n câu tr? l?i, b?n hãy t? mình tìm hi?u.

M?t trong nh?ng l?a ch?n có th? là nh?n d?ng phân t?. Các bác si s? nói v?i b?n r?ng k? thu?t này còn dang trong vòng th? nghi?m, nhung s? th?t là nó dã giúp du?c nhi?u ngu?i ? m?t s? b?nh ung thu. Trong nh?ng tu?n l? v?a qua, phòng thí nghi?m v? y h?c phân t? c?a Tru?ng Y Khoa Ð?i H?c Harvard dã kh?i s? cho áp d?ng nh?ng th? nghi?m chu?i di truy?n d? các b?nh nhân ung thu ph?i có th? k?t lu?n lo?i thu?c Iressa có th? hi?u nghi?m d?i v?i h? hay không. Và các b?nh nhân m?c m?t s? lo?i ung thu máu (leukemia), ung thu h?ch b?ch huy?t (lymphomas) và ung thu vú có th? là ?ng viên cho các li?u pháp này, tùy thu?c vào vi?c nh?n d?ng phân t? c?a can b?nh c?a h?.

Ch?c ch?n hi?n gi? h?u h?t các b?nh nhân ung thu s? không du?c hu?ng nh?ng l?i ích qua vi?c nh?n d?ng phân t?.

Ngay c? trong tru?ng h?p b?nh ung thu c?a b?n không du?c l?a ch?n d? nh?n d?ng phân t? ngay vào lúc này, vi?c di?u tr? dành cho b?n có th? du?c hu?ng d?n b?i m?t phuong pháp xác d?nh s? nh?y c?m d?i v?i vi?c di?u tr? b?ng hóa ch?t và nh?ng phân tích d? kháng (CSRA: Chemo Sensitivity and Resistance Assays). Vi?c th? nghi?m CSRA s? d?ng m?t m?u kh?i u c?a b?n trong phòng thí nghi?m d?i v?i nhi?u cách ph?i h?p các th? thu?c trong hóa li?u pháp. Nhung ch? vì m?t th? thu?c hi?u qu? nh?t trong m?t cu?c th? nghi?m lâm sàng không có nghia nó s? hi?u nghi?m d?i v?i b?nh ung thu c?a b?n. Các cu?c nghiên c?u cho th?y r?ng các b?nh nhân du?c tr? li?u v?i s? hu?ng d?n c?a CSRA có tri?n v?ng dáp ?ng v?i vi?c di?u tr?, nhung các chuyên viên không d?ng ý v? chuy?n li?u vi?c s? d?ng các th? nghi?m CSRA có c?i thi?n kh? nang s?ng còn hay không.

Ðây có ph?i là noi t?t nh?t d? di?u tr? cho tôi hay không?

Ð? kh?i s?, các b?nh nhân ph?i tìm hi?u xem li?u chuong trình ung thu c?a b?nh vi?n có du?c chính th?c th?a nh?n b?i Vi?n Ung Thu Qu?c Gia (National Cancer Institute) hay ?y Ban Ph?u Thu?t Gia Ung Thu Ð?i H?c M? (American College of Surgeons Commission on Cancer) hay không. Hai nhóm này duy?t xét ph?m ch?t v? giáo d?c, vi?c theo dõi và các k?t qu?.

Nhi?u b?nh nhân du?c di?u tr? b?i chính các bác si ch?n doán h? l?n d?u. Nhung cho dù b?n dã kh?i s? vi?c di?u tr? ung thu, b?n cung v?n nên tìm ý ki?n th? nhì, c?t d? xác nh?n là b?n dang du?c di?u tr? t?t nh?t.

Tìm ki?m các bác si giàu kinh nghi?m nh?t d?c bi?t quan tr?ng d?i v?i nh?ng b?nh ung thu hi?m th?y ho?c nh?ng tru?ng h?p khó khan.

Nh?ng cách di?u tr? nào là m?i nh?t?

Nhi?u b?nh nhân không h?i v? di?u này b?i vì h? không mu?n g?p r?i ro khi nh?n m?t cách di?u tr? còn trong vòng th? nghi?m. Nhung vi?c d?t câu h?i không nh?ng s? cho b?n nh?ng thông tin quan tr?ng, nó cung s? cho b?n bi?t v? bác si c?a b?n theo dõi sát d?n dâu các nghiên c?u m?i nh?t d?i v?i b?nh ung thu c?a b?n.

Ngay c? v? bác si có luong tâm nh?t cung không th? luôn luôn theo sát du?c v?i nh?ng phát tri?n m?i nh?t. Do dó b?n nên d?t câu h?i, nhìn vào các bác si khác, các b?nh nhân, các nhóm h? tr?, các d? ki?n th? nghi?m lâm sàng, các t?p chí y khoa và trên Internet d? t? tìm hi?u. (n.n.)

K? t?i: nam câu h?i n?u b?n có nguy co b?nh tim