Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Thời buổi xăng tăng giá
Xăng đã trở thành một phần của cuộc sống của chúng ta, một phần quan trọng đến nỗi khi xăng tăng giá, nhiều người trong chúng ta đã thay đổi hẳn cuộc sống để đáp ứng. Và nếu không đáp ứng được thì phản ứng của chúng ta trở thành quá mức, đến lúc có thể nói là khùng điên hay phạm pháp.
- Dâu tươi và Wimbledon
Hồi trước, cứ mỗi lần ngửi thấy mùi thơm phức của những quả dâu nhỏ bằng nửa dâu Mỹ của xứ Kent, ở miền bờ biển phía Nam Luân Ðôn của nước Anh, là tôi nhớ đến dâu Ðà Lạt. Dâu Kent không lớn, dễ bị dập, nhưng mọng nước và rất thơm, chẳng khác gì dâu Ðà Lạt cả. Nhưng sau 15 năm sống ở Wimbledon, mùi dâu thơm bây giờ còn làm tôi nhớ đến mùa quần vợt.
- Thay đổi khí hậu
Tuần vừa qua thế giới đã lại một lần nữa được nghe các lãnh tụ của 8 cường quốc kỹ nghệ hàng đầu của thế giới cùng với 8 quốc gia lớn đại diện cho khối các quốc gia đang phát triển mạnh hứa hẹn sẽ có những biện pháp chống lại tình trạng thay đổi khí hậu. Ðây là những quốc gia mà tổng cộng chiếm đến 80 phần trăm số khí thải vốn đã tạo nên hiện tượng nhà kiếng, gây thay đổi khí hậu.
- Câu chuyện một ngôi đền
Hồi năm 1997 báo chí thế giới đổ đến thủ đô Phnom Penh của xứ Chùa Tháp để tường thuật về cuộc bầu cử tổ chức ngay sau cuộc đảo chánh. Khoảng vài ngày trước cuộc bầu cử, trong một bữa cơm ở câu lạc bộ Phóng Viên Ngoại Quốc (Foreign Correspondent Club), câu chuyện xoay quanh diễn biến trong ngày về một cuộc họp báo nảy lửa của lãnh tụ đối lập Sam Rainsy trong đó ông chỉ trích ảnh hưởng của Việt Nam trong cuộc bầu cử, hàm ý là chính quyền Hun Sen được sự ủng hộ của Hà Nội.
- Sarajevo mon amour
Lần đầu tiên tôi biết đến Sarajevo là qua lời kể của Judy Stowe, cố trưởng ban Việt Ngữ đài BBC.
- Cảm thông
Hồi trước năm 1975, khi cuốn sách đầu tiên của Aleksandr Solzhenitsyn, cuốn “Một ngày trong một đời của Ivan Denisovich” ra đời, tôi cũng đã tìm đọc. Lúc đó, tuy đọc thấy hay nhưng không cảm thấy thấm thía. Bởi lúc đó tôi đọc Solzhenitsyn như một người ngoại cuộc, đọc về một thế giới hoàn toàn xa lạ, kinh tởm nhưng xa lạ.
- Thân phận nhược tiểu
Càng nhìn cuộc chiến tại Georgia thì càng cảm thấy buồn thay cho thân phận nhược tiểu.
- Nhớ mùa Xuân Prague
Cách đây 40 năm, vào lúc 2 giờ sáng, bầu trời của thủ đô Prague của quốc gia mà lúc đó còn là Tiệp Khắc, tiếng ầm ầm của những phi cơ vận tải Antonov chở quân đội của khối Minh Ước Warsaw đã làm thức giấc người dân thành phố. Một nhà báo lúc đó đang làm việc cho đài phát thanh Tiệp Khắc còn nhớ lại là những phi cơ không đèn, bay đầy trời, như những cây thánh giá đen khổng lồ che phủ Mùa Xuân Prague.
- Âu Châu và Obamania
Ðó là điều hiển nhiên nếu chúng ta chưa quên hình ảnh của cả trăm ngàn người dân Ðức đổ tới Berlin để nghe bài diễn văn của Thượng Nghị Sĩ Barack Obama đọc bài diễn văn hôm 24 tháng 7 vừa qua.
- Câu chuyện bà bộ trưởng
Hôm Thứ Tư vừa qua, Bộ Trưởng Rachida Dati của Bộ Tư Pháp Pháp, một phụ nữ và là một đồng minh thân cận của Tổng Thống Nicolas Sarkozy, tuyên bố với báo chí là bà đang mang bầu nhưng không chịu tiết lộ tên tuổi của người cha. Trước đó một ngày, Thống Ðốc Sarah Palin, ứng cử viên phó tổng thống của đảng Cộng Hòa, đã công nhận là cô con gái chưa chồng của mình có bầu.
- Câu chuyện ông Putin
Hôm Thứ Năm vừa qua, Thủ Tướng Liên Bang Nga Vladimir Putin tổ chức một buổi mà chỉ có thể gọi là một cuộc họp mặt với một số nhà báo tại khu nghỉ mát Sochi của Nga bên bờ Hắc Hải. Không thể gọi đây là một cuộc họp báo vì suốt ba tiếng đồng hồ hầu như là ông thủ tướng độc diễn, báo chí Tây Phương được mời đến để chỉ ngồi nghe.
- Khủng hoảng tài chánh
Hồi đầu năm 1998 tôi đến Thái Lan trong một chuyến đi làm phóng sự. Thái Lan lúc đó là bãi chiến trường của cuộc khủng hoảng kinh tế Á Châu. Ði đâu cũng thấy dấu vết của sự sụp đổ kinh tế. Những cao ốc đang làm bị bỏ dở, trơ sườn, trông thật thảm thương. Những cửa tiệm sang trọng nay vắng khách, có tiệm phải đóng cửa.
- Khủng hoảng tài chánh
Hồi đầu năm 1998 tôi đến Thái Lan trong một chuyến đi làm phóng sự. Thái Lan lúc đó là bãi chiến trường của cuộc khủng hoảng kinh tế Á Châu. Ði đâu cũng thấy dấu vết của sự sụp đổ kinh tế. Những cao ốc đang làm bị bỏ dở, trơ sườn, trông thật thảm thương. Những cửa tiệm sang trọng nay vắng khách, có tiệm phải đóng cửa.
- Niềm tin
Hôm Thứ Tư vừa qua, nhiều ngàn khách hàng của Ðông Á Ngân Hàng (Bank of East Asia) trên toàn Hồng Kông đã đổ tới đòi tiền ký thác trong khi có những tin đồn không được xác nhận là ngân hàng đang bị lâm nguy.
- Niềm tin
Hôm Thứ Tư vừa qua, nhiều ngàn khách hàng của Ðông Á Ngân Hàng (Bank of East Asia) trên toàn Hồng Kông đã đổ tới đòi tiền ký thác trong khi có những tin đồn không được xác nhận là ngân hàng đang bị lâm nguy.
- Thăm dò dư luận
Hồi tôi đi còn học, một trong những môn mà các sinh viên báo chí thường phải học là môn thăm dò dư luận. Vị giáo sư dạy môn đó ở trường tôi là một người mê say nghề của mình nhưng cũng hiểu rõ giới hạn của nghề đó. Ông thường mở đầu khóa học bằng cách trao cho mỗi sinh viên một bản sao tấm hình nổi tiếng Tổng Thống Harry S. Truman tươi cười cầm tờ báo Chicago Daily Tribunes với hàng tít lớn “Dewey đã đánh bại Truman”. Sau khi giải thích là ngành thăm dò dư luận đã trưởng thành hơn kể từ ngày đó, ông cũng vẫn nhắc nhở sinh viên về bài học khó quên này.
- Thăm dò dư luận
Hồi tôi đi còn học, một trong những môn mà các sinh viên báo chí thường phải học là môn thăm dò dư luận. Vị giáo sư dạy môn đó ở trường tôi là một người mê say nghề của mình nhưng cũng hiểu rõ giới hạn của nghề đó. Ông thường mở đầu khóa học bằng cách trao cho mỗi sinh viên một bản sao tấm hình nổi tiếng Tổng Thống Harry S. Truman tươi cười cầm tờ báo Chicago Daily Tribunes với hàng tít lớn “Dewey đã đánh bại Truman”. Sau khi giải thích là ngành thăm dò dư luận đã trưởng thành hơn kể từ ngày đó, ông cũng vẫn nhắc nhở sinh viên về bài học khó quên này.
- Obama có làm thế giới trở thành thân Mỹ hay không?
Tôi có một người bạn đang đi làm ở một nhà xuất bản lớn ở Luân Ðôn. Hôm Thứ Tư vừa qua, bạn tôi kể, một đồng nghiệp người Mỹ đã mang một lá cờ “lấp lánh sao” thật lớn đến sở và treo ngay lên kế bàn giấy của anh ta. Không những không làm các đồng nghiệp khó chịu, anh còn được mọi người đến bắt tay chúc mừng.
- Obama có làm thế giới trở thành thân Mỹ hay không?
Tôi có một người bạn đang đi làm ở một nhà xuất bản lớn ở Luân Ðôn. Hôm Thứ Tư vừa qua, bạn tôi kể, một đồng nghiệp người Mỹ đã mang một lá cờ “lấp lánh sao” thật lớn đến sở và treo ngay lên kế bàn giấy của anh ta. Không những không làm các đồng nghiệp khó chịu, anh còn được mọi người đến bắt tay chúc mừng.
- Cũng là dân chủ
Hôm Chủ Nhật và Thứ Ba tuần này, Anh Quốc tổ chức kỷ niệm 90 năm ngày đình chiến của Thế Chiến Thứ Nhất. Ngồi xem nghi lễ tổ chức trong ánh nắng se lạnh của ngày cuối thu, tôi bỗng chợt thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai nền dân chủ Anh Quốc và Hoa Kỳ. Bởi sau khi Nữ Hoàng Elizabeth Ðệ Nhị và hoàng gia đặt vòng hoa dưới chân đài kỷ niệm là đến phiên các nhà lãnh đạo chính quyền.
- Cũng là dân chủ
Hôm Chủ Nhật và Thứ Ba tuần này, Anh Quốc tổ chức kỷ niệm 90 năm ngày đình chiến của Thế Chiến Thứ Nhất. Ngồi xem nghi lễ tổ chức trong ánh nắng se lạnh của ngày cuối thu, tôi bỗng chợt thấy sự khác biệt rõ ràng giữa hai nền dân chủ Anh Quốc và Hoa Kỳ. Bởi sau khi Nữ Hoàng Elizabeth Ðệ Nhị và hoàng gia đặt vòng hoa dưới chân đài kỷ niệm là đến phiên các nhà lãnh đạo chính quyền.
- Câu chuyện cuối tuần
Tôi có một ông bà bạn Việt Nam. Ðã bao năm sống xa quê hương nhưng nhà ông bà lúc nào cũng có một “lu” gạo đầy ắp chứa được cả tạ gạo. Khi thấy tôi tò mò, ông bạn đã cười bảo, “Tại cái tật lo xa. Cứ như các cụ ta xưa vậy, trong nhà phải có lu gạo mới an tâm.”
- Câu chuyện cuối tuần
Tôi có một ông bà bạn Việt Nam. Ðã bao năm sống xa quê hương nhưng nhà ông bà lúc nào cũng có một “lu” gạo đầy ắp chứa được cả tạ gạo. Khi thấy tôi tò mò, ông bạn đã cười bảo, “Tại cái tật lo xa. Cứ như các cụ ta xưa vậy, trong nhà phải có lu gạo mới an tâm.”
- Câu chuyện Thái Lan
Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2000, giai đoạn mà Thái Lan đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất, chính trị Thái đã trải qua một giai đoạn tuy có thể bị chê là thiếu ổn định nhưng lại rất dân chủ và bao dung.
- Câu chuyện Thái Lan
Trong giai đoạn từ năm 1997 đến năm 2000, giai đoạn mà Thái Lan đang trải qua một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng nhất, chính trị Thái đã trải qua một giai đoạn tuy có thể bị chê là thiếu ổn định nhưng lại rất dân chủ và bao dung.
- Những ngày khó quên
Thế là tuần vừa rồi thế giới lại phải chứng kiến một cuộc tấn công kinh hoàng của khủng bố. Cảnh tượng của những người vô tội đột nhiên trở thành mục tiêu của những kẻ cuồng điên đã trở thành quen thuộc trong thời đại của chúng ta. Tuy vậy, những kỷ niệm đó lại rất khó quên.
- Những ngày khó quên
Thế là tuần vừa rồi thế giới lại phải chứng kiến một cuộc tấn công kinh hoàng của khủng bố. Cảnh tượng của những người vô tội đột nhiên trở thành mục tiêu của những kẻ cuồng điên đã trở thành quen thuộc trong thời đại của chúng ta. Tuy vậy, những kỷ niệm đó lại rất khó quên.
- Những vị luật sư đáng kính phục
Hồi còn nhỏ, tôi nhớ các vị luật sư được gọi là trạng sư và họ là những người rất được kính nể. Nhưng sau này, ngay cả ở Việt Nam trước năm 1975, những người tốt nghiệp ngành luật trở thành lạm phát và nghề luật sư đã bị mất đi một phần sự tôn trọng. Nay ở những quốc gia như Hoa Kỳ, nơi việc kiện tụng trở thành chuyện thường nhật, và với loại kiện kiểu nếu được thì luật sư ăn chia, đã khiến chúng ta càng cảm thấy ngành này đã bị thương mại hóa quá mức. Nhưng tuần này có hai vị luật sư đã khiến tôi nghĩ lại.
- Những vị luật sư đáng kính phục
Hồi còn nhỏ, tôi nhớ các vị luật sư được gọi là trạng sư và họ là những người rất được kính nể. Nhưng sau này, ngay cả ở Việt Nam trước năm 1975, những người tốt nghiệp ngành luật trở thành lạm phát và nghề luật sư đã bị mất đi một phần sự tôn trọng. Nay ở những quốc gia như Hoa Kỳ, nơi việc kiện tụng trở thành chuyện thường nhật, và với loại kiện kiểu nếu được thì luật sư ăn chia, đã khiến chúng ta càng cảm thấy ngành này đã bị thương mại hóa quá mức. Nhưng tuần này có hai vị luật sư đã khiến tôi nghĩ lại.
- Tại sao?
Ðó là câu hỏi mà tất cả mọi người đều đặt ra trước vụ lừa đảo khổng lồ của ông Bernard Madoff. Tại sao có quá nhiều những cá nhân, những quĩ đầu tư hedge funds, những đại ngân hàng của thế giới bị lừa một cách dễ dàng như vậy? Tại sao Ủy Ban Chứng Khoán SEC lại có thể để cho một vụ như vậy xảy ra? Tại sao một sự lừa đảo khổng lồ như vậy có thể kéo dài lâu đến thế? Và còn nhiều câu hỏi khác nữa. Mỗi câu hỏi đó đều có câu trả lời.
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
? các tru?ng báo chí Hoa K?, sinh viên thu?ng du?c nh?c nh? d?n sáu câu h?i can b?n c?a ngh? báo: Who, What, When, Where, Why and How (Ai, vi?c ǵ, khi nào, ? dâu, t?i sao và cách nào?) Nhung tuy Who có th? r?t h?p d?n, câu h?i khó nh?t và thu?ng lư thú nh?t h?n v?n ph?i là T?i sao? Why?
Và dó là câu h?i mà ông Alex Blumberg, ngu?i ch? tŕ chuong tŕnh “This American Life”, m?t chuong tŕnh trên dài phát thanh công c?ng National Public Radio (NPR) c?a Hoa K?, dă th?c m?c khi l?n d?u tiên ông nghe nói d?n v?n d? lăi su?t sub-prime, lo?i lăi su?t cho nh?ng ngu?i không d? kh? nang mà v?n du?c vay ti?n d? mua nhà. Ông Blumberg ch? mu?n bi?t “T?i sao ngu?i ta cho nh?ng ngu?i không d? s?c tr? n? vay ti?n?”
H?i nam 2006, Blumberg b?t d?u “hành h?” ông b?n d?ng nghi?p Adam Davidson, m?t phóng viên chuyên v? kinh doanh c?a NPR v?i nh?ng câu h?i v? tín d?ng d?a ?c sub-prime. M?c d?u Davidson kiên nh?n gi?i thích cho ông b?n v? trái phi?u dùng nh?ng h?p d?ng vay n? làm b?o d?m (Collateralized debt obligations-CDO), m?c l?i và du?ng bi?u di?n v? r?i ro và s? lu?ng ngày càng gia tang ti?n v?n trên th? gi?i dang c?n noi trú ng?. Nhung Blumberg v?n không th? hi?u n?i. Ông v?n d?t câu h?i “Làm sao có th? cung c?p trái phi?u d?a trên vi?c cho vay ti?n cho nh?ng ngu?i d? xù n? l?i là làm an t?t?” Nh? l?i, Davidson b?o là dă c?m th?y ngu?ng cho ông b?n c?a ḿnh quá ngây tho b?i dây là công vi?c làm an l?n c?a th? gi?i.
Nhung Blumberg là m?t ngu?i v?a bu?ng v?a kiên nh?n. Ông b? ám ?nh b?i di?u mà ông gi?i thích là “Tôi không th? hi?u làm sao ngu?i ta có th? nghi là r?i nh?ng món n? dó s? du?c tr? khi m?i ngu?i mà tôi bi?t di?u dă tiêu d?n t?i da m?c cho phép c?a các credit card c?a h?. Và dây là nh?ng món n? không ph?i là nh?.” Ông ti?p t?c l?c soát Internet, g?p ai cung d?t câu h?i. Sau cùng ông ḍi làm m?t chuong tŕnh v? v? này trên “This American Life,” m?c d?u show c?a ông thu?ng nói d?n nh?ng chuy?n không dính ǵ d?n tài chánh c?.
Lúc d?u Davidson b?o v?i ông b?n là ông nghi không th? th?c hi?n du?c. Nhung d?n tháng 12 nam 2007, Davidson và th? tru?ng b?t d?u nghi ng? v? vi?c li?u có th? gi?i h?n du?c h?u qu? c?a tín d?ng subprime hay không. Và khi h? càng bàn lu?n th́ Davidson m?i hi?u là dă h?c du?c thêm nhi?u nh? ông b?n. Sau cùng h? th?c hi?n chung m?t chuong tŕnh mang tên “The Giant Pool of Money.” Nó du?c phát thanh vào tháng 5 và dă tr? thành m?t trong nh?ng chuong tŕnh du?c nhi?u ngu?i t?i xu?ng nghe nh?t.
Di nhiên không ph?i ch? có hai ông Blumberg và Davidson d?t câu h?i. Khi m?t cu?c kh?ng ho?ng tài chánh kh?ng l? x?y ra, báo chí thu?ng b? ch? trích là dă l? di v?n d?, nhung kh? m?t n?i cái g?i là v? subprime là m?t di?u mà ngu?i ta không th?y ch? v́ h? không mu?n th?y. Giáo Su Andrew Lecky, d?y môn báo chí kinh doanh ? tru?ng Đ?i H?c Arizona State gi?i thích “Đây là m?t cu?c d?ng tàu x?y ra r?t ch?m. Nó du?c bao b?c b?i cái c?m tu?ng an toàn c?a s? h?u nhà d?t trong khi nh?ng ông giám d?c d?ng d?ng sau dó dă dùng s? thi?u minh b?ch d? che d?u vi?c là h? dă dính vào subprime d?n m?c nào.”
Và hai ông Davidson và Blumberg dă cho chúng ta th?y s? th?t v? subprime. Đó là câu chuy?n c?a ngu?i nhu ông Clarence Nathan, m?t ngu?i r?t t? t?, nhung nhà c?a ông ta dang b? xi?t n? và ông ta không có công vi?c làm thu?ng xuyên. Ông h?u nhu không có tích s?n nào dáng nói c?, nhung ông dă du?c cho vay $450,000. Và khi ông Blumberg h?i ông Nathan “Th? n?u ông là ch? ngân hàng ông có cho ông vay không?” ông Nathan dă thành th?c tr? l?i “Không d?i nào tôi cho tôi vay. Và không ai tôi bi?t ch?u cho tôi vay ti?n. Tôi bi?t nh?ng tên bang d?ng cung không ch?u cho tôi vay mà h? là nh?ng tên côn d? s?n sàng dánh ngu?i.”
Và câu tr? l?i cho câu h?i “t?i sao?” hai ông gi?i thích là t?i v́ “th? gi?i có quá nhi?u v?n d?u tu”. Mà qu? là trong ṿng có sáu nam, t?ng s? v?n d?u tu c?a c?a th? gi?i lên d?n 72 ngàn t? dô la, và “cái kh?i ti?n kh?ng l?” dó ḍi h?i ph?i có l?i. Và chính v́ v?y mà m?i có chuy?n các trái phi?u du?c b?o d?m b?ng tín d?ng d?a ?c, và s? trái phi?u này ngày càng tang.
M?t trong nh?ng di?u dáng ng?c nhiên v? chuong tŕnh c?a hai ông là h?u nhu không có ai th?c t́nh là k? x?u, m?c d?u hành d?ng c?a t?p h?p t?t c? hành vi c?a nh?ng ngu?i trong cu?c dă de d?a d?n n?n kinh t? Hoa K? và sau cùng kinh t? th? gi?i. Nh?ng ngu?i nhu ông Mike Francis, giám d?c buôn bán tín d?ng d?a ?c nhà ? c?a ngân hàng Morgan Stanley ch?ng h?n, ch? nghi r?ng “? d?a v? chúng tôi, có m?t anh chàng v?i r?t nhi?u ti?n. Chúng tôi ph?i làm cách nào d? tr? thành ngu?i duy nh?t cung c?p trái phi?u cho hài ḷng ngu?i dó. Mà h?n ta tham lam l?m.” R?i có nh?ng ngu?i nhu Mike Garner, m?t anh bán ru?u tr? thành ngu?i buôn bán tín d?ng d?a ?c. Garner gi?i thích là v́ th? tru?ng mu?n có b?t c? m?t trái phi?u b?o d?m nào ki?u tín d?ng d?a ?c nên d? có d? th́ ngu?i ta ph?i gi?m tiêu chu?n. Ông gi?i thích “Không có l?i t?c, không có tài s?n. B?n không c?n có ǵ h?t. Ch? có m?t thành tích tín d?ng và tim d?p là du?c.” Nhung ông Blumberg c̣n t́m ra là có khi tim d?p cung không c?n n?a, v́ dă có 23 ngu?i dă qua d?i ? Ohio cung du?c c?p tín d?ng d?a ?c.
Và vào Mùa Xuân nam nay th́ ngay chính nh?ng ngu?i liên h? b?t d?u hi?u h? dang làm ǵ. Davidson gi?i thích là s? k? quái c?a các khí c? tài chánh, c?ng v?i k? thu?t làm cho các nhà m?i b?n có th? t? l?a d?i ḿnh. H? ng?i ? máy vi tính, dùng các d? ki?n l?ch s? du?c thâu th?p t? tru?c khi h? cho vay ti?n cho nh?ng ngu?i không có kh? nang tr? ti?n, và quy?t d?nh là có th? ki?m soát du?c m?c d? r?i ro. M?i s? tr? thành tách r?i kh?i th?c t?i, khó hi?u, và khó theo dơi.
Nhung sau cùng nhu Davidson gi?i thích “Có v? nhu là kh?i ti?n qu?c t? kh?ng l? này nghi là h? b? hàng ngàn t? dô la vào các truong m?c ti?t ki?m, nhung th?c ra, m?t n?a s? ti?n dó dă di vào ḷ thiêu. Ti?n dă bi?n m?t, d?t tiêu tan, không bao gi? tr? l?i n?a.”
Chuong tŕnh c?a hai ông Davidson và Blumberg du?c th?c hi?n t? cách dây nam tháng. Nay cái ḷ dó dang s?p s?a d?t d?ng ti?n thu? c?a ngu?i dân M?. Hai ông dang tính làm thêm m?t chuong tŕnh n?a d? k? ti?p câu chuy?n. Blumberg nh? là h?i ông làm chuong tŕnh th? nh?t, có nhi?u nhà kinh t? c̣n lư lu?n là làm ǵ có qu? bong bóng nhà d?t, r?ng r?i s? có “soft landing”, n?n kinh t? s? di xu?ng, nhung s? h? cánh nh? nhàng. Đ?i da s? m?i ngu?i không dám căi l?i nh?ng l?i b́nh lu?n c?a các chuyên gia. Nhung Blumberg th́ v?n ti?p t?c h?i “t?i sao?”
Th?t may cho n?n dân ch? Hoa K? là lúc nào cung có nh?ng nhà báo dám h?i “t?i sao?”
Lê Phan |