Home
- Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ
Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết.
- Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết
- Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003
- Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ:
- Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà
- Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona
- Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai
Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai.
- Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử
- Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm
- Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết
- Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh
- Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy
- Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh
- Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo
- Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn
- Tuyển cho... oai, không phải cho đủ
Ðầu năm học mới, anh Ba Sài Gòn, một người từng là giáo viên, kể lại câu chuyện nghe được từ một cựu đồng nghiệp, nay đang làm việc tại Phòng Tổ chức cán bộ của Sở Giáo Dục-Ðào Tạo Sài Gòn: “Giáo viên đang càng ngày càng thiếu. Hôm rồi, Sở Giáo Dục-Ðào Tạo vừa mở một đợt tuyển dụng giáo viên rất quy mô”.
- Tuyển cho... oai, không phải cho đủ
Ðầu năm học mới, anh Ba Sài Gòn, một người từng là giáo viên, kể lại câu chuyện nghe được từ một cựu đồng nghiệp, nay đang làm việc tại Phòng Tổ chức cán bộ của Sở Giáo Dục-Ðào Tạo Sài Gòn: “Giáo viên đang càng ngày càng thiếu. Hôm rồi, Sở Giáo Dục-Ðào Tạo vừa mở một đợt tuyển dụng giáo viên rất quy mô”.
- Khủng hoảng tài chánh
Hồi đầu năm 1998 tôi đến Thái Lan trong một chuyến đi làm phóng sự. Thái Lan lúc đó là bãi chiến trường của cuộc khủng hoảng kinh tế Á Châu. Ði đâu cũng thấy dấu vết của sự sụp đổ kinh tế. Những cao ốc đang làm bị bỏ dở, trơ sườn, trông thật thảm thương. Những cửa tiệm sang trọng nay vắng khách, có tiệm phải đóng cửa.
- Khủng hoảng tài chánh
Hồi đầu năm 1998 tôi đến Thái Lan trong một chuyến đi làm phóng sự. Thái Lan lúc đó là bãi chiến trường của cuộc khủng hoảng kinh tế Á Châu. Ði đâu cũng thấy dấu vết của sự sụp đổ kinh tế. Những cao ốc đang làm bị bỏ dở, trơ sườn, trông thật thảm thương. Những cửa tiệm sang trọng nay vắng khách, có tiệm phải đóng cửa.
- Đại Hội Đảng và "Nghị Hội Cánh Tả"
Trong tấn kịch của cuộc khủng hoảng mới nhất và có lẽ sâu đậm nhất của chủ nghĩa tư bản vừa diễn ra tuần này tại Wall Street và City of London, hầu hết chúng ta có lẽ chỉ là những người đứng ngoài nhìn vào. Nhiều bình luận đã được đưa ra trên truyền hình về một loạt những công cụ tài chánh kỳ lạ và khó hiểu - mà ngay cả nhiều nhân vật cao cấp trong các định chế tài chánh nay cũng công nhận là họ cũng không thấu hiểu bao nhiêu - mà hậu quả là đã tạo ra những thảm họa cho lãnh vực này.
- Đại Hội Đảng và "Nghị Hội Cánh Tả"
Trong tấn kịch của cuộc khủng hoảng mới nhất và có lẽ sâu đậm nhất của chủ nghĩa tư bản vừa diễn ra tuần này tại Wall Street và City of London, hầu hết chúng ta có lẽ chỉ là những người đứng ngoài nhìn vào. Nhiều bình luận đã được đưa ra trên truyền hình về một loạt những công cụ tài chánh kỳ lạ và khó hiểu - mà ngay cả nhiều nhân vật cao cấp trong các định chế tài chánh nay cũng công nhận là họ cũng không thấu hiểu bao nhiêu - mà hậu quả là đã tạo ra những thảm họa cho lãnh vực này.
- “Giang hồ” phải bảo vệ… “đạo lý giang hồ”!
Ngay cả khi xử tội phạm, họ vẫn công khai xác định họ là ‘đồng chí’ với nhau mà!” Chín Râu thở dài: “Rõ ràng là kỳ nhưng phải vậy mới... trúng. Khi ‘cầm cân, nảy mực’ theo kiểu ‘giang hồ’ thì tòa cũng phải ‘giang hồ’ thôi. ‘Giang hồ’ tất nhiên phải bảo vệ ‘đồng chí’. Ðứng về phía lương dân rõ ràng là trái... ‘đạo lý giang hồ’ rồi!”
- “Giang hồ” phải bảo vệ… “đạo lý giang hồ”!
Ngay cả khi xử tội phạm, họ vẫn công khai xác định họ là ‘đồng chí’ với nhau mà!” Chín Râu thở dài: “Rõ ràng là kỳ nhưng phải vậy mới... trúng. Khi ‘cầm cân, nảy mực’ theo kiểu ‘giang hồ’ thì tòa cũng phải ‘giang hồ’ thôi. ‘Giang hồ’ tất nhiên phải bảo vệ ‘đồng chí’. Ðứng về phía lương dân rõ ràng là trái... ‘đạo lý giang hồ’ rồi!”
- Niềm tin
Hôm Thứ Tư vừa qua, nhiều ngàn khách hàng của Ðông Á Ngân Hàng (Bank of East Asia) trên toàn Hồng Kông đã đổ tới đòi tiền ký thác trong khi có những tin đồn không được xác nhận là ngân hàng đang bị lâm nguy.
- Niềm tin
Hôm Thứ Tư vừa qua, nhiều ngàn khách hàng của Ðông Á Ngân Hàng (Bank of East Asia) trên toàn Hồng Kông đã đổ tới đòi tiền ký thác trong khi có những tin đồn không được xác nhận là ngân hàng đang bị lâm nguy.
- Tội nghiệp… Nhà nước
Trưa 25 Tháng Chín, Sáu Tân Hòa Ðông phải chở vợ đi lo chút chuyện gia đình, đến đường Nguyễn Văn Cừ, quận 5, chỗ có trụ sở phía Nam của Bộ Công An thì bị kẹt lại vì xe cộ dồn một cục.
- Tội nghiệp… Nhà nước
Trưa 25 Tháng Chín, Sáu Tân Hòa Ðông phải chở vợ đi lo chút chuyện gia đình, đến đường Nguyễn Văn Cừ, quận 5, chỗ có trụ sở phía Nam của Bộ Công An thì bị kẹt lại vì xe cộ dồn một cục.
- Tội nghiệp… Nhà nước
Trưa 25 Tháng Chín, Sáu Tân Hòa Ðông phải chở vợ đi lo chút chuyện gia đình, đến đường Nguyễn Văn Cừ, quận 5, chỗ có trụ sở phía Nam của Bộ Công An thì bị kẹt lại vì xe cộ dồn một cục.
- Các trung tâm tài chính lớn của thế giới trong thời kỳ khủng hoảng
Cuộc khủng hoảng tài chánh tại Mỹ mà ảnh hưởng lan rộng lên toàn thế giới đã giúp cho các trung tâm tài chánh tại một số quốc gia khác ngoài Mỹ và Châu Âu, đặc biệt là tại Châu Á và vùng Trung Ðông, nổi lên thách thức vị trí độc quyền của Luân Ðôn và New York như là những trung tâm tiền tệ chính của thế giới.
- Các trung tâm tài chính lớn của thế giới trong thời kỳ khủng hoảng
Cuộc khủng hoảng tài chánh tại Mỹ mà ảnh hưởng lan rộng lên toàn thế giới đã giúp cho các trung tâm tài chánh tại một số quốc gia khác ngoài Mỹ và Châu Âu, đặc biệt là tại Châu Á và vùng Trung Ðông, nổi lên thách thức vị trí độc quyền của Luân Ðôn và New York như là những trung tâm tiền tệ chính của thế giới.
- Nhân cuộc khủng hoảng tài chính, nghĩ về sự khác biệt giữa Hoa Kỳ và Châu Âu
Cuộc khủng hoảng tài chánh hiện đang diễn ra tại cả hai bên bờ Ðại Tây Dương đã một lần nữa làm nổi bật sự khác biệt giữa Hoa Kỳ và Châu Âu. Tuy rằng Hoa Kỳ và Châu Âu đều là những xã hội tư bản và các hoạt động kinh tế tại cả hai bên đều không có gì khác nhau, nhưng tại hầu hết các nước Âu Châu, kể cả tại Anh Quốc - nước có nhiều điểm gần gũi với Hoa Kỳ nhất - nói tới tư bản Hoa Kỳ là lập tức đa số người Âu nghĩ tới một chế độ “tư bản hoang dã” trong đó mọi chuyện bị chi phối bởi một “luật rừng xanh”.
- Nhân cuộc khủng hoảng tài chính, nghĩ về sự khác biệt giữa Hoa Kỳ và Châu Âu
Cuộc khủng hoảng tài chánh hiện đang diễn ra tại cả hai bên bờ Ðại Tây Dương đã một lần nữa làm nổi bật sự khác biệt giữa Hoa Kỳ và Châu Âu. Tuy rằng Hoa Kỳ và Châu Âu đều là những xã hội tư bản và các hoạt động kinh tế tại cả hai bên đều không có gì khác nhau, nhưng tại hầu hết các nước Âu Châu, kể cả tại Anh Quốc - nước có nhiều điểm gần gũi với Hoa Kỳ nhất - nói tới tư bản Hoa Kỳ là lập tức đa số người Âu nghĩ tới một chế độ “tư bản hoang dã” trong đó mọi chuyện bị chi phối bởi một “luật rừng xanh”.
- Tổng thống một nhiệm kỳ
Nếu vụ khủng hoảng tài chánh âm ỉ từ năm ngoái mà không bùng nổ vào Tháng Chín, với kế hoạch cấp cứu được bàn cãi và biểu quyết trong hai tuần hỗn loạn, Nghị Sĩ Barack Obama sẽ thất cử và John McCain sẽ là tổng thống thứ 44 của Hoa Kỳ.
- Tổng thống một nhiệm kỳ
Nếu vụ khủng hoảng tài chánh âm ỉ từ năm ngoái mà không bùng nổ vào Tháng Chín, với kế hoạch cấp cứu được bàn cãi và biểu quyết trong hai tuần hỗn loạn, Nghị Sĩ Barack Obama sẽ thất cử và John McCain sẽ là tổng thống thứ 44 của Hoa Kỳ.
- Giao trứng cho ác
Vừa an vị bên bàn cà phê, Ba Sài Gòn đã hỏi Bắc Chín Nút: “Ông có dự buổi trao sách của ông Nguyễn Tiến Văn, một nhà nghiên cứu văn hóa, định cư tại Canada, cho Viện Nghiên Cứu Xã Hội không?” Bắc Chín Nút lắc đầu: “Hôm ấy tôi bận nhưng hôm sau có gặp anh Văn, nghe anh Văn thuật lại chuyện đó”.
- Giao trứng cho ác
Vừa an vị bên bàn cà phê, Ba Sài Gòn đã hỏi Bắc Chín Nút: “Ông có dự buổi trao sách của ông Nguyễn Tiến Văn, một nhà nghiên cứu văn hóa, định cư tại Canada, cho Viện Nghiên Cứu Xã Hội không?” Bắc Chín Nút lắc đầu: “Hôm ấy tôi bận nhưng hôm sau có gặp anh Văn, nghe anh Văn thuật lại chuyện đó”.
- Nhật ký tuần lễ bão: Ike và Wall Street, câu chuyện về hai cơn bão
Những cơn bão hay được hình thành ở vùng Vịnh Mississipi và Gulf Coast vì biển ấm. Mực nước biển lại tăng lên mỗi năm, soi mòn Galveston những năm gần đây, nhất là sau trận bão Rita, đã lỡ dịp đi qua vùng Galveston ba năm trước, dân lại đổ về tăng gia xây cất nhà cửa khiến môi sinh vùng vịnh Galveston thay đổi. Mặt biển tăng cao từ khi thời giá băng (ice age) châm dứt 12,000 năm trước. Các nhà khoa học tiên đoán, khi mực nước biển dâng lên 15 thước, nhân loại sẽ nhận những hậu quả tai hại trong hai thế kỷ sắp đến.
- Nhật ký tuần lễ bão: Ike và Wall Street, câu chuyện về hai cơn bão
Những cơn bão hay được hình thành ở vùng Vịnh Mississipi và Gulf Coast vì biển ấm. Mực nước biển lại tăng lên mỗi năm, soi mòn Galveston những năm gần đây, nhất là sau trận bão Rita, đã lỡ dịp đi qua vùng Galveston ba năm trước, dân lại đổ về tăng gia xây cất nhà cửa khiến môi sinh vùng vịnh Galveston thay đổi. Mặt biển tăng cao từ khi thời giá băng (ice age) châm dứt 12,000 năm trước. Các nhà khoa học tiên đoán, khi mực nước biển dâng lên 15 thước, nhân loại sẽ nhận những hậu quả tai hại trong hai thế kỷ sắp đến.
- Nhật ký tuần lễ bão: Ike và Wall Street, câu chuyện về hai cơn bão
Những cơn bão hay được hình thành ở vùng Vịnh Mississipi và Gulf Coast vì biển ấm. Mực nước biển lại tăng lên mỗi năm, soi mòn Galveston những năm gần đây, nhất là sau trận bão Rita, đã lỡ dịp đi qua vùng Galveston ba năm trước, dân lại đổ về tăng gia xây cất nhà cửa khiến môi sinh vùng vịnh Galveston thay đổi. Mặt biển tăng cao từ khi thời giá băng (ice age) châm dứt 12,000 năm trước. Các nhà khoa học tiên đoán, khi mực nước biển dâng lên 15 thước, nhân loại sẽ nhận những hậu quả tai hại trong hai thế kỷ sắp đến.
- Khoảng cách giữa người giàu và người nghèo ngày nay
Tuần qua, đúng vào lúc cuộc khủng hoảng tài chánh tàn phá dữ dội hầu hết các thị trường tài chánh của thế giới, thì trung tâm Centre for Economic Performance của trường đại học London School of Economic and Political Sciences (LSE) công bố hai tài liệu phân tích mang lại một số ánh sáng về khoảng cách kinh tế sâu đậm phân cách giữa tầng lớp giầu có và phần còn lại của xã hội.
- Khoảng cách giữa người giàu và người nghèo ngày nay
Tuần qua, đúng vào lúc cuộc khủng hoảng tài chánh tàn phá dữ dội hầu hết các thị trường tài chánh của thế giới, thì trung tâm Centre for Economic Performance của trường đại học London School of Economic and Political Sciences (LSE) công bố hai tài liệu phân tích mang lại một số ánh sáng về khoảng cách kinh tế sâu đậm phân cách giữa tầng lớp giầu có và phần còn lại của xã hội.
- Thư Paris tuần thứ 41-- Pháp bảo đảm 100% không có phá sản
Tổng thống Pháp, Nicolas Sarkozy từng tuyên bố trong bài diễn văn đọc tại Toulon. Thủ tướng Francois Fillon nhắc lại trong diễn văn đọc tại Marly le Roi (Yvelines) ngày 7.10. : Không một người nào trên đất Pháp mất tiền vì lý do ngân hàng (Pháp) bị phá sản. “Tôi đã theo dõi các cuộc thảo luận về mức bảo đảm cho người có trương mục ở ngân hàng khi ngân hàng phá sản,” lời của thủ tướng Fillon. (Lúc đó là 70 000 euro.)
- Thư Paris tuần thứ 41-- Pháp bảo đảm 100% không có phá sản
Tổng thống Pháp, Nicolas Sarkozy từng tuyên bố trong bài diễn văn đọc tại Toulon. Thủ tướng Francois Fillon nhắc lại trong diễn văn đọc tại Marly le Roi (Yvelines) ngày 7.10. : Không một người nào trên đất Pháp mất tiền vì lý do ngân hàng (Pháp) bị phá sản. “Tôi đã theo dõi các cuộc thảo luận về mức bảo đảm cho người có trương mục ở ngân hàng khi ngân hàng phá sản,” lời của thủ tướng Fillon. (Lúc đó là 70 000 euro.)
- Thư Paris tuần thứ 40: chính phủ cam kết, lấy tiền đâu ra?
Tiếp cứu ngân hàng bị phá sản (nếu có), tránh cho thị trường tín dụng khỏi gặp khó khăn (dự tính 22 tỷ), mua lại 30 000 căn nhà giúp cho các công ty xây cất (với giá 5 tỷ euro)...Chính phủ Pháp không ngớt đưa ra những lời cam kết để trấn an...như là tình hình tài chính khó khăn từ Hoa kỳ đã lan tới Pháp. Nhưng không biết sẽ lấy tiền đâu ra để thực hiện những lời cam kết đó khi “quỹ nhà nước trống rỗng ?”
- Thư Paris tuần thứ 40: chính phủ cam kết, lấy tiền đâu ra?
Tiếp cứu ngân hàng bị phá sản (nếu có), tránh cho thị trường tín dụng khỏi gặp khó khăn (dự tính 22 tỷ), mua lại 30 000 căn nhà giúp cho các công ty xây cất (với giá 5 tỷ euro)...Chính phủ Pháp không ngớt đưa ra những lời cam kết để trấn an...như là tình hình tài chính khó khăn từ Hoa kỳ đã lan tới Pháp. Nhưng không biết sẽ lấy tiền đâu ra để thực hiện những lời cam kết đó khi “quỹ nhà nước trống rỗng ?”
- 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt
Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt.
- Thư độc giả "Chuyện từ thiện"
Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%.
- Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều
Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng!
- Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn
Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp.
- Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế
Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ.
- Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc
Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này.
- Cha chặt tay con gái
Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua.
- Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford
Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên)
Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu.
- Tê giác còn sót ở Việt Nam
Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng.
- Cụ Phạm-Đỗ Thành
- Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa
- Cụ Bà Trương Thị Cầm
- KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa
|
? các tru?ng báo chí Hoa K?, sinh viên thu?ng du?c nh?c nh? d?n sáu câu h?i can b?n c?a ngh? báo: Who, What, When, Where, Why and How (Ai, vi?c ǵ, khi nào, ? dâu, t?i sao và cách nào?) Nhung tuy Who có th? r?t h?p d?n, câu h?i khó nh?t và thu?ng lư thú nh?t h?n v?n ph?i là T?i sao? Why?
Và dó là câu h?i mà ông Alex Blumberg, ngu?i ch? tŕ chuong tŕnh “This American Life”, m?t chuong tŕnh trên dài phát thanh công c?ng National Public Radio (NPR) c?a Hoa K?, dă th?c m?c khi l?n d?u tiên ông nghe nói d?n v?n d? lăi su?t sub-prime, lo?i lăi su?t cho nh?ng ngu?i không d? kh? nang mà v?n du?c vay ti?n d? mua nhà. Ông Blumberg ch? mu?n bi?t “T?i sao ngu?i ta cho nh?ng ngu?i không d? s?c tr? n? vay ti?n?”
H?i nam 2006, Blumberg b?t d?u “hành h?” ông b?n d?ng nghi?p Adam Davidson, m?t phóng viên chuyên v? kinh doanh c?a NPR v?i nh?ng câu h?i v? tín d?ng d?a ?c sub-prime. M?c d?u Davidson kiên nh?n gi?i thích cho ông b?n v? trái phi?u dùng nh?ng h?p d?ng vay n? làm b?o d?m (Collateralized debt obligations-CDO), m?c l?i và du?ng bi?u di?n v? r?i ro và s? lu?ng ngày càng gia tang ti?n v?n trên th? gi?i dang c?n noi trú ng?. Nhung Blumberg v?n không th? hi?u n?i. Ông v?n d?t câu h?i “Làm sao có th? cung c?p trái phi?u d?a trên vi?c cho vay ti?n cho nh?ng ngu?i d? xù n? l?i là làm an t?t?” Nh? l?i, Davidson b?o là dă c?m th?y ngu?ng cho ông b?n c?a ḿnh quá ngây tho b?i dây là công vi?c làm an l?n c?a th? gi?i.
Nhung Blumberg là m?t ngu?i v?a bu?ng v?a kiên nh?n. Ông b? ám ?nh b?i di?u mà ông gi?i thích là “Tôi không th? hi?u làm sao ngu?i ta có th? nghi là r?i nh?ng món n? dó s? du?c tr? khi m?i ngu?i mà tôi bi?t di?u dă tiêu d?n t?i da m?c cho phép c?a các credit card c?a h?. Và dây là nh?ng món n? không ph?i là nh?.” Ông ti?p t?c l?c soát Internet, g?p ai cung d?t câu h?i. Sau cùng ông ḍi làm m?t chuong tŕnh v? v? này trên “This American Life,” m?c d?u show c?a ông thu?ng nói d?n nh?ng chuy?n không dính ǵ d?n tài chánh c?.
Lúc d?u Davidson b?o v?i ông b?n là ông nghi không th? th?c hi?n du?c. Nhung d?n tháng 12 nam 2007, Davidson và th? tru?ng b?t d?u nghi ng? v? vi?c li?u có th? gi?i h?n du?c h?u qu? c?a tín d?ng subprime hay không. Và khi h? càng bàn lu?n th́ Davidson m?i hi?u là dă h?c du?c thêm nhi?u nh? ông b?n. Sau cùng h? th?c hi?n chung m?t chuong tŕnh mang tên “The Giant Pool of Money.” Nó du?c phát thanh vào tháng 5 và dă tr? thành m?t trong nh?ng chuong tŕnh du?c nhi?u ngu?i t?i xu?ng nghe nh?t.
Di nhiên không ph?i ch? có hai ông Blumberg và Davidson d?t câu h?i. Khi m?t cu?c kh?ng ho?ng tài chánh kh?ng l? x?y ra, báo chí thu?ng b? ch? trích là dă l? di v?n d?, nhung kh? m?t n?i cái g?i là v? subprime là m?t di?u mà ngu?i ta không th?y ch? v́ h? không mu?n th?y. Giáo Su Andrew Lecky, d?y môn báo chí kinh doanh ? tru?ng Đ?i H?c Arizona State gi?i thích “Đây là m?t cu?c d?ng tàu x?y ra r?t ch?m. Nó du?c bao b?c b?i cái c?m tu?ng an toàn c?a s? h?u nhà d?t trong khi nh?ng ông giám d?c d?ng d?ng sau dó dă dùng s? thi?u minh b?ch d? che d?u vi?c là h? dă dính vào subprime d?n m?c nào.”
Và hai ông Davidson và Blumberg dă cho chúng ta th?y s? th?t v? subprime. Đó là câu chuy?n c?a ngu?i nhu ông Clarence Nathan, m?t ngu?i r?t t? t?, nhung nhà c?a ông ta dang b? xi?t n? và ông ta không có công vi?c làm thu?ng xuyên. Ông h?u nhu không có tích s?n nào dáng nói c?, nhung ông dă du?c cho vay $450,000. Và khi ông Blumberg h?i ông Nathan “Th? n?u ông là ch? ngân hàng ông có cho ông vay không?” ông Nathan dă thành th?c tr? l?i “Không d?i nào tôi cho tôi vay. Và không ai tôi bi?t ch?u cho tôi vay ti?n. Tôi bi?t nh?ng tên bang d?ng cung không ch?u cho tôi vay mà h? là nh?ng tên côn d? s?n sàng dánh ngu?i.”
Và câu tr? l?i cho câu h?i “t?i sao?” hai ông gi?i thích là t?i v́ “th? gi?i có quá nhi?u v?n d?u tu”. Mà qu? là trong ṿng có sáu nam, t?ng s? v?n d?u tu c?a c?a th? gi?i lên d?n 72 ngàn t? dô la, và “cái kh?i ti?n kh?ng l?” dó ḍi h?i ph?i có l?i. Và chính v́ v?y mà m?i có chuy?n các trái phi?u du?c b?o d?m b?ng tín d?ng d?a ?c, và s? trái phi?u này ngày càng tang.
M?t trong nh?ng di?u dáng ng?c nhiên v? chuong tŕnh c?a hai ông là h?u nhu không có ai th?c t́nh là k? x?u, m?c d?u hành d?ng c?a t?p h?p t?t c? hành vi c?a nh?ng ngu?i trong cu?c dă de d?a d?n n?n kinh t? Hoa K? và sau cùng kinh t? th? gi?i. Nh?ng ngu?i nhu ông Mike Francis, giám d?c buôn bán tín d?ng d?a ?c nhà ? c?a ngân hàng Morgan Stanley ch?ng h?n, ch? nghi r?ng “? d?a v? chúng tôi, có m?t anh chàng v?i r?t nhi?u ti?n. Chúng tôi ph?i làm cách nào d? tr? thành ngu?i duy nh?t cung c?p trái phi?u cho hài ḷng ngu?i dó. Mà h?n ta tham lam l?m.” R?i có nh?ng ngu?i nhu Mike Garner, m?t anh bán ru?u tr? thành ngu?i buôn bán tín d?ng d?a ?c. Garner gi?i thích là v́ th? tru?ng mu?n có b?t c? m?t trái phi?u b?o d?m nào ki?u tín d?ng d?a ?c nên d? có d? th́ ngu?i ta ph?i gi?m tiêu chu?n. Ông gi?i thích “Không có l?i t?c, không có tài s?n. B?n không c?n có ǵ h?t. Ch? có m?t thành tích tín d?ng và tim d?p là du?c.” Nhung ông Blumberg c̣n t́m ra là có khi tim d?p cung không c?n n?a, v́ dă có 23 ngu?i dă qua d?i ? Ohio cung du?c c?p tín d?ng d?a ?c.
Và vào Mùa Xuân nam nay th́ ngay chính nh?ng ngu?i liên h? b?t d?u hi?u h? dang làm ǵ. Davidson gi?i thích là s? k? quái c?a các khí c? tài chánh, c?ng v?i k? thu?t làm cho các nhà m?i b?n có th? t? l?a d?i ḿnh. H? ng?i ? máy vi tính, dùng các d? ki?n l?ch s? du?c thâu th?p t? tru?c khi h? cho vay ti?n cho nh?ng ngu?i không có kh? nang tr? ti?n, và quy?t d?nh là có th? ki?m soát du?c m?c d? r?i ro. M?i s? tr? thành tách r?i kh?i th?c t?i, khó hi?u, và khó theo dơi.
Nhung sau cùng nhu Davidson gi?i thích “Có v? nhu là kh?i ti?n qu?c t? kh?ng l? này nghi là h? b? hàng ngàn t? dô la vào các truong m?c ti?t ki?m, nhung th?c ra, m?t n?a s? ti?n dó dă di vào ḷ thiêu. Ti?n dă bi?n m?t, d?t tiêu tan, không bao gi? tr? l?i n?a.”
Chuong tŕnh c?a hai ông Davidson và Blumberg du?c th?c hi?n t? cách dây nam tháng. Nay cái ḷ dó dang s?p s?a d?t d?ng ti?n thu? c?a ngu?i dân M?. Hai ông dang tính làm thêm m?t chuong tŕnh n?a d? k? ti?p câu chuy?n. Blumberg nh? là h?i ông làm chuong tŕnh th? nh?t, có nhi?u nhà kinh t? c̣n lư lu?n là làm ǵ có qu? bong bóng nhà d?t, r?ng r?i s? có “soft landing”, n?n kinh t? s? di xu?ng, nhung s? h? cánh nh? nhàng. Đ?i da s? m?i ngu?i không dám căi l?i nh?ng l?i b́nh lu?n c?a các chuyên gia. Nhung Blumberg th́ v?n ti?p t?c h?i “t?i sao?”
Th?t may cho n?n dân ch? Hoa K? là lúc nào cung có nh?ng nhà báo dám h?i “t?i sao?”
Lê Phan |