T?i sao lãi su?t tài tr? d?a ?c l?i xu?ng th?p vào lúc này? Vì dây là di?u ngh?ch lý và trái v?i s? tiên doán c?a nhi?u nhà kinh t? hàng d?u Hoa K?.

Không m?y ai không tiên doán t? h?i d?u nam là lãi su?t dài h?n, nói dúng hon là lãi su?t tài tr? d?a ?c, di vào cu?i nam ph?i m?i ngày nhích lên cao hon. Trái l?i, m?y tu?n l? v?a qua cho th?y nó xu?ng g?n v?i m?c th?p nh?t trong nam (gi?a Tháng Ba 2004) và cung không xa l?m d?i v?i m?c lãi su?t th?p nh?t trong su?t 40 nam qua ? M? (Tháng Tu 2003).

Th? Nam tu?n tru?c, th?ng kê tình hình lãi su?t c? nu?c c?a Freddie Mac cho th?y, lãi su?t trung bình c?a chuong trình vay n? 30 nam lãi su?t c? d?nh là 5.69%. Lúc lãi su?t xu?ng th?p nh?t cho chuong trình vay n? này là 5.21%.

Th?t ra, n?u là cu dân Qu?n Cam California di mua nhà hay vay ti?n vào lúc lãi su?t th?p nh?t h?i nam ngoái, ngu?i nào may m?n có th? “khóa” du?c lãi su?t 30 nam c? d?nh ? 4.75% (vì nó ch? ? trên th? tru?ng có vài ngày, trong khi chuong trình vay n? 15 nam lãi su?t c? d?nh có 4.25%).

Ngu?i ta ví lãi su?t lãi su?t tài tr? d?a ?c nhu m?t c?a nhân v?t th?n tho?i La Mã Janus. Ông Janus có hai m?t. M?t tuoi cu?i và m?t bí x?. Ð?i v?i nh?ng ai vay ti?n mua nhà hay tái tài tr? l?i món n?, dây là lúc d? h? tuoi cu?i. Nhung câu h?i d?t ra là t?i sao nó l?i xu?ng th?p ? T?i sao nh?ng ngu?i ôm các túi b?c kh?ng l? c?a thiên h? dem cho vay l?i “h?o tâm” d?n d? h? th?p lãi su?t xu?ng nhu hi?n nay? H? mu?n làm phu?c l?n d? hy v?ng lên thiên dàng sau khi ch?t?

Hãy t?m d? câu h?i này ? dây d? nhìn sang phía th? tru?ng ch?ng khoán d? tìm m?t vài ch? d?u.

Trên nguyên t?c, th? tru?ng ch?ng khoán, nhu l?i d?y c?a các b?c su ph? trong ngành, là cái thu?c do d? ngu?i ta tiên doán cho các bi?n c? tài chính kinh t? s? di?n ti?n ch?ng 6 tháng s?p d?n. N?u dúng nhu th? và nhu cái nhìn c?a gi?i d?u tu tài chính, ngu?i ta có th? chu?n b? d? di ngh? hè s?m vào Tháng Tu nam t?i. Vì ngu?i ta dang có c?m tu?ng th? tru?ng ch?ng khoán có th? g?p ki?p n?n, hay ít nh?t, t?i hon vào nam t?i.

Ch?ng minh? Th? Sáu tu?n tru?c, ch? s? trung bình c?a ch?ng khoán k? ngh? Dow Jones là 9,757.81 di?m. Nó t?t xu?ng t? 10,409.80 di?m c?a ngày Mùng 1 Tháng Giêng 2004. Vào tru?c ngày ông George W. Bush lên khán dài th? nh?n ch?c t?ng th?ng ngày 19 Tháng Giêng 2001, ch? s? Dow Jones trung bình là 10,587.50 di?m.

Nhìn vào d? bi?u bi?n thiên c?a th? tru?ng ch?ng khoán chúi mui di xu?ng v?i d? m?i th? tin t?c ch?ng gì sáng s?a v? m?i m?t vào m?t nam tranh c? d?y nh?ng l?i b?i lông tìm v?t, ngu?i ta có th? hình d?ng ra m?t chuy?n. T?c là, gi?i d?u tu tài chính b? th? tru?ng ch?ng khoán d? tìm v? v?i các co h?i d?u tu ít an hon nhung ch?c ch?n s? không tán gia b?i s?n. Ðó là b? ti?n vào công kh? phi?u. Vì t? dung, có r?t nhi?u ti?n, th?a m?a ti?n d? cho vay, lãi su?t ch?c ch?n ph?i xu?ng d? “t?ng kh?” chúng di cho nhanh. Ðó cung là lý do d? gi?i thích t?i sao lãi su?t không nhích lên cao hon theo tình hình kinh t? chung c?a c? nu?c.

B?n v?n chua th?y b? thuy?t ph?c? Hay chua d? th?y nh?c d?u?

Hi?n nay, chúng ta d?u bi?t chính ph? Liên Bang Hoa K? dang càng ngày càng sa xu?ng sâu hon trong cái h? th?m khi?m h?t ngân sách. N?u thi?u ti?n xài mà c? in thêm ti?n, giá tr? d?ng ti?n ch?c ch?n t?t xu?ng nhanh tàn nh?n. Và n?u chính ph? liên bang tiêu ti?n vào nh?ng c?n ph?i tiêu nhu cái thùng không dáy, Tòa B?ch ?c s? không còn ti?n d? chi tiêu cho nh?ng chuy?n khác, nh?ng ch? khác.

Khi m?c khi?m h?t liên bang loan báo lên trên $413 t? dô la và còn dang có khuynh hu?ng ti?p t?c lên cao hon n?a, nhi?u d? án k? ho?ch s? không còn du?c uu tiên. Trong dó, s? ti?n dùng tài tr? d?a ?c ph?i c?n di, ít di m?i ph?i. Ði?u này ph?i du?c di?n d?ch là ít ti?n cho vay thì lãi su?t ph?i cao hon.

Khi giá xang, nhiên li?u nói chung, tang v?t, chúng ta dóng thêm “thu? tiêu th?” cho các nu?c s?n xu?t d?u c?a T? Ch?c OPEC. H? qu?, giá c? nhi?u th? ph?i lên theo d? ngu?i ta l?y l?i s? ti?n chi thêm cho “thu? tiêu th? OPEC” này. T? dó, áp l?c l?m phát tang lên theo và dúng ra lãi su?t tài tr? d?a ?c ph?i lên cao hon.

Theo gi?i chuyên gia kinh t? tài chính, có hai chuy?n chen vào v?n d? làm cho nó tr? thành ph?c t?p, nh?c d?u thêm. Ðó là các r?c r?i mà hai d?i gia Fannie Mae và Freddie Mac dang g?p ph?i.

Nhu tin t?c trên báo chí, Freddie Mac (công ty mua n? nhà l?n th? nhì nu?c M?) b? t? cáo là che gi?u l?i t?c th?t c?a h? d? dánh l?a gi?i d?u tu tài chính. Fannie Mae (co quan mua n? l?n nh?t M?) cung b? cáo bu?c là “không dùng dúng phuong pháp k? toán và không ki?m soát d?y d?”. Ðó là các l?i cáo bu?c c?a co quan có trách nhi?m ki?m soát hai d?nh ch? v?a k? (du?c g?i t?t là OFHEO = Office of Federal Housing Enterprice Oversight).

Cung theo tin t?c d?c trên báo chí, William H. Donaldson - Ch? T?ch ?y Ban Ch?ng Khoán Hoa K? (Securities & Exchanges Commission), nói r?ng các r?c r?i d?i v?i Fannie Mae không “gi?n d?” hay d? dàng phân bi?t nhu “tr?ng v?i den”.

V?n d? ? dây là, khi các d?i gia ôm ti?n thiên h? hàng t? t? d?ng này g?p r?c r?i, t?i sao lãi su?t l?i không lên cao hon? Mà nó l?i di xu?ng?

V?n d? càng tr? nên ph?c t?p hon n?a khi chính co quan liên bang OFHEO l?i b? B? Gia Cu (HUD) di?u tra v? nghi v?n r?ng co quan này b? thúc d?y b?i các áp l?c chính tr? d?ng phái n?m ? dàng sau.

M?t s? ngu?i t? ý nghi ng? r?ng lãi xu?t hi?n t?i xu?ng th?p ch? vì có s? tác d?ng chính tr? trong mùa b?u c?, ch? dúng ra nó ph?i lên cao hon nhi?u. N?u gi? thuy?t này có lý, ngu?i ta s? nhìn th?y lãi su?t tài tr? d?a ?c trên c? nu?c M? s? “tang t?c” di ngu?c lên cao hon sau khi mùa b?u c? dã xong. Tuy nhiên, nên nh? là th? tru?ng tài tr? d?a ?c Hoa K? vô cùng l?n và tùy thu?c vào nhi?u y?u t? bên ngoài s? ki?m soát c?a m?t phe nhóm nào. M?t s? r?t l?n các ngân kho?n kh?ng l? này d?n t? gi?i d?u tu tài chính ngo?i qu?c.

N?u gi? thuy?t nói r?ng có “bàn tay chính tr? lông lá” chen vào làm cho lãi su?t tài tr? d?a ?c xu?ng th?p, t?i sao ngu?i ta không làm cho th? tru?ng ch?ng khoán lên cao hon?

Dù gì m?c lòng, v?i gi?i tiêu th?, hãy c? nhìn vào th?c t? tru?c m?t d? l?i d?ng b?t c? cái gì có th? giúp mình v? phuong di?n tài chính. Ðúng không? N?u trong tuong lai g?n mà lãi su?t không lên cao hon, ngu?i ta nói r?ng các quy?n sách gi?ng d?y v? kinh t? tài chính c?n ph?i du?c vi?t l?i t? d?u.

Ngô Ð?ng