Tạp Ghi Văn Nghệ: Nói về thơ, Nguyên Sa

Tạp Ghi Văn Nghệ: Nói về thơ, Nguyên Sa Thi sĩ Nguyên Sa nói chuyện về thơ? Hồi nào? Dường như thi sĩ đã đi vào miền vĩnh hằng ngày 18 Tháng Tư năm 1998 rồi mà! Thì, làm sao hôm nay, bây giờ có thể nói chuyện với chúng ta về thơ được?
Home Bắc Ninh: Hàng ngàn người về xem Hội Rước Pháo Làng Ðồng Kỵ Hàng ngàn người từ các tỉnh lân cận và Hà Nội đã đổ về làng Ðồng Kỵ thuộc xã Ðồng Quan, Huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh (cách Hà Nội chừng 50 km) để xem hội rước pháo truyền thống vào sáng Mùng 4 Tết. Baghdad: Nổ bom xe ngay khách sạn bộ trưởng, 4 người chết Báo "Thanh Niên" chọn chín vụ án lớn nhất Việt Nam trong năm 2003 Bầu cử Tổng Thống Hoa Kỳ: Các chính phủ Á Châu đồng ý lập hệ thống theo dõi bệnh cúm gà Các chuyên gia thấy có tiến triển tốt trong cuộc đối đầu ở nhà tù Arizona Cán bộ lão thành tố cáo lãnh tụ Ðảng tham nhũng, không sửa sai Một cán bộ cao cấp nghỉ hưu có 57 tuổi đảng lên tiếng tố cáo nhiều lãnh tụ Ðảng tham nhũng và chế độ Hà Nội làm nhiều điều sái quấy, hại dân nhưng không chịu sửa sai. Sáu quân nhân Phi Luật Tân bị thẩm vấn vì tố cáo Bộ Trưởng Quốc Phòng vi phạm tự do bầu cử Cựu Thanh Tra Kay: Tình báo Hoa Kỳ trước cuộc chiến Iraq là có lỗi lầm Dải Gaza: Giao chiến khiến có ít nhất chín người Palestine chết Dịch cúm gà xuất hiện ở Hà Nội và đã lan ra tới 31 tỉnh Hà Nội: Sông Hồng cạn nước trơ đáy Hà Sĩ Phu bị công an kiếm chuyện sau khi đi Hà Nội chữa bệnh Hoa Kỳ thả hơn 20 tù nhân từ nhà tù Guantanamo Hoa Kỳ thành lập “Văn Phòng Thông Tin Giáo Dục Hoa Kỳ” tại Sài Gòn Khi cha mẹ không thích bạn của con Có thể nói đã là phụ huynh thì dù bận rộn làm việc đến đâu, chúng ta đều muốn theo dõi họat động của con cái để biết được là chúng giao thiệp với ai, ở đâu và làm gì. Một số cha mẹ có thể, họăc quá khe khắt, hoặc quá dễ dãi, trong việc cho phép con kết bạn và đã đưa đến những trường hợp tranh cãi trong gia đình với sự la mắng, tức giận pha lẫn nước mắt. Bỏ áo quần giặt ủi Nếu bạn là người còn đi làm việc và muốn áo quần mình mặc được giặt ủi thẳng thớm để diện lên cho có vẻ chuyên nghiệp, thì thế nào bạn cũng muốn gởi chúng tới tiệm giặt ủi. Bỏ áo quần giặt ủi Nếu bạn là người còn đi làm việc và muốn áo quần mình mặc được giặt ủi thẳng thớm để diện lên cho có vẻ chuyên nghiệp, thì thế nào bạn cũng muốn gởi chúng tới tiệm giặt ủi. Nịnh Đầm Từ ngữ này xuất hiện, trong ngôn ngữ của chúng ta, từ ngày đất nước chúng ta còn dưới quyền đô hộ của người Pháp lận. Mấy ông đồ nho thấy mấy ông Tây đối xử lịch sự và tôn trọng mấy bà Ðầm thì lấy làm công phẫn lắm, gọi cái thái độ ấy là nịnh. Ðàn ông Việt Nam như các cụ đây, có bao giờ phải quỵ lụy đàn bà trước công chúng như vậy. Rất có thể, có cụ cũng phải hầu hạ, nịnh bợ mấy bà vợ lẽ, cô đầu, trong bóng tối, cũng bị mấy quí phu nhân bắt quỳ trên vỏ mít và kéo râu khóa vào tráp, nhưng ngoài mặt luôn ra cái điều ta đây, coi đàn bà là một thứ nô lệ, cỏ rác, chả đáng bận tâm anh hùng. Nịnh Đầm Từ ngữ này xuất hiện, trong ngôn ngữ của chúng ta, từ ngày đất nước chúng ta còn dưới quyền đô hộ của người Pháp lận. Mấy ông đồ nho thấy mấy ông Tây đối xử lịch sự và tôn trọng mấy bà Ðầm thì lấy làm công phẫn lắm, gọi cái thái độ ấy là nịnh. Ðàn ông Việt Nam như các cụ đây, có bao giờ phải quỵ lụy đàn bà trước công chúng như vậy. Rất có thể, có cụ cũng phải hầu hạ, nịnh bợ mấy bà vợ lẽ, cô đầu, trong bóng tối, cũng bị mấy quí phu nhân bắt quỳ trên vỏ mít và kéo râu khóa vào tráp, nhưng ngoài mặt luôn ra cái điều ta đây, coi đàn bà là một thứ nô lệ, cỏ rác, chả đáng bận tâm anh hùng. Cái Mũi Jeanne d'Arc Tuần qua, nghệ thuật nước hoa đã phần nào làm nên lịch sử qua việc giảo nghiệm những di vật từ lâu được tin là của nàng Jeanne d'Arc, nữ anh hùng của Pháp. Tạp ghi: Nghề thầy Ngày 7 Tháng Mười Hai 2006, báo chí Việt Nam vừa đăng tin một giáo sư Ðại Học Hàng Hải Việt Nam, ông Bùi Ðình Vũ đã dùng máy quay phim quay lén một nữ sinh viên đi cầu. Việc phát giác, ông thầy này luống cuống nhảy từ lầu 2 xuống bị gãy chân Bỏ áo quần giặt ủi Nếu bạn là người còn đi làm việc và muốn áo quần mình mặc được giặt ủi thẳng thớm để diện lên cho có vẻ chuyên nghiệp, thì thế nào bạn cũng muốn gởi chúng tới tiệm giặt ủi. Bỏ áo quần giặt ủi Nếu bạn là người còn đi làm việc và muốn áo quần mình mặc được giặt ủi thẳng thớm để diện lên cho có vẻ chuyên nghiệp, thì thế nào bạn cũng muốn gởi chúng tới tiệm giặt ủi. Làm sao cho khỏi đau chân đây? Cặp giò và bàn chân giúp con người đi, đứng, chạy, nhảy nhưng hình như chúng không hề được người ta để ý săn sóc đến một cách đầy đủ. Nhiều phụ nữ mang những đôi giày mũi nhọn hay cao gót hợp thời trang, đẹp và đắt tiền, hoặc những đôi giày hay dép rẻ tiền cứng ngắc và bắt những đôi bàn chân chịu đựng sự ngược đãi. Phía đàn ông cũng không thua sút nữ giới trong vụ đau chân vì mang giày chật hay da cứng. Làm sao cho khỏi đau chân đây? Cặp giò và bàn chân giúp con người đi, đứng, chạy, nhảy nhưng hình như chúng không hề được người ta để ý săn sóc đến một cách đầy đủ. Nhiều phụ nữ mang những đôi giày mũi nhọn hay cao gót hợp thời trang, đẹp và đắt tiền, hoặc những đôi giày hay dép rẻ tiền cứng ngắc và bắt những đôi bàn chân chịu đựng sự ngược đãi. Phía đàn ông cũng không thua sút nữ giới trong vụ đau chân vì mang giày chật hay da cứng. Quỳnh Giao Tạp Ghi: Yo Yo Ma và Tiếng Tơ Lụa Lời Ðường thi nghe vẫn rền trong sương mưa, Dù có bao giờ lắng men đợi chờ. Tình Nhị Hồ vẫn yêu âm xưa, Cung Nguyệt Cầm vẫn thương Cô Tô. Nên hồn tôi vẫn nghe trong mơ tiếng đàn đợi chờ mơ hồ. Vẫn thương muôn đời nàng Quỳnh Như thuở đó... Quỳnh Giao Tạp Ghi: Yo Yo Ma và Tiếng Tơ Lụa Lời Ðường thi nghe vẫn rền trong sương mưa, Dù có bao giờ lắng men đợi chờ. Tình Nhị Hồ vẫn yêu âm xưa, Cung Nguyệt Cầm vẫn thương Cô Tô. Nên hồn tôi vẫn nghe trong mơ tiếng đàn đợi chờ mơ hồ. Vẫn thương muôn đời nàng Quỳnh Như thuở đó... Quỳnh Giao Tạp Ghi: Yo Yo Ma và Tiếng Tơ Lụa Lời Ðường thi nghe vẫn rền trong sương mưa, Dù có bao giờ lắng men đợi chờ. Tình Nhị Hồ vẫn yêu âm xưa, Cung Nguyệt Cầm vẫn thương Cô Tô. Nên hồn tôi vẫn nghe trong mơ tiếng đàn đợi chờ mơ hồ. Vẫn thương muôn đời nàng Quỳnh Như thuở đó... Quỳnh Giao Tạp Ghi: Yo Yo Ma và Tiếng Tơ Lụa Lời Ðường thi nghe vẫn rền trong sương mưa, Dù có bao giờ lắng men đợi chờ. Tình Nhị Hồ vẫn yêu âm xưa, Cung Nguyệt Cầm vẫn thương Cô Tô. Nên hồn tôi vẫn nghe trong mơ tiếng đàn đợi chờ mơ hồ. Vẫn thương muôn đời nàng Quỳnh Như thuở đó... MÓN KHẾ CHUA Những người xa quê hương như chúng ta, mỗi lần nghe một tiếng đàn bầu nỉ non, một giọng hò khoan nhặt hay một câu vọng cổ thiết tha, không khỏi bùi ngùi, có khi rơi lệ thổn thức nhớ đến quê hương Cẩn tắc vô áy náy Nguyên văn của cái nhóm chữ này - tôi kỵ chữ cụm từ - là cẩn tắc vô ưu, nhưng không hiểu vì đâu, bà con ta lại cứ nói trại ra là cẩn tắc vô áy náy. Nửa Nho nửa Nôm, nghe hay hay. Tôi xưa nay, vốn dĩ là một con người bình dân, nên tôi không thích xài chữ nghĩa. Cẩn tắc vô áy náy Nguyên văn của cái nhóm chữ này - tôi kỵ chữ cụm từ - là cẩn tắc vô ưu, nhưng không hiểu vì đâu, bà con ta lại cứ nói trại ra là cẩn tắc vô áy náy. Nửa Nho nửa Nôm, nghe hay hay. Tôi xưa nay, vốn dĩ là một con người bình dân, nên tôi không thích xài chữ nghĩa. Bảo hiểm y tế dài hạn Ở Hoa Kỳ hiện nay có nhiều người chưa đến tuổi về hưu nhưng đã lo chuẩn bị cho việc săn sóc sức khỏe của mình trong tương lai bằng cách mua bảo hiểm y tế dài hạn (long-term care insurance). Bảo hiểm y tế dài hạn Ở Hoa Kỳ hiện nay có nhiều người chưa đến tuổi về hưu nhưng đã lo chuẩn bị cho việc săn sóc sức khỏe của mình trong tương lai bằng cách mua bảo hiểm y tế dài hạn (long-term care insurance). Cánh diều tung gió Sinh ra và lớn lên ở Việt Nam, có lẽ phần đông chúng ta đều thích nhìn ngắm những cánh diều bay lượn trên không gian trong những sáng nắng ấm hay những chiều lộng gió ở quê nhà. Bây giờ, chúng ta vẫn có thể tìm thấy hình ảnh của kỷ niệm dễ thương ấy tại Hoa Kỳ vì thả diều được xem là một sinh hoạt lành mạnh và vui thú cho trẻ con (và ngay cả cho một số người lớn). Cánh diều tung gió Sinh ra và lớn lên ở Việt Nam, có lẽ phần đông chúng ta đều thích nhìn ngắm những cánh diều bay lượn trên không gian trong những sáng nắng ấm hay những chiều lộng gió ở quê nhà. Bây giờ, chúng ta vẫn có thể tìm thấy hình ảnh của kỷ niệm dễ thương ấy tại Hoa Kỳ vì thả diều được xem là một sinh hoạt lành mạnh và vui thú cho trẻ con (và ngay cả cho một số người lớn). Tạp Ghi Quỳnh Giao: Gong Li mạ vàng Chúng ta đã được quảng cáo rằng đây là xuất phẩm Trung Hoa tốn kém nhất, tốn đến 45 triệu Mỹ kim, lại quy tụ những tên tuổi lớn, như đạo diễn Trương Nghệ Mưu và nữ minh tinh Củng Lợi (Gong Li) của Hoa Lục, đại tài tử Châu Nhuận Phát (Chow Yun Fat) của Hong Kong và danh ca kiêm nhạc sĩ Chu Kiệt Luân (Jay Chou hay Chou Chieh Lun) của Ðài Loan. Tạp Ghi Quỳnh Giao: Gong Li mạ vàng Chúng ta đã được quảng cáo rằng đây là xuất phẩm Trung Hoa tốn kém nhất, tốn đến 45 triệu Mỹ kim, lại quy tụ những tên tuổi lớn, như đạo diễn Trương Nghệ Mưu và nữ minh tinh Củng Lợi (Gong Li) của Hoa Lục, đại tài tử Châu Nhuận Phát (Chow Yun Fat) của Hong Kong và danh ca kiêm nhạc sĩ Chu Kiệt Luân (Jay Chou hay Chou Chieh Lun) của Ðài Loan. Tạp Ghi Quỳnh Giao: Gong Li mạ vàng Chúng ta đã được quảng cáo rằng đây là xuất phẩm Trung Hoa tốn kém nhất, tốn đến 45 triệu Mỹ kim, lại quy tụ những tên tuổi lớn, như đạo diễn Trương Nghệ Mưu và nữ minh tinh Củng Lợi (Gong Li) của Hoa Lục, đại tài tử Châu Nhuận Phát (Chow Yun Fat) của Hong Kong và danh ca kiêm nhạc sĩ Chu Kiệt Luân (Jay Chou hay Chou Chieh Lun) của Ðài Loan. THA PHƯƠNG CẦU THỰC Khoảng năm 1985 ở Sài Gòn, một buổi sáng ngồi trong tiệm cà phê, tôi thấy một thanh niên còn trẻ tuổi, nói giọng Bắc mới, ăn mặc xuềnh xoàng đi từng bàn một ngửa tay xin tiền khách trong quán Anderson Cooper và Mẹ Anderson Cooper, người phóng viên và ký giả truyền hình 38 tuổi hiện đang rất nổi tiếng với những bài tường thuật đặc biệt của ông cho chương trình CNN “Anderson Cooper 360 Degrees”. Anderson Cooper và Mẹ Anderson Cooper, người phóng viên và ký giả truyền hình 38 tuổi hiện đang rất nổi tiếng với những bài tường thuật đặc biệt của ông cho chương trình CNN “Anderson Cooper 360 Degrees”. Kể lại chuyện đời Một lần kia khi đi ngang qua một nhà thờ, tôi chú ý đến hàng chữ “Hãy làm giàu nhanh chóng bằng cách đếm những ân sủng mà mình có” - (Get rich quick, count your blessing). Tôi ngẫm nghĩ và thấy lời khuyên bảo này thật là chí lý, thế nên mỗi ngày, tôi cố gắng áp dụng trong đời sống để bằng lòng với những gì mình có được, cho dù đó là những kỷ niệm rất nhỏ, nhất là kỷ niệm với người thân quen. Kể lại chuyện đời Một lần kia khi đi ngang qua một nhà thờ, tôi chú ý đến hàng chữ “Hãy làm giàu nhanh chóng bằng cách đếm những ân sủng mà mình có” - (Get rich quick, count your blessing). Tôi ngẫm nghĩ và thấy lời khuyên bảo này thật là chí lý, thế nên mỗi ngày, tôi cố gắng áp dụng trong đời sống để bằng lòng với những gì mình có được, cho dù đó là những kỷ niệm rất nhỏ, nhất là kỷ niệm với người thân quen. 41 sinh viên UC Berkeley biểu tình bị bắt Sinh viên Ðại Học UC Berkeley biểu tình chống quyết định tăng học phí 32% và chiếm một tòa nhà trong khuôn viên trường, rồi tới 5 giờ chiều Thứ Sáu thì 41 sinh viên bị bắt. Thư độc giả "Chuyện từ thiện" Kính thưa tác giả có tên là Nguyễn Mỹ Linh (“Mùa Từ Thiện,” báo Người Việt ngày 21 tháng 11). Nếu tôi đoán không lầm là người nữ. Vâng thưa Bà tôi hoàn toàn đồng ý với Bà 100%. Chuyện vỉa hè: Vài lời tâm huyết gửi các cháu Dziệt Kiều Phải nói ngay rằng: bài này tớ dành riêng cho lớp Dziệt Kiều vào tuổi u 50 - u60, nghĩa là đồng trang lứa với hơn... 60 cháu nội, ngoại, xa, gần của tớ đang sống và làm việc ở khắp thế giới mà tớ đã tính sơ sơ được. Con số này phải lên tới vài trăm nếu kể cả các cháu, con của bạn bè đồng học, đồng đội, đồng hương... nhưng nay chẳng may cũng bị gọi là Dziệt Kiều (còn yêu nước nhiều hay ít thì chưa biết). Tớ không dám ý kiến ý cò gì với các vị trưởng lão Việt Kiều ở cùng tuổi tớ hoặc là đàn anh của tớ vì tớ tin chắc rằng, đối với các vị này, mọi lời khuyên nhủ, xúi bẩy đều... vô tác dụng! Ðoàn tu sĩ, giáo dân thăm cha Lý bị chặn Một nhóm tu sĩ và giáo dân Công Giáo từ nhiều nơi về Hà Nội đã đến bệnh viện của Bộ Công An thăm Linh Mục Nguyễn Văn Lý nhưng đã không được cho gặp. Ðại học Mỹ dưới mắt sinh viên quốc tế Kể từ sau cuộc Chiến Tranh Lạnh, khoảng thập niên 1990, với sụp đổ của khối Cộng Sản Quốc Tế, gồm Liên Xô và các nước Ðông Âu, dẫn đến việc Hoa Kỳ đương nhiên trở thành siêu cường Số Một của thế giới, số sinh viên quốc tế đến du học tại Hoa Kỳ bắt đầu gia tăng mạnh. Mức độ sinh viên quốc tế chọn Hoa Kỳ làm nơi ăn học càng gia tăng hơn nữa sau khi Cộng Sản Trung Hoa và Cộng Sản Việt Nam khởi sự mở cửa ra thế giới bên ngoài với các chính sách hiện đại hóa và đổi mới nền kinh tế của họ. Hòa nhạc giỗ 10 năm nhạc sư Nguyễn Bích Ngọc Một loạt nhiều buổi hòa nhạc gồm hầu hết các nhạc sĩ cổ điển hàng đầu của Việt Nam dự trù được tổ chức tại Nhạc Viện Sài Gòn. nhân dịp kỷ niệm lễ giỗ 10 năm nhạc sĩ Nguyễn Bích Ngọc, một người thầy violin lâu năm của trường này. Cha chặt tay con gái Nghe báo tin con gái ăn trộm trứng vịt nhà lối xóm, ông bố đã chặt đứt ngón tay út của đứa con gái. Ðây là vụ chặt tay làn thứ nhì xảy ra ở huyện Vũng Liêm tỉnh Vĩnh Long chỉ trong vòng 21 ngày vừa qua. Kỹ sư gốc Hoa bị nghi đánh cắp tài liệu mật hãng Ford Một kỹ sư Trung Quốc bị bắt vì tình nghi ăn cắp tài liệu mật của hãng xe Ford. Công tố liên bang cho biết người này sẽ trực diện thêm nhiều cáo buộc khác, một khi có thêm nhiều tài liệu nữa được tìm thấy từ máy laptop bị tịch thu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Chuyện nước Pháp: Phát tiền gây ra cảnh náo loạn (Từ Nguyên) Internet Mailorama, công ty của Pháp mua bán qua Internet, hoạt động đã lâu muốn có thêm khách hàng, hứa hẹn một chuyện hấp dẫn: phát 5,000 phong bao... cho khách qua đường, trong đó có chứa giấy bạc từ 5 Euro đến 500 Euro, tổng cộng là 40,000 Euro. Thay vì trả tiền cho các công ty quảng cáo, làm vậy cũng là một lối quảng cáo... thần sầu. Tê giác còn sót ở Việt Nam Tê giác, một loại thú rừng quí hiếm sống ở các khu vực đầm lầy rừng rậm ở miền Nam Việt Nam trước kia, có dấu hiệu còn một vài con chứ chưa hoàn toàn tuyệt chủng. Cụ Phạm-Đỗ Thành Ông Joseph Bạch Ngọc Hòa Cụ Bà Trương Thị Cầm KQ Joseph Bạch Ngọc Hòa	Nguy?n M?nh Trinh Thi si Nguyên Sa nói chuy?n v? tho? H?i nào? Du?ng nhu thi si dã di vào mi?n vinh h?ng ngày 18 Tháng Tu nam 1998 r?i mà! Thì, làm sao hôm nay, bây gi? có th? nói chuy?n v?i chúng ta v? tho du?c? Th? mà, v?i tôi, gi? l?i nh?ng trang h?i ký, nhu dang ti?p t?c câu chuy?n v? thi ca, v? nh?ng bài tho mà có ngu?i phê bình là nh?ng “châu báu b?t du?c c?a tr?i”. Nguyên Sa m?t d?i làm tho và s?ng ch?t v?i tho. Khi ông dang n?m trên giu?ng b?nh, dù dang th?p t? nh?t sinh ông v?n lo l?ng d? chu?n b? cho in t?p tho “Tho Nguyên Sa t?p 4.” Tho v?i ông là m?t vu tr? mênh mông mà cu?c s?ng v?n còn dù thân xác có b? h?y ho?i theo lu?t thiên nhiên. Tho Nguyên Sa không ph?i ch? thu?n túy thi ca mà còn ch?t ch?a cu?c s?ng th?c t? và c? nh?ng u?c mo n?a. Nhu, câu phê bình c?a T?ng Th?ng Ngô Ðình Di?m v? m?t giáo su tr? Tr?n Bích Lan mà Bác Si Tr?n Kim Tuy?n dã k? l?i: “ông c? b?o c?u lãng m?n”. Có ph?i tâm tính lãng m?n là luôn luôn nuôi du?ng nh?ng gi?c mo? Qu? th?c, trong suy nghi bi?u hi?n b?ng ngôn ng? thi ca, Nguyên Sa là m?t ngu?i làm tho lãng m?n. Ð?c nh?ng trang h?i ký, nghe thi si nh?c l?i nh?ng bài tho và nh?ng tru?ng h?p dã có c?m h?ng d? vi?t, m?i th?y câu nh?n d?nh trên là chính xác. Nh?ng bài tho, dù vi?t ? dâu, t? lúc d?t nu?c thanh bình d?n khi tr?i làm tao lo?n, hay lúc luu l?c x? ngu?i, tho v?n là nh?ng bi?u tu?ng c?a m?t cu?c s?ng tràn d?y u?c mo. Gi?a con ngu?i th?c d?ng và con ngu?i vi?n mo, có l? tri?t lý dã di?u hòa c? hai d? có m?t chân dung thi si. Tri?t h?c không l?n áp thi ca mà trái l?i làm cho ngôn ng? tho có s?c thái riêng. Thi si vi?t: “Tôi cung nh?, ngay lúc dó, khi d?c bài van nói v? van chuong vi?n mo c?a Mai Th?o, m?t nam tru?c, tôi th?y van chuong vi?n mo không ph?i là m?c tiêu mà tôi nh?m t?i, van chuong vi?n mo không ph?i là tôi... Tôi mo h? c?m th?y làm tho mà c? ph?i d?n thân tri?n miên thì... m?t quá! Nhung tôi cung không mu?n s?ng, trong cu?c d?i cung nhu trong tác ph?m, c?t lìa kh?i, m?t cách thu?ng h?ng, m?i dam mê c?a d?i s?ng. Tôi mo h? c?m th?y nh?ng lý lu?n thu?n lý, nh?ng tri?t h?c nh?t quán, nh?ng lô-gíc ch?t ch? và tho có m?t kho?ng cách. Du?ng nhu, càng xa lý thuy?t tho càng nhi?u tho, càng c?t ch?t h?n mình vào lô-gíc, tho càng ít tho hon. Tôi d?c, tôi d?c. Tôi s?a l?i m?t ch?, r?i m?t ch? khác Tôi mo h? c?m th?y tôi không mu?n tr? thành m?t nhà tho d?n thân. Tôi cung mo h? c?m th?y tôi không ph?i là m?t d? t? trung thành c?a ngh? thu?t v? ngh? thu?t. Tôi là ngu?i làm tho tình mà v?n xúc d?ng tru?c nh?ng kh? dau c?a quê huong, dân t?c tôi.” Có nh?ng bài tho vi?t v? Paris, nhu m?t k? ni?m trong d?i. Thành ph?, nh?c d?n nh?ng ngu?i b?n và nh?ng cu?c giã t?, Ra di nhung d? t?m lòng mình ? l?i. Nh?ng dòng h?i ký không nh?ng là nh? l?i mà còn làm s?ng l?i nh?ng ngày tháng ?y. M?t do?n d?i hóa sinh vào tho, mo m?ng và di?m ?o. Tho. Là d?u ?n cho lãng m?n dâng cao: “...Tôi th?y tôi và nh?ng tôi c?m tay b?n bè b?n r?n, tôi th?y tôi và nh?ng tôi t? trên thang cao c?a máy bay v?y tay l?n cu?i, tôi th?y ng?n dèn dêm c?a Eiffel quét nh?ng du?ng sáng dài v?y tay. Nh?ng Ti?n Bi?t, nh?ng Paris Có Gì L? Không Em, t? bóng dêm c?a vô th?c và suong mù d?t tay sông Seine di t?i. “Paris có gì l? không em Mai anh v? em có còn ngoan Mùa xuân hoa lá vuong d?y ngõ Em có tìm anh trong cánh chim Paris có gì l? không em Mai anh v? gi?a b?n sông Seine Anh v? gi?a m?t dòng sông tr?ng Là áo suong mù hay áo em Em có còn d?ng ? bên b? sông Làm on che khu?t n?a v?ng trang Anh v? có nuong theo dòng nu?c Anh s? tìm em trong bóng trang...” Nh?ng di?p khúc “Paris có gì l? không em” d?t ra nh?ng câu h?i d? d?n v? nh?ng noi ch?n m?i dây g?n gui mà bây gi? xa bi?t. Hoa lá d? nh? d?n cánh chim, dòng sông mù suong tr?ng nh? d?n áo em huy?n ?o cung nhu v?ng trang in du?i dòng nu?c nh?c nh? d?n mu?ng tu?ng em trong bóng trang. Thiên nhiên là c?a k? ni?m nh?c nh?, m?i m?i khi nh? là tìm l?i du?c nh?ng hình ?nh m?i c?a Em, c?a ngu?i tình c?a m?t thành ph? nhu dã thành c? tích... M?t bài tho khác, c?a m?t thành ph? khác, c?a d?t nu?c Vi?t Nam, mà bây gi? l?i xa cách trong c?m giác lãng dãng c?a nh?ng câu tho b?nh b?ng. Sài Gòn, thành ph? mà trong b? nh? nhi?u ngu?i d?y ?p nh?ng k? ni?m. Có khi là c?a lúc xôn xao th?i m?i l?n, có khi là c?a nh?ng ngày chi?n tranh, c?a nh?ng ngày phép c?a ngu?i lính tr?, c?a m?t th?i c?a m?t d?i ngu?i. Nguyên Sa làm bài tho “Tám ph? Sài Gòn” trong cái khí h?u van h?c c?a m?t th?i nhi?u sôi d?ng. Thi si dã vi?t v? m?t tru?ng h?p sáng tác: “...Nguy?n Ðình Vu?ng nói tôi mu?n Nguyên Sa cho Van m?t bài tho, tôi h?i tho hay van xuôi, anh Vu?ng nói rõ tho, tôi ng?p ng?ng r?i nêu lên câu h?i: - Tho Xuân? Nguy?n Ðình Vu?ng g?t d?u v?ng ch?c: - Tho Xuân. Anh ch? kh?ng d?nh chính xác nhu th? trong m?t giây ng?n, anh mau chóng dua ra ch?n l?a tho?i mái hon: - Tho Xuân.. Hay tho gì cung du?c. Tôi vui v? nh?n l?i, m?y hôm sau tôi mang t?i tòa so?n Van bài “Tám ph? Sài Gòn”...” Tám Ph? Sài Gòn, là nh?ng câu tho c?a b?i h?i v? m?t thánh d?a tình yêu, c?a nh?ng xúc c?m thoáng qua, c?a nh?ng hình ?nh d?p khó quên trong b? nh?. Tôi yêu Sài Gòn nên yêu nh?ng câu tho mang d?n cho tôi m?t th?i gian, không gian “thiêng liêng “, c?a c? m?t th?i tho ?u và tru?ng thành riêng tôi. Và, r?t l? lùng, nhi?u ngu?i d?c tho cung cùng chung nh?ng xúc c?m nh?ng suy nghi nhu th?. Tho c?a m?t ngu?i nhung hình nhu là c?a riêng nhi?u ngu?i. Khi nh?c l?i, là m?t trùng trùng d?i duong xao d?ng. Sài Gòn. V?n còn, nhung nhu dã m?t. Trong tôi.. Ð?c nh?ng bài tho nhu Tám Ph? Sài gòn, nhu Áo L?a Hà Ðông, trong khi lái xe, lúc ? s? làm hay mo m?ng m?t mình trong phòng d?c sách ? nhà nhìn ra bi?n và b?u tr?i, lúc nào cung nhu lúc nào, th?y mình s?ng l?i nh?ng ph?n d?i, h?i sinh l?i nh?ng n?i nh? trong cái xúc c?m mo h? c?a m?t ngu?i di phiêu du ? m?t ch?n nào mà suy nghi mãi ngân vang nhu nh?ng s?i dàn cang rung rung nh?ng âm v?n trùng trùng nhung nh?. Vi?t v? tho c?a mình, thi si Nguyên Sa tâm s?: “...Tôi không mu?n di, tôi mu?n ? l?i, tôi g?i tr? v? quê huong là di, tôi g?i t?i Paris là v?. Tình yêu c?a tôi ? dó, ph?n d?i có tr?ng lu?ng c?a toàn th? c?a tôi ? dó. C?m xúc l?n lao, gioa d?ng c?c m?nh mang l?i hàng lo?t nh?ng bài tho v? bi?t ly. Paris có gì l? không em, Ti?n bi?t, Paris. Tôi kh?i s? tho v?i ch? d? ly bi?t. Tôi b?t d?u cùng lúc nh?ng bài tình ái và nh?ng bài bi?t ly. Cung có th? nói du?c nhu th?. Tho ch? d? bi?t ly và tho ch? d? tình yêu d?n g?n nhu trong cùng m?t th?i gian. Xen k?. H? tr?. Trong tho tình có kh?c kho?i chia xa. Trong Ti?n Bi?t, Paris có gì l? không em, Paris có g?c d?u trên vai nhau. Nga d?y ?p Paris là bài tho tình d?u tiên, sau dó là Tu?i Mu?i Ba, c?a th?i k? Paris g?c d?u trên vai nhau. Paris ti?n nhau ? gare De Lyon, ? phi tru?ng Orly, Áo L?a hà Ðông, Tháng Sáu tr?i Mua, C?n Thi?t c?a Sài Gòn 1956 và nh?ng nam k? ti?p, Nga 1955, Ti?n bi?t d?u tiên. 1953, hai bài Paris 54 và 55. Tho tình c?a nh?ng ngày tháng hôn nhân d?n tru?c tho tình c?a tu?i h?c trò. Áo L?a Hà Ðông, Tu?i Mu?i Ba, Tháng Sáu Tr?i Mua trình làng ? Sáng T?o, khi dã tr? v? Vi?t Nam, làm kho?ng th?i gian 56-57. Nga in trên t? thi?p báo h?, bài tho tuong d?i dài làm cho ngu?i b?n ?n loát in t?ng ph?i ch?n l?a t? gi?y l?n hon thi?p báo h? r?i g?p l?i làm ba. T? thi?p báo h? c?a tôi in trên kh? gi?y nam ru?i tám ru?i, gi?y b?y ch?c gam, lo?i láng, in ch? nghiêng, t?i ch? O c?a “môi em tròn nhu ch? O” câu tho in nghiêng, anh b?n ?n công ch? cho tôi th?y ch? O anh dã ch?n ki?u ch? th?ng, r?t tu?ng hình tho ...” Nguyên Sa còn làm tho v? nh?ng ngày ? lính và chi?n tranh ? dây dã du?c nhìn ng?m v?i con m?t c?a ngu?i trong cu?c. M?t cu?c choi tàn b?o du?c bày ra v?i t?t c? nh?ng s? phi lý c?a nó. Nh?ng ngu?i tham d?, dù tình nguy?n hay b?t bu?c, cung b? lôi di trong con l?c m?t m? c?a th?i th?. Ð?c bài tho Sân b?n, d? th?y du?c tâm tu c?a m?t ngu?i trong cu?c. M?t cách tình c?, bài tho du?c vi?t ra trong m?t khung c?nh yên bình c?a Sài Gòn bu?i chi?u nhung l?i là nh?ng c?m giác t? quân tru?ng, noi sân b?n có hình nhân pho ph?t, có ti?ng kêu “Bia lên” d? làm dích d?n cho nh?ng viên d?n vô tình: “...Tôi không có ý d?nh làm bài l?c bát dó, t? nó t?i, b?t ra. Tôi d?ng xe l?i ? Buu Ði?n Sài Gòn, hí hoáy ghi l?i Sân B?n. Con trai tôi t? trong tru?ng Taberd di ra, trèo lên bang sau c?a chi?c Wolkswagen, ch? tôi lái di. Tôi chép cung v?a xong. Sân B?n du?c dang trên m?t t?p chí ? Sài Gòn trong th?i di?m dó, du?c in trong Tho Nguyên Sa t?p Hai, hai muoi nam sau, nam 1988 ? Qu?n Cam. “Sân B?n Bia lên ta th?y thân ngu?i Th?y ta th?y d?ch, th?y d?i lãng du Th?y tay du, th?y chân th?a Th?y tai ngh?nh ngãng, m?t mù óc không.. M?t d?i pho ph?t hình nhân Th?y còn th?y h?t, sau cùng th?y dau Bia lên th?y m? u s?u Gi?y b?i toi t? cúi d?u trong ta Tr?i cao ngó xu?ng th?t da Bia lên trông cung v?t v? c? xanh Bia lên tìm ch? ta n?m Non cao du?i c?ng em còn th?y dâu H?m bia bu?n d?n m? sâu Nghìn cây n?n th?p trên d?u d?n bay. Và nhà tho dã vi?t vê nh?ng suy nghi và c?m xúc c?a mình d? b?t lên thành tho...” “Khi Sân B?n, tho, d?n v?i tôi, bia cung t?i, d?u tiên., không có chân tay, c?m xúc c?a tho mang cho Sân b?n tho thêm hình ?nh c?a ta, c?a d?ch, thân ph?n con ngu?i, s? vong thân c?a b?n ngã.. ... B?u tr?i c?a Sân B?n có bia lên, có thân ngu?i, có ta, có d?ch, có tay chân th?a thãi, có tác d?ng c?a x? tru?ng d?n noi thính giác và c? trí tu?. Óc tai, hình nhân, gi?y b?i, h?m bia, d?n d?u l?a bay trong nh?ng bu?i th?c t?p tác x? ban dêm. Tôi bi?t k? thu?t thi nhân t? tru?c khi th?c hi?n Sân B?n, t? lâu. Cung nhu nhi?u ngu?i làm tho, tôi có m?t th?i k? l?c bát bu?i d?u d?i. Thi nhân v?a d?n bài tho vô, v?a d?n t? câu này qua câu kia t? do?n này sang do?n khác. Lu?n lý c?a suy lu?n là do dó, là cho nên, là v?y thì. Có th? là t?t c? nh?ng t? dó và nh?ng t? tuong t? khác cùng lo?i. T?t c? m?i ngu?i d?u ph?i ch?t Socrate là ngu?i Socrate ph?i ch?t Chân lý c?a k?t lu?n ch?a ?n trong nh?ng d?i ti?n d?. Chân lý c?a ti?n d?, b?ng nh?ng do dó, là v?y thì, là cho nên, di t?i k?t lu?n. Nói rõ ra cung t?t, không nói t?i cung t?t. T? ng? hi?n hay ?n dua t?i k?t lu?n là dua t?i chân lý t?t y?u dã n?m trong nh?ng ti?n d?. Thi nhân c?a tho dua t?i nh?ng k?t lu?n khác bi?t, không tiên li?u tru?c du?c, nh?y qua trùng di?p nh?ng d?i núi, nh?ng bình nguyên roi xu?ng m?t mi?n d?t c?a riêng. Bia lên m? ra thân ngu?i, m? ra th? gi?i mà kho?ng cách gi?a ta và d?ch b? tiêu h?y b?i cái ch?t, m? ra s? th?a thãi c?a tay chân, s? b?t l?c c?a giác quan và trí tu?. Trong Sân B?n, thi nhân hon m?t n?a làm nhi?m v? c?a liên t?, nó cho phép nói nhi?u v?i ít ch? hon. B?u tr?i c?a tho không ph?i là b?u tr?i c?a sân b?n x? tru?ng. B?u tr?i Sân B?n tho có nh?ng dám mây c?a nó, có vài ph?n v?t li?u t? hoi nu?c bay lên, nhung l?i có nhi?u ph?n mây có màu s?c bay t?i t? th? gi?i n?i tâm, có nh?ng dám mây màu s?c tình c?m, dám mây màu s?c suy tu, dám mây màu ng?m ngùi thân ph?n. Ch? nghia t? chân và nh?ng anh em c?a nó, nhu t? chân xã h?i, khó lòng mang l?i b?u tr?i tho, vì không gian c?a nó h?n h?p, ch? có mây c?a nu?c b?c hoi, không có ch? nào cho nh?ng dám mây tuy?t v?i kia.” Tho, v?i thi si, không ph?i là m?t trò choi n?a, mà tr? thành m?t cách th? s?ng, c?a da th?t xuong t?y hi?n h?u tháng ngày. Nh?ng câu h?i b?t ra t? quá kh?. T? tu?i nh? dã ph?i ch?u nh?ng tháng ngày tù ng?c d?a d?y c?a C?ng s?n, r?i thoát du?c, di du h?c, r?i tr? v? nu?c, d?y h?c và r?i l?i luu l?c x? ngu?i trong nh?ng tháng nam còn l?i. Bao nhiêu là d?u ?n dã in d?m trên nh?ng trang tho. Nh?ng d?u ?n c?a th?i th?. Nh?ng d?u ?n c?a tình yêu. Thành ngôn ng?, thành hình ?nh, thành v?n di?u d? nhu nh?ng t?n s? cùng âm hu?ng giao thoa v?i t?t c? nh?ng ch?t ch?a c?a th?i d?i, c?a c? m?t th? h? c? m?i mi?t hoài trong vòng cu?ng lo?n c?a dông t? chi?n tranh. V?i Nguyên Sa, chi?n tranh là m?t th?c t? c?a d?t nu?c.Và tho c?a ông ph?n nào bi?u l? cái th?c t? ?y. Nh?ng bài tho nhu C?u Siêu Cho Nguy?n Quan Ð?i Ch?t ? Khe Sanh, Th?ng S? Ch?t, Tho Cho B?n ? Trong Tù Trong Tù, C?t Tóc An T?t... Có chút bi ph?n, có chút suy tu?ng nhung hình nhu là bi?u l? chân th?c tình c?m c?a m?t ngu?i s?ng trong th?i d?i d?y nhi?u nhuong, nhi?u bi?n c?. Trong “Thu cho b?n ? tù”, nh?ng câu l?c bát chân thành v? n?i dau th?i th?: “Bây gi? mày ? trong tù Ðêm n?m mu?i c?n nh? nhà không con Chúng nó nói chuy?n van chuong Tao nghe nóng m?t c?i qu?n nhìn sông... ... Tao di lính du?c b?n nam mày nghe chuy?n lính tu?ng r?ng tao gân tu?ng tao tr?n th? luu d?n m?t tay c? ki?m anh hùng chí cao b?n nam thi si n?m khoèo ru?u say tho cung m?t nhoài t? chi quanh tao v?n m?t lu h? nh?ng th?ng mang di?u vác c? ch?y quanh...” Thi si dã vi?t v? m?t bài tho khác, vi?t v? mùa xuân, nhan d? cung xuân nhung không có nét xuân h?ng nào ? trong: C?t Tóc An T?t “C?t cho ta hãy c?t cho ta C?t cho ta s?i dài C?t cho ta s?i ng?n C?t cái s?i nói d?i S?i an c?p trên d?u S?i vu oan du?i gáy S?i bè phái dâm ngang S?i ghen tuông d?ng d?c S?i xích chi?n xa, s?i dây thòng l?ng S?i huu chi?n m?ng manh, s?i h?n thù bu?c ch?t S?i n?p trong h?m S?i ng?i trong h? S?i dau xót nhu giây dù ch?ng m? S?i treo c? tình yêu, s?i trói tay hy v?ng...” Nhung, nh?ng bài tho s?ng mãi c?a Nguyên Sa v?n là tho tình yêu. Nh?ng bài tho nhu Áo L?a Hà Ðông, nhu Tu?i Mu?i Ba, nhu Tám Ph? Sài Gòn, nhu Paris Có Gì l? Không Em... dã vu?t qua không gian, th?i gian d? s?ng mãi. Th?m chí, nó còn vu?t qua nh?ng chi?n tuy?n, qua nh?ng d?nh ki?n chính tr? d? thành m?t gia s?n quý báu c?a van chuong dân t?c Vi?t Nam. Th? mà, khi vi?t h?i ký, ông l?i ít d? c?p t?i. Không hi?u có ph?i là ph?n ?nh tâm lý mà ông dã nói trong cu?c ph?ng v?n tru?c tám nam ngày ông t? tr?n: “Ð? tài tình yêu thu?ng thay d?i theo th?i gian.. tru?c nam 1963, tình yêu dó thu?n túy nh?ng c?m xúc, nh?ng dam mê. Ðó là ni?m dam mê, lúc tin tu?ng m?nh m?, lúc r?t rè th?c m?c, lúc mu?n ng? l?i, lúc không dám ng?. Nhung v? sau lúc ngu?i ta 50, 60 tu?i, dam mê tình ái không còn n?a, nhu xao xuy?n v? m?t at áo trong sân tru?ng, nhu b?i h?i vì m?t mái tóc xõa ngang vai, không có n?a. Th?i gian xóa b? nhi?u th?. Tình yêu có bóng dang c?a s? bu?n phi?n xót xa vì th?i gian trôi qua. Và ng?m ngùi nh?n ra r?ng vi?c ch?m d?t cho t?t c? m?i s? s? ph?i t?i. Khi nào suy nghi ?y xen l?n trong d?i s?ng trong tình yêu trong tho, t?t c? s? chán chu?ng. Võ si lên dài mà không nghi d?n chi?n th?ng d?n ti?n thu?ng mà ch? nghi d?n cái ch?t g?n t?i thì ch?c ch?n qu? d?m c?a võ si ?y ph?i khác v?i m?t võ si ch? nghi d?n cách th? d? cho d?i th? qu? ngã. Ð?i v?i tôi tâm s? v? tình yêu lúc 50 tu?i tr? lên nhu võ si lên dài thay vì chi?n d?u mãnh li?t say mê thì l?i dua qu? d?m gio lên r?i b? xu?ng.Tu tu?ng cái ch?t ám ?nh m?nh m? tình yêu...” “Dù r?ng thi si dã hi?u: Cu?c d?i d?u có phù vân ? trong mây n?i có ph?n thiên thu” Nhung nh?ng câu tho dã d? l?i cho d?i sau là nh?ng câu h?i d? m? c?a bu?c vào cõi tho, nhu C?n Thi?t: “Không có anh l?y ai dua em di h?c v?/l?y ai vi?t thu cho em mang vào l?p h?c/ai lau m?t cho em ng?i khóc / ai dua em di choi trong chi?u mua?/”; nhu “Paris có gì l? không em?/ mai anh v? m?t v?n lánh den/v?n h?i lòng mình là huong c?m?ch? bi?t tay ai làm lá sen??..”; “em ? dâu? h?i mùa thu tóc ng?n/gi? h? anh màu áo l?a Hà Ðông/anh v?n yêu màu áo ?y vô cùng/ gi? h? anh bài tho tình l?a tr?ng/...” Oi, nh?ng câu h?i d? thành nh?ng câu tho b?t t? c?a van chuong Vi?t Nam th? k? 20... Và tôi cung nhu nghe th?y câu h?i, du?c kh?c lên trên bia m? c?a m?t thi si l?n: “N?m choi ? góc r?ng này Chua thiên thu cung dã d?y c? hoang Xin em m?t s?i tóc vàng Làm hoa kh?i s? cho ngàn ki?p sau Bi?t dâu th?o m?c b?t dau? Bi?t dâu có b?n kinh c?u dâng lên?” Vâng, bi?t dâu! Ph?i bi?t dâu chuy?n ba tram nam sau khi t?c lòng thi si v?n còn mãi mãi qua tham th?m th?i gian nh?ng ki?p ngu?i?
Powered By Nguoi-Viet Online