Nguy?n M?nh Trinh

Thi si Nguyên Sa nói chuy?n v? tho? H?i nào? Du?ng nhu thi si dã di vào mi?n vinh h?ng ngày 18 Tháng Tu nam 1998 r?i mà! Thì, làm sao hôm nay, bây gi? có th? nói chuy?n v?i chúng ta v? tho du?c? Th? mà, v?i tôi, gi? l?i nh?ng trang h?i ký, nhu dang ti?p t?c câu chuy?n v? thi ca, v? nh?ng bài tho mà có ngu?i phê bình là nh?ng “châu báu b?t du?c c?a tr?i”.

Nguyên Sa m?t d?i làm tho và s?ng ch?t v?i tho. Khi ông dang n?m trên giu?ng b?nh, dù dang th?p t? nh?t sinh ông v?n lo l?ng d? chu?n b? cho in t?p tho “Tho Nguyên Sa t?p 4.” Tho v?i ông là m?t vu tr? mênh mông mà cu?c s?ng v?n còn dù thân xác có b? h?y ho?i theo lu?t thiên nhiên.

Tho Nguyên Sa không ph?i ch? thu?n túy thi ca mà còn ch?t ch?a cu?c s?ng th?c t? và c? nh?ng u?c mo n?a. Nhu, câu phê bình c?a T?ng Th?ng Ngô Ðình Di?m v? m?t giáo su tr? Tr?n Bích Lan mà Bác Si Tr?n Kim Tuy?n dã k? l?i: “ông c? b?o c?u lãng m?n”. Có ph?i tâm tính lãng m?n là luôn luôn nuôi du?ng nh?ng gi?c mo? Qu? th?c, trong suy nghi bi?u hi?n b?ng ngôn ng? thi ca, Nguyên Sa là m?t ngu?i làm tho lãng m?n.

Ð?c nh?ng trang h?i ký, nghe thi si nh?c l?i nh?ng bài tho và nh?ng tru?ng h?p dã có c?m h?ng d? vi?t, m?i th?y câu nh?n d?nh trên là chính xác. Nh?ng bài tho, dù vi?t ? dâu, t? lúc d?t nu?c thanh bình d?n khi tr?i làm tao lo?n, hay lúc luu l?c x? ngu?i, tho v?n là nh?ng bi?u tu?ng c?a m?t cu?c s?ng tràn d?y u?c mo.

Gi?a con ngu?i th?c d?ng và con ngu?i vi?n mo, có l? tri?t lý dã di?u hòa c? hai d? có m?t chân dung thi si. Tri?t h?c không l?n áp thi ca mà trái l?i làm cho ngôn ng? tho có s?c thái riêng.

Thi si vi?t: “Tôi cung nh?, ngay lúc dó, khi d?c bài van nói v? van chuong vi?n mo c?a Mai Th?o, m?t nam tru?c, tôi th?y van chuong vi?n mo không ph?i là m?c tiêu mà tôi nh?m t?i, van chuong vi?n mo không ph?i là tôi... Tôi mo h? c?m th?y làm tho mà c? ph?i d?n thân tri?n miên thì... m?t quá! Nhung tôi cung không mu?n s?ng, trong cu?c d?i cung nhu trong tác ph?m, c?t lìa kh?i, m?t cách thu?ng h?ng, m?i dam mê c?a d?i s?ng. Tôi mo h? c?m th?y nh?ng lý lu?n thu?n lý, nh?ng tri?t h?c nh?t quán, nh?ng lô-gíc ch?t ch? và tho có m?t kho?ng cách. Du?ng nhu, càng xa lý thuy?t tho càng nhi?u tho, càng c?t ch?t h?n mình vào lô-gíc, tho càng ít tho hon. Tôi d?c, tôi d?c. Tôi s?a l?i m?t ch?, r?i m?t ch? khác Tôi mo h? c?m th?y tôi không mu?n tr? thành m?t nhà tho d?n thân. Tôi cung mo h? c?m th?y tôi không ph?i là m?t d? t? trung thành c?a ngh? thu?t v? ngh? thu?t. Tôi là ngu?i làm tho tình mà v?n xúc d?ng tru?c nh?ng kh? dau c?a quê huong, dân t?c tôi.”

Có nh?ng bài tho vi?t v? Paris, nhu m?t k? ni?m trong d?i. Thành ph?, nh?c d?n nh?ng ngu?i b?n và nh?ng cu?c giã t?, Ra di nhung d? t?m lòng mình ? l?i. Nh?ng dòng h?i ký không nh?ng là nh? l?i mà còn làm s?ng l?i nh?ng ngày tháng ?y. M?t do?n d?i hóa sinh vào tho, mo m?ng và di?m ?o. Tho. Là d?u ?n cho lãng m?n dâng cao:

“...Tôi th?y tôi và nh?ng tôi c?m tay b?n bè b?n r?n, tôi th?y tôi và nh?ng tôi t? trên thang cao c?a máy bay v?y tay l?n cu?i, tôi th?y ng?n dèn dêm c?a Eiffel quét nh?ng du?ng sáng dài v?y tay. Nh?ng Ti?n Bi?t, nh?ng Paris Có Gì L? Không Em, t? bóng dêm c?a vô th?c và suong mù d?t tay sông Seine di t?i.

“Paris có gì l? không em

Mai anh v? em có còn ngoan

Mùa xuân hoa lá vuong d?y ngõ

Em có tìm anh trong cánh chim

Paris có gì l? không em

Mai anh v? gi?a b?n sông Seine

Anh v? gi?a m?t dòng sông tr?ng

Là áo suong mù hay áo em

Em có còn d?ng ? bên b? sông

Làm on che khu?t n?a v?ng trang

Anh v? có nuong theo dòng nu?c

Anh s? tìm em trong bóng trang...”

Nh?ng di?p khúc “Paris có gì l? không em” d?t ra nh?ng câu h?i d? d?n v? nh?ng noi ch?n m?i dây g?n gui mà bây gi? xa bi?t. Hoa lá d? nh? d?n cánh chim, dòng sông mù suong tr?ng nh? d?n áo em huy?n ?o cung nhu v?ng trang in du?i dòng nu?c nh?c nh? d?n mu?ng tu?ng em trong bóng trang. Thiên nhiên là c?a k? ni?m nh?c nh?, m?i m?i khi nh? là tìm l?i du?c nh?ng hình ?nh m?i c?a Em, c?a ngu?i tình c?a m?t thành ph? nhu dã thành c? tích...

M?t bài tho khác, c?a m?t thành ph? khác, c?a d?t nu?c Vi?t Nam, mà bây gi? l?i xa cách trong c?m giác lãng dãng c?a nh?ng câu tho b?nh b?ng. Sài Gòn, thành ph? mà trong b? nh? nhi?u ngu?i d?y ?p nh?ng k? ni?m. Có khi là c?a lúc xôn xao th?i m?i l?n, có khi là c?a nh?ng ngày chi?n tranh, c?a nh?ng ngày phép c?a ngu?i lính tr?, c?a m?t th?i c?a m?t d?i ngu?i. Nguyên Sa làm bài tho “Tám ph? Sài Gòn” trong cái khí h?u van h?c c?a m?t th?i nhi?u sôi d?ng. Thi si dã vi?t v? m?t tru?ng h?p sáng tác:

“...Nguy?n Ðình Vu?ng nói tôi mu?n Nguyên Sa cho Van m?t bài tho, tôi h?i tho hay van xuôi, anh Vu?ng nói rõ tho, tôi ng?p ng?ng r?i nêu lên câu h?i:

- Tho Xuân?

Nguy?n Ðình Vu?ng g?t d?u v?ng ch?c:

- Tho Xuân.

Anh ch? kh?ng d?nh chính xác nhu th? trong m?t giây ng?n, anh mau chóng dua ra ch?n l?a tho?i mái hon:

- Tho Xuân.. Hay tho gì cung du?c.

Tôi vui v? nh?n l?i, m?y hôm sau tôi mang t?i tòa so?n Van bài “Tám ph? Sài Gòn”...”

Tám Ph? Sài Gòn, là nh?ng câu tho c?a b?i h?i v? m?t thánh d?a tình yêu, c?a nh?ng xúc c?m thoáng qua, c?a nh?ng hình ?nh d?p khó quên trong b? nh?. Tôi yêu Sài Gòn nên yêu nh?ng câu tho mang d?n cho tôi m?t th?i gian, không gian “thiêng liêng “, c?a c? m?t th?i tho ?u và tru?ng thành riêng tôi. Và, r?t l? lùng, nhi?u ngu?i d?c tho cung cùng chung nh?ng xúc c?m nh?ng suy nghi nhu th?. Tho c?a m?t ngu?i nhung hình nhu là c?a riêng nhi?u ngu?i. Khi nh?c l?i, là m?t trùng trùng d?i duong xao d?ng. Sài Gòn. V?n còn, nhung nhu dã m?t. Trong tôi..

Ð?c nh?ng bài tho nhu Tám Ph? Sài gòn, nhu Áo L?a Hà Ðông, trong khi lái xe, lúc ? s? làm hay mo m?ng m?t mình trong phòng d?c sách ? nhà nhìn ra bi?n và b?u tr?i, lúc nào cung nhu lúc nào, th?y mình s?ng l?i nh?ng ph?n d?i, h?i sinh l?i nh?ng n?i nh? trong cái xúc c?m mo h? c?a m?t ngu?i di phiêu du ? m?t ch?n nào mà suy nghi mãi ngân vang nhu nh?ng s?i dàn cang rung rung nh?ng âm v?n trùng trùng nhung nh?.

Vi?t v? tho c?a mình, thi si Nguyên Sa tâm s?:

“...Tôi không mu?n di, tôi mu?n ? l?i, tôi g?i tr? v? quê huong là di, tôi g?i t?i Paris là v?. Tình yêu c?a tôi ? dó, ph?n d?i có tr?ng lu?ng c?a toàn th? c?a tôi ? dó. C?m xúc l?n lao, gioa d?ng c?c m?nh mang l?i hàng lo?t nh?ng bài tho v? bi?t ly. Paris có gì l? không em, Ti?n bi?t, Paris. Tôi kh?i s? tho v?i ch? d? ly bi?t. Tôi b?t d?u cùng lúc nh?ng bài tình ái và nh?ng bài bi?t ly. Cung có th? nói du?c nhu th?. Tho ch? d? bi?t ly và tho ch? d? tình yêu d?n g?n nhu trong cùng m?t th?i gian. Xen k?. H? tr?. Trong tho tình có kh?c kho?i chia xa. Trong Ti?n Bi?t, Paris có gì l? không em, Paris có g?c d?u trên vai nhau. Nga d?y ?p Paris là bài tho tình d?u tiên, sau dó là Tu?i Mu?i Ba, c?a th?i k? Paris g?c d?u trên vai nhau. Paris ti?n nhau ? gare De Lyon, ? phi tru?ng Orly, Áo L?a hà Ðông, Tháng Sáu tr?i Mua, C?n Thi?t c?a Sài Gòn 1956 và nh?ng nam k? ti?p, Nga 1955, Ti?n bi?t d?u tiên. 1953, hai bài Paris 54 và 55. Tho tình c?a nh?ng ngày tháng hôn nhân d?n tru?c tho tình c?a tu?i h?c trò. Áo L?a Hà Ðông, Tu?i Mu?i Ba, Tháng Sáu Tr?i Mua trình làng ? Sáng T?o, khi dã tr? v? Vi?t Nam, làm kho?ng th?i gian 56-57. Nga in trên t? thi?p báo h?, bài tho tuong d?i dài làm cho ngu?i b?n ?n loát in t?ng ph?i ch?n l?a t? gi?y l?n hon thi?p báo h? r?i g?p l?i làm ba. T? thi?p báo h? c?a tôi in trên kh? gi?y nam ru?i tám ru?i, gi?y b?y ch?c gam, lo?i láng, in ch? nghiêng, t?i ch? O c?a “môi em tròn nhu ch? O” câu tho in nghiêng, anh b?n ?n công ch? cho tôi th?y ch? O anh dã ch?n ki?u ch? th?ng, r?t tu?ng hình tho ...”

Nguyên Sa còn làm tho v? nh?ng ngày ? lính và chi?n tranh ? dây dã du?c nhìn ng?m v?i con m?t c?a ngu?i trong cu?c. M?t cu?c choi tàn b?o du?c bày ra v?i t?t c? nh?ng s? phi lý c?a nó. Nh?ng ngu?i tham d?, dù tình nguy?n hay b?t bu?c, cung b? lôi di trong con l?c m?t m? c?a th?i th?. Ð?c bài tho Sân b?n, d? th?y du?c tâm tu c?a m?t ngu?i trong cu?c. M?t cách tình c?, bài tho du?c vi?t ra trong m?t khung c?nh yên bình c?a Sài Gòn bu?i chi?u nhung l?i là nh?ng c?m giác t? quân tru?ng, noi sân b?n có hình nhân pho ph?t, có ti?ng kêu “Bia lên” d? làm dích d?n cho nh?ng viên d?n vô tình:

“...Tôi không có ý d?nh làm bài l?c bát dó, t? nó t?i, b?t ra. Tôi d?ng xe l?i ? Buu Ði?n Sài Gòn, hí hoáy ghi l?i Sân B?n. Con trai tôi t? trong tru?ng Taberd di ra, trèo lên bang sau c?a chi?c Wolkswagen, ch? tôi lái di. Tôi chép cung v?a xong. Sân B?n du?c dang trên m?t t?p chí ? Sài Gòn trong th?i di?m dó, du?c in trong Tho Nguyên Sa t?p Hai, hai muoi nam sau, nam 1988 ? Qu?n Cam.

“Sân B?n

Bia lên ta th?y thân ngu?i

Th?y ta th?y d?ch, th?y d?i lãng du

Th?y tay du, th?y chân th?a

Th?y tai ngh?nh ngãng, m?t mù óc không..

M?t d?i pho ph?t hình nhân

Th?y còn th?y h?t, sau cùng th?y dau

Bia lên th?y m? u s?u

Gi?y b?i toi t? cúi d?u trong ta

Tr?i cao ngó xu?ng th?t da

Bia lên trông cung v?t v? c? xanh

Bia lên tìm ch? ta n?m

Non cao du?i c?ng em còn th?y dâu

H?m bia bu?n d?n m? sâu

Nghìn cây n?n th?p trên d?u d?n bay.

Và nhà tho dã vi?t vê nh?ng suy nghi và c?m xúc c?a mình d? b?t lên thành tho...”

“Khi Sân B?n, tho, d?n v?i tôi, bia cung t?i, d?u tiên., không có chân tay, c?m xúc c?a tho mang cho Sân b?n tho thêm hình ?nh c?a ta, c?a d?ch, thân ph?n con ngu?i, s? vong thân c?a b?n ngã..

... B?u tr?i c?a Sân B?n có bia lên, có thân ngu?i, có ta, có d?ch, có tay chân th?a thãi, có tác d?ng c?a x? tru?ng d?n noi thính giác và c? trí tu?. Óc tai, hình nhân, gi?y b?i, h?m bia, d?n d?u l?a bay trong nh?ng bu?i th?c t?p tác x? ban dêm. Tôi bi?t k? thu?t thi nhân t? tru?c khi th?c hi?n Sân B?n, t? lâu. Cung nhu nhi?u ngu?i làm tho, tôi có m?t th?i k? l?c bát bu?i d?u d?i. Thi nhân v?a d?n bài tho vô, v?a d?n t? câu này qua câu kia t? do?n này sang do?n khác. Lu?n lý c?a suy lu?n là do dó, là cho nên, là v?y thì. Có th? là t?t c? nh?ng t? dó và nh?ng t? tuong t? khác cùng lo?i.

T?t c? m?i ngu?i d?u ph?i ch?t

Socrate là ngu?i

Socrate ph?i ch?t

Chân lý c?a k?t lu?n ch?a ?n trong nh?ng d?i ti?n d?. Chân lý c?a ti?n d?, b?ng nh?ng do dó, là v?y thì, là cho nên, di t?i k?t lu?n. Nói rõ ra cung t?t, không nói t?i cung t?t. T? ng? hi?n hay ?n dua t?i k?t lu?n là dua t?i chân lý t?t y?u dã n?m trong nh?ng ti?n d?. Thi nhân c?a tho dua t?i nh?ng k?t lu?n khác bi?t, không tiên li?u tru?c du?c, nh?y qua trùng di?p nh?ng d?i núi, nh?ng bình nguyên roi xu?ng m?t mi?n d?t c?a riêng. Bia lên m? ra thân ngu?i, m? ra th? gi?i mà kho?ng cách gi?a ta và d?ch b? tiêu h?y b?i cái ch?t, m? ra s? th?a thãi c?a tay chân, s? b?t l?c c?a giác quan và trí tu?. Trong Sân B?n, thi nhân hon m?t n?a làm nhi?m v? c?a liên t?, nó cho phép nói nhi?u v?i ít ch? hon.

B?u tr?i c?a tho không ph?i là b?u tr?i c?a sân b?n x? tru?ng. B?u tr?i Sân B?n tho có nh?ng dám mây c?a nó, có vài ph?n v?t li?u t? hoi nu?c bay lên, nhung l?i có nhi?u ph?n mây có màu s?c bay t?i t? th? gi?i n?i tâm, có nh?ng dám mây màu s?c tình c?m, dám mây màu s?c suy tu, dám mây màu ng?m ngùi thân ph?n.

Ch? nghia t? chân và nh?ng anh em c?a nó, nhu t? chân xã h?i, khó lòng mang l?i b?u tr?i tho, vì không gian c?a nó h?n h?p, ch? có mây c?a nu?c b?c hoi, không có ch? nào cho nh?ng dám mây tuy?t v?i kia.”

Tho, v?i thi si, không ph?i là m?t trò choi n?a, mà tr? thành m?t cách th? s?ng, c?a da th?t xuong t?y hi?n h?u tháng ngày. Nh?ng câu h?i b?t ra t? quá kh?. T? tu?i nh? dã ph?i ch?u nh?ng tháng ngày tù ng?c d?a d?y c?a C?ng s?n, r?i thoát du?c, di du h?c, r?i tr? v? nu?c, d?y h?c và r?i l?i luu l?c x? ngu?i trong nh?ng tháng nam còn l?i. Bao nhiêu là d?u ?n dã in d?m trên nh?ng trang tho. Nh?ng d?u ?n c?a th?i th?. Nh?ng d?u ?n c?a tình yêu. Thành ngôn ng?, thành hình ?nh, thành v?n di?u d? nhu nh?ng t?n s? cùng âm hu?ng giao thoa v?i t?t c? nh?ng ch?t ch?a c?a th?i d?i, c?a c? m?t th? h? c? m?i mi?t hoài trong vòng cu?ng lo?n c?a dông t? chi?n tranh.

V?i Nguyên Sa, chi?n tranh là m?t th?c t? c?a d?t nu?c.Và tho c?a ông ph?n nào bi?u l? cái th?c t? ?y. Nh?ng bài tho nhu C?u Siêu Cho Nguy?n Quan Ð?i Ch?t ? Khe Sanh, Th?ng S? Ch?t, Tho Cho B?n ? Trong Tù Trong Tù, C?t Tóc An T?t... Có chút bi ph?n, có chút suy tu?ng nhung hình nhu là bi?u l? chân th?c tình c?m c?a m?t ngu?i s?ng trong th?i d?i d?y nhi?u nhuong, nhi?u bi?n c?.

Trong “Thu cho b?n ? tù”, nh?ng câu l?c bát chân thành v? n?i dau th?i th?:

“Bây gi? mày ? trong tù

Ðêm n?m mu?i c?n nh? nhà không con

Chúng nó nói chuy?n van chuong

Tao nghe nóng m?t c?i qu?n nhìn sông...

... Tao di lính du?c b?n nam

mày nghe chuy?n lính tu?ng r?ng tao gân

tu?ng tao tr?n th? luu d?n

m?t tay c? ki?m anh hùng chí cao

b?n nam thi si n?m khoèo

ru?u say tho cung m?t nhoài t? chi

quanh tao v?n m?t lu h?

nh?ng th?ng mang di?u vác c? ch?y quanh...”

Thi si dã vi?t v? m?t bài tho khác, vi?t v? mùa xuân, nhan d? cung xuân nhung không có nét xuân h?ng nào ? trong: C?t Tóc An T?t

“C?t cho ta hãy c?t cho ta

C?t cho ta s?i dài

C?t cho ta s?i ng?n

C?t cái s?i nói d?i

S?i an c?p trên d?u

S?i vu oan du?i gáy

S?i bè phái dâm ngang

S?i ghen tuông d?ng d?c

S?i xích chi?n xa, s?i dây thòng l?ng

S?i huu chi?n m?ng manh, s?i h?n thù bu?c ch?t

S?i n?p trong h?m

S?i ng?i trong h?

S?i dau xót nhu giây dù ch?ng m?

S?i treo c? tình yêu, s?i trói tay hy v?ng...”

Nhung, nh?ng bài tho s?ng mãi c?a Nguyên Sa v?n là tho tình yêu. Nh?ng bài tho nhu Áo L?a Hà Ðông, nhu Tu?i Mu?i Ba, nhu Tám Ph? Sài Gòn, nhu Paris Có Gì l? Không Em... dã vu?t qua không gian, th?i gian d? s?ng mãi. Th?m chí, nó còn vu?t qua nh?ng chi?n tuy?n, qua nh?ng d?nh ki?n chính tr? d? thành m?t gia s?n quý báu c?a van chuong dân t?c Vi?t Nam. Th? mà, khi vi?t h?i ký, ông l?i ít d? c?p t?i. Không hi?u có ph?i là ph?n ?nh tâm lý mà ông dã nói trong cu?c ph?ng v?n tru?c tám nam ngày ông t? tr?n:

“Ð? tài tình yêu thu?ng thay d?i theo th?i gian.. tru?c nam 1963, tình yêu dó thu?n túy nh?ng c?m xúc, nh?ng dam mê. Ðó là ni?m dam mê, lúc tin tu?ng m?nh m?, lúc r?t rè th?c m?c, lúc mu?n ng? l?i, lúc không dám ng?. Nhung v? sau lúc ngu?i ta 50, 60 tu?i, dam mê tình ái không còn n?a, nhu xao xuy?n v? m?t at áo trong sân tru?ng, nhu b?i h?i vì m?t mái tóc xõa ngang vai, không có n?a. Th?i gian xóa b? nhi?u th?. Tình yêu có bóng dang c?a s? bu?n phi?n xót xa vì th?i gian trôi qua. Và ng?m ngùi nh?n ra r?ng vi?c ch?m d?t cho t?t c? m?i s? s? ph?i t?i. Khi nào suy nghi ?y xen l?n trong d?i s?ng trong tình yêu trong tho, t?t c? s? chán chu?ng. Võ si lên dài mà không nghi d?n chi?n th?ng d?n ti?n thu?ng mà ch? nghi d?n cái ch?t g?n t?i thì ch?c ch?n qu? d?m c?a võ si ?y ph?i khác v?i m?t võ si ch? nghi d?n cách th? d? cho d?i th? qu? ngã. Ð?i v?i tôi tâm s? v? tình yêu lúc 50 tu?i tr? lên nhu võ si lên dài thay vì chi?n d?u mãnh li?t say mê thì l?i dua qu? d?m gio lên r?i b? xu?ng.Tu tu?ng cái ch?t ám ?nh m?nh m? tình yêu...”

“Dù r?ng thi si dã hi?u:

Cu?c d?i d?u có phù vân

? trong mây n?i có ph?n thiên thu”

Nhung nh?ng câu tho dã d? l?i cho d?i sau là nh?ng câu h?i d? m? c?a bu?c vào cõi tho, nhu C?n Thi?t: “Không có anh l?y ai dua em di h?c v?/l?y ai vi?t thu cho em mang vào l?p h?c/ai lau m?t cho em ng?i khóc / ai dua em di choi trong chi?u mua?/”; nhu “Paris có gì l? không em?/ mai anh v? m?t v?n lánh den/v?n h?i lòng mình là huong c?m?ch? bi?t tay ai làm lá sen??..”; “em ? dâu? h?i mùa thu tóc ng?n/gi? h? anh màu áo l?a Hà Ðông/anh v?n yêu màu áo ?y vô cùng/ gi? h? anh bài tho tình l?a tr?ng/...” Oi, nh?ng câu h?i d? thành nh?ng câu tho b?t t? c?a van chuong Vi?t Nam th? k? 20... Và tôi cung nhu nghe th?y câu h?i, du?c kh?c lên trên bia m? c?a m?t thi si l?n:

“N?m choi ? góc r?ng này

Chua thiên thu cung dã d?y c? hoang

Xin em m?t s?i tóc vàng

Làm hoa kh?i s? cho ngàn ki?p sau

Bi?t dâu th?o m?c b?t dau?

Bi?t dâu có b?n kinh c?u dâng lên?”

Vâng, bi?t dâu! Ph?i bi?t dâu chuy?n ba tram nam sau khi t?c lòng thi si v?n còn mãi mãi qua tham th?m th?i gian nh?ng ki?p ngu?i?